ბს-873-835(კ-09) 21 იანვარი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი _ გულნარა ილინა

კასატორი (მოსარჩელე) _ შპს “...”, წარმომადგენელი _ თ. რ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია), წარმომადგენელი _ გ. გ-ძე

მესამე პირი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 22 აპრილის გადაწყვეტილება

სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 18 აპრილს შპს “...” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო ,,აღმოსავლეთის’’ მიმართ.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო ,,აღმოსავლეთის’’ 2006 წლის 6 მარტის ¹11-589 საგადასახადო მოთხოვნით შპს “...” საბაჟო გადასახადის სახით ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა 11027,68 ლარის, მათ შორის, ძირითადი თანხის _ 4614,48 ლარის, ჯარიმის _ 1153,62 ლარისა და საურავის _ 5259,58 ლარის გადახდა, რასაც საფუძვლად დაედო 2003 წლის 17 ივნისის ¹ც 14356 დეკლარაციით დეკლარირებული გადასახადების შემცირება.

მოსარჩელის განმარტებით, 2006 წლის 9 მარტს მან შესაგებლით მიმართა მოპასუხეს და ამავე საკითხზე საჩივარი შეიტანა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო ,,აღმოსავლეთის’’ 2006 წლის 27 მარტის ¹11-812 წერილი-შეტყობინებით შპს “...” უარი ეთქვა საგადასახადო მოთხოვნის გაუქმებაზე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭომ კი მიუთითა, რომ იგი არ იყო უფლებამოსილი, განეხილა შპს “...” საჩივარი.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ სადავო საგადასახადო მოთხოვნა ეხებოდა 2003 წლის 17 ივნისის დეკლარაციას. ამდენად, მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხემ დაარღვია “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-4 პუნქტი, რომლის თანახმად, საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ მაკონტროლებელ ორგანოებს (მათ შორის, საგადასახადო და საბაჟო ორგანოებს), აგრეთვე სამართალდამცავ ორგანოებს, ეკრძალებოდათ ამ მუხლის 1-ლი და მე-2 პუნქტებით განსაზღვრულ გადასახადებთან დაკავშირებით ნებისმიერი ფორმით რევიზიის (კონტროლის, შესწავლის, გადამოწმების) განხორციელება.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხის მიერ საკითხის რევიზია არასწორად განხორციელდა, რადგან შპს “...” 2003 წლის 17 ივლისს იტალიიდან შემოტანილი საქონელი კანონის სრული დაცვით განაბაჟა, კუთვნილი გადასახადები სრულად გადაიხადა და მათთვის აღნიშნული საკითხის ხელმეორედ გადამოწმების შესახებ მხოლოდ 2006 წლის 6 მარტს გახდა ცნობილი. მანამდე 2003 წლის 17 ივლისს იტალიიდან შემოტანილი საქონლის რევიზია ან გადამოწმების ფაქტი არც ერთ სახელმწიფო ორგანოში არ ფიგურირებდა და მაკონტროლებელი ორგანოების მხრიდან არ ყოფილა კანონმდებლობით დადგენილი წესით დამატებითი გადასახადების მოთხოვნა.

მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ სადავო საგადასახადო მოთხოვნა ეწინააღმდეგებოდა “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონს, ხოლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო ,,აღმოსავლეთის’’ 2006 წლის 27 მარტის ¹11-812 წერილი-შეტყობინება არ პასუხობდა მისი გამოცემისათვის კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს, მასში არ იყო მითითებული ორგანო, რომელშიც შესაძლებელი იყო ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრება, მისი მისამართისა და საჩივრის წარდგენის ვადის დადგენა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს რეგიონალური საბაჟო ,,აღმოსავლეთის’’ 2006 წლის 6 მარტის ¹11-589 საგადასახადო მოთხოვნისა და 2006 წლის 27 მარტის ¹11-812 წერილი-შეტყობინების ბათილად ცნობა.

საქალაქო სასამართლოს სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნათა ოდენობა და დამატებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო “აღმოსავლეთის” 2006 წლის 27 თებერვლის კამერალური შემოწმების აქტის ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 27 თებერვლის საოქმო განჩინებით საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ მესამე პირად ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 19 ივლისის გადაწყვეტილებით შპს “...” სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის 2006 წლის 6 მარტის ¹11-589 საგადასახადო მოთხოვნა.

საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მოპასუხემ 2006 წლის 23 თებერვალს კანონდარღვევით მიიღო გადაწყვეტილება 2003 წლის 17 ივნისს განხორციელებული საბაჟო პროცედურის კამერალური შემოწმების შესახებ და აღნიშნა, რომ “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, მაკონტროლებელ ორგანოებს, მათ შორის, საბაჟო ორგანოებს, ეკრძალებოდათ ამ მუხლის 1-ლი და მე-2 პუნქტებით განსაზღვრულ გადასახდელებთან დაკავშირებით ნებისმიერი ფორმით რევიზიის (კონტროლის, შესწავლის, შემოწმების) განხორციელება. კერძოდ, საუბარი იყო გადასახადის გადამხდელებსა და საგადასახადო აგენტებზე, რომლებმაც 2004 წლის 1 იანვრამდე არ განახორციელეს საგადასახადო ვალდებულებათა დეკლარირება ან/და გადახდა. საქალაქო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ 2003 წლის 17 ივნისს განხორციელებული იმპორტისას მოსარჩელის მიერ დეკლარირებული და გადახდილ იქნა 4698 ლარი (საბაჟო გადასახადი _ 1467,05 ლარი, დღგ _ 3231,9 ლარი), ხოლო _ 4614,48 ლარი, რომლითაც მოსარჩელის მიერ შემცირებულ იქნა საბაჟო გადასახადები, მოპასუხის მიერ დეკლარირებული არ ყოფილა და მის მიმართ ვრცელდებოდა “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მოქმედება.

საქალაქო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოპასუხის მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებების და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მოქმედება არ უნდა გავრცელებულიყო მოსარჩელეზე, ვინაიდან ამავე მუხლის მე-3 ნაწილით ამ მუხლის მოქმედება არ ვრცელდებოდა შესაბამის სახელმწიფო ორგანოებში კანონმდებლობით დადგენილი წესით დეკლარირებულ, დარიცხულ და აღრიცხულ, მაგრამ გადაუხდელ საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებებზე და აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მიერ არ ყოფილა სრულად დეკლარირებული, შესაბამისად, დარიცხული და აღრიცხული 2003 წლის 17 ივნისს განხორციელებული ოპერაციის შედეგად გადასახდელი თანხა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 19 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტმა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 აპრილის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო “აღმოსავლეთი” შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრით (საგადასახადო ინსპექციით); მესამე პირი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტი კი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 22 აპრილის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 19 ივლისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს “...” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2004 წლის 10 ნოემბერს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტიდან საბაჟო საკითხებში ადმინისტრაციულ ორგანოთა შორის ურთიერთდახმარების შესახებ საქართველოსა და ევროკავშირს შორის 1996 წლის 22 აპრილის ოქმის საფუძველზე იტალიის საბაჟო სააგენტოს გაეგზავნა წერილი, სადაც აღნიშნული იყო, რომ საქართველოს საბაჟო დეპარტამენტის ანალიზისა და აუდიტის სამმართველო აწარმოებდა იმპორტიორი პირების საბაჟო საქმიანობის ანალიზსა და გაფორმების შემდგომ აუდიტს და იმის გამო, რომ შპს “...” რისკის ფაქტორ ფირმათა შორის მიიჩნევდნენ, ეგზავნებოდათ საბაჟო დოკუმენტაციის ასლები, რათა მათ მიერ დადგენილი ყოფილიყო, ნამდვილად აღნიშნული ინვოისებით განხორციელდა თუ არა ტვირთების საქართველოში გაგზავნა. წერილზე მიღებულ პასუხში აღნიშნული იყო, რომ საბაჟო დეპარტამენტის მიერ გაგზავნილი ინვოისი არ შეესაბამებოდა იმ ინვოისს, რომელიც გატარებული იყო იტალიური ფირმის საბუღალტრო აღრიცხვის წიგნში. 2005 წლის 26 ივლისს საბაჟო დეპარტამენტიდან რეგიონალურ საბაჟო “აღმოსავლეთს” გაეგზავნა იტალიის საბაჟო სამსახურიდან შესული წერილი მათ ხელთ არსებულ დოკუმენტაციასთან ერთად და ეთხოვა შპს “...” მიმართ საბაჟო კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებების გატარება. 2006 წლის 20 თებერვალს კი იმავე მიზნით გადაეგზავნა დამატებით მოპოვებული მასალები. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო “აღმოსავლეთის” უფროსის 2006 წლის 23 თებერვლის ¹1-4 ბრძანებით მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება შპს “...” მიერ 2003 წლის 17 ივნისს განხორციელებული საბაჟო პროცედურის კამერალურ შემოწმებაზე. 2006 წლის 27 თებერვალს ჩატარდა მითითებული კამერალური შემოწმება, რაზეც შედგა შესაბამისი აქტი. შემოწმებით დადგინდა, რომ ინვოისში შემცირებული იყო ტვირთის საბაჟო ღირებულება, რის შედეგად საბაჟო გადასახადები გადახდილ იქნა შემცირებული ოდენობით. კერძოდ, სხვაობამ შეადგინა: საბაჟო გადასახადში _ 1440,67 ლარი, დღგ-ში _ 3173,81 ლარი, სულ _ 4614,48 ლარი, რასაც დაერიცხა ჯარიმა _ 1153,62 ლარი, საურავი _ 5259,58 ლარი, სულ _ 6413,20 ლარი, ჯამში _ 11027,68 ლარი.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ შპს “...” გაეგზავნა 2006 წლის 6 მარტის საგადასახადო მოთხოვნა აღნიშნული თანხის გადაუხდელობის შემთხვევაში, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 84-ე მუხლით გათვალისწინებული, საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფის ღონისძიებების გამოყენების თაობაზე, რასაც არ დაეთანხმა შპს “...” და საბაჟო ორგანოდან უარყოფითი პასუხის მიღების შემდეგ სარჩელით მიმართა სასამართლოს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს საბაჟო კოდექსის 83-ე მუხლის თანახმად, საქონლითა და სატრანსპორტო საშუალებებით საქართველოს საბაჟო საზღვრის გადაკვეთისას, აგრეთვე საბაჟო რეჟიმის შეცვლისას, საქონელი და სატრანსპორტო საშუალებები ექვემდებარებოდა საბაჟო ორგანოში დეკლარირებას. ამავე კოდექსის 84-ე მუხლის თანახმად კი, დეკლარირება ხდებოდა დადგენილი ფორმის განცხადებით (წერილობითი, ზეპირი მონაცემების ელექტრონული გადაცემის გზით), რომელიც შეიცავდა ზუსტ ცნობებს საქონლისა და სატრანსპორტო საშუალებების, მათი საბაჟო რეჟიმის შესახებ და საბაჟო მიზნებისათვის საჭირო სხვა ცნობებს. იმ გარემოებას, რომ განხორციელებული სადავო იმპორტისას ტვირთის საბაჟო ღირებულების შემცირება მოხდა, შპს “...” სადავოდ არ ხდიდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის დავას არ იწვევდა ის გარემოება, რომ შპს “...” მიერ სადავო იმპორტზე ტვირთის დეკლარირება მოხდა სრულად, ტვირთის ოდენობის შემცირებას ადგილი არ ჰქონია, შემცირებული იქნა მხოლოდ საქონლის ღირებულება, რის გამოც სრულად არ განხორციელდა საბაჟო გადასახდელების გადახდა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, ამ მუხლის მოქმედება არ ვრცელდებოდა რა შესაბამის სახელმწიფო ორგანოებში კანონმდებლობით დადგენილი წესით დეკლარირებულ, დარიცხულ და აღრიცხულ, მაგრამ გადაუხდელ საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებებზე, განსახილველ შემთხვევაში კი საქონელი დადგენილი წესით იყო დეკლარირებული და აღრიცხული, “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი, მე-2 და მე-4 პუნქტების მოქმედება განსახილველ შემთხვევაზე ვერ გავრცელდებოდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 22 აპრილის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “...”, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ’’ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ა’’ ქვეპუნქტის თანახმად, ამნისტია არ გამოიყენება კანონმდებლობით დადგენილი წესით დეკლარირებულ, დარიცხულ და აღრიცხულ, მაგრამ გადაუხდელ ვალდებულებებზე. კასატორის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში შემცირებული იყო საქონლის ღირებულება, დარღვეული იყო კანონმდებლობით დადგენილი წესი და აღნიშნულიდან გამომდინარე, გადაუხდელი იყო ან სრულად არ იყო გადახდილი გადასახადი. კასატორი მიუთითებს, რომ საქართველოს საბაჟო კოდექსის 84-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, დეკლარაციის ფორმა და წესი, აგრეთვე საბაჟო მიზნებისათვის საჭირო ცნობების ნუსხა განისაზღვრება დადგენილი წესით, რომლის თანახმადაც, დეკლარაციაში სრულად და სწორად უნდა აისახოს აუცილებელი მონაცემები (რაოდენობა, ღირებულება და ა.შ.) რომელთა ნამდვილობაზეც პასუხს აგებს დეკლარანტი. კასატორის განმარტებით, აღნიშნული მუხლის მე-2 ნაწილში ცალსახად იყო მითითებული, რომ ამნისტია ვრცელდება 2004 წლის 1 იანვრამდე განხორციელებულ გადასახადებზე, ხოლო ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მაკონტროლებელ ორგანოებს ამ ვადის გასვლის შემდეგ აეკრძალათ გადასახადთან დაკავშირებით ნებისმიერი ფორმის რევიზიის განხორციელება.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა ,,ამნისტრიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ’’ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-4 პუნქტზე. აღნიშნული გარემოებიდან გამომდინარე, კასატორმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 22 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 24 ივლისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს “...” საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 1 ოქტომბრის განჩინებით შპს “...” საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტით და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2009 წლის 12 ნოემბერს, 11.30 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: 2004 წლის 10 ნოემბერს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტიდან საბაჟო საკითხებში ადმინისტრაციულ ორგანოთა შორის ურთიერთდახმარების შესახებ საქართველოსა და ევროკავშირს შორის 1996 წლის 22 აპრილის ოქმის საფუძველზე იტალიის საბაჟო სააგენტოს გაეგზავნა წერილი, სადაც აღნიშნულია, რომ საქართველოს საბაჟო დეპარტამენტის ანალიზისა და აუდიტის სამმართველო აწარმოებდა იმპორტიორი პირების საბაჟო საქმიანობის ანალიზსა და გაფორმების შემდგომ აუდიტს და იმის გამო, რომ შპს “...” რისკის ფაქტორ ფირმათა შორის მიიჩნევდნენ, ეგზავნებოდათ საბაჟო დოკუმენტაციის ასლები, რათა მათ მიერ დადგენილი ყოფილიყო, ნამდვილად აღნიშნული ინვოისებით განხორციელდა თუ არა ტვირთების საქართველოში გაგზავნა. წერილზე მიღებულ პასუხში აღნიშნულია, რომ საბაჟო დეპარტამენტის მიერ გაგზავნილი ინვოისი არ შეესაბამებოდა იმ ინვოისს, რომელიც გატარებული იყო იტალიური ფირმის საბუღალტრო აღრიცხვის წიგნში. 2005 წლის 26 ივლისს საბაჟო დეპარტამენტიდან რეგიონალურ საბაჟო “აღმოსავლეთს” გაეგზავნა იტალიის საბაჟო სამსახურიდან შესული წერილი მათ ხელთ არსებულ დოკუმენტაციასთან ერთად და მოეთხოვა შპს “...” მიმართ საბაჟო კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებების გატარება. 2006 წლის 20 თებერვალს კი იმავე მიზნით გადაეგზავნა დამატებით მოპოვებული მასალები. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო “აღმოსავლეთის” უფროსის 2006 წლის 23 თებერვლის ¹1-4 ბრძანებით მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება შპს “...” მიერ 2003 წლის 17 ივნისს განხორციელებული საბაჟო პროცედურის კამერალურ შემოწმებაზე. 2006 წლის 27 თებერვალს ჩატარდა მითითებული კამერალური შემოწმება, რაზეც შედგა შესაბამისი აქტი. შემოწმებით დადგენილ იქნა, რომ ინვოისში შემცირებული იყო ტვირთის საბაჟო ღირებულება, რის შედეგადაც საბაჟო გადასახადები გადახდილ იქნა შემცირებული ოდენობით. კერძოდ, სხვაობამ შეადგინა: საბაჟო გადასახადში _ 1440,67 ლარი, დღგ-ში _ 3173,81 ლარი, სულ _ 4614,48 ლარი, რასაც დაერიცხა ჯარიმა _ 1153,62 ლარი, საურავი _ 5259,58 ლარი, სულ _ 6413,20 ლარი, ჯამში _ 11027,68 ლარი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ იმ გარემოებაზეც, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს რეგიონალური საბაჟო ,,აღმოსავლეთის’’ 2006 წლის 6 მარტის ¹11-589 საგადასახადო მოთხოვნით შპს “...” საბაჟო გადასახადის სახით ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა 11027,68 ლარის, მათ შორის, ძირითადი თანხის _ 4614,48 ლარის, ჯარიმის _ 1153,62 ლარისა და საურავის _ 5259,58 ლარის გადახდა. ხსენებულ საგადასახადო მოთხოვნას საფუძვლად დაედო 2003 წლის 17 ივნისის ¹ც 14356 დეკლარაციით დეკლარირებული გადასახადების შემცირება.

საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს და არც მხარეები ხდიან სადავოდ მოცემულ საქმეზე დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ 2003 წლის 17 ივნისს განხორციელებული იმპორტისას მოსარჩელის მიერ დეკლარირებული და გადახდილ იქნა 4698 ლარი (საბაჟო გადასახადი _ 1467,05 ლარი, დღგ _ 3231,9 ლარი), ხოლო 4614,48 ლარი, რომლითაც მოსარჩელის მიერ შემცირებულ იქნა საბაჟო გადასახადები, მოპასუხის მიერ დეკლარირებული არ ყოფილა. მოცემულ შემთხვევაში, მხარეები სადავოდ ხდიან იმ გარემოებას, რამდენად უნდა გავრცელდეს მოცემულ ურთიერთობაზე “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონი.

რაც შეეხება “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის გავრცელებას შპს “...” საგადასახადო ვალდებულებაზე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ აღნიშნული კანონის კონკრეტულ შემთხვევაში გამოყენებაზე უარის თქმასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია მთელი რიგი ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც უშუალო კავშირშია შპს “...” სასარჩელო მოთხოვნის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებასთან.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებების, ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონით განისაზღვრა არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების გამოვლენისა და აღიარების მიზნით ასეთი შემოსავლის (ქონების) ლეგალიზების პირობები და წესი. ხსენებული კანონის მე-4 მუხლით მოწესრიგებულია არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებების ლეგალიზაციის წესები. მითითებული ნორმის თანახმად, ლეგალიზაციას დაექვემდებარა რეზიდენტი და არარეზიდენტი ფიზიკური და იურიდიული პირების მიერ 2004 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი და შეუსრულებელი საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებები და აიკრძალა მათ მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის, ადმინისტრაციული ან კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა სახის სამართალწარმოების განხორციელება, ასევე მითითებული ნორმის მოქმედება კანონმდებელმა გაავრცელა საქართველოს საგადასახადო კოდექსითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით განსაზღვრული გადასახადის გადამხდელებზე, აგრეთვე საგადასახადო აგენტებზე, რომლებმაც 2004 წლის 1 იანვრამდე არ განახორციელეს საგადასახადო ვალდებულებათა დეკლარირება ან/და გადახდა. აღნიშნული მუხლის მე-3 პუნქტით კი განისაზღვრა იმ ქმედებათა ჩამონათვალი, რომლის მიმართაც აღნიშნული მუხლის მოქმედება არ ვრცელდება, კერძოდ, ლეგალიზებას არ დაექვემდებარა შესაბამის სახელმწიფო ორგანოებში კანონმდებლობით დადგენილი წესით დეკლარირებული, დარიცხული და აღრიცხული, მაგრამ გადაუხდელი საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებები. ამდენად, თუ საგადასახადო ვალდებულება წარმოშობილია 2004 წლის 1 იანვრამდე და ცნობილია საგადასახადო ან სხვა ფისკალური ორგანოებისათვის, ეს ვალდებულება რჩება ძალაში და მასზე ამნისტიის კანონი ვერ გავრცელდება. ის საგადასახადო ვალდებულება კი, რაც არ არის დეკლარირებული (გამოვლენილი) საგადასახადო ან სხვა ფისკალური ორგანოებისათვის, აღარ წარმოიშობა, შესაბამისად, ვერც გამოვლინდება. ამასთან, ხსენებული მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ მაკონტროლებელ ორგანოებს (საგადასახადო და საბაჟო ორგანოებს), ასევე სამართალდამცავ ორგანოებს აეკრძალათ მითითებული კანონის მე-4 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტებით განსაზღვრულ გადასახდელებთან დაკავშირებით ნებისმიერი ფორმით რევიზიის განხორციელება. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა, რამდენად კანონიერად მოხდა შპს “...” კამერალური საგადასახადო შემოწმება და ხსენებული კანონის მოქმედების გაუვრცელებლობა იმ საგადასახადო ვალდებულებებზე, რომლებიც არ იქნა აღრიცხული საბაჟო დეკლარაციაში.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საბაჟო კოდექსის (1997 წ.) 83-ე მუხლის თანახმად, საქონლითა და სატრანსპორტო საშუალებებით საქართველოს საბაჟო საზღვრების გადაკვეთისას, აგრეთვე საბაჟო რეჟიმის შეცვლისას, საქონელი და სატრანსპორტო საშუალებები ექვემდებარებოდა საბაჟო ორგანოში დეკლარირებას. ამავე კოდექსის 84-ე მუხლის თანახმად კი, დეკლარირება ხდებოდა დადგენილი ფორმის განცხადებით (წერილობითი, ზეპირი მონაცემების ელექტრონული გადაცემის გზით), რომელიც შეიცავდა ზუსტ ცნობებს საქონლისა და სატრანსპორტო საშუალებების, მათი საბაჟო რეჟიმის შესახებ და საბაჟო მიზნებისათვის საჭირო სხვა ცნობებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ განმარტა, თუ რა იგულისხმებოდა დეკლარირებაში, იყო თუ არა შპს “...” მიერ საბაჟო ორგანოში წარდგენილ დეკლარაციაში მონაცემები სრულყოფილად ასახული და გულისხმობდა თუ არა აღნიშნული საგადასახადო ვალდებულებების სრულად აღრიცხვას. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია, რომ რადგან შპს “...” მიერ სადავო იმპორტზე ტვირთის ოდენობის შემცირებას ადგილი არ ჰქონია და შემცირებულ იქნა მხოლოდ საქოლის ღირებულება, მოცემულ შემთხვევაზე ვერ გავრცელდებოდა “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლით დადგენილი წესი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა იმ გარემოებაზე, რომ დეკლარირება ხდება არა დასაბეგრი ოპერაციის, (კონკრეტულ შემთხვევაში იმპორტის განხორციელების დაფიქსირება შესაბამის მაკონტროლებელ ორგანოში და საბაჟო დეკლარაციის წარდგენა), არამედ საგადასახადო ვალდებულებისა, რომელიც “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის საფუძველზე წარმოადგენს სახელმწიფოს წინაშე ფულადი ფორმით გამოხატულ ვალდებულებას, რომელიც კანონმდებლობით დადგენილი წესით ექვემდებარება დეკლარირებას ან/და გადახდას. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მოცემულ შემთხვევაში არადეკლარირებულ ვალდებულებას წარმოადგენს ბიუჯეტის სასარგებლოდ შპს “...” მიერ გადასახდელი 4614,48 ლარი, რომელიც ექვემდებარება ლეგალიზაციას.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მოქმედება ვრცელდება დარიცხულ, აღრიცხულ და დეკლარირებულ საქონელზე, ანუ ამნისტია ვრცელდება არა დარიცხულ გადასახადზე, არამედ შემოტანილ საქონელზე. სააპელაციო სასამართლომ სადავო ურთიერთობაზე მსჯელობისას არ განმარტა “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ამნისტიის არსი, კერძოდ, ის რომ, იგი ეხება საქონლის აღრიცხვას თუ საგადასახადო ვალდებულების აღრიცხვას. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ ნორმის არასწორი და არასრული განმარტების გამო საქმეზე მიიღო დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის ზოგადი პრინციპის გათვალისწინებით უნდა იმსჯელოს ამნისტიით გათვალისწინებულ საგადასახადო ვალდებულების არსზე.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის “გ” და “ე” ქვეპუნქტებისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძველი, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ, ზემოხსენებულის გათვალისწინებით, ყოველმხრივ უნდა გამოიკვლიოს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და სრულყოფილად დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ შპს “...” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს “...” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 22 აპრილის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.