ბს-944-904(კ-09) 21 იანვარი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი _ ნინო გოგატიშვილი

კასატორი (მოსარჩელე) _ ნ. გ-ძე, წარმომადგენელი _ ნ. ფ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები): ვ. ყ-ძე, წარმომადგენელი _ ლ. ჯ-ია, ძველი თბილისის რაიონის გამგეობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილება

სარჩელის საგანი _ პრივატიზების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2007 წლის 30 ნოემბერს ნ. გ-ძემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების _ ქ. თბილისის მერიისა და ვ. ყ-ძის მიმართ.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ცხოვრობდა ქ. თბილისში, ... ქ. ¹11-ში მდებარე სახლის მეორე სართულზე. მის მეზობლად ცხოვრობდა ვ. ყ-ძე, მას და მოსარჩელეს ჰქონდათ საერთო შუშაბანდი. 2007 წლის 25 ოქტომბერს მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ ვ. ყ-ძესა და ქ. თბილისის მთაწმინდის რაიონის ¹59 საბინაო-საექსპლუატაციო უბნის წარმომადგენელს შორის 1992 წლის 30 ივლისს გაფორმდა პრივატიზაციის ხელშეკრულება, რომლითაც ვ. ყ-ძეს მიეკუთვნა მოსარჩელის ფანჯრების წინ მდებარე საერთო სარგებლობის აივნის 18 კვ.მ ფართი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ 1992 წლის 30 ივლისის ქ. თბილისის მთაწმინდის რაიონის ¹59 საბინაო-საექსპლუატაციო უბნის წარმომადგენელსა და ვ. ყ-ძეს შორის საერთო სარგებლობის აივნის 18 კვ.მ-ზე გაფორმებული პრივატიზების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

მოსარჩელემ არაერთხელ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და საბოლოოდ მოითხოვა პრივატიზების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა ლოჯიის სათავსოს ნაწილში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილებით ნ. გ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. გ-ძემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 4 დეკემბრის საოქმო განჩინებით არასათანადო მოპასუხე _ ქ. თბილისის მერია შეიცვალა სათანადო მოპასუხით _ ქ. თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობის უფლებამონაცვლით _ ძველი თბილისის რაიონის გამგეობით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილებით ნ. გ-ძის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ნ. გ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1992 წლის 28 ივლისს ქ. თბილისის მთაწმინდის რაიონის ¹59 საბინაო-საექსპლუატაციო უბნის წარმომადგენელს ა. გ-შვილსა და ქ. თბილისში, ... ქ. ¹11-ში მცხოვრებ ვ. ყ-ძეს შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების თანახმად, ა. გ-შვილმა უსასყიდლოდ გადასცა საკუთრებაში, ხოლო ვ. ყ-ძემ მიიღო ქ. თბილისის მთაწმინდის რაიონის ¹59 საბინაო-საექსპლუატაციო უბნის კუთვნილი ქ. თბილისში, ... ქ. ¹11-ში მდებარე სამოთახიანი ბინა, რომლის საცხოვრებელი ფართი შეადგენდა 55 კვ.მ-ს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-14 მუხლის თანახმად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 79-ე მუხლით გათვალისწინებული პირების გარდა, ადმინისტრაციულ პროცესში მონაწილეობდა ადმინისტრაციული ორგანო, რომელმაც გამოსცა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე რაიმე ქმედება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ქმედება (ბინის პრივატიზება) განახორციელა ქ. თბილისის მთაწმინდის რაიონის ¹59 საბინაო-საექსპლუატაციო უბანმა, რომლის უფლებამონაცვლესაც წარმოადგენდა ძველი თბილისის რაიონის გამგეობა და არა ქ. თბილისის მერია, რომელიც წარმოადგენდა მოპასუხეს საქალაქო სასამართლოში დავის განხილვისას. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქალაქო სასამართლომ საქმე განიხილა სათანადო მოპასუხე მხარისა და მისი კანონიერი წარმომადგენლის დაუსწრებლად, რომელსაც არ მიუღია შეტყობინება კანონით დადგენილი წესით მაშინ, როდესაც ასეთი წარმომადგენლობა კანონით იყო გათვალისწინებული. შესაბამისად, დარღვეული იყო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის მოთხოვნები, რაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველი იყო.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ეს კოდექსი გამოიყენებოდა იმ შემთხვევაში, თუ სამოქალაქო კოდექსი უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებდა. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ვინაიდან უძრავ ნივთებთან დაკავშირებით მოთხოვნის ხანდაზმულობას კოდექსი სხვაგვარად აწესრიგებდა, ხანდაზმულობის საკითხის მიმართ გამოყენებული უნდა ყოფილიყო 1997 წლის 25 ნოემბრიდან ამოქმედებული საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმად, ხანდაზმულობის საერთო ვადა შეადგენდა ათ წელს. ამ კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულბის ვადა შეადგენდა სამ წელს, ხოლო უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნებისას _ ექვს წელს. ამავე კოდექსის 130-ე მუხლით ხანდაზმულობა იწყებოდა მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად კი ჩაითვლებოდა დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ, ხოლო იმავე კოდექსის 144-ე მუხლის პირველი ნაწილით ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ ვალდებული პირი უფლებამოსილი იყო, უარი ეთქვა მოქმედების შესრულებაზე.

სააპელაციო სასამართლომ ხანდაზმულობის საკითხთან დაკავშირებით მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 2 აგვისტოს (საქმე ¹ბს-455-44 (კ-05)) განჩინებაზე, რომელშიც განმარტებული იყო, რომ ხანდაზმულობა წარმოადგენდა ვადას, რომლის განმავლობაში პირს, რომლის უფლებაც დაირღვა (შესაბამისად, მის უფლებამონაცვლეს) შეეძლო, მოეთხოვა თავისი უფლების იძულებით განხორციელება ან დაცვა. ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ ვალდებული პირი უფლებამოსილი იყო, უარი ეთქვა მოქმედების Dშესრულებაზე (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლი). ხანდაზმულობის ვადის არსებობა სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეებს აიძულებდა დროულად მიემართათ თავიანთი დარღვეული უფლებების აღსადგენად, ამასთან იცავდა საზოგადოებას დაუსრულებელი სადავო სამართალურთიერთობების არსებობისაგან. დავის გადაწყვეტა შეიძლება მომხადარიყო მხარეთა მორიგებით ან დარღვეული უფლების აღდგენით. წინააღმდეგ შემთხვევაში უფლების აღდგენის შესაძლებლობა ისპობოდა ხანდაზმულობის ვადის გასვლით. ხანდაზმულობის ვადები არ ვრცელდებოდა მხოლოდ პირთა არაქონებრივ უფლებებსა და ანაბრებზე. სასარჩელო მოთხოვნის ვადის გაცდენა წარმოადგენდა სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საკმარის საფუძველს. ამასთან, ხანდაზმულობის ვადა აითვლებოდა იმ დროიდან, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სახელშეკრულებო მოთხოვნის ხანდაზმულობის საერთო ვადა შეადგენდა 10 წელს. აღნიშნული ვადის გასვლის შემდეგ მოთხოვნა ხანდაზმული იყო იმისდა მიუხედევად, პირმა იცოდა თუ არა თავისი უფლების დარღვევის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში სადავო პრივატიზების ხელშეკრულება (ნაწილი) ქ. თბილისის მთაწმინდის რაიონის ¹59 საბინაო-საექსპლუატაციო უბანსა და ვ. ყ-ძეს შორის დაიდო 1992 წლის 28 ივლისს და სანოტარო წესით დადასტურდა 1992 წლის 30 ივლისს, ხოლო სარჩელი აღნიშნული პრივატიზების ხელშეკრულების (ნაწილი) ბათილად ცნობის თაობაზე ნ. გ-ძის რწმუნებულის ი. გ-ძის მიერ თბილისის საქალაქო სასამართლოში შეტანილი იქნა 2007 წლის 30 ნოემბერს, სადავო ხელშეკრულების დადგენის მომენტიდან 15 წლის გასვლის, ანუ ხანდაზმულობის საერთო ვადის (10 წელი) გაშვების შემდეგ.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ. გ-ძის სასარჩელო მოთხოვნა სადავო პრივატიზების ხელშეკრულების ნაწილის (ლოჯიის სათავსოს ნაწილში) ბათილად ცნობის თაობაზე იყო ხანდაზმული და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. გ-ძემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება მოითხოვა.

კასატორი უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას ხანდაზმულობის საერთო ათწლიანი ვადის გასვლის გამო მისი სარჩელის ხანდაზმულად მიჩნევის თაობაზე, იმისდა მიუხედავად პირმა იცოდა თუ არა თავისი უფლების დარღვევის შესახებ.

კასატორი მიუთითებს, რომ საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოსარჩელემ არ იცოდა და არც შეიძლება სცოდნოდა ვ. ყ-ძის მიერ საერთო აივნის, როგორც ლოჯიის პრივატიზების შესახებ, რადგან სარჩელის შეტანამდე კასატორიც და ვ. ყ-ძეც საერთო აივნით სარგებლობდნენ ისე, როგორც ეს იყო მრავალი ათეული წლის განმავლობაში.

კასატორი მიუთითებს, რომ ვ. ყ-ძის მიერ გაყალბებული დოკუმენტაციით საერთო აივნის, თითქმის მისი კუთვნილი ლოჯიის პრივატიზაცია 1992 წლის ივლისში განხორციელდა, ანუ 1964 წლის რედაქციის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მოქმედების პერიოდში, რომლითაც ხანდაზმულობის ვადა მხოლოდ იურიდიული და ფიზიკური პირების მიმართ განსხვავდებოდა და ხსენებული კოდექსით ფიზიკურ პირებზე ხანდაზმულობა სამწლიანი იყო.

კასატორის განმარტებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის თანახმად, სამოქალაქო კოდექსი ვრცელდებოდა მხოლოდ იმ ურთიერთობებზე, რომელიც წარმოიშობოდა ამ კოდექსის ამოქმედების შემდეგ, იმ ურთიერთობათა მიმართ, რომლებიც წარმოიშვა სამოქალაქო კოდექსის ძალაში შესვლამდე, ამ კოდექსის ნორმები გამოიყენებოდა 1997 წლის 25 ნოემბრიდან წარმოშობილი უფლებებისა და მოვალეობების მიმართ. ამდენად, კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს ადრე მოქმედი კოდექსის ნორმები რომ გამოეყენებინა, მის მიერ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა არ ჩაითვლებოდა გაშვებულად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 23 სექტემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ნ. გ-ძის საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 5 ნოემბრის განჩინებით ნ. გ-ძის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2009 წლის 19 ნოემბერს, 12.00 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: ნ. გ-ძესა და ქ. თბილისის მთაწმინდის რაიონის ¹59 საბინაო-საექსპლუატაციო უბანს შორის 1992 წლის 7 მაისს გაფორმდა პრივატიზების ხელშეკრულება, რომლითაც ნ. გ-ძეს საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაეცა ქ. თბილისში, ... ქ. ¹11-ში მდებარე ოთხოთახიანი ბინა 85 კვ.მ საცხოვრებელი ფართით და დამხმარე სათავსოები: შესასვლელი დერეფანი _ 14 კვ.მ., დერეფანი _ 4 კვ.მ., სამზარეულო _ 7,5 კვ.მ., აბაზანა _ 5,1 კვ.მ., საპირფარეშო _ 1,1 კვ.მ.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქმეში წარმოდგენილ მასალებზე, რომლის თანახმად, ქ. თბილისის მთაწმინდის რაიონის ¹59 საბინაო-საექსპლუატაციო უბნის წარმომადგენელსა და ვ. ყ-ძეს შორის 1992 წლის 30 ივლისს დაიდო ¹2-874 პრივატიზების ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ვ. ყ-ძეს საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაეცა ქ. თბილისში, ... ქ. ¹11-ში მდებარე სამოთახიანი საცხოვრებელი ბინა; საცხოვრებელი ფართი _ 55 კვ.მ., და დამხმარე სათავსოები: ლოჯიის სათავსო _ 32,4 კვ.მ., სათავსო _ 3 კვ.მ., სათავსო ლოჯიის ხარჯზე _ 12 კვ.მ., ვანა-ტუალეტი _ 6 კვ.მ., სამზარეულო _ 3 კვ.მ., სარდაფ-სათავსო _ 18 კვ.მ., ავტოსადგომი _ 18 კვ.მ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქმეში წარმოდგენილია საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2007 წლის 10 ოქტომბრის ¹23/01-34977 წერილი, რომლითაც ნ. გ-ძეს ეცნობა, რომ ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მონაცემებით ქ. თბილისში, ... ქ. ¹11-ში ვ. ყ-ძის სახელზე უძრავი ქონება ირიცხებოდა 1992 წლის 30 ივლისის ¹2-874 ხელშეკრულების საფუძველზე (55 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი, ლოჯიის სათავსო _ 32,4 კვ.მ., სათავსო _ 3 კვ.მ., სათავსო ლოჯიის ხარჯზე _ 12 კვ.მ., ვანა-ტუალეტი _ 6 კვ.მ., სამზარეულო _ 3 კვ.მ., სარდაფ-სათავსო _ 18 კვ.მ., ავტოსადგომი _ 18 კვ.მ.).

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს, რომ საქმეში წარმოდგენილი ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2007 წლის 9 ნოემბრის ¹03-14/1765 მიწერილობით ირკვევა, რომ ხსენებულ ადმინისტრაციულ ორგანოს განცხადებით მიმართა ნ. გ-ძემ 1992 წლის 30 ივლისის პრივატიზების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით იმ საფუძვლით, რომ ხელშეკრულებაში მითითებულ პირს უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა განმცხადებლის ფანჯრის წინ მდებარე საერთო სარგებლობის აივნის 18 კვ.მ. აღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე განმცხადებელს უარი ეთქვა იმ მოტივით, რომ “ქონების ლეგალიზების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის საფუძველზე სახელმწიფო ორგანოსა და თანამდებობის პირს ეკრძალებოდათ ამ კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ ქონებაზე (სახელმწიფო და თვითმმართველი ერთეულის ნებისმიერ ქონებაზე, რომელზეც საკუთრების შეძენა განხორციელდა ან საკუთრების შეძენის საფუძველი წარმოიშვა სამართლებრივი აქტით ან გარიგებით ამ კანონის ამოქმედებამდე) საკუთრების შეძენის საფუძვლის მართლზომიერების დასადგენად გამოძიების წარმოება ან ნებისმიერი სხვა ფორმით კონტროლი, შესწავლა და შემოწმება.

საკასაციო სასამართლო თავდაპირველად იმ გარემოებაზე მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ნ. გ-ძეს სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე მხოლოდ ხანდაზმულობის მოტივით უთხრა უარი და ხანდაზმულობაზე მსჯელობისას განმარტა, რომ ხანდაზმულობის საერთო ათწლიანი ვადის გასვლის შემდეგ სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმული იყო იმისდა მიუხედავად, პირმა იცოდა თუ არა თავისი უფლების დარღვევის შესახებ.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასარჩელო ხანდაზმულობაში იგულისხმება დრო, რომლის განმავლობაშიც პირს, ვისი უფლებაც დარღვეულია, შეუძლია, მოითხოვოს თავისი უფლებების იძულებით განხორციელება ან დაცვა. ხანდაზმულობა არის დარღვეული უფლების იძულებით დაცვის ვადა და იგი უშუალოდ უკავშირდება სარჩელის უფლებას. სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლა გავლენას ახდენს მატერიალური სარჩელის ანუ სარჩელის დაკმაყოფილების უფლებაზე.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის შესაბამისად, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასარჩელო მოთხოვნის ვადის დენის დაწყება დაკავშირებულია სუბიექტურ ფაქტორთან, ანუ იმ მომენტთან, როცა დაზარალებულმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო თავისი უფლების დარღვევის შესახებ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ხანდაზმულობის 10 წლიანი ვადა ასრულებს სადავო სამართლებრივ ურთიერთობას და გამორიცხავს სადავო სამართალურთიერთობიდან გამომდინარე მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას, მაგრამ მოცემულ შემთხვევაში არ გამორიცხავს სუბიექტურ მომენტს _ იცოდა თუ არა დაზარალებულმა ან უნდა სცოდნოდა თუ არა საკუთარი უფლების დარღვევის შესახებ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ შემთხვევაში დავას იწვევს საკითხი იმის შესახებ თუ როდის უნდა გაეგო მოსარჩელეს _ ნ. გ-ძეს თავისი უფლების დარღვევის თაობაზე. კანონმდებელი ამ შემთხვევაში ყურადღებას ამახვილებს პირის ბრალზე, რომლის თანახმად, მან თავისი დაუდევრობის (გულგრილობის) გამო ვერ გაიგო უფლების დარღვევის შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოარკვია გარემოებები, რომლითაც გაირკვეოდა ნ. გ-ძის სუბიექტური მომენტი ანუ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა სცოდნოდა თუ არა მოსარჩელეს თავისი უფლების დარღვევის ფაქტის შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული არ მიიჩნია სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის ათვლისათვის აუცილებელ მომენტად და არასწორად განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს ნ. გ-ძის სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხის გადაწყვეტისას უნდა გამოერკვია გარემოება იმის შესახებ, იცოდა თუ არა მოსარჩელემ თავისი უფლების დარღვევის თაობაზე, ასევე ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა შეეტყო აღნიშნულის თაობაზე. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს ხანდაზმულობის საკითხი უნდა გადაეწყვიტა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების შეფასებისა და გამოკვლევის საფუძველზე საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლო საპროცესო კანონმდებლობის თანახმად, ვალდებულია, შეამოწმოს სარჩელის ხანდაზმულობის საკითხი. სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას სარწმუნოდ უნდა გამოიკვლიოს, როდის გახდა ცნობილი მოსარჩელისათვის სადავო უფლების დარღვევის თაობაზე, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ განსაზღვროს, როდიდან უნდა აითვალოს სარჩელის ხანდაზმულობის ვადა, რამდენადაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი განხილვისას არსებითად უნდა იმსჯელოს სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე, რა დროსაც უნდა ისარგებლოს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილებით, შეაგროვოს და გამოითხოვოს მტკიცებულებები და დაადგინოს ხანდაზმულობის ვადის დინების დაწყების მომენტი, კერძოდ, როდიდან იცოდა ან უნდა სცოდნოდა მოსარჩელეს _ ნ. გ-ძეს თავისი უფლების დარღვევის შესახებ.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის “გ” და “ე” ქვეპუნქტებისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძველი, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ, ზემოხსენებულის გათვალისწინებით, სრულყოფილად უნდა დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და საქმეზე მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ნ. გ-ძის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. გ-ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.