ბს-947-907(კ-09) 18 მარტი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი _ გულნარა ილინა

კასატორი (მოპასუხე) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია), წარმომადგენელი _ ი. ხ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ ი/მ “...”, წარმომადგენელი _ ვ. ნ-ძე

თანამოპასუხეები: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, წარმომადგენელი _ გ. ზ-ძე; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს გენერალური ინსპექცია, წარმომადგენელი _ პ. მ-შვილი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 დეკემბრის გადაწყვეტილება

სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2003 წლის 22 აგვისტოს ი/მ “...” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხეების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის, ქ. ფოთის საგადასახადო ინსპექციის კონტროლის განყოფილების, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგანგებო ლეგიონის მე-3 სამმართველოს ქ. ფოთის განყოფილების თანამშრომლის _ ი. ფ-იასა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგანგებო ლეგიონის მე-3 სამმართველოს მიმართ.

სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნული იყო, რომ 2003 წლის 25 ივნისს ი/მ “...ა” შპს “...” შეიძინა სხვადასხვა დასახელების ჰიგიენური საშუალებები. აღნიშნული საქონლის ნაწილი ი/მ “...” მიერ რეალიზებულ იქნა ქ. სენაკში, ხოლო ნაწილის რეალიზაცია უნდა მოეხდინა ქ. ფოთში. იმავე დღეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგანგებო ლეგიონის მე-3 სამმართველოს ფოთის განყოფილების თანამშრომელმა _ ი. ფ-იამ, სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, გააჩერა შპს “...” კუთვნილი ავტომანქანა, ი/მ “...” ნდობით აღჭურვილ პირს _ რევაზ კავთელიშვილს გამოართვა საქონელთან დაკავშირებული დოკუმენტაცია, ჩამოართვა ტვირთი და სატრანსპორტო საშუალება, რომელიც განთავსებულ იქნა ტერმინალ “...” ტერიტორიაზე. ქ. ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის კონტროლის განყოფილების მთავარი ინსპექტორის _ ო. ნ...იას მიერ 2003 წლის 27 ივნისს შედგენილი დასკვნით მიჩნეულ იქნა, რომ ი/მ “...” ნდობით აღჭურვილი პირი ჰიგიენური საშუალებების ტრანსპორტირებას ახდენდა მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გარეშე, რის გამოც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 223-ე მუხლის მე-5 პუნქტის საფუძველზე, გ. ჯ-ელს ბიუჯეტის სასარგებლოდ, ფინანსური სანქციის სახით, დაეკისრა ჯარიმის _ 6270,7 ლარის გადახდა. აღნიშნული დასკვნა გ. ჯ-ელმა ადმინისტრაციული საჩივრით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროში, რაც არ დაკმაყოფილდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის 2003 წლის 6 აგვისტოს ¹22-864/03-01 გადაწყვეტილებით.

მოსარჩელემ უკანონოდ მიიჩნია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის დასკვნა იმის თაობაზე, რომ ¹341710 სასაქონლო ზედნადები საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების მინისტრის 2000 წლის 9 ოქტომბრის ¹362 ბრძანების მოთხოვნათა დარღვევით იყო შედგენილი და საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა დარღვევით შედგენილი ზედნადებით განხორციელებული ტრანსპორტირება უნდა ჩათვლილიყო ოპერაციის განხორციელებად ზედნადების გარეშე. აღნიშნულთან დაკავშირებით, მოსარჩელემ განმარტა, რომ ზედნადები შედგენილ იქნა საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების მინისტრის 2000 წლის 9 ოქტომბრის ¹362 ბრძანების მე-6, მე-8 და მე-13 პუნქტების მოთხოვნათა დაცვით. ამასთან სასაქონლო ზედნადებში გ. ჯ-ელის ნდობით აღჭურვილი პირის რეკვიზიტების არასრულყოფილად ასახვის პირობებშიც კი, აღნიშნული არ წარმოადგენდა იმის საფუძველს, რომ საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნების დარღვევით შედგენილი ზედნადებით განხორციელებული ტრანსპორტირება ჩათვლილიყო, როგორც ოპერაციის განხორციელება ზედნადების გარეშე, ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 223-ე მუხლის მე-5 ნაწილი სანქციას (ჯარიმას) უშუალოდ უკავშირებდა სასაქონლო ზედნადების ფაქტობრივ არარსებობას და არა ზედნადების არასწორ ან არასრულყოფილ შევსებას, იმის გათვალისწინებით, რომ სასაქონლო ზედნადები ადასტურებდა სამეურნეო ოპერაციის – ორმხრივი გარიგების არსებობას, ხოლო საგადასახადო კანონმდებლობა არასრულყოფილად შევსებული ზედნადების ბათილად ცნობას არ ითვალისწინებდა.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ მისი ადმინისტრაციული საჩივარი განიხილა არაუფლებამოსილმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ – ფინანსთა სამინისტროს გენერალურმა ინსპექციამ, რითაც დაარღვია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნა, რადგან საგანგებო ლეგიონის მიერ გამოცემული აქტის ბათილად ცნობის უფლება ჰქონდა მხოლოდ საგანგებო ლეგიონს ან ფინანსთა სამინისტროს. გ. ჯ-ელის ადმინისტრაციული საჩივარი კი განიხილა ფინანსთა სამინისტროს გენერალურმა ინსპექციამ, რითაც დაარღვია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და მე-80 მუხლის მოთხოვნები და ადმინისტრაციული საჩივარი არ გადაუგზავნა უფლებამოსილ ადმინისტრაციულ ორგანოს. აღნიშნულის გარდა, გენერალური ინსპექციის გასაჩივრებული ¹22-864/03-01 გადაწყვეტილება მიღებული იყო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 193-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 194-ე მუხლის მე-2 ნაწილის, 198-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 110-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნათა დარღვევით, კერძოდ, ინსპექციამ არ იმსჯელა ადმინისტრაციული საჩივრის ავტორის მოთხოვნაზე მოპასუხე ი. ფ-იას ქმედების არამართლზომიერად ცნობის შესახებ და არ გამოიკვლია აღნიშნული პირის ქმედების მართლზომიერების საფუძველი; გენერალურმა ინსპექციამ არ უზრუნველყო გ. ჯ-ელის ჩართვა ადმინისტრაციულ პროცესში და მას მხოლოდ ადმინისტრაციული წარმოების გახსნის შესახებ აცნობა; ამასთან გენერალურმა ინსპექციამ ადმინისტრაციული წარმოების წარმართვის დროს არ გამოიყენა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-13 თავის ნორმები, რის გამოც ადმინისტრაციული წარმოების სახის დარღვევა უნდა ჩათვლილიყო ადმინისტრაციული აქტის მომზადებისა და გამოცემის წესის არსებით დარღვევად.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის 2003 წლის 6 აგვისტოს ¹22-864/03-01 ადმინისტრაციული აქტის, ქ. ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის კონტროლის განყოფილების მთავარი ინსპექტორის ო. ნ-იას 2003 წლის 27 ივნისის დასკვნის ბათილად ცნობა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგანგებო ლეგიონის მე-3 სამმართველოს ფოთის განყოფილების თანამშრომლის _ ი. ფ-იას ქმედების არამართლზომიერად ცნობა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგანგებო ლეგიონის მე-3 სამმართველოს დავალდებულება ი/მ “...” კუთვნილი საქონლის დაბრუნების შესახებ.

მოპასუხეს _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს გენერალურმა ინსპექციამ სარჩელი არ ცნო და შესაგებელში აღნიშნა, რომ გენერალური ინსპექციის გასაჩივრებული წერილი არ წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ აქტს, რადგან მას არ გააჩნდა შესასრულებლად სავალდებულო ძალა, არ მოჰყოლია იურიდიული შედეგი და მასში გამოთქმული იყო მხოლოდ მოსაზრება სასაქონლო ზედნადების შევსების შესახებ.

შესაგებლის ავტორმა არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 194-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დარღვევის შესახებ და აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავალების შესაბამისად, ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვით გენერალური ინსპექცია არ გამხდარა ადმინისტრაციული აქტის განმხილველი ორგანო, რადგან აღნიშნული ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნებს, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გააჩნდა უფლებამოსილება, თავისი ფუნქციები გადაეცა სხვა ადმინისტრაციული ორგანოსათვის. უფლებამოსილების გადაცემა შესაძლებელი იყო მხოლოდ ნორმატიული აქტის საფუძველზე, გენერალურ ინსპექციას კი დებულებით ზემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს ფუნქციები არ გააჩნდა. გენერალურ ინსპექციას დაევალა მისი უფლებამოსილების ფარგლებში სათანადო რეაგირების მოხდენა და არასავალდებულო ხასიათის, თავისი მოსაზრებების დაწერა იმის თაობაზე, დაირღვა თუ არა კანონი სამინისტროს სისტემის საჯარო მოხელეთა მიერ. შესაბამისად, გენერალური ინსპექცია ვერანაირ გადაწყვეტილებას ვერ მიიღებდა საჩივართან დაკავშირებით, რადგან აღნიშნულით დაირღვეოდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის მე-3 ნაწილისა და ამავე კოდექსის მე-5 მუხლის მოთხოვნები.

შესაგებლის ავტორის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში ასევე არ იყო დარღვეული საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და მე-80 მუხლის მოთხოვნები, რადგან გენერალურ ინსპექციას იმ დროისთვის არ ჰქონდა დაწყებული საჩივრის განხილვა, მან მხოლოდ განახორციელა სამინისტროსა და ინსპექციის დებულებებით გათვალისწინებული ფუნქცია და თავისი მოსაზრებები გადაუგზავნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, რომელთა გათვალისწინება და ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილება დამოკიდებული იყო მხოლოდ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროზე. გენერალურმა ინსპექციამ თავის მოსაზრებაში მიუთითა, რომ ზედნადების შევსებისას დარღვეული იყო საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების მინისტრის 2000 წლის 9 ოქტომბრის ¹362 ბრძანების მე-2 მუხლის მე-10 პუნქტი, რადგან ზედნადებში არ იყო მითითებული ნდობით აღჭურვილი პირის მინდობილობის ნომერი და გამოწერის თარიღი, რაც დასტურდებოდა ¹341710 სასაქონლო ზედნადებით. ამდენად, ინსპექციის მოსაზრებაში აღნიშნული იყო მხოლოდ იმის თაობაზე, რომ ზედნადები შევსებული იყო კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევით და მასში არ იყო მითითებული საჩივრის დაკმაყოფილების ან მასზე უარის თქმის შესახებ.

შესაგებლის ავტორმა გენერალური ინსპექციის წერილის არაკანონიერად ცნობის ნაწილში სარჩელი მიიჩნია დაუშვებლად საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 186-ე მუხლისა და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, რადგან მითითებული მოთხოვნა არ იყო უწყებრივად სასამართლოს ქვემდებარე, ამასთან წერილის ადმინისტრაციულ აქტად მიჩნევის პირობებშიც კი, მოსარჩელეს პირდაპირი და უშუალო ზიანი არ მისდგომია, ხოლო მისი ინტერესების შეზღუდვა შესაძლებელი იყო მხოლოდ უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს აქტით და არა ინსპექციის გადაწყვეტილებით.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 18 დეკემბრის განჩინებით მოპასუხეთა სიიდან ამოირიცხნენ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგანგებო ლეგიონის მე-3 სამმართველოს ქ. ფოთის განყოფილების თანამშრომელი _ ი. ფ-ია და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგანგებო ლეგიონის მე-3 სამმართველო, ხოლო მოპასუხედ ჩაბმულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

რაიონულ სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელის წარმომადგენელმა შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნების ოდენობა და მოხსნა მოთხოვნა ი/მ “...” კუთვნილი საქონლის დაბრუნების ნაწილში, ვინაიდან ტვირთი უკვე მის მფლობელობაში იყო.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილებით ი/მ “...” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ “...”, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 7 ივნისის განჩინებით ი/მ “...” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილება.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ “...”, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 4 ივლისის განჩინებით ი/მ “...” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 7 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად გადაეცა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას.

საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტი და არასწორი შეფასება მისცა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის 2003 წლის 6 აგვისტოს ¹22-864/03-01 წერილი არ მიიჩნია ადმინისტრაციულ აქტად.

საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას, სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეკვლია, დაედგინა და სათანადო სამართლებრივი შეფასება მიეცა შემდეგი გარემოებებისათვის: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს გენერალურმა ინსპექციამ, როგორც დოკუმენტში იყო მითითებული, მიიღო რა ი/მ “...” ადმინისტრაციული საჩივარი (ქ. ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის კონტროლის განყოფილების მთავარი ინსპექტორის _ ო. ნ-იას მიერ 2003 წლის 27 ივნისს გაცემული დასკვნისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგანგებო ლეგიონის მე-3 სამმართველოს ფოთის განყოფილების თანამშრომლის _ ი. ფ-იას ქმედების არამართლზომიერად ცნობის შესახებ) და ჩაატარა სამსახურებრივი მოკვლევა, მიიჩნია, რომ საგანგებო ლეგიონის თანამშრომლის მხრიდან კანონმდებლობის დარღვევა არ მომხდარა და სასაქონლო ზედნადები შევსებული იყო კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევით, სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია იყო თუ არა გენერალური ინსპექცია უფლებამოსილი, განეხილა და ემსჯელა ი/მ “...” ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებით. აღნიშნული გარემოებების დადგენისას, სააპელაციო სასამართლოს ასევე უნდა ემსჯელა იმ გარემოებაზე, რომ ი/მ “...” საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 177-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ადმინისტრაციული საჩივარი წარადგინა რა ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოში _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროში, თავისი საჩივრის განხილვის შედეგი საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 183-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილ ერთთვიან ვადაში ეცნობა თუ არა მხოლოდ გენერალური ინსპექციის სადავო დოკუმენტის სახით. სააპელაციო სასამართლოს ასევე უნდა გამოეკვლია და დაედგინა ი/მ “...” ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვისა და გადაწყვეტის შესახებ, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, როგორც საჩივრის განხილვაზე უფლებამოსილი ზემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებულ იქნა თუ არა გადაწყვეტილება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ იმსჯელა თუ არა ქ. ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მთავარი ინსპექტორის _ ო. ნ-იას 2003 წლის 27 ივნისის დასკვნის კანონიერებაზე. სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა სახეზე იყო თუ არა გენერალური ინსპექციის წერილის საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლით გათვალისწინებული აქტის არარად ცნობის საფუძველი. ისე მიიჩნია, რომ ხსენებული აქტი არ წარმოადგენდა ინდივიდუალურ-სამართლებრივ აქტს, რომ არ იმსჯელა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 202-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული საჩივრის განმხილველი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების სამართლებრივ სახესა და შედეგზე.

აღნიშნულის გარდა, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ასევე არასწორად განმარტა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და აღნიშნულთან დაკავშირებით უსაფუძვლოდ მიიჩნია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ სასაქონლო ზედნადები ¹34710, სერია აა-03-ში ¹7, ¹8 და ¹9 გრაფების შეუვსებლობა წარმოადგენდა იმის საკმარის საფუძველს, რომ მითითებული ზედნადებით წარმოებული ეკონომიკური საქმიანობისათვის შეძენილი ან მიწოდებული მატერიალური ფასეულობების, ან საქონლის ტრანსპორტირება წარმოადგენდა სასაქონლო ზედნადების გარეშე წარმოებულ ოპერაციას.

საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მთავარი ინსპექტორის _ ო. ნ-იას 2003 წლის 27 ივნისის დასკვნის მართლზომიერებაზე, მის შესაბამისობაზე მოქმედ კანონმდებლობასთან.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ივნისის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ი/მ “...” სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ი/მ “...” სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის კონტროლის განყოფილების მთავარი ინსპექტორის _ ო. ნ-იას 2003 წლის 27 ივნისის დასკვნა, ხოლო დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის 2003 წლის 6 აგვისტოს ¹22-846/03-01 წერილი, რომლითაც ი/მ ,,...” ეცნობა საქართველოს გენერალური ინსპექციის მიერ მის ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებით ჩატარებული სამსახურეობრივი მოკვლევის შედეგების თაობაზე, თავისი იურიდიული ბუნებით არ წარმოადგენდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ” ქვეპუნქტით რეგლამენტირებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, ანუ ადმინისტრაციული ორგანოს (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის) მიერ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე მიღებულ გადაწყვეტილებას, რომელიც აწესებდა, ცვლიდა, წყვეტდა ან ადასტურებდა პირის (ი/მ ,,...”) უფლებებსა და მოვალეობებს. აღნიშნული აგრეთვე არ ჩაითვლებოდა ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილებას მიკუთვნებული საკითხის დაკმაყოფილებაზე განმცხადებლისთვის უარის თქმის შესახებ მიღებულ გადაწყვეტილებად, ან/და გამოცემულ ან დადასტურებულ დოკუმენტად, რომელსაც მოჰყვა სამართლებრივი შედეგი. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მითითებული წერილი იყო ინფორმაციული ხასიათის ცნობა, რომლითაც ი/მ ,,...” მიეწოდა შესაბამისი ინფორმაცია მის მიერ წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვასთან დაკავშირებით. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის 2003 წლის 6 აგვისტოს ¹22-864/03-01 წერილის, როგორც ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე, არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო უსაფუძვლობის გამო.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 სექტემბრის ¹493 ბრძანებულების პირველი მუხლის თანახმად, განხორციელდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგანგებო ლეგიონის ლიკვიდაცია 2003 წლის 15 ოქტომბერს. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველი დავის შემთხვევაში სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოტანის მომენტისათვის ლიკვიდირებული იყო და აღარ არსებობდა ადმინისტრაციული ორგანო _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგანგებო ლეგიონი, შესაბამისად, აღარ არსებობდა მისი სტრუქტურული ერთეული _ მე-3 სამართველოს ქ. ფოთის განყოფილება. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-6 მუხლისა და ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 78-ე-79-ე მუხლების მოთხოვნათა შესაბამისად, მუშაკის ქმედების არამართლზომიერად ცნობა ანუ დისციპლინური გადაცდომის ფაქტის დადგენა და შესაბამისი სახდელის შეფარდება წარმოადგენდა ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტის მოსაზრება აღნიშნულზე და განმარტა, რომ სარჩელის მოთხოვნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგანგებო ლეგიონის მე-3 სამმართველოს ქ. ფოთის განყოფილების თანამშრომლის ირაკლი ფაცაციას ქმედების არამართლზომიერად ცნობის თაობაზე არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო უსაფუძვლობის გამო.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის კონტროლის განყოფილების მთავარი ინსპექტორის _ ო. ნ-იას მიერ 2003 წლის 27 ივნისს შედგენილი სადავო დასკვნა წარმოადგენდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ” ქვეპუნქტით რეგლამენტირებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების მინისტრის 2000 წლის 9 ოქტომბრის ¹362 ბრძანების (ძალადაკარგულია საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 11/13/2006 ¹1395 ბრძანებით) პირველი მუხლის პირველი პუნქტით სასაქონლო ზედნადები წარმოადგენდა მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომლითაც დასტურდებოდა სამეურნეო ოპერაციის, ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდების ფაქტი და რომლის გარეშეც აკრძალული იყო საქონლის ტრანსპორტირება, შენახვა, რეალიზაცია. ამავე ბრძანების მე-2 მუხლის მე-10 პუნქტის თანახმად, ზედნადებში “გამყიდველის” აღმნიშვნელ სტრიქონში ჩაიწერებოდა ტვირთის გადამზიდველის დასახელება, ან სახელი და გვარი, საიდენტიფიკაციო ნომერი. გარდა ამისა, ზედნადების ქვედა მარცხენა მხარეს ასევე გათვალისწინებული იყო გადამზიდველის მიერ ტვირთის გადატანასთან დაკავშირებით საჭირო მონაცემების ჩაწერა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველი დავის შემთხვევაში სასაქონლო ზედნადებში არ იყო მითითებული გადამზიდავი (გრაფა ¹8), მაგრამ ამავე დროს მიეთითა გადამზიდავი პირის (მძღოლის) რეკვიზიტები _ სახელი, გვარი, მოწმობის ნომერი, სერია. (გრაფა ¹12), აგრეთვე სატრანსპორტო საშუალება და მარკა (გრაფა ¹11). ასევე არ იყო მითითებული ნდობით აღჭურვილი პირის (რ. კ...შვილის) მინდობილობა, თვე, რიცხვი, მაგრამ აღინიშნა ეს პირი (გრაფა ¹8 და ¹9). სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული გარემოება არ წარმოადგენდა სასაქონლო ზედნადების შევსების წესის არსებით დარღვევას, ვინაიდან გადამზიდავს მოცემულ შემთხვევაში წარმოადგენდა მძღოლი _ ნ. ფ...ძე, რომლის სავალდებულო მონაცემები მითითებულ იქნა შესაბამის გრაფაში, ხოლო მოქმედი სამოქალაქო კანონმდებლობით (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კერძო ნაწილი, კარი პირველი, ნაწილი მეორე, თავი XIII) იმპერატიულად არ იყო განსაზღვრული მინდობილი პირისათვის დავალების მიცემისას წერილობითი ფორმის დაცვის ვალდებულება მინდობილობის ან რწმუნების სახით. ამასთან სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ასეთი დავალების არარსებობა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 დეკემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექციამ), რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უკანონოდ მიიჩნია და განმარტა, რომ იგი ექვემდებარებოდა გაუქმებას შემდეგ გარემოებათა გამო:

კასატორის განმარტებით, 2003 წლის 25 ივნისს საგანგებო ლეგიონის მე-3 სამმართველოს ფოთის განყოფილებისა და საგზაო ავტოინსპექციის თანამშრომლებმა ქ. ფოთის შემოსასვლელში გააჩერეს ავტოსატრანსპორტო საშუალება “ფიატ-დუკატო” სახ. ნომრით _ ABD062, რომელსაც მართავდა მძოლი _ ნ. ფ-ძე, აღნიშნულ ა/მანქანაში განთავსებული იყო ი/მ “...” კუთვნილი ტვირთი (საქონელი). ხსენებულ ა/მანქანაში იმყოფებოდა ი/მ “...” (დისტრიბუტორი) რ. კ-შვილი. 2003 წლის 25 ივნისს ზემოაღნიშნული ა/მანქანა ტვირთთან ერთად გადაყვანილ იქნა ქ. ფოთის საბაჟო ტერმინალ შპს “...” თანმხლები დოკუმენტაციის რეალობის გადამოწმების მიზნით. დადგენილ იქნა, რომ დაკავებულ ა/მანქანას გადაჰქონდა საქონელი, რომლის მესაკუთრეც იყო ი/მ “...”. დოკუმენტაციის შემოწმებისას საქონლის წარმომავლობის შესახებ დისტრიბუტორმა _ რ. კ-შვილმა წარმოადგინა სასაქონლო ზედნადები სერია აა-03 ¹341710, რომელიც გამოწერილი იყო საქონლის გამყიდველის შპს “...” მიერ. ხსენებულ სასაქონლო ზედნადებში საქონლის მყიდველად დაფიქსირებული იყო ი/მ “...”. აღნიშნული სასაქონლო ზედნადებით დაფიქსირებული იყო ი/მ “...” მიერ 2003 წლის 25 ივნისს საქონლის მიღების ფაქტი, რომლითაც ბუღალტრულ დოკუმენტებში შემოსავალში უნდა აეყვანა მასში ასახული საქონელი, რაც მისი მხრიდან არ განხორციელებულა. 2003 წლის 25 ივნისს იგივე სასაქონლო ზედნადებით (სერია აა-03 ¹341710) ი/მ “...” დისტრიბუტორი _ რ. კ-შვილი ახდენდა საქონლის ტრანსპორტირებასა და რეალიზაციას. აღნიშნულით დარღვეულ იქნა სასაქონლო ზედნადების გამოწერისა და შევსების წესი, რომელიც რეგულირდებოდა საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების მინისტრის 2000 წლის 9 ოქტომბრის ¹362 ბრძანებით. 2003 წლის 25 ივნისის ¹341710 სასაქონლო ზედნადები, ტვირთის დაკავების მომენტისათვის არ პასუხობდა ზემოხსენებული ბრძანებით გათვალისწინებული ზედნადების გამოწერისა და შევსების დადგენილ წესებს, რაც იმაში გამოიხატებოდა, რომ ტვირთის, როგორც გაცემის ასევე მისი მიღების ადგილად ზედნადებში დაფიქსირებული იყო ქ. თბილისი, ხოლო საქონლის გამყიდველის ი/მ “...” ნდობით აღჭურვილი პირის მინდობილობის ნომერი და მინდობილობის გამოწერის თარიღი ზედნადებში დაფიქსირებული არ იყო, რაც ზემოხსენებული ბრძანების მე-2 მუხლის მე-10 და მე-12 პუნქტების უხეშ დარღვევას წარმოადგენდა და ეწინააღმდეგებოდა იმ დროს მოქმედ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997წ.) 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნებს, რომლის თანახმად, ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდების შემთხვევაში, სავალდებულო იყო მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გამოწერა საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს მიერ დადენილი ფორმითა და წესით, რომლის გარეშეც აკრძალული იყო საქონლის ტრანსპორტირება, შენახვა და რეალიზაცია. ანუ კანონმდებელმა იმპერატიულად განსაზღვრა სასაქონლო ზედნადების გამოწერისა და შევსების წესის აუცილებელი შესრულება საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს ზემოხსენებული ბრძანებით დადგენლი ფორმითა და წესით, წინააღმდეგ შემთხვევაში იგი ითვლებოდა ზედნადების გარეშე წარმოებულ ოპერაციად. აქედან გამომდინარე, კასატორის განმარტებით, საგანგებო ლეგიონის მე-3 სამმართველოს ფოთის განყოფილების თანამშრომლის მიერ სწორად და კანონიერად იქნა შედგენილი 2003 წლის 25 ივნისის ოქმი. ზემოაღნიშნული მასალები საჯარიმო თანხის განსაზღვრისათვის გადაგზავნილ იქნა ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციაში. ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის კონტროლოს განყოფილების ინსპექტორი ო. ნ-იას მიერ შედგენილ იქნა დასკვნა, სადაც ფოთის რეგიონალური სავაჭრო-სამრეწველო პალატის 2003 წლის 27 ივნისის წერილზე დაყრდნობით ა/მანქანა “ფიატ-დუკატში” განთავსებული სხვადასხვა დასახელების საქონლის საბაზრო ღირებულებამ დღგ-ს გათვალისწინებით შეადგინა _ 7525,14 ლარი, რის გამოც ი/მ “...” საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 223-ე მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, ფინანსური სანქციის სახით ბიუჯეტის სასარგებლოდ 6270,70 ლარის გადახდა დაეკისრა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 9 ივლისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 23 სექტემბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2009 წლის 10 დეკემბერს, 15.00 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ვინაიდან კასატორს არ წამოუყენებია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: საქონლისა და ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ტერმინალში წარდგენის 2003 წლის 25 ივნისის ოქმის თანახმად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგანგებო ლეგიონის მე-3 სამმართველოს თანამშრომელმა _ ი. F-იამ შეადგინა ოქმი, რომ მიღებული ოპერატიული ინფორმაციის საფუძველზე 18.40 საათზე ქ. ფოთში მე-7 კილომეტრის გზის მონაკვეთზე შეჩერებულ იქნა ავტომანქანა ,,ფიატ-დუკატო” სახ. ნომრით ABD-062, რომელსაც მართავდა ნ. F-ძე. მძღოლის განმარტებით ავტომანქანაში მოთავსებული იყო ჰიგიენური საშუალებები. ტვირთი მოძრაობდა სათანადო დოკუმენტაციის გარეშე. შეინიშნებოდა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ფაქტები. ადმინისტრაციული სახდელის დადების მიზნით სატრანსპორტო საშუალება და შიგ მოთავსებული ტვირთი წარდგენილი და განთავსებულ იქნა ტერმინალ ,,...” ტერიტორიაზე, დაილუქა საგანგებო ლეგიონის ლუქით. წარედგინა ¹341710 ზედნადები. ოქმი ხელმოწერილია ი. F-იას მიერ. ოქმში არ აღინიშნა, რომ ი/მ ,,...” ან მისი ნდობით აღჭურვილი პირი, ტვირთის მფლობელი რ. კ-შვილი ესწრებოდა ოქმის შედგენას. საქმეში წარმოდგენილი იყო ასევე ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის კონტროლის განყოფილების მთავარი ინსპექტორის _ ო. ნ-იას 2003 წლის 27 ივნისის დასკვნა, რომლის თანახმად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგანგებო ლეგიონის მე-3 სამმართველოს მიერ მოკვლეული მასალების მიხედვით, დადგენილ იქნა, რომ ი/მ ,,...” ნდობით აღჭურვილი პირის (რეალიზატორ) _ რ. კ-შვილის ავტომანქანა ,,ფიატ-დუკატო” სახ. ნომრით ABD-062, ახდენდა ჰიგიენური საშუალებების ტრანსპორტირებას მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გარეშე, რაზეც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 223-ე მუხლის მე-5 ნაწილის საფუძველზე, გადასახადის გადამხდელს ჯარიმის სახით გადახდებოდა არსებული საქონლის ღირებულება საბაზრო ფასებით დღგ-ს გარეშე. ფოთის რეგიონალური სავაჭრო-სამრეწველო პალატის 2003 წლის 27 ივნისის ¹110 წერილის თანახმად, ავტომანქანა ,,ფიატ-დუკატოში” განთავსებული ,,ბელა სეტას” ფირმის სხვადასხვა დასახელების ჰიგიენური საშუალებების საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 7525,14 ლარს. ამდენად, დღგ-ს გათვალისწინებით ი/მ ,,....” საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 223-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, დაეკისრებოდა 6270,70 ლარის გადახდა ფინანსური სანქციის სახით ბიუჯეტის სასარგებლოდ. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის 2003 წლის 16 ივლისის ¹22-751/03-01 წერილით ი/მ ,,...” ეცნობა, რომ გენერალურ ინსპექციაში მიმდინარეობდა სამსახურეობრივი მოკვლევა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგანგებო ლეგიონის მე-3 სამმართველოს ფოთის განყოფილების ინსპექტორის _ ი. F-იას მიერ შპს ,,...” კუთვნილი ,,ფიატ-დუკატოს” დაკავების ფაქტთან დაკავშირებით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ იმ გარემოებაზეც, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის 2003 წლის 6 აგვისტოს ¹22-864/03-01 წერილით ი/მ ,,...” ეცნობა, რომ გენერალურმა ინსპექციამ ჩაატარა სამსახურებრივი მოკვლევა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგანგებო ლეგიონის მე-3 სამმართველოს ფოთის განყოფილების ინსპექტორის _ ი. F-იას მიერ შპს ,,...” კუთვნილი ,,ფიატ-დუკატოს” დაკავების ფაქტთან დაკავშირებით. მოკვლევით დადგენილ იქნა, რომ სასაქონლო ზედნადები შევსებული იყო, საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების მინისტრის 2000 წლის 9 ოქტომბრის ¹362 ბრძანების მე-2 მუხლის მე-10 პუნქტის მოთხოვნათა დარღვევით. ამასთან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ზედნადების შევსება სავალდებულო იყო ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი წესით. მიჩნეულ იქნა, რომ საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა დარღვევით შედგენილი ზედნადებით განხორციელებული ტრანსპორტირება უნდა ჩათვლილიყო, როგორც ოპერაციის განხორციელება ზედნადების გარეშე. ჩაითვალა, რომ საგანგებო ლეგიონის თანამშრომლის მხრიდან კანონმდებლობის დარღვევას ადგილი არ ჰქონია. გენერალური ინსპექცია არ წარმოადგენდა ლეგიონის ზემდგომ ორგანოს და არ შეეძლო ლეგიონის ხელმძღვანელობისადმი შესასრულებლად სავალდებულო მითითებების მიცემა, ხოლო ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საგანგებო ლეგიონის მიერ გამოცემული აქტის ბათილად ცნობის უფლება გააჩნდა მხოლოდ ლეგიონს ან ფინანსთა სამინისტროს.

საკასაციო სასამართლო თავდაპირველად აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოში დავის საგანს წარმოადგენს მხოლოდ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის კონტროლის განყოფილების მთავარი ინსპექტორის _ ო. ნ-იას 2003 წლის 27 ივნისის დასკვნის კანონიერება, ვინაიდან თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის კონტროლის განყოფილების მთავარი ინსპექტორის _ ო. ნ-იას 2003 წლის 27 ივნისის დასკვნა, ხოლო დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით კი მხოლოდ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექციამ) გაასაჩივრა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ” ქვეპუნქტის თანახმად, ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტია ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემული ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტი, რომელიც აწესებს, ცვლის, წყვეტს ან ადასტურებს პირის ან პირთა შეზღუდული წრის უფლებებსა და მოვალეობებს. ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად ჩაითვლება აგრეთვე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მის უფლებამოსილებას მიკუთვნებული საკითხის დაკმაყოფილებაზე განმცხადებლისათვის უარის თქმის შესახებ, ასევე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ან დადასტურებული დოკუმენტი, რომელსაც შეიძლება მოჰყვეს სამართლებრივი შედეგები.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის კონტროლის განყოფილების მთავარი ინსპექტორის _ ო. ნ-იას 2003 წლის 27 ივნისის სადავო დასკვნა, თავისი იურიდიული ბუნებით წარმოადგენს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ” ქვეპუნქტით რეგლამენტირებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, ანუ ადმინისტრაციული ორგანოს (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის) მიერ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე მიღებულ გადაწყეტილებას, რომელსაც შეიძლება მოჰყვეს სამართლებრივი შედეგი, შესაბამისად, მას არ აქვს მხოლოდ ინფორმაციული ხასიათი და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ” ქვეპუნქტის თანახმად, იგი მართებულად არის მიჩნეული ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად. ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერება კი განპირობებულია მისი გამოცემისას მატერიალური და პროცედურული ნორმების მოთხოვნათა დაცვით.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს შემოსავლების მინისტრის 2000 წლის 9 ოქტომბრის ¹362 ბრძანების (ძალადაკარგულია საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 11/13/2006 ¹1395 ბრძანებით) პირველი მუხლის პირველი პუნქტით სასაქონლო ზედნადები არის მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტი, რომლითაც დასტურდება სამეურნეო ოპერაციის, ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდების ფაქტი და რომლის გარეშეც აკრძალულია საქონლის ტრანსპორტირება, შენახვა, რეალიზაცია. ამავე ბრძანების მე-2 მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, ზედნადების “გამყიდველის” აღმნიშვნელ სტრიქონზე აისახება საქონლის მყიდველი _ იურიდიული პირის დასახელება, საინდენტიფიკაციო ნომერი და მისამართი, ან ინდივიდუალური მეწარმის სახელი და გვარი, საიდენტიფიკაციო ნომერი და მისამართი. ამავე მუხლის მე-8 პუნქტის შესაბამისად, ტვირთის გამგზავნი შეიძლება იყოს საქონლის გამყიდველი. ამ შემთხვევაში ტვირთის გამგზავნის ამსახველ სტრიქონში ჩაიწერება გამყიდველის მონაცემები. სხვა შემთხვევაში აღნიშნულ სტრიქონზე ჩაიწერება იმ პირის დასახელება ან სახელი და გვარი, რომელსაც გაგზავნის უზრუნველყოფის მიზნით გადაცემული აქვს საქონელი ან ტვირთი. ზემოხსენებული ბრძანების მე-2 მუხლის მე-10 პუნქტი კი ითვალისწინებს, რომ ზედნადებში “გამყიდველის” აღმნიშვნელ სტრიქონზე ჩაიწერება ტვირთის გადამზიდველის დასახელება, ან სახელი და გვარი, საიდენტიფიკაციო ნომერი. გარდა ამისა, ზედნადების ქვედა მარცხენა მხარეს ასევე გათვალისწინებულია გადამზიდველის მიერ ტვირთის გადატანასთან დაკავშირებით საჭირო მონაცემების ჩაწერა, მათ შორის: გადასატანად მიღებული ტვირთის რაოდენობა, გამყიდველის ან ტვირთის გამგზავნის დასახელება, ან სახელი და გვარი, გადაზიდვაში მონაწილე ფიზიკური პირის სახელი და გვარი, ტვირთის გადასატანად მიღების თარიღი. გადაზიდვის ფაქტს უნდა ადასტურებდეს გამყიდველის ან ტვირთის გამგზავნის შტამპი ან ბეჭედი, კონკრეტული პირის თანამდებობის, სახელისა და გვარის ჩვენებით, ხოლო ტვირთის გადასატანად მიღების ფაქტს _ გადამზიდველის ხელისმოწერა. საქონლის მყიდველის ან ტვირთის მიმღების ნდობით აღჭურვილი პირის მეშვეობით საქონლის მიღებისას და ტრანსპორტირებისას ზედნადებში აღინიშნება ამ პირის სახელი და გვარი, მინდობილობის ნომერი და გამოწერის თარიღი. ამ შემთხვევაშიც, ზედნადების ქვედა მარცხენა მხარეს გათვალისწინებულია ნდობით აღჭურვილი პირის მიერ საქონლის გადატანასთან დაკავშირებული მონაცემების ასახვა იმავე წესით, როგორც ტვირთის გადამზიდველის შემთხვევაში. ამ პუნქტით გათვალისწინებული წესის მიხედვით საქონლის გადაზიდვისას ზედნადებში შესაბამის სტრიქონზე შეიტანება საქონლის (ტვირთის) დასახელება ან კონტეინერის ნომერი, ზომის ერთეული, რაოდენობა, ფასი, თანხა, შეფუთვის სახე, მასა ბრუტო, ხოლო შესაბამის სტრიქონებზე აისახება ამ მონაცემების ჯამი. ამავე მუხლის მე-11 პუნქტის მიხედვით კი, გადამზიდველის ან ნდობით აღჭურვილი პირის მიერ ტვირთის დანიშნულების ადგილზე მიტანა და მყიდველისათვის ან ტვირთის მიმღებისათვის ჩაბარება ფიქსირდება ზედნადების ქვედა მარჯვენა მხარეს გამოყოფილ სტრიქონზე, ჩაბარებული ტვირთის ფაქტობრივი ოდენობის და ოპერაციის განხორციელების დღის აღნიშვნით, ჩამბარებლის ხელის მოწერით, ტვირთის მიმღების შტამპით ან ბეჭდით და კონკრეტული პირის თანამდებობის, სახელისა და გვარის ჩვენებით. ხსენებული მუხლის მე-13 პუნქტის შესაბამისად, საქონლის რეალიზაციის ან ტვირთის გადაზიდვის ზემოთ აღწერილ ყველა შემთხვევაში ზედნადებში იწერება ტვირთის ტრანსპორტირების სახე (საავტომობილო, სარკინიგზო და სხვა), სატრანსპორტო საშუალების მარკა და ნომერი, მძღოლის მოწმობის მონაცემები, აგრეთვე ანგარიშსწორების ფორმა, ხოლო ნაღდი ანგარიშსწორების შემთხვევაში _ განაღდების საბუთის მონაცემები. პასუხისმგებელი პირის ხელისმოწერით ზედნადებში დაფიქსირდება გამყიდველის ან ტვირთის გამგზავნის თანხმობა საქონლის გაყიდვაზე ან ტვირთის გაგზავნაზე.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ასევე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997წ.) 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, ეკონომიკური საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდების შემთხვევაში სავალდებულო იყო მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გამოწერა საქართველოს შემოსავლების სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით. ამავე კოდექსის 223-ე მუხლის მე-5 ნაწილით, ეკონომიკური საქმიანობისათვის შეძენილი ან მიწოდებული მატერიალური ფასეულობების ან საქონლის მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირებისას (გადაზიდვისას) გადასახადის გადამხდელს ჯარიმის სახით გადახდებოდა მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გარეშე არსებული მატერიალური ფასეულობების ან საქონლის ღირებულების საბაზრო ფასებით (დღგ-ის გარეშე, ხოლო აქციზის გადამხდელისათვის _ აქციზის გარეშე). ამასთან საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ორგანოებს უფლება ჰქონდათ ჯარიმის თანხის გადახდამდე მოახდინონ ასეთი წესით ტრანსპორტირებული (გადაზიდული) მატერიალური ფასეულობების ან საქონლის დაყადაღება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმეში წარმოდგენილია სასაქონლო ზედნადები ¹341710, სერია აა-03; რიცხვი _ 25, თვე _ ივნისი, წელი _ 2003 (გრაფა ¹2); გამყიდველი _ შპს ,,...” (ს/ნ 201949954), ... გ. 112 (გრაფა ¹3); ტვირთის გამგზავნი _ იგივე (გრაფა ¹5), გადამზიდველი _ დასახელება ან სახელი და გვარი მითითებული არ არის (გრაფა ¹7); ტრანსპორტირების სახე _ საავტომობილო (გრაფა ¹10); მყიდველი _ ი/მ ,,...” ასათიანის ქ. ¹10^ა (ს/ნ 111394643); ტვირთის მიმღები _ იგივე (გრაფა ¹6); გამყიდველისგან ტვირთის მიღებაში და გადაზიდვაში, ნდობით აღჭურვილი პირი _ რ. კ-შვილი _ არ არის მითითებული მინდობილობის ნომერი (გრაფა ¹8) და რიცხვი, თვე, წელი (გრაფა ¹9); სატრანსპორტო საშუალების მარკა და ნომერი _ ფიატი ABD 062 (გრაფა ¹11); მძღოლი _ ნ. F-ძე, მძღოლის მოწმობა, სერია და ნომერი Aჩ 0061651 (გრაფა 12); მითითებულია საქონლის (ტვირთის) დასახელება, ზომის ერთეული, რაოდენობა, ერთეულის ფასი, თანხა (გრაფა ¹14); სრულად მითითებულია თანხა, რაც დადასტურებულია მთავარი ბუღალტერის ხელმოწერით (გრაფა ¹13); აღნიშნული ტვირთი გადასატანად ჩააბარა გამყიდველმა _ შპს ,,...” 2003 წლის 25 ივნისს, რაც დადასტურებულ იქნა შპს ,,...” ბეჭდით და ხელმოწერით. აღნიშნული ტვირთი ჩაიბარა 2003 წლის 25 ივნისს ი/მ ,,...”, რაც დადასტურდა ი/მ ,,...” ბეჭდით და ხელმოწერით. ანგარიშსწორების ფორმა ,,კონსიგნაცია” (გრაფა ¹15).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სასაქონლო ზედნადებში არაა მითითებული გადამზიდავი (გრაფა ¹8), მაგრამ მიეთითა გადამზიდავი პირის (მძღოლის) რეკვიზიტები _ სახელი, გვარი, მოწმობის ნომერი და სერია. (გრაფა ¹12), აგრეთვე სატრანსპორტო საშუალება და მარკა (გრაფა ¹11). ასევე არ არის მითითებული ნდობით აღჭურვილი პირის (რ. კ-შვილის) მინდობილობის ნომერი, რიცხვი, თვე, მაგრამ აღინიშნა მისი სახელი (გრაფა ¹8 და ¹9), რაც საკასაციო სასამართლოს აზრით, არ შეიძლება ჩაითვალოს სასაქონლო ზედნადების შევსების წესის არსებით დარღვევად.

საკასაციო სასამართლო ასევე განმარტავს, რომ სასაქონლო ზედნადებში ზემოაღნიშნული რეკვიზიტების არასრულყოფილად ასახვა არ წარმოადგენს იმის საფუძველს, რომ საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნების დარღვევით შედგენილი ზედნადებით განხორციელებული ტრანსპორტირება ჩათვლილიყო, როგორც ოპერაციის განხორციელება ზედნადების გარეშე, ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 223-ე მუხლის მე-5 ნაწილი სანქციას (ჯარიმას) უშუალოდ უკავშირებდა სასაქონლო ზედნადების ფაქტობრივ არარსებობას და არა ზედნადების არასწორ ან არასრულყოფილ შევსებას, იმის გათვალისწინებით, რომ სასაქონლო ზედნადები ადასტურებდა სამეურნეო ოპერაციის – ორმხრივი გარიგების არსებობას.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ ზემოხსენებული სასაქონლო ზედნადების შევსებისას დარღვეული არ ყოფილა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997წ.) 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის, 223-ე მუხლის მე-5 ნაწილისა და საქართველოს საგადასახდო შემოსავლების მინისტრის 2000 წლის 9 ოქტომბრის ¹362 ბრძანების მოთხოვნები.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის სადავო აქტის გამოცემის დროს მოქმედი რედაქციის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილად უნდა გამოცხადდეს თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის კონტროლის განყოფილების მთავარი ინსპექტორის _ ო. ნ-იას 2003 წლის 27 ივნისის დასკვნა არის კანონშეუსაბამო, ეწინააღმდეგება კანონს და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის საფუძველზე ექვემდებარება ბათილად ცნობას.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არ აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმის განხილვისას სააპელაციო სასამართლოს არ დაურღვევია საპროცესო კანონმდებლობა და ამ საქმეზე მიიღო კანონიერი გადაწყვეტილება, რის გამოც საკასაციო სასამართლოს მიერ, კონკრეტულ შემთხვევაში, გამოყენებულ უნდა იქნეს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი, რის გამოც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა დარჩეს უცვლელად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 დეკემბრის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.