ბს-1595-1554(კს-10) 8 თებერვალი, 2011 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე
განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე
კერძო საჩივრის ავტორი (მოსარჩელე) _ ნ. ჭ-შვილი
მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახური
დავის საგანი _ მესამე პირად ჩაბმაზე უარის თქმის კანონიერება
გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 13 ოქტომბრის საოქმო განჩინება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
2009 წლის 7 მაისს ნ. ჭ-შვილმა სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ და მოითხოვა შპს «...» სარეგისტრაციო ჩანაწერის ბათილად ცნობა და მატერიალური ზიანის ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლით:
მოსარჩელის მითითებით, 1998 წლის 7 ოქტომბრის ¹963/98 სარეგისტრაციო განცხადების საფუძველზე 1998 წლის 7 ოქტომბერს განხორციელდა შპს «...» საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაცია ქ. თბილისში, ქეთევან .... ¹1-ში მდებარე საერთო საკუთრების 1206 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ შენობის ნაწილზე. საქართველოს ქონების მართვის სამინისტროს მიერ გაიცა ¹532-პ საკუთრების მოწმობა, რომლითაც საზოგადოებას გადაეცა 364 კვ.მ შენობა. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე 166,8 კვ.მ შენობა გადაეცა სს «საქგვირაბმშენს». შესაბამისად, საზოგადოების საკუთრებაში უნდა დარჩენილიყო 197,2 კვ.მ. 1998 წლის 7 ოქტომბერს განხორციელებული რეგისტრაციის შედეგად საზოგადოების საკუთრებაში არსებული 197,2 კვ.მ შენობა ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე დარეგისტრირდა ორ ნაწილად _ 123/2648 და 74,2/2648, რომელიც აღდგენას არ ექვემდებარებოდა. თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის განმარტებით, ამ სახით ჩანაწერი განხორციელდა 1998 წლის 13 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე.
თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 22 დეკემბრის განჩინებით განხორციელდა შპს «...» შენობის ნატურით გაყოფა, რის შედეგადაც მოსარჩელესა და საზოგადოების სამ დამფუძნებელს გამოეყოთ საერთო ფართის 25%, მაგრამ მიწის მართვის დეპარტამენტმა უარის განაცხადა აღნიშნული განჩინების საფუძველზე სარეგისტრაციო ჩანაწერში ცვლილების შეტანაზე საზოგადოების საკუთრებაში არსებული 197,2 კვ.მ შენობის ორ ნაწილად რეგისტრაციის გამო.
მოსარჩელის განმარტებით, საზოგადოების საკუთრებაში იმ მომენტისათვის რეალურად არსებობდა 123 კვ.მ შენობა, ხოლო 74,2 კვ.მ შენობა იყო უკანონოდ დანგრეული და აღარ არსებობდა. შესაბამისად, ნ. ჭ-შვილი ითხოვდა სარეგისტრაციო ჩანაწერში ცვლილების განხორციელებას და ნატურით გაყოფის რეგისტრაციას რეალურად არსებული 123 კვ.მ ფართიდან. მოსარჩელის მოსაზრებით, შენობის ორ ნაწილად დარეგისტრირება მოხდა უკანონოდ, იურიდიული საფუძვლის გარეშე.
2005 წლის 19 სექტემბერს ნ. ჭ-შვილმა სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში, რომლის 2006 წლის 9 თებერვლის გადაწყვეტილებით თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს დაევალა ცვლილების განხორციელება შპს «...» სარეგისტრაციო ჩანაწერში ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 22 დეკემბრის განჩინების შესაბამისად. 2006 წლის 18 მაისს ნ. ჭ-შვილმა საჩივრით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს სარეგისტრაციო ჩანაწერის გაუქმების მოთხოვნით, რადგან იგი ზიანს აყენებდა მის კანონიერ ინტერესს. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2006 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით გაუქმდა მხოლოდ ჩანაწერი «აღდგენას არ ექვემდებარება». 2006 წლის 10 ოქტომბერს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურმა ცვლილება შეიტანა სარეგისტრაციო ჩანაწერში და ნატურით გამოყო 123 კვ.მ ფართის 25%, რაც შეადგენს 30,75 კვ.მ-ს. მოსარჩელის მოსაზრებით, ვინაიდან რეესტრის სამსახურმა არ დააკმაყოფილა მისი მოთხოვნა და ძალაში დატოვა შენობის ორ ნაწილად რეგისტრაცია, აღნიშნულით ზიანი მიადგა მოსარჩელის კანონიერ ინტერესს, რამდენადაც მას არ ეძლევა საშუალება ისარგებლოს მისი კუთვნილი ქონებით, რომელიც ეკუთვნის საზოგადოების შენობის 74,2 კვ.მ-დან (იხ. ს.ფ. 1-14).
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 26 ივნისის საოქმო განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაება შპს «...» (იხ. ს.ფ. 62-63).
მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა მისთვის მიყენებული ზიანის სახით – 64900 ლარის ანაზღაურება და 1998 წლის 7 ოქტომბრის განაცხადის საფუძველზე შპს «...» სახელზე განხორციელებული რეგისტრაციის ბათილად ცნობა (იხ. ს.ფ. 84-97).
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 20 ივლისის განჩინებით ნ. ჭ-შვილის სარჩელზე ქ. თბილისში, …. ¹1-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე 1998 წლის 7 ოქტომბრის განაცხადის საფუძველზე განხორციელებული შპს «...» საკუთრების უფლების რეგისტრაციის ბათილად ცნობის ნაწილში შეწყდა საქმის წარმოება მოთხოვნის დაუშვებლობის გამო (იხ. ს.ფ. 110-111).
2009 წლის 30 ივლისს ნ. ჭ-შვილმა დაზუსტებული სარჩელით მიმართა საქალაქო სასამართლოს და მოითხოვა თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის დავალდებულება იმ მდგომარეობის აღდგენის შესახებ, რომელიც იარსებებდა ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების დადგომამდე (იხ. ს.ფ. 121).
თბილისის საქალაქო სასამართლოს განჩინება საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ კერძო საჩივრით გაასაჩივრა ნ. ჭ-შვილმა (იხ. ს.ფ. 122-127).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 12 ოქტომბრის განჩინებით ნ. ჭ-შვილის კერძო საჩივარი დარჩა განუხილველად დაუშვებლობის გამო (იხ. ს.ფ. 153-154).
2009 წლის 16 სექტემბერს ნ. ჭ-შვილმა დაზუსტებული სარჩელი წარადგინა საქალაქო სასამართლოში და მოითხოვა 1998 წლის 7 ოქტომბერს განხორციელებული რეგისტრაციის არარად აღიარება (იხ. ს.ფ. 162).
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 24 ნოემბრის განჩინებით საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ დ. ჩ-უა, ლ. ს-შვილი და მ. ბ-ძე (იხ. ს.ფ. 184-185).
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 16 აპრილის გადაწყვეტილებით ნ. ჭ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, არარად იქნა აღიარებული 1998 წლის 7 ოქტომბრის რეგისტრაცია უძრავ ნივთზე საკადასტრო კოდით @1/17/1/9/3/1 იმ ნაწილში, რომლითაც შენობა-ნაგებობის 72,2/2648 წილი დარეგისტრირდა შპს «...» საკუთრებად ჩანაწერით «აღდგენას არ ექვემდებარება», ხოლო დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (იხ. ს.ფ. 348-352; ტ.I).
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ჭ-შვილმა და მოითხოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 16 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმება ნაწილობერივ, მატერიალური ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის ნაწილში, ასევე იმ ნაწილში, რომლითაც არარად იქნა აღიარებული რეგისტრაცია ჩანაწერით «აღდგენას არ ექვემდებარება», ამგვარი მოთხოვნის არ არსებობის გამო და სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება მატერიალური ზიანის სახით – 64900 ლარის ანაზღაურებისა და საჯარო რეესტრის მიერ 1998 წლის 7 ოქტომბერს განხორციელებული რეგისტრაციის არარად აღიარება (იხ. ს.ფ. 8-23; ტ.II).
სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე აპელანტმა აღძრა შუამდგომლობა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად შპს «...»-ის ჩართვის შესახებ იმ მოტივით, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილება შეეხება მის ინტერესებს, რამდენადაც სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებამ შესაძლებელია გამოიწვიოს შპს «...»-ის საკუთრებაში არსებული 166,8 კვ.მ ფართის რეგისტრაციის გაუქმება (იხ. ს.ფ. 67; ტ.II).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 13 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით აპელანტის შუამდგომლობა საქმეში მესამე პირად შპს «...»-ის ჩაბმის შესახებ არ დაკმაყოფილდა იმ მოტივით, რომ 166,8 კვ.მ ფართის რეგისტრაციის კანონიერება არ წარმოადგენს დავის საგანს, შესაბამისად, შპს «...» არ წარმოადგენს სავალდებულო მოწვევის მესამე პირს (იხ. ს.ფ. 76-77; ტ.II).
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება კერძო საჩივრით გაასაჩივრა ნ. ჭ-შვილმა და მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 13 ოქტომბრის განჩინების გაუქმება და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად შპს «...»-ის ჩართვა შემდეგი მოტივით:
კერძო საჩივრის ავტორის მითითებით, მისი მოთხოვნის საფუძველს წარმოადგენს ძველი თბილისის რაიონული პროკურატურის 2009 წლის 2 მარტის დადგენილება, რომლითაც დადგინდა, რომ 1998 წლის 7 ოქტომბერს ქ. თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტის დაქვემდებარებაში არსებული საჯარო რეესტრის თანამშრომლების მიერ განხორციელდა შპს «…» კუთვნილი ფართის ორ ნაწილად დარეგისტრირება სათანადო საფუძვლის გარეშე, რაც მიუთითებს აღნიშნული სამსახურის თანამშრომლების მხრიდან სსკ-ის 342-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენის ფაქტზე. საზოგადოების საკუთრებაში არსებული 364 კვ.მ-დან 166,8კვ.მ დარეგისტრირდა სს «...» და დღეის მდგომარეობით იმყოფება შპს «...»-ის საკუთრებაში. დარჩენილი 197,2კვ.მ საზოგადოებას დაურეგისტრირდა ორ ნაწილად – 123 და 74,2, რომელიც აღდგენას არ ექვემდებარება. ფართის ორ ნაწილად რეგისტრაციის უკანონობა მითითებულია პროკურატურის დადგენილებაში.
კერძო საჩივრის ავტორის მითითებით, 166,8 კვ.მ ფართის შპს «...»-ის სახელზე რეგისტრაცია განხორციელდა შპს «...» ფართის რეგისტრაციის საფუძველზე.
კერძო საჩივრის ავტორმა არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ და მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს შპს «...» კუთვნილი ფართის ორ ნაწილად კანონის დარღვევით რეგისტრაცია, რაც გამომდინარეობს იქედან, რომ 166,8 კვ.მ ფართის რეგისტრაცია სამართლებრივ კავშირშია შპს «…» შენობის პირველად რეგისტრაციასთან. შესაბამისად, შპს «...» საქმეში უნდა ჩაებას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის შესაბამისად მესამე პირად, რათა შემდგომში არ მოხდეს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ მოთხოვნის დაყენება (იხ. ს.ფ. 99-100; ტ.II).
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, წარმოდგენილი კერძო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ნ. ჭ-შვილის კერძო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 13 ოქტომბრის განჩინება საქმეში მესამე პირად შპს «...»-ის ჩაბმაზე უარის თქმის შესახებ, შესაბამისად, ამ ნაწილში საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნეს ახალი განჩინება, შუამდგომლობა დაკმაყოფილდეს და საქმეში მესამე პირად იქნეს ჩართული შპს «...» შემდეგ გარემოებათა გამო:
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევა-შეფასების შედეგად, არასწორად არ დააკმაყოფილა აპელანტის _ ნ. ჭ-შვილის შუამდგომლობა მესამე პირად შპს «...»-ის ჩართვის თაობაზე.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლი მესამე პირებად საქმეში ჩაბმის აუცილებლობას ადგენს იმ პირების მიმართ, რომლებიც არიან სადავო სამართალურთიერთობის მონაწილეები, რომელთან მიმართებაშიც მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანაა შესაძლებელი, ანუ ასეთი პირები იმგვარად არიან დაკავშირებულნი სადავო სამართალურთიერთობასთან, რომ სასამართლოს მიერ დავის გადაწყვეტის შედეგად მიღებული გადაწყვეტილება გავლენას მოახდენს ამ ურთიერთობასთან დაკავშირებულ, კანონით დაცულ მათ უფლებებსა და ინტერესზე. კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად არ მიიჩნია შპს «...» იმ პირად, რომლის უფლებებსა თუ კანონით დაცულ ინტერესთან მიმართებაში რაიმე სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, რადგან, საქმის მასალების მიხედვით, დავის საგანს წარმოადგენს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60.1 მუხლის «დ» ქვეპუნქტის შესაბამისად, 1998 წლის 7 ოქტომბერს განხორციელებული შპს «...» შენობის რეგისტრაციის არარად აღიარება და მატერიალური ზიანის ანაზღაურება, კერძოდ, დავის საგანს წარმოადგენს შპს «...» სახელზე განხორციელებული რეგისტრაციის შედეგად ფართის 123/2648 და 74,2/2648 ნაწილებად გაყოფის კანონიერება. საქმის მასალებით ასევე დასტურდება, რომ რეესტრის ჩანაწერის განხორციელებას საფუძვლად დაედო 1998 წლის 13 იანვარს შპს «...» და სს «...» შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც შპს «...» მიერ დაკავებული საერთო ფართიდან 166,8 კვ.მ გადაეცა საკუთრებაში სს «...», დღეის მდგომარეობით კი ფართის მესაკუთრეა შპს «...». შესაბამისად, შპს «...» კუთვნილი ფართის ნაწილის გასხვისების შედეგად განხორციელდა საზოგადოების კუთვნილი ფართის პირველადი რეგისტრაცია, რომლის ამ სახით განხორციელების კანონიერებაც გახადა სადავოდ ნ. ჭ-შვილმა.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას შუამდგომლობის უსაფუძვლობასთან დაკავშირებით და ეთანხმება კერძო საჩივრის ავტორის მოსაზრებას, რომ შპს «...» წარმოადგენს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლით გათვალისწინებულ პირს და ექვემდებარება საქმეში სავალდებულო წესით ჩართვას. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო ვერ დაეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მიერ შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოტივად მითითებას იმ გარემოებაზე, რომ 166,8 კვ.მ ფართის რეგისტრაცია არ წარმოადგენს დავის საგანს. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ აღნიშნული არ წარმოადგენს შპს «...»-ის მესამე პირად ჩართვაზე უარის თქმის საფუძველს, რამდენადაც ასეთ პირობებში შპს «...» განიხილებოდა არა სავალდებულო მესამე პირად, არამედ მოპასუხედ. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლი ადგენს იმ პირთა მესამე პირად ჩართვის სავალდებულობას, რომელიც დაკავშირებულია იმ სამართალურთიერთობასთან, რომლის თაობაზეც სასამართლოს მიერ მიღებულმა გადაწყვეტილებამ შესაძლოა გავლენა მოახდინოს მის კანონიერ ინტერესსზე. კონკრეტულ შემთხვევაში შპს «...» წარმოადგენს იმ ხელშეკრულების კონტრაჰენტს, რომელიც ფაქტობრივად გახდა სადავო რეგისტრაციის განხორციელების საფუძველი. შესაბამისად, მისი კანონიერების შემოწმების შედეგად მიღებული გადაწყვეტილება შესაძლოა შეეხოს შპს «...»-ის კანონიერ ინტერესს.
ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ არასწორად ეთქვა უარი ნ. ჭ-შვილს შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე საქმეში მესამე პირად შპს «...»-ს ჩართვის თაობაზე. კერძო საჩივრის მოტივები საფუძვლიანია, შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას გასაჩივრებული განჩინების კანონშეუსაბამობის შესახებ, რის გამოც სახეზეა სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმების საფუძველი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, 16.2, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 411-ე, 420-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ნ. ჭ-შვილის კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 13 ოქტომბრის განჩინება საქმეში მესამე პირად შპს «...»-ის ჩაბმაზე უარის თქმის შესახებ, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნეს ახალი განჩინება;
3. ნ. ჭ-შვილის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდეს და საქმეში მესამე პირად იქნეს ჩაბმული შპს «...»;
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
