ბს-1218-1185 (გ-10) 11 ნოემბერი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ქადაგიძე, პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

მოსარჩელე _ ტ. დ-შვილი

მოპასუხეები _ ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...”; ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობა

დავის საგანი _ სასამართლოთა შორის განსჯადობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2009 წლის 23 დეკემბერს თ. ბ-შვილმა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების – ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...” და ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 1988 წლის 8 სექტემბრის თბილისის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასკომის ¹18.50.584 გადაწყვეტილებით შეიქმნა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...” და ... ქ. ¹7, ¹9, ¹11, ¹11ა, ¹16, ¹18, ¹19-ში მცხოვრებ მოქალაქეებს პირადი საკუთრების ტერიტორიაზე სახლების აღებისა და საკუთარი სახსრებით მრავალსართულიანი სახლის აშენების უფლება მიეცათ. აღნიშნული გადაწყვეტილებით ქ. თბილისში, ... ქუჩა ¹7, ¹9, ¹11, ¹11ა, ¹16, ¹18, ¹19-ზე მრავალბინიანი სახლის ასაშენებლად ამხანაგობას გამოეყო 10 535 კვ.მ მიწის ფართი. ქონება წარმოადგენდა ამხანაგობის წევრთა საერთო საკუთრებას, რომელიც უსასყიდლოდ გადაეცა მათ საკუთარი ინტერესების დასაკმაყოფილებლად.

მოსარჩელის მითითებით, თბილისის საბურთალოს სახალხო დეპუტატების რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1989 წლის 19 ივლისის ¹17.27.534 გადაწყვეტილებით მოსარჩელე თ. ბ-შვილის მეუღლე _ გ. ბ-შვილი, თ. ბ-შვილი და მათი შვილი (თ. ბ-შვილის 8 კვირის ფეხმძიმობის გათვალისწინებით) ამხანაგობა “...”-ში 4 _ ოთახიანი ბინის მიღების უფლებით გაწევრიანდნენ. ქ. თბილისის საბურთალოს აღმასკომის 1988 წლის 8 სექტემბრის ¹18.50.582 გადაწყვეტილებით განისაზღვრა, რომ თ. ბ-შვილის, როგორც ამხანაგობის წევრის ოთხოთახიანი ბინის ფართობი, საზაფხულო სათავსოების გარეშე, დამხმარე ფართით 160კვ.მ-ს შეადგენდა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 1990 წელს ამხანაგობის სიტყვიერი მოთხოვნის შესაბამისად, მათ ამხანაგობა “...” შეიტანეს საპაიო შენატანი – 25 000 მანეთის ოდენობით, მისაღები ბინის ღირებულების პროპორციულად.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ იგი 2000 წლის 8 დეკემბერს მონაწილეობდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...” კრებაზე, სადაც განიხილებოდა ამხანაგობის ახალი თავმჯდომარის არჩევასა და ახალი დებულების დამტკიცებასთან დაკავშირებული საკითხები.

მოსარჩელის განმარტებით, 2002 წლის 8 თებერვალს, ... ქ. ¹7, ¹9, ¹11, ¹11ა, ¹16, ¹18, ¹19-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრში აღირიცხა, როგორც ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...” საკუთრება. საჯარო რეესტრში უძრავი ქონების რეგისტრაციის საფუძვლად, სხვა საფუძვლებთან ერთად მიეთითა 2000 წლის 8 დეკემბრის კრების ოქმი, რომელსაც ამხანაგობის 110 წევრიდან, 74 წევრი ესწრებოდა, მათ შორის თავად მოსარჩელეც. “...” სიაში წარმოდგენილი პირები (მათ შორის თ. ბ-შვილიც), საჯარო რეესტრის ჩანაწერებიდან გამომდინარე, ცნობილ იქნენ ამხანაგობა “...” სახელზე რიცხული მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული მშენებარე შენობა-ნაგებობების მესაკუთრეებად.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2003 წლის 8 სექტემბერს 2006 წლის 31 დეკემბრამდე ვადით, ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...” თავმჯდომარესა და თ. ბ-შვილს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება ¹6, რომელიც ამხანაგობის წევრი მეპაიესათვის 17 კვ.მ ფართის გადაცემას ითვალისწინებდა.

მოსარჩელის განმარტებით, 2009 წელს, მას შემდეგ რაც კიდევ ერთხელ მიმართა ამხანაგობას კუთვნილი ფართის დაკმაყოფილების მოთხოვნით, მას სიტყვიერად აცნობეს, რომ იგი გამგეობის გადაწყვეტილებით გარიცხული იყო ამხანაგობიდან, ხოლო თბილისის ცენტრალური არქივის 2009 წლის 18 ნოემბრის საარქივო ცნობით მოსარჩელეს განემარტა, რომ თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1994 წლის 23 მარტის ¹3.20.55 გადაწყვეტილებით გ. ბ-შვილი გაირიცხა ამხანაგობა “...” წევრობიდან.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1994 წლის 23 მარტის ¹3.20.55 გადაწყვეტილების, საბინაო საკითხთა კომისიის დასკვნისა და ამხანაგობა “...” 1994 წლის 22 იანვრის ¹25 კრების ოქმის ბათილად ცნობა, მისი როგორც გ. ბ-შვილის უფლებამონაცვლის ამხანაგობის წევრად აღდგენა, ამხანაგობისათვის მის სასარგებლოდ ფართის გამოყოფის დავალდებულება და საჯარო რეესტრის მონაცემებში შესაბამისი ცვლილების განხორციელება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 28 დეკემბრის განჩინებით თ. ბ-შვილის სარჩელი განსჯადობის წესის დაცვით გადაეგზავნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას.

ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ განმარტა, რომ მოსარჩელის მიერ სადავოდ გამხდარი საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1994 წლის 23 მარტის გადაწყვეტილება შეეხებოდა ამხანაგობა “...” 1994 წლის 22 იანვრის ¹25 საერთო კრების დადგენილებას, რომლის საფუძველზეც გამგეობის გადაწყვეტილებით ამხანაგობიდან წევრთა გაყვანა განხორციელდა.

ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ მიუთითა საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მეორე ნაწილზე და განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა დავის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივად მიჩნევისათვის აუცილებელი პირობები, ვინაიდან, კონკრეტულ შემთხევაში, მოსარჩელე სადავოდ ხდიდა ამხანაგობა “...” 1994 წლის 22 იანვრის ¹25 კრების ოქმს, რომლისგანაც გამომდინარეობდა და რომლის თანმდევ შედეგსაც მოსარჩელის დანარჩენი მოთხოვნები წარმოადგენდნენ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე თ. ბ-შვილის სარჩელი დავის სწრაფი და ეფექტური მართლმსაჯულების განხორციელების მიზნით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას უნდა დაქვემდებარებოდა.

2010 წლის 22 მარტს თ. ბ-შვილსა და ტ. დ-შვილს შორის გაფორმდა მოთხოვნის უფლების დათმობის შესახებ ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, მოსარჩელე – თ. ბ-შვილი შეიცვალა სათანადო მოსარჩელით – ტ. დ-შვილით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 9 აგვისტოს განჩინებით ტ. დ-შვილის სარჩელიდან ცალკე წარმოებად გამოიყო სასარჩელო მოთხოვნები, მოპასუხეების – ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობისა და ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...” მიმართ, ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1994 წლის 23 მარტის ¹3.20.55 გადაწყვეტილების ნაწილობრივ ბათილად ცნობისა და საბინაო საკითხთა კომისიის დასკვნის ბათილად ცნობის ნაწილში და საქმე ამ ნაწილში განსჯადობასთან დაკავშირებული დავის გადასაწყვეტად გადაეგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,გ” ქვეპუნქტზე და მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1994 წლის 23 მარტის ¹3.20.55 გადაწყვეტილება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს წარმოადგენდა.

სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ განმარტა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მიღებული იყო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის, კერძოდ, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის 1993 წლის 9 ივლისის ¹14.03.93 დადგენილებით დამტკიცებული დებულებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების საქმიანობის მარეგლამენტირებელი ნორმატიული აქტით მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნები ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილვას ექვემდებარებოდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიისა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის განჩინებების კანონიერება-დასაბუთებულობა, რის შემდეგაც მივიდა დასკვნამდე, რომ მოცემული საქმის განხილვაზე უფლებამოსილ სასამართლოს წარმოადგენს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგია.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლში მოცემულია სასამართლოს განსჯადი ადმინისტრაციული საქმეების ჩამონათვალი, კერძოდ, ხსნებული მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ამ კოდექსით დადგენილი წესით საერთო სასამართლოში განიხილება დავა იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, რომლებიც გამომდინარეობენ ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან, ხოლო იმავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანს შეიძლება წარმოადგენდეს: ა) ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობასთან; ბ) ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება, შესრულება ან შეწყვეტა; გ) ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება ზიანის ანაზღაურების, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის ან სხვა რაიმე ქმედების განხორციელების თაობაზე; დ) აქტის არარად აღიარება, უფლების ან სამართალურთიერთობის არსებობა-არარსებობის დადგენა. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილი მიუთითებს, რომ ამ მუხლით გათვალისწინებული საქმეების გარდა, სასამართლოში ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილება სხვა საქმეებიც იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, რომლებიც აგრეთვე გამომდინარეობენ ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლი კი შეეხება სამოქალაქო საქმეების უწყებრივ დაქვემდებარებას სასამართლოებისადმი, რომლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით სასამართლო განიხილავს საქმეებს დარღვეული თუ სადავოდ ქცეული უფლების, აგრეთვე, კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დაცვის შესახებ, კერძოდ, სამოქალაქო, საოჯახო, შრომის, საადგილმამულო, ბუნებრივი რესურსების გამოყენებისა და გარემოს დაცვის ურთიერთობებიდან წარმოშობილ დავებს მოქალაქეებს, მოქალაქეებსა და იურიდიულ პირებს, აგრეთვე იურიდიულ პირებს შორის.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ამა თუ იმ დავის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივად მიჩნევისათვის აუცილებელი პირობაა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა იურიდიულად ეფუძნებოდეს საჯარო-ადმინისტრაციული სამართლის შესაბამის ნორმებს, კონკრეტული სამართლებრივი ურთიერთობები გამომდინარეობდეს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან, ანუ მოსარჩელის მიერ მითითებული საკუთარი უფლების (უფლებების) დარღვევა თავისი არსითა და შინაარსით განპირობებული უნდა იყოს მოპასუხის მხრიდან საჯარო, მატერიალური სამართლის შესაბამისი საკანონმდებლო ნორმების დარღვევით.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებული აქტები არ წარმოადგენენ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით გათვალისწინებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს, ვინაიდან არ შეიცავენ აღნიშნული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტით რეგლამენტირებული ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ლეგალური დეფინიციის ყველა ელემენტს, კერძოდ, ისინი გამოცემულია არა ადმინისტრაციული კანონმდებლობის, არამედ კერძო სამართლის კანონმდებლობის საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ გასაჩივრებულ ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1994 წლის 23 მარტის ¹3.20.55 გადაწყვეტილებას და საბინაო საკითხთა კომისიის დასკვნას საფუძვლად დაედო ამხანაგობა “...” წევრთა საერთო კრების 1994 წლის 22 იანვრის ¹25 ოქმი, შესაბამისად, შინაარსობრივად დავის მთელი არსი მდგომარეობს იმაში, რამდენად კანონიერად ჩატარდა ამხანაგობა “...” წევრთა საერთო კრება და რამდენად კანონიერად მოხდა გ. ბ-შვილის ამხანაგობის წევრობიდან გაყვანა. აღნიშნული საკითხების შესწავლა კი არა ადმინისტრაციული კანონმდებლობის, არამედ მატერიალური სამოქალაქო კანონმდებლობის საფუძველზე უნდა განხორციელდეს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ სადავო აქტებს არ გააჩნია დავის ადმინისტრაციულ სამართლებრივად მიჩნევისათვის განმსაზღვრელი მეორე ელემენტი: სადავო სამართალურთიერთობა გამომდინარეობს არა საჯარო, არამედ კერძო სამართლის კანონმდებლობიდან.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ, მართალია, სარჩელი აღძრულია ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის მიმართ, რომელიც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის “ა" ქვეპუნქტის დეფინიციიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციულ ორგანოს წარმოადგენს, მაგრამ მისი დავაში მხოლოდ მონაწილეობა საკმარისი არ არის დავის ადმინისტრაციული წესით განსახილველად მიჩნევისათვის, ამისათვის არსებითი და გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს სადავო სამართალურთიერთობის არსს, შინაარსსა და დავის საგანს, ანუ იმ გარემოებას, თუ სამართლის რომელი დარგის ნორმებზეა დაფუძნებული მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მოთხოვნის სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე განმარტავს, რომ წინამდებარე სადავო სამართალურთიერთობა არ გამომდინარეობს ადმინისტრაციული (საჯარო) კანონმდებლობიდან, რის გამოც მოცემული საქმე არ განეკუთვნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით განსაზღვრულ სასამართლოს განსჯად ადმინისტრაციულ საქმეს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული სადავო სამართალურთიერთობა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის საფუძველზე სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველი და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის განსჯადია, რის გამოც საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე საქმე განსჯადობით განსახილველად უნდა გადაეცეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, მე-2 მუხლით, 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლით, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ტ. დ-შვილის სარჩელი, მოპასუხეების _ ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...” და ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის მიმართ, ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1994 წლის 23 მარტის ¹3.20.55 გადაწყვეტილების ნაწილობრივ ბათილად ცნობისა და საბინაო საკითხთა კომისიის დასკვნის ბათილად ცნობის თაობაზე, განსჯადობით განსახილველად დაექვემდებაროს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას;

2. საქმე გადაეგზავნოს განსჯად სასამართლოს;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.