ბს-249-239(გ-10) 8 აპრილი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ქადაგიძე, პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

მოსარჩელე _ სს “...”

მოპასუხე _ სს “...”

დავის საგანი _ სასამართლოთა შორის განსჯადობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2009 წლის 25 მაისს სს “...” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის _ სს “...” მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, სსიპ ,,საწარმოთა მართვის” სააგენტოს 2007 წლის 10 ოქტომბრის ¹1-3/736 ბრძანების საფუძველზე განხორციელდა: სს “...”, სს “...”, სს “...”, სს “...”, სს “...”, შპს “...”, სს “...” (შემდგომში სგსე) და შპს “...” ერთმანეთთან შერწყმა და შეიქმნა სააქციო საზოგადოება “...”, რომელიც ყველა ზემოაღნიშნული საწარმოს სამართალმემკვიდრესა და უფლებამონაცვლეს წარმოადგენდა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2007 წლის 5 თებერვალს, ერთის მხრივ, საქართველოს მთავრობას, სს “...”, შპს “...” და მეორეს მხრივ “...” და სს “...” შორის გაფორმდა ელექტროსადგურებისა და ელექტროენერგიის გამანაწილებელი კომპანიების აქტივების ნასყიდობის ხელშეკრულება (შემდგომში ,,აქტივების ნასყიდობის ხელშეკრულება”), რომლის საფუძველზეც, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული დასრულების თარიღის შემდეგ სს “...” და შპს “...” უფლებამოსილნი აღარ იყვნენ ამოეღოთ მიწოდებული ელექტროენერგიის საფასური; თავის მხრივ სს “...” და შპს “...” ყველა აბონენტი “...” აბონენტი გახდა, ხოლო აქტივების ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული დასრულების ფაქტიურ თარიღად განისაზღვრა 2007 წლის 29 ივნისი.

მოსარჩელის განმარტებით, 2007 წლის 18 ოქტომბერს, ერთის მხრივ, სს “...” და მეორეს მხრივ, სს “...” შორის ელექტროენერგიის საფასურის ამოღების თაობაზე დაიდო შეთანხმება, რომლის საფუძველზეც სს “...” აიღო ვალდებულება აქტივების ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული დასრულების თარიღამდე, განეხორციელებინა სს “...” და შპს “...” მიერ მათ აბონენტ(ებ)ზე დარიცხული და მათთვის მიწოდებული, ელექტროენერგიის საფასურის ამოღება და ამოღებული თანხების სს “...” გადაცემა. თავის მხრივ, აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე სს “...” აიღო ვალდებულება, ზემოაღნიშნული მომსახურების სანაცვლოდ შპს “...” გადაეხადა მომსახურების საფასური 1 350 000 ლარის ოდენობით.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ შპს “...” მიერ სს “...” მიმართ მომსახურება გაწეულ იქნა 2007 წლის 25 ოქტომბერს. შპს “...” როგორც დამატებითი ღირებულების გადასახადის გადამხდელი პირი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 248-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ვალდებული იყო, საგადასახადო ანგარიშფაქტურა გამოეწერა არა უგვიანეს 2007 წლის 26 ოქტომბრისა, რათა ამავე კოდექსის 247-ე მუხლის საფუძველზე, დღგ-ს ჩათვლა განხორციელებულიყო.

მოსარჩელის განმარტებით, 2008 წლის 31 იანვრის საგადასახადო ანგარიშ_ფაქტურა სერია ბბ-01 ¹2162484 გამოიწერა საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა უხეში დარღვევით, რადგან დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაცია განხორციელდა 2007 წლის 25 ოქტომბერს, ხოლო საგადასახადო ანგარიშ_ფაქტურა მომსახურების გამწევის მიერ გამოიწერა არა 2007 წლის 26 ოქტომბერს, არამედ 2008 წლის 31 იანვარს, რის გამოც სს “...” იზარალა გადახდილი დღგ-ს თანხა 205 932 ლარის ოდენობით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ სს “...” ზიანის 205 932 ლარის ანაზღაურების მის სასარგებლოდ დაკისრება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 2 ნოემბრის განჩინებით სს “...” სარჩელი, მოპასუხე _ სს “...” მიმართ, ზიანის ანაზღაურების თაობაზე განსახილველად გადაეგზავნა განსჯად სასამართლოს _ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას.

სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლის პირველ ნაწილზე და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველ, მე-2 და მე-3 ნაწილებზე და განმარტა, მიუხედავად იმისა, რომ დავის მხარეებს კერძო სამართლის იურიდული პირები წარმოადგენდნენ, მათ შორის დავა ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან გამომდინარეობდა, კერძოდ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსიდან, რადგან მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანი გამოწვეული იყო, მოპასუხის მიერ საგადასახადო კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 5 თებერვლის განჩინებით სს “...” სარჩელი მოპასუხის _ სს “...” მიმართ ზიანის ანაზღაურების შესახებ, განსჯადობის გადასაწყვეტად გადაეგზავნა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას.

ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ მიუთითა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველ და მე-3 ნაწილებზე და განმარტა, რომ ადმინისტრაციული სამართალი აწესრიგებდა სახელმწიფო მმართველობის სფეროში წარმოქმნილ საზოგადოებრივ ურთიერთობებს და მიყენებული ზიანის ანაზღაურების საკითხი ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება განხილულიყო, თუ სადავო ურთიერთობის ერთ-ერთ მხარეს ადმინისტრაციული ორგანო წარმოადგენდა, რომლის მიერ მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებლობა სახელმწიფოს ან ადგილობრივი თვითმართველობის ორგანოს დაეკისრებოდა.

ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ აღნიშნა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში მხარეებს კერძო სამართლის იურიდიული პირები წარმოადგენდნენ, რაც თავისთავად დავის ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილვის შესაძლებლობას გამორიცხავდა.

ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ განმარტა, რომ სს “...” და სს “...” შორის წარმოშობილი დავა სამოქალაქო სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარეობდა, რადგან მათ შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობა, სამოქალაქო ანუ კერძოსამართლებრივ ურთიერთობას წარმოადგენდა. ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის განმარტებით, კერძო სამართლის იურიდული პირის მიერ მომხმარებლისათვის ელექტროენერგიის მიწოდება ანუ აბონენტთათვის მომსახურების გაწევა, თავისთავად კერძო სახელშეკრულებო ვალდებულებით-სამართლებრივ ურთიერთობას წარმოადგენდა. ამდენად, ის გარემოება, რომ კერძო სამართლებრივი ხელშეკრულების კონტრაჰენტის მიერ საჯარო ვალდებულება არ შესრულდა ანუ ანგარიშ_ფაქტურა საგადასახადო ორგანოში საჯარო კანონმდებლობით დადგენილი წესის დარღვევით იქნა წარდგენილი, მოცემული საქმის ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილვის საფუძველს არ წარმოადგენდა.

ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ მიიჩნია, რომ დავა ადმინისტრაციული სამართლაწარმოების წესით, მხოლოდ იმ შემთხვევაში იქნებოდა განსახილველი, თუ დავის სამართლებრივ საფუძვლად, მითითებული იქნებოდა, მოპასუხის _ კერძო სამართლის იურიდული პირის მიერ დელეგირებული საჯარო უფლებამოსილების კანონსაწინააღმდეგოდ განხორციელება.

ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე და 208-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ იმისათვის, რომ ზიანის ანაზღაურება ადმინისტრაციული დავის საგანს წარმოადგენდეს, უნდა არსებობდეს ორი ძირითადი პირობა: მოპასუხე უნდა იყოს ადმინისტრაციული ორგანო და პირს ზიანი ადმინისტრაციული ორგანოს ან სახელმწიფო მოსამსახურის მიერ საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების შედეგად უნდა ადგებოდეს, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

ამასთან, ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ განმარტა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 248-ე მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში გამოწერის ვალდებულების არსებობის თუ არარსებობის ფაქტი და მისთვის სამართლებრივი შეფასების მიცემა დავის ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილვის საფუძვლად არ შეიძლება მიჩნეულიყო, ვინაიდან აღნიშნული, მხოლოდ საქმის ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიისა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის განჩინებების კანონიერება-დასაბუთებულობა, რის შემდეგაც მივიდა დასკვნამდე, რომ მოცემული საქმის განხილვაზე უფლებამოსილ სასამართლოს წარმოადგენს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგია.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლში მოცემულია სასამართლოს განსჯადი ადმინისტრაციული საქმეების ჩამონათვალი, კერძოდ, ხსნებული მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ამ კოდექსით დადგენილი წესით საერთო სასამართლოში განიხილება დავა იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, რომლებიც გამომდინარეობენ ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან, ხოლო იმავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანს შეიძლება წარმოადგენდეს: ა) ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობასთან; ბ) ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება, შესრულება ან შეწყვეტა; გ) ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება ზიანის ანაზღაურების, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის ან სხვა რაიმე ქმედების განხორციელების თაობაზე; დ) აქტის არარად აღიარება, უფლების ან სამართალურთიერთობის არსებობა-არარსებობის დადგენა. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილი მიუთითებს, რომ ამ მუხლით გათვალისწინებული საქმეების გარდა, სასამართლოში ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილება სხვა საქმეებიც იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, რომლებიც აგრეთვე გამომდინარეობენ ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლი კი შეეხება სამოქალაქო საქმეების უწყებრივ დაქვემდებარებას სასამართლოებისადმი, რომლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით სასამართლო განიხილავს საქმეებს დარღვეული თუ სადავოდ ქცეული უფლების, აგრეთვე, კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დაცვის შესახებ, კერძოდ, სამოქალაქო, საოჯახო, შრომის, საადგილმამულო, ბუნებრივი რესურსების გამოყენებისა და გარემოს დაცვის ურთიერთობებიდან წარმოშობილ დავებს მოქალაქეებს, მოქალაქეებსა და იურიდიულ პირებს, აგრეთვე იურიდიულ პირებს შორის.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ამა თუ იმ დავის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივად მიჩნევისათვის აუცილებელი პირობაა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა იურიდიულად ეფუძნებოდეს საჯარო-ადმინისტრაციული სამართლის შესაბამის ნორმებს, კონკრეტული სამართლებრივი ურთიერთობები გამომდინარეობდეს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან, ანუ მოსარჩელის მიერ მითითებული საკუთარი უფლების (უფლებების) დარღვევა თავისი არსითა და შინაარსით განპირობებული უნდა იყოს მოპასუხის მხრიდან საჯარო, მატერიალური სამართლის შესაბამისი საკანონმდებლო ნორმების დარღვევით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის ,,ზ” ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციული ხელშეკრულება წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით ფიზიკურ ან იურიდიულ პირებთან, აგრეთვე, სხვა ადმინისტრაციულ ორგანოსთან დადებულ სამოქალაქო-სამართლებრივ ხელშეკრულებას. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მხარეებს შორის დადებული ხელშეკრულების, ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებად მიჩნევის განმსაზღვრელ ძირითად ელემენტს წარმოადგენს, როგორც ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზანი, ისე სამართლებრივ ურთიერთობაში მისი როგორც სუბიექტის მონაწილეობა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში ხელშეკრულების მხარეებს მხოლოდ იურიდული პირები წარმოადგენენ, ხოლო ხელშეკრულების მიზანი არის არა საჯარო უფლებამოსილების განხორციელება, არამედ მომხმარებლისათვის ელექტროენერგიის მიწოდება ანუ აბონენტთათვის მომსახურების გაწევა, რაც თავისთავად კერძო სახელშეკრულებო-სამართლებრივ ურთიერთობას წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე და 208-ე მუხლებზე და განმარტავს, რომ მიყენებული ზიანის ანაზღაურების საკითხი ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება იყოს განხილული, თუ სადავო ურთიერთობის ერთ-ერთ მხარეს ადმინისტრაციული ორგანო წარმოადგენს, რომლის მიერ მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებლობა სახელმწიფოს ან ადგილობრივი თვითმართველობის ორგანოს ეკისრება, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, მხოლოდ ის ფაქტი, რომ სს ,,...” სარჩელის დაკმაყოფილებას საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 247-ე და 248-ე მუხლების საფუძველზე ითხოვს, არ არის საკმარისი და გადამწყვეტი წინა პირობა კონკრეტული დავის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივად მიჩნევისათვის, ვინაიდან საამისოდ არსებითი მნიშვნელობა აქვს დავის საგნის არსსა და ფაქტობრივ შინაარს, ანუ იმ გარემოებას, თუ მოქმედი კანონმდებლობის რომელი დარგიდან გამომდინარეობს სასარჩელო მოთხოვნა და შესაბამისად, სამართალურთიერთობა. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში გამოწერის ვალდებულების არსებობის თუ არარსებობის ფაქტი, მხოლოდ საქმის ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენს და მისთვის სამართლებრივი შეფასების მიცემა დავის ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილვის საფუძვლად არ შეიძლება იქნეს მიჩნეული.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სს ,,...” და სს ,,...” შორის წარმოშობილი დავა სამოქალაქო სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარეობს, რადგან მათ შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობა ანუ შეთანხმება ელექტროენერგიის საფასურის ამოღების თაობაზე, სამოქალაქო ანუ კერძოსამართლებრივ ურთიერთობას წარმოადგენს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მოთხოვნის სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე განმარტავს, რომ წინამდებარე სადავო სამართალურთიერთობა არ გამომდინარეობს ადმინისტრაციული (საჯარო) კანონმდებლობიდან, რის გამოც მოცემული საქმე არ განეკუთვნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით განსაზღვრულ სასამართლოს განსჯად ადმინისტრაციულ საქმეს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული სადავო სამართალურთიერთობა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის საფუძველზე სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველი და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის განსჯადია, რის გამოც საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე საქმე განსჯადობით განსახილველად უნდა გადაეცეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, მე-2 მუხლით, 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლით, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს ,,...” სარჩელი, მოპასუხის _ სს ,,...” მიმართ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, განსჯადობით განსახილველად დაექვემდებაროს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას;

2. საქმე გადაეგზავნოს განსჯად სასამართლოს;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.