ბს-630-608(გ-10) 8 ივნისი, 2010 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემადგენლობით:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

ზეპირი მოსმენის გარეშე განიხილა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატებს შორის დავა განსჯადობის თაობაზე.

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

ი. ხ-ძემ სარჩელი აღძრა ხელვაჩაურის რაიონულ სასამართლოში ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიმართ და მოითხოვა, ხელვაჩაურის რაიონის სოფ. ... მდებარე 4,2 ჰა მიწის ნაკვეთის მის საკუთრებად აღიარება და შესაბამისი ცვლილების შეტანა საკომლო წიგნსა და საჯარო რეესტრში /იხ.ს.ფ. 2-11/.

რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 9 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ი. ხ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა /იხ.ს.ფ. 48-50/.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. ხ-ძემ, მოითხოვა მისი დაკმაყოფილება და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება /იხ.ს.ფ. 54-62/.

სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე აპელანტის _ ი. ხ-ძის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ ეთანხმება საქმეში წარმოდგენილ სააპელაციო საჩივარს და დამატებით განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში სადავოა საკომლო წიგნის ჩანაწერების რეალობა, რასაც კავშირი არა აქვს ადმინისტრაციულ დავასთან /იხ.ს.ფ. 91, ახსნა განმარტება/.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 მარტის განჩინებით საქმე განსჯადობით გადაეგზავნა ამავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას, რაც ადმინისტრაციულმა სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სასამართლომ განმარტა, რომ დავის საგანს წარმოადგენდა საკომლო წიგნსა და საჯარო რეესტრის ჩანაწერში შესაბამისი ცვლილების შეტანა. მოსარჩელემ მიმართა ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით, თუმცა საკრებულოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი დავასთან მიმართებით არ მიუღია.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ “ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” კანონი სოფლის საკრებულოს ან გამგეობის კომპეტენციას არ მიაკუთვნებს კომლის რეგისტრაციას და საკომლო წიგნის ჩანაწერში ცვლილების შეტანას, რაც ი. ხ-ძის სარჩელის მოთხოვნაა. სარჩელის ძირითადი მოთხოვნა საკომლო წიგნის ჩანაწერებში ცვლილების შეტანა სამოქალაქო კანონმდებლობით რეგულირდება. ამდენად, სასამართლოს დასკვნით დავა განხილული უნდა ყოფილიყო სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით /იხ.ს.ფ. 96-100/.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატა არ დაეთანხმა ადმინისტრაციულ საქმეთა სასამართლოს მსჯელობას დავის სამოქალაქო წესით განსახილველად მიჩნევის თაობაზე, წამოიწყო დავა განსჯადობის თაობაზე და საქმე განსჯადობის საკითხის გადასაწყვეტად გადმოუგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქმის მასალების მიხედვით აპელანტი, როგორც მართლზომიერი მფლობელი, ითხოვდა სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებას. მართლზომიერი მფლობელობის საფუძვლად მას მიაჩნია საკომლო წიგნებში არსებული ჩანაწერები იმის თაობაზე, რომ მისი წინაპრები ფლობდნენ 0,42 ჰა მიწის ნაკვეთს. სადავო 1000 კვ.მ მიწის საკუთრებად აღიარების მოთხოვნით მან მიმართა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას, მაგრამ მიიღო უარი.

ადმინისტრაციულმა სასამართლომ განმარტა, რომ მოცემული დავა გამომდინარეობდა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბრის ¹525 ბრძანებულებიდან “ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესისა და საკუთრების უფლების მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ”, რომლის თანახმად, მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარება ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანოს კომპეტენციაა. ამდენად, დავა გამომდინარეობდა ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან და მიმართული იყო მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს მიმართ. სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ მსგავსი კატეგორიის საქმეზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი იყო ერთგვაროვანი პრაქტიკა, კერძოდ დავა უნდა განხილულიყო ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, განსჯადობის თაობაზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სამოქალაქო საქმეთა პალატების მოსაზრებების გაცნობის შედეგად, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.3. მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე, წყვეტს რა დავას სასამართლოთა შორის განსჯადობის თაობაზე, მიაჩნია, რომ ი. ხ-ძის სააპელაციო საჩივარი უნდა დაექვემდებაროს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1 მუხლის მიხედვით სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანი შეიძლება იყოს: ა) ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობასთან; ბ) ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება, შესრულება ან შეწყვეტა; გ) ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება ზიანის ანაზღაურების, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის ან სხვა რაიმე ქმედების განხორციელების თაობაზე; დ) აქტის არარად აღიარება, უფლების ან სამართალურთიერთობის არსებობა-არარსებობის დადგენა. ამავე კოდექსის 2.3 მუხლის შესაბამისად, ამ მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილებით გათვალისწინებული საქმეების გარდა, სასამართლოში ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილება სხვა საქმეებიც იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, რომლებიც აგრეთვე გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან.

ამდენად, მითითებული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, მოქმედი საპროცესო კანონმდებლობით განისაზღვრა, რომ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილება ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1, 2.2 მუხლებში დაკონკრეტებული დავები, აგრეთვე სხვა დავები, რომლებიც ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარე, სამართლებრივი ურთიერთობიდან არის წარმოშობილი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კანონმდებელმა ადმინისტრაციული სამართალწარმოებით საქმის განხილვისათვის აუცილებელ ელემენტად განსაზღვრა დავის საგანი, რომელიც მითითებულია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1, 2.2 და 2.3 მუხლებში, ამასთან აღნიშნული დავები წარმოშობილი უნდა იყოს იმ სამართალურთიერთობებიდან, რომლებიც საჯარო, კონკრეტულად, ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობითაა მოწესრიგებული.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.1. “ა” მუხლის დეფინიციიდან გამომდინარე, მოპასუხე _ ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულო წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოს.

საკასაციო სასამართლოს საქმეში წარმოდგენილი მასალების, სხდომის ოქმების შინაარსის გაცნობის შედეგად მიაჩნია, რომ ადმინისტრაციულმა პალატამ ზედმიწევნით ზუსტად უნდა გაარკვიოს დავის საგანი, კერძოდ, სამოქალაქო საქმეთა პალატის სასამართლო სხდომაზე დაფიქსირებულია, რომ მოსარჩელე, მართლზომიერი მფლობელობის საფუძვლით ითხოვს მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებას, ხოლო სარჩელი ეფუძნება იმ ფაქტს, რომ საკომლო წიგნებში არსებული ჩანაწერების თანახმად, მისი წინაპრები ფლობდნენ 0,42 ჰა მიწის ნაკვეთს. ამასთან, საქმის მასალების მიხედვით, მოსარჩელემ 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთის საკუთრებად აღიარების მოთხოვნით მიმართა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას, რაზეც უარი მიიღო /იხ.ს.ფ., სხდომის ოქმი/.

სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” კანონის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილებას სახელმწიფო მიწის სარგებლობაში ან საკუთრებაში გადაცემის შესახებ იღებენ შესაბამისი ადგილობრივი მმართველობის რაიონის, ქალაქის, რომელიც არ შედის რაიონის შემადგენლობაში, თვითმმართველობისა და მმართველობის ორგანოები, ხოლო ამავე მუხლის მე-3 პუნქტის “ა” და “გ” ქვეპუნქტების შესაბამისად, რაიონის, ქალაქის, რომელიც არ შედის რაიონის შემადგენლობაში, აღმასრულებელი ორგანოების კომპეტენციას განეკუთვნება სახელმწიფო მიწის განკარგვის ორგანიზება, სახელმწიფოს სახელით სახელმწიფო მიწის განკარგვის შესახებ მოლაპარაკებების წარმოება.

კონკრეტულ შემთხვევაში საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ სადავო მიწა სახელმწიფო საკუთრებაა. ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული დავის განხილვისას, თუკი უნდა გაირკვეს მოსარჩელის მიერ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სადავო მიწის მართლზომიერად ფლობისა და სარგებლობის საკითხი, “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” კანონის საფუძველზე, ასეთ პირობებში, აღნიშნული ნორმატიული აქტით მოწესრიგებული სამართალურთიერთობიდან წარმოშობილი დავა გამომდინარეობს ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან და უნდა გადაწყდეს ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის განჩინება საქმის სამოქალაქო კატეგორიად მიჩნევის თაობაზე დაუსაბუთებელია, ასევე არასრულყოფილია სხდომის ოქმი /იხ.ს.ფ./, საიდანაც მკაფიოდ არ სჩანს მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი. სააპელაციო პალატამ დამატებით სრულფასოვნად უნდა გამოარკვიოს სარჩელის ნამდვილი მიზანი, თუ რისი მიღწევა სურს მოსარჩელეს სასამართლო წესით, მისი რომელი სუბიექტური უფლება შეილახა, რაც მკაფიოდ და სრულყოფილად უნდა აისახოს სხდომის ოქმში.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საქმე განსახილველად გადაეცეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; 2.1; 26.3, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი. ხ-ძის სააპელაციო საჩივარი განსჯადობით განსახილველად დაექვემდებაროს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას;

2. საქმე გადაეცეს განსჯად სასამართლოს;

3. წინამდებარე განჩინება გაეგზავნოს მხარეებს;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.