¹ბს-589-584(2კ-11) 28 ივნისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 იანვრის განჩინებაზე (ადმინისტრაციული საქმე ი/მ “მ. მ-შვილის” სარჩელის გამო, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის მიმართ მიმართ).

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

2010 წლის 3 მაისს ი/მ “მ. მ-შვილმა” სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში თბილისის რეგიონალური ცენტრის მიმართ და მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2010 წლის 15 მარტის ¹16-10/8056 გადაწყვეტილების, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2010 წლის 12 აპრილის ¹572/10 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, თბილისის რეგიონალური ცენტრის დავალდებულება უკანონოდ დარიცხული გადასახადისა და საურავების ჩამოწერა, ასევე საბანკო ანგარიშიდან ჩამოჭრილი 40405 ლარის დაბრუნება (იხ. ს.ფ. 1-9; ტ.I).

ი/მ “მ. მ-შვილის” სარჩელი არ ცნო მოპასუხე შემოსავლების სამსახურმა და მოითხოვა უსაფუძვლობის გამო სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ს.ფ. 45-53; ტ.I).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 28 მაისის საოქმო განჩინებით მოპასუხეებად მოწვეულ იქნენ საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო და სსიპ შემოსავლების სამსახური (იხ. ს.ფ. 55-58; ტ.I).

მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა თბილისის რეგიონალური ცენტრის 2005 წლის 7 მარტის ¹04-02-442 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა, მოსარჩელისათვის საბანკო ანგარიშიდან უკანონოდ ჩამოჭრილი 40405 ლარის დაბრუნება (იხ. ს.ფ. 194-203; ტ.I).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ი/მ “მ. მ-შვილის” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბათილად იქნა ცნობილიძალაში შესვლის დღიდან საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2010 წლის 12 აპრილის ¹572/2/10 გადაწყვეტილება, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2010 წლის 15 მარტის ¹16-10/8056 გადაწყვეტილება, ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილიძალაში შესვლის დღიდან თბილისის რეგიონალური ცენტრის 2005 წლის 7 მარტის ¹04-02-442 საგადასახადო მოთხოვნა გადასახადის ერთი სახეობის ნაწილში _ დღგ-ში საურავის სახით 20836,03 ლარის დარიცხვის ნაწილში, მოსარჩელეს უარი ეთქვა საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობაზე დღგ-ს ძირითადი თანხის _ 10280,08 ლარის დარიცხვის ნაწილში; თბილისის რეგიონალურ ცენტრს დაევალა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა მოსარჩელე ი/მ “მ. მ-შვილისათვის” თბილისის რეგიონალური ცენტრის 2005 წლის 7 მარტის ¹04-02-442 საგადასახადო მოთხოვნით დღგ-ში დარიცხული საურავის – 20836,03 ლარის უკან დაბრუნების შესახებ, ასევე აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნის გამოცემის შემდეგ თანხების სახელმწიფო ბიუჯეტში გადარიცხვის დღემდე დროის შუალედში დღგ-ს ძირითადი თანხის – 10280,08 ლარის ადეკვატურად დარიცხულ საურავის თანხას (იხ. ს.ფ. 311-323; ტ.I).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, სსიპ შემოსავლების სამსახურმა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა, რომლებმაც მოითხოვეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა სრულად (იხ. ს.ფ. 336-346; ტ.I; 6-16; ტ.II).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 იანვრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ ნაწილში (იხ. ს.ფ. 44-63; ტ.II).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, სსიპ შემოსავლების სამსახურმა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა, რომლებმაც მოითხოვეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 იანვრის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა სრულად (იხ. ს.ფ. 70-78; 82-90; ტ.II).

საკასაციო სასამართლოს 2011 წლის 1 აპრილის განჩინებით წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები დასაშვებობის შესამოწმებლად. მხარეებს განესაზღვრათ საპროცესო ვადა 15 დღით საკასაციო საჩივრების ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის წინაპირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად (იხ. ს.ფ. 94-95; ტ.II).

საკასაციო საჩივრების დასაშვებობასთან დაკავშირებით მოსაზრებები წარმოადგინეს მხარეებმა.

შემოსავლების სამსახურმა მოითხოვა საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა შემდეგი მოტივით:

კასატორის მითითებით, დადგენილია, რომ მოსარჩელეს _ ი/მ “მ. მ-შვილს” 2001 წელს დასაბეგრ ოპერაციაზე დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურის წარუდგენლობისათვის გაუუქმდა ჩათვლა და გადასახდელად დაეკისრა დღგ-ს თანხა 10815,97 ლარი. 2001 წლის 12 მარტის გეგმიური საგადასახადო შემოწმების შედეგად დაერიცხა დღგ-ში 202,37 ლარი, 2001 წის 15 თებერვალს დეკლარაციით დაერიცხა 982,83 ლარი. თბილისის რეგიონალური ცენტრი 2010 წლის 2 მარტის ¹16-17-9405/01 წერილის თანახმად, მოსარჩელეს 2001 წლის 15 თებერვლიდან 2009 წლის დეკემბრამდე საგადასახადო ინსპექციის კომპიუტერულ ბაზაში საბანკო ანგარიშები არ უფიქსირდებოდა. მისი დაფიქსირებისთანავე გადამხდელის საბანკო ანგარიშებზე დაიდო საინკასო დავალებები და ჩამოიჭრა მასზე რიცხული საგადასახადო დავალიანების თანხა საურავებით 40405 ლარის ოდენობით. გადამხდელი არ დაეთანხმა საგადასახადო ინსპექციის გადაწყვეტილებას და გაასაჩივრა შემოსავლების სამსახურში, რომლის ბრძანებითაც საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ვინაიდან მომჩივანმა ვერ წარადგინა საგადასახადო კოდექსის 145-ე მუხლით განსაზღვრული დავის დაწყების ფორმალური და მატერიალური საფუძვლები. აღნიშნული ბრძანება უცვლელად დარჩა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების საბჭოს გადაწყვეტილებითაც. საგადასახადო დეპარტამენტის მხრიდან მოსარჩელისათვის ჩათვლების გაუქმების სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა შესაბამისი პერიოდისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის მე-2, 114-ე, 115-ე და 118-ე მუხლები. მოსარჩელეს კუთვნილი გადასახადის ვადაში გადაუხდელობისათვის საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის შესაბამისად, დაერიცხა საურავი კანონიერად და არ არსებობს მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო და საქალაქო სასამართლომ ბათილად ცნეს შემოსავლების სამსახურის 2010 წლის 15 მარტის წერილისაჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ და მიიჩნიეს, რომ საგადასახადო კოდექსის 81-ე მუხლის შესაბამისად, გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნა წარმოადგენდა ის საფუძველს, რაც ავალდებულებდა საგადასახადო ორგანოს არსებითად განეხილა დავა. აღნიშნულ დასკვნას არ დაეთანხმა კასატორი და მიუთითა, რომ თბილისის რეგიონალური ცენტრის წერილის თანახმად, 2005 წლის 7 მარტს გამოიცა ¹04-02-442 საგადასახადო მოთხოვნა, ხოლო საბანკო ანგარიშებიდან გადასახადის, საურავისა და ჯარიმის ჩამოწერის შესახებ ბრძანების მოსარჩელეზე ჩაბარება არ დასტურდება.

ამდენად, კასატორმა მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ საგადასახადო კოდექსის 145-ე მუხლის მოთხოვნათა შესაბამისად, ვერ წარმოადგინა დავის დაწყების ფორმალური საფუძვლები, რის გამოც მისი საჩივარი დარჩა განუხილველად (იხ. ს.ფ. 104-107; ტ.II).

მოწინააღმდეგე მხარემ _ ი/მ “მ. მ-შვილმა” საკასაციო საჩივრების დაუშვებლად ცნობა მოითხოვა (იხ. ს.ფ. 109; ტ.II).

კასატორმა – ფინანსთა სამინისტრომ მოითხოვა საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა იმ მოტივით, რომ საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, ამასთან, მსგავსი ტიპის დავებზე ფაქტობრივად არ არსებობს სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკა.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საგადასახადო კოდექსის 145-ე და 44-ე მუხლები, რამდენადაც საგადასახადო მოთხოვნა ან ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რაც შეიძლება გამხდარიყო დავის დაწყების ფორმალური საფუძველი, მომჩივანს არ ჩაბარებია, შესაბამისად, ვინაიდან მოსარჩელემ ვერ წარადგინა საგადასახადო კოდექსის 145-ე მუხლით განსაზღვრული დავის დაწყების ფორმალური საფუძველი, შემოსავლების სამსახურის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ მართლზომიერია (იხ. ს.ფ. 110-13; ტ.II).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო კოლეგიური შემადგელობის უმრავლესობით საქმის მასალების გაცნობის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც იგი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივარი დასაშვებად ცნობას ექვემდებარება თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისთვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

კასატორების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრები არ შეიცავს მითითებას იმის თაობაზე, თუ რამდენად დასაშვებია საკასაციო საჩივრები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის წინაპირობების გათვალისწინებით, კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს თუ რაში მდგომარეობს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების უკანონობა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საპროცესო კანონმდებლობით განსაზღვრულია არა მხოლოდ მხარეთა საპროცესო უფლებები, არამედ საპროცესო მოვალეობები. მხარის ერთ-ერთი ძირითადი უფლება _ სასამართლო გადაწყვეტილების გასაჩივრებისა შეიცავს საპროცესო ვალდებულებას, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების თაობაზე დასაბუთებული საკასაციო საჩივრის წარდგენისა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის დასაბუთების ვალდებულება აკისრია თავად კასატორს, რომლის საპროცესო ვალდებულებას წარმოადგენს მითითება, თუ რომელ საფუძველზე დაყრდნობით მოითხოვს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობას.

ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში კასატორების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის მიერ ვერ იქნა უზრუნველყოფილი მითითება იმ საფუძვლებზე, რომელთა არსებობის შემთხვევაში საკასაციო საჩივრები დასაშვებად იქნებოდა მიჩნეული.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ წინამდებარე საკასაციო საჩივრები და სადავო სამართალურთიერთობის იდენტური კონფლიქტები არაერთგზის არის გადაწყვეტილი საერთო სასამართლოების მიერ, რომლებსაც საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ მისცა სამართლებრივი შეფასებები და რომელთა დამაჯერებელ სამართლებრივ კრიტიკას არ შეიცავს საკასაციო საჩივრები. შესაბამისად, დადგენილია სასამართლო პრაქტიკა, კერძოდ, იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 1 მარტის გადაწყვეტილება ადმინისტრაციულ საქმეზე ი/მ “ა. ტ-ძის” სარჩელის გამო, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტისა და თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ, მესამე პირების - შპს “ც-სა" და შპს “ლ-ის" მონაწილეობით).

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობას მიაჩნია, რომ არ არსებობს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, 34.3, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 243.2, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.