¹ბს-624-619(2კ-11) 28 ივნისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 თებერვლის განჩინებაზე (ადმინისტრაციულ საქმეზე ი/მ ,,ნ. მ-შვილის” სარჩელისა გამო თბილისის რეგიონალური ცენტრისა (საგადასახადო ინსპექციის) და საქართველოს სავაჭრო პალატის მიმართ).

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

ი/მ ,,ნ. მ-შვილმა” სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხეების - თბილისის რეგიონალური ცენტრისა (საგადასახადო ინსპექციის) და საქართველოს სავაჭრო პალატის მიმართ და მოითხოვა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა და ფორს-მაჟორული მდგომარეობის აღიარება (იხ. ტ.1; ს.ფ. 1-10).

დაზუსტებული სარჩელით მოსარჩელე – ი/მ ,,ნ. მ-შვილმა” მოითხოვა თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2010 წლის 27 მაისის ¹25 ,,საგადასახადო მოთხოვნის”, ამავე ინსპექციის 2010 წლის 25 მაისის ¹12/331 ბრძანებისა და 2010 წლის 30 აპრილის კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტის ბათილად ცნობა (იხ. ტ.1; ს.ფ. 107-118).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 16 ნოემბრის განჩინებით სასკ-ის 16.2 მუხლის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ სსიპ შემოსავლების სამსახური და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო (იხ. ტ.1; ს.ფ. 121).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 1 დეკემბრის საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელის შუამდგომლობა და სასკ-ის 16.2 მუხლის შესაბამისად, მესამე პირებად ჩართული საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო და სსიპ შემოსავლების სამსახური საქმეში ჩაერთნენ მოპასუხეებად (იხ. ტ.1; ს.ფ. 131-133).

მოპასუხეებმა - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა შესაგებლებით სარჩელი არ ცნეს და მოითხოვეს მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ტ.1; ს.ფ. 139-146; 153-161).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 13 დეკემბრის სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სარჩელი და საბოლოოდ მოითხოვა თბილისის რეგიონალური ცენტრის 2010 წლის 27 მაისის ¹25 საგადასახადო მოთხოვნის, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2010 წლის 21 ივნისის ¹801 ბრძანების, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2010 წლის 27 სექტემბრის ¹890 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და მოპასუხე – საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატის დავალდებულება დაედასტურებინა ფორს-მაჟორული გარემოებები (იხ. ტ.1; ს.ფ. 165-166).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 13 დეკემბრის საოქმო განჩინებით შეწყდა საქმის წარმოება ფორს-მაჟორული მდგომარეობის – დაუძლეველი ძალის პირობებში მოქმედების დადგენის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში (იხ. ტ.1; ს.ფ. 167).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ი/მ “ნ. მ-შვილის” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის 2010 წლის 30 აპრილის კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტი, 2010 წლის 25 მაისის ¹12/331 ბრძანება, 2010 წლის 27 მაისის ¹25 საგადასახადო მოთხოვნა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურ ცენტრს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შედეგად გამოეცა ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში ი/მ “ნ. მ-შვილის” მიმართ. ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2010 წლის 21 ივნისის ¹801 ბრძანება, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2010 წლის 27 სექტემბრის გადაწყვეტილება (იხ. ტ.1; ს.ფ. 173-180).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა (თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა) და მოითხოვეს საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ტ.1; ს.ფ. 187-197; ტ.2; ს.ფ. 4-16).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ასევე ი/მ ,,ნ. მ-შვილის” წარმომადგენელმა და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იმ ნაწილში გაუქმება, რომლითაც უარი ეთქვა სარჩელზე ფორს-მაჟორული მდგომარეობის – დაუძლეველი ძალის პირობების მოქმედების დადგენის შესახებ (იხ. ტ.2; ს.ფ. 40-48).

თბილსის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 იანვრის განჩინებით განუხილველად დარჩა ი/მ ,,ნ. მ-შვილის” წარმომადგენლის კერძო საჩივარი (იხ. ტ.2; ს.ფ. 50-52)

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 თებერვლის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის (თბილისის რეგიონალური ცენტრის) სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილება (იხ. ტ.2; ს.ფ. 76-89).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს სსიპ შემოსავლების სამსახურმა (თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და მოითხოვეს სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ტ.2; ს.ფ. 101-110; 113-121).

საკასაციო სასამართლოს 2011 წლის 28 აპრილის განჩინებებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის (თბილისის რეგიონალური ცენტრის) საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად და მხარეებს განესაზღვრათ საპროცესო ვადა 15 დღე საკასაციო საჩივრის ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლით გათვალისწინებულ დასაშვებობის პირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად (იხ. ტ.2; ს.ფ. 141-142).

კასატორმა – სსიპ შემოსავლების სამსახურმა წერილობითი მოსაზრებით მოითხოვა მისი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა, იმ მოტივით, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 125-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილი იყო გამოეყენებინა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 143¹ მუხლის მოქმედი რედაქცია, ვინაიდან 2010 წლის მაისში, როდესაც დაჯარიმდა მოსარჩელე არ არსებობდა სსკ-ის 143¹ მუხლის ახალი რედაქცია და აღნიშნული ცვლილება შევიდა 2010 წლის 21 ივლისს (ამოქმედდა 2010 წლის 1 აგვისტოდან). ამდენად, კასატორის განმარტებით, საგადასახადო ორგანო ვერ გამოიყენებდა ნორმას, რომელიც არ არსებობდა სამართალდარღვევის შეფარდების მომენტისათვის, ამასთან, საგადასახადო კოდექსის 125-ე მუხლის მე-5 ნაწილი გამოიყენება მაშინ როცა გამოვლენილი სამართალდარღვევისათვის სანქციის შეფარდების დროს არსებობს როგორც ახალი, ასევე ძველი ნორმა და განსაზღვრავს, რომ ასეთ შემთხვევაში გამოყენებულ უნდა იქნეს ის ნორმა, რომლითაც დაწესებულია შედარებით მსუბუქი პასუხისმგებლობის ზომა (იხ. ტ.2; ს.ფ. 152-154

კასატორმა – საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ წერილობითი მოსაზრებით მოითხოვა მისი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა, იმ მოტივით, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა 2010 წლამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 143¹ მუხლი (იხ. ტ.2; ს.ფ. 156-158

მოწინააღმდგე მხარემ – ი/მ ,,ნ. მ-შვილის” წარმომადგენელმა წერილობითი მოსაზრებით მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის (თბილისის რეგიონალური ცენტრის) საკასაციო საჩივრების დაუშვებლად ცნობა (იხ. ტ.2; ს.ფ. 160).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის (თბილისის რეგიონალური ცენტრის) საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 ნაწილის მოთხოვნებს, რის გამოც ისინი მიჩნეულ უნდა იქნენ დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივარი დასაშვებად ცნობას ექვემდებარება თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისთვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

კასატორების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის (თბილისის რეგიონალური ცენტრის) საკასაციო საჩივრები არ შეიცავს მითითებას იმის თაობაზე, თუ რამდენად დასაშვებია საკასაციო საჩივრები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის წინაპირობების გათვალისწინებით, კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს თუ რაში მდგომარეობს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების უკანონობა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საპროცესო კანონმდებლობით განსაზღვრულია არა მხოლოდ მხარეთა საპროცესო უფლებები, არამედ საპროცესო მოვალეობები. მხარის ერთ-ერთი ძირითადი უფლება _ სასამართლო გადაწყვეტილების გასაჩივრებისა შეიცავს საპროცესო ვალდებულებას, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების თაობაზე დასაბუთებული საკასაციო საჩივრის წარდგენისა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის დასაბუთების ვალდებულება აკისრია თავად კასატორს, რომლის საპროცესო ვალდებულებას წარმოადგენს მითითება, თუ რომელ საფუძველზე დაყრდნობით მოითხოვს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობას.

მოცემულ შემთხვევაში კასატორების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის (თბილისის რეგიონალური ცენტრის) მიერ არ იქნა რეალიზებული მათი საპროცესო უფლება, კერძოდ, ვერ იქნა უზრუნველყოფილი მითითება იმ საფუძვლებზე, რომელთა არსებობის შემთხვევაში საკასაციო საჩივრები დასაშვებად იქნებოდა მიჩნეული.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ არ არსებობს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის (თბილისის რეგიონალური ცენტრის) საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ უნდა იქნენ დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, 34.3, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის (თბილისის რეგიონალური ცენტრის) საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.