¹ბს-641-636(კს-11) 20 ივნისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ლევანი მურუსიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

ზეპირი მოსმენის გარეშე განიხილა ნ. ფ-ძის, ნ. ხ-შვილი-ჯ-ძისა და ე. გ-ნის ადვოკატის ხ. გ-შვილის კერძო საჩივარი, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 დეკემბრის განჩინებაზე.

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

2004 წლის 23 იანვარს მთაწმინდა-კრწანისის რაიონულ სასამართლოში სარჩელი აღძრა ნ. ფ-ძემ მოპასუხეების - ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოსა და ლ. ფ-ძის მიმართ, მესამე პირის – თ. მ-ძის მონაწილეობით და მოითხოვა დამფუძნებელი ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, თანამესაკუთრედ აღიარება და საკუთრების დამადასტურებელ მოწმობაში ცვლილებების შეტანა.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 19 მაისის გადაწყვეტილებით ნ. ფ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 19 მაისის გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა ნ. ფ-ძემ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 18 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 12 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ნ. ფ-ძის სასარჩელო მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 12 სექტემბრის გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა ნ. ფ-ძემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 1 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს, იმ მოტივით, რომ სასამართლოს არ უმსჯელია სარჩელის ერთ-ერთ მოთხოვნასთან, კერძოდ, 1996 წლის 10 აპრილის დამფუძნებელი ხელშეკრულების ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნ. ფ-ძის სასარჩელო მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა ნ. ფ-ძემ.

სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე 2010 წლის 8 დეკემბერს აპელანტის წარმომადგენელმა ხ. გ-შვილმა წარადგინა წერილობითი შუამდგომლობა ერთ-ერთ სასარჩელო მოთხოვნაზე უარის თქმის შესახებ, კერძოდ, მან უარი განაცხადა სარჩელზე 1996 წლის 7 მარტის ¹50 მიღება-ჩაბარების აქტის ბათილად ცნობის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 8 დეკემბრის საოქმო განჩინებით ზემოაღნიშნულ ნაწილში შეწყდა წარმოება ნ. ფ-ძის სარჩელზე და ამ ნაწილში გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე 2010 წლის 8 დეკემბერს აპელანტის წარმომადგენელმა ხ. გ-შვილმა წარადგინა წერილობითი შუამდგომლობა სააპელაციო საჩივარზე ნაწილობრივ უარის თქმის შესახებ, კერძოდ, მან უარი განაცხადა სააპელაციო საჩივარზე გადაწყვეტილების იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა სარჩელი პირდაპირი წესით მიყიდვის შესახებ ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვისა და პრივატიზების დეპარტამენტსა და მაღაზია “...” შრომით კოლექტივს შორის 1996 წლის 10 აპრილს შედგენილი ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 8 დეკემბრის განჩინებით ნ. ფ-ძის წარმომადგენლის ხ. გ-შვილის შუამდგომლობა სააპელაციო საჩივარზე უარის თქმის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილების იმ ნაწილზე, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა ნ. ფ-ძის სარჩელი 1996 წლის 10 აპრილის პირდაპირი წესით მიყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ, დარჩა განუხილველი, შემდეგი საფუძვლით:

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ. ფ-ძის სააპელაციო საჩივრით გასაჩივრებული თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილების საგანს არ წარმოადგენდა პირდაპირი წესით მიყიდვის შესახებ ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვისა და პრივატიზების დეპარტამენტსა და მაღაზია “...” შრომით კოლექტივს შორის 1996 წლის 10 აპრილს შედგენილი ხელშეკრულება იმდენად, რამდენადაც აღნიშნული მოთხოვნა არ წარმოადგენდა სარჩელის საგანს. შესაბამისად, ნ. ფ-ძის სააპელაციო საჩივრის საგანი ვერ იქნებოდა გადაწყვეტილება იმ მოთხოვნის ნაწილში, რომელიც არ იყო სარჩელის და შესაბამისად გადაწყვეტილების საგანი. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხოლოდ ის გარემოება, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებაში სასამართლო მსჯელობდა, როგორც 1996 წლის 10 აპრილის დამფუძნებელი ხელშეკრულების, ისე 1996 წლის 10 აპრილის პირდაპირი წესით მიყიდვის ხელშეკრულების შესახებ, ეს არ ქმნიდა საფუძველს იმისათვის, რომ სარჩელის საგნად და შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების საგნად მიჩნეული ყოფილიყო 1996 წლის 10 აპრილის პირდაპირი წესით მიყიდვის ხელშეკრულება, რამდენადაც სარჩელის საგანს ირჩევს მოსარჩელე სარჩელის წარდგენისას ან ახდენს შემდგომ მის შეცვლას საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაუშვებლად მიიჩნია სარჩელის შეცვლა, რაც სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არის გამხდარი აპელანტის მიერ, სააპელაციო სასამართლო ვერ მიიჩნევს, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში შეიცვალა სარჩელი და გადაწყვეტილება გამოტანილი იქნა შეცვლილი სასარჩელო მოთხოვნის მიმართ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 28 დეკემბრის განჩინებით ნ. ფ-ძის სააპელაციო საჩივარი განსჯადობით განსახილველად გადაეცა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 8 დეკემბრის განჩინება (ნ. ფ-ძის წარმომადგენლის ხ. გ-შვილის შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე) კერძო საჩივრით გაასაჩივრა ნ. ფ-ძის, ნ. ხ-შვილი-ჯ-ძისა და ე. გ-ის წარმოამდგენელმა ხ. გ-შვილმა, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება.

კერძო საჩივრის ავტორები მიუთითებენ, რომ 2010 წლის 8 დეკემბრის სხდომაზე დააყენეს შუამდგომლობა, რითაც მოითხოვეს საპელაციო საჩივარზე უარის თქმა იმ ნაწილში, რითაც სარჩელით ითხოვდნენ 1996 წლის 10 აპრილს შედგენილი ხელშეკრულების ბათილად ცნობას. აღნიშნულ საკითხზე სასამართლომ იმსჯელა ზეპირი განხილვის გარეშე და მოთხოვნა დატოვა განუხილველი. აღნიშნული განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე უნდა განიხილოს ადმინისტრაციულმა პალატამ, ვინაიდან კერძო საჩივრის ავტორების დაზუსტებული სარჩელის დავის საგანს წარმოადგენდა 1996 წლის 10 აპრილს თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტსა და ამხანაგობას შორის დადებული ხელშეკრულება, ხოლო სასამართლომ მიუთითა, რომ ვინაიდან მათ არ გადმოუციათ მისი სახელწოდება სრულად, ითვლება, რომ მოსარჩელეები ითხოვდნენ პირველ სარჩელში მითითებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობას.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კერძო საჩივრის ავტორები ითხოვენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 დეკემბრის განჩინების გაუქმებას და საქმის ხელახლა განსახილველად გადაცემას თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატისათვის.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო, ზეპირი მოსმენის გარეშე, გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა ნ. ფ-ძის, ნ. ხ-შვილი-ჯ-ძისა და ე. გ-ის ადვოკატის ხ. გ-შვილის კერძო საჩივრის საფუძვლიანობა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, რის შემდეგაც მივიდა დასკვნამდე, რომ კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შესაბამისად, უცვლელად დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლის შესაბამისად, კერძო საჩივრის განხილვა ზემდგომ სასამართლოებში წარმოებს ამ სასამართლოებისათვის გათვალისწინებული წესების დაცვის შესაბამისად.

კერძოდ, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ თავდაპირველად ნ. ფ-ძემ სარჩელით სასამართლოს მიმართა 2004 წლის 23 იანვარს და მოითხოვა: 1996 წლის 10 აპრილის დამფუძნებელი ხელშეკრულების ბათილად ცნობა; 1996 წლის 11 აპრილის ¹23\756-პ საკუთრების დამადასტურებელ მოწმობაში ცვლილებების შეტანა; თბილისში, ... ქუჩა ¹39-ში მდებარე 56.04 კვ.მ ფართის 50 პროცენტის თანამესაკუთრედ ცნობა /ს.ფ.4-5, ტომი I/; მითითებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილება გამოტანილი იქნა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს მიერ 2004 წლის 19 მაისს /ს.ფ. 187-189, ტომი I/. თბილისის საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატამ ნ. ფ-ძის სააპელაციო საჩივრის საფუძველზე გააუქმა 2004 წლის 19 მაისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნა იმავე სასამართლოს /ს.ფ.240-243; ტომი I/.

საქალაქო სასამართლოში საქმის ხელახალი განხილვის სტადიაზე, 2006 წლის 30 იანვარს, ნ. ფ-ძემ წარადგინა სარჩელი, რომელშიც სასარჩელო მოთხოვნები ჩამოაყალიბა შემდეგნაირად: 1. ბათილად იქნას ცნობილი 1996 წლის 11 აპრილის ¹23\756-პ საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა და ¹50 მიღება-ჩაბარების აქტი, ასევე 1996 წლის 10 აპრილს შედგენილი ხელშეკრულება; 2. გაუქმდეს ტეინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ 1996 წლის 11 აპრილს, ¹50 მიღება-ჩანაბარების აქტის და 10 აპრილს გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე, ქ. თბილისში, ... ქუჩა ¹39-ში მდებარე 56.0 კვ.მ ფართზე განხორციელებული ჩანაწერი; აღნიშნულ სასარჩელო განცხადების იმ ნაწილში, სადაც სასარჩელო მოთხოვნებია დაფიქსირებული არ არის დაზუსტებული რომელი ხელშეკრულების ბათილობაა მოთხოვნილი _ 1996 წლის 10 აპრილის სადამფუძნებლო ხელშეკრულების, თუ 1996 წლის 10 აპრილის პირდაპირი წესით მიყიდვის ხელშეკრულების, არამედ მითითებულია, რომ მოსარჩელე ითხოვს 1996 წლის 10 აპრილს შედგენილი ხელშეკრულების ბათილად ცნობას; ამასთან, 2006 წლის სასარჩელო განცხადების (ისევე როგორც 2004 წლის სარჩელის) შინაარსში კონკრეტულად მითითებულია 1996 წლის 10 აპრილს შედგენილი ყალბი დამფუძნებელი ხელშეკრულების შესახებ და მოსარჩელე მსჯელობს და ასაბუთებს მითითებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობის წანამძღვრებს; ნ. ფ-ძის მითითებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილება გამოტანილი იქნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მიერ 2006 წლის 12 სექტემბერს /ს.ფ.155-161, ტომი I/.

თბილისის სააპელაციო სასაამრთლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ ნ. ფ-ძის სააპელაციო საჩივრის საფუძველზე 2007 წლის 1 ნოემბრის განჩინებით გააუქმა რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 12 სექტემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნა იმავე სასამართლოს; პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების და საქმის ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნების საფუძველი გახდა ის გარემოება, რომ სასამართლოს არ უმსჯელია სასარჩელო მოთხოვნაზე _ 1996 წლის 10 აპრილის დამფუძნებელი ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე და მის მიმართ არ გამოუტანია გადაწყვეტილება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში საქმის ხელახალი განხილვის დროს სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოსარჩელემ შეცვალა სასარჩელო მოთხოვნა და 1996 წლის 10 აპრილის დამფუძნებელი ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაცვლად მოითხოვა 1996 წლის 10 აპრილის პირდაპირი წესით მიყიდვის შესახებ ხელშეკრულების ბათლად ცნობა, ამასთან, სასარჩელო მოთხოვნის შეცვლას არ დაეთანხმნენ მოპასუხე მხარეები, ხოლო პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 224-ე და 83-ე მუხლებზე დაყრდნობით მოპასუხეთა თანხმობის გარეშე მოსარჩელის მიერ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე სარჩელის საგნის შეცვლა დაუშვებლად მიიჩნია და გადაწყვეტილება გამოიტანა თავდაპირველ სასარჩელო მოთხოვნაზე, კერძოდ, 1996 წლის 10 აპრილის დამფუძნებელი ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნაზე.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მიხედვით, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მხარეები სარგებლობენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობაში მე-3 მუხლით მინიჭებული უფლება-მოვალეობებით, რომლის შესაბამისად, სამოქალაქო სამართალწარმოება აგებულია დისპოზიციურობის პრინციპზე, რაც მოცემულ საპროცესო სამართალში ნიშნავს მხარეთა ნების თავისუფლებას, შეხედულებისამებრ განკარგონ თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები. მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს, მოპასუხე მხარეს და თვითონ იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. დისპოზიციურობის პრინციპი ერთ-ერთი ფუნდამენტური პრინციპია საპროცესო სამართალში, რაც ნების ავტონომიიდან გამომდინარეობს და თავის მხრივ, გულისხმობს, რომ მხარეები თავისუფალნი არიან განკარგონ თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები. ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის საფუძველზე სასამართლო შეზღუდულია დისპოზიციურობის პრინციპით, რის გამოც, სასამართლოს უფლება არა აქვს, მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა.

საკასაციო სასამართლო დასკვნის სახით განმარტავს, რომ დისპოზიციურობის პრინციპი სამართალწარმოებაში ესაა საპროცესო კანონმდებლობთ გათვალისწინებული და მხარეთა გარანტირებული შესაძლებლობა, თავისუფლად ისარგებლონ ან განკარგონ თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები. ამასთან, დისპოზიციურობის პრინციპის ერთ-ერთი გამოვლინებაა მხარეთა თავისუფალი ნება, დარღვეული უფლების აღდგენის მოთხოვნით სარჩელი აღძრან სასამართლოში და განსაზღვრონ დავის საგანი.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მხოლოდ ის გარემოება, რომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში სასამართლო მსჯელობს, როგორც 1996 წლის 10 აპრილის დამფუძნებელი ხელშეკრულების, ასევე 1996 წლის 10 აპრილის პირდაპირი წესით მიყიდვის ხელშეკრულების შესახებ, არ ქმნის წინაპირობას იმ ფაქტობრივი გარემოების დასადგენად, რომ სარჩელის და შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების საგანს 1996 წლის 10 აპრილის პირდაპირი წესით მიყიდვის ხელშეკრულება წარმოადგენდა, რამდენადაც დისპოზიციურობის პრინციპიდან გამომდინარე სარჩელის საგანს განსაზღვრავს მოსარჩელე სარჩელის წარდგენისას (რასაც მოცემულ შემთხვევაში წარმოადგენდა 1996 წლის 10 აპრილის დამფუძნებელი ხელშეკრულება) ან ახდენს შემდგომ მის შეცვლას საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით;

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილების საგანს არ წარმოადგენს პირდაპირი წესით მიყიდვის შესახებ ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვისა და პრივატიზების დეპარტამენტსა და მაღაზია “...” შრომით კოლექტივის შორის გაფორმებული 1996 წლის 10 აპრილის ხელშეკრულება. შესაბამისად, ნ. ფ-ძის სააპელაციო საჩივრის საგანი ვერ იქნებოდა გადაწყვეტილება იმ მოთხოვნის ნაწილში, რომელიც არ იყო სარჩელის და შესაბამისად, პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილების საგანი;

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ნ. ფ-ძის, ნ. ხ-შვილი-ჯ-ძისა და ე. გ-ის ადვოკატის ხ. გ-შვილის კერძო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, რადგან არ არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 419-ე, 420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. ფ-ძის, ნ. ხ-შვილი-ჯ-ძისა და ე. გ-ის ადვოკატის ხ. გ-შვილის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 დეკემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.