¹ბს-256-253(2კ-11) 20 ივლისი, 2011 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ნუგზარ სხირტლაძე, ლევან მურუსიძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე;
კასატორები – ქ. თბილისის მერია; ი. ს-ე; მ. დ-ი;
მოწინააღმდეგე მხარე – ვ. გ-ე; ქ. თბილისის მერიის სსიპ არქიტექტურის სამსახური;
დავის საგანი – ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა;
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 ივნისის განჩინება.
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
2009 წლის 26 ივნისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ვ. გ-ემ მოპასუხის – ქ. თბილისის მერიის მიმართ.
მოსარჩელე სარჩელით ითხოვდა ქ. თბილისის მერიის 2009 წლის 18 მაისის ¹466 განკარგულების “ი. ს-ის და მ. დ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილების თაობაზე” ბათილად ცნობას.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 11 სექტემბრის საოქმო განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაებნენ ქ. თბილისის მერიის სსიპ არქიტექტურის სამსახური, ი. ს-ე და მ. დ-ი.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ვ. გ-ის სასარჩელო მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 27 მარტის ბრძანების შესაბამისად განხორციელდა ქ. თბილისში, ... ქ. ¹20-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლზე უნებართვოდ მიშენებული ფართის ლეგალიზება; ქ. თბილისის მერიის 2009 წლის 18 მაისის ¹466 განკარგულებით დაკმაყოფილდა ი. ს-ისა და მ. დ-ის ადმინისტრაციული საჩივარი, ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 27 მარტის ლეგალიზების ბრძანება; დადგენილია, რომ უძრავი ქონება წარმოადგენს ი. ს-ის, ვ. გ-ის და მ. დ-ის თანასაკუთრებას. ლეგალიზების ბრძანების გაცემისას ადმინისტრაციულ ორგანოში არ ყოფილა წარმოდეგენილი სხვა თანამესაკუთრეთა თანხმობა.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა, რომ გასაჩივრებული განკარგულება წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. სარჩელი აღძრულია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის 1-ელი ნაწილის საფუძველზე.
საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის 1-ელი ნაწილის თანახმად ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის წესი. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადების ან გამოცემის წესის არსებით დარღვევად ჩაითვლება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ამ კოდექსის 32-ე, 34-ე მუხლებით გათვალისწინებული წესების დარღვევით ჩატარებულ სხდომაზე ან კანონით გათვალისწინებული წარმოების სახის დარღვევით, ანდა კანონის ისეთი დარღვევა, რომლის არარსებობის შემთხვევაში მოცემულ საქმეზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.
საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საჩივრის შემთხვევაში ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს ბათილად ცნობის ზემდგომი ადმინისტრაციული ორგანო.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა, რომ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ ურთიერთობებს არეგულირებს საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულებით დამტკიცებული “პროექტის შემათანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესი”. მისი მე-3 მუხლის 1-ელი ნაწილის თანახამად ობიექტის მესაკუთრე ან სხვა უფლებამოსილი პირი აღნიშნული ობიექტის ლეგალიზების მოთხოვნის შესახებ განცხადებით მიმართავს შესაბამის ორგანოს, რომელიც მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების წესით განიხილავს საკითხს და იღებს გადაწყვეტილებას ობიექტის ან მისი ნაწილის ლეგალიზების ან ლეგალიზებაზე უარის თქმის შესახებ. ამავე მუხლის მე-2 ნაწლის “ბ” ქვეპუნტის შესაბამისად განცხადებას თან უნდა დაერთოს: ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, საკადასტრო რუკა, ხოლო თუ მიწის ნაკვეთი სხვა ფიზიკური ან იურიდიული პირის (სახელმწიფო ან ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის) საკუთრებაშია, აგრეთვე განმცხადებელსა და მესაკუთრეს შორის დადებული შესაბამისი ხელშეკრულება ან თანხმობა, გარდა მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლებზე მიშენება-დაშენებისა. ამდენად კანონმდებლის მოთხოვნას წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოში უძრავი ქონების თანამესაკუთრეთა თანხმობის წარდგენა.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ლეგალიზების ბრძანების გაცემისას ადმინისტრაციულ ორგანოში არ ყოფილა წარდეგენილი სხვა თანამესაკუთრეთა თანხმობა, იგი მხარეს არც სასამართლო სხდომაზე არ წარუდგენია.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა, რომ ლეგალიზების ბრძანება წარმოადგენს აღმჭურველ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, მის მიმართ მხარეს უდავოდ ჰქონდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის მე-4 ნაწილით დადგენილი კანონიერი ნდობა.
საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი ასეთი აქტის ბათილად ცნობის შესაძლებლობას უშვებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ადმინისტრაციული ორგანო დაამტკიცებს, რომ ადმინისტრაციული აქტი არღვევს სახელმწიფო, საზოგადოებრივ ან სხვა პირთა კანონიერ უფლებებს ან ინტერესებს. აუცილებელია ეს დარღევევა იყოს არსებითი ხასიათის. სხვა პირთა უფლებებისა და ინტერესების დაცვა შეუძლებელი უნდა იყოს მოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გაუქმების გარეშე.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა, რომ მოცემულ სამართლებრივ ურთიერთობაზე ვრცელდება “ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონის მოქმედება, ვინაიდან კონკრეტულ შემთხვევაში სახეზეა ამ კანონის მე-3 მუხლის მოთხოვნა, კერძოდ სადავო უძრავი ქონება წარმოადგენს ორზე მეტი პირის თანასაკუთრებას.
“ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-3 პუნქტის თანამხად მესაკუთრის წილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საერთო ქონებაში განისაზღვრება მის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართობის შეფარდებით მრავლბინიანი სახლის ბინის საერთო ფართობთან, ხოლო მე-10 მუხლის 1-ელი პუნქტის მიხედვით, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების ისეთი განვითარება, რომელიც მნიშვნელოვნად ცვლის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე, ხორცილდება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებაზე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტიელების საფუძველზე. პირველი ინსტანციის სასამრთლომ მიიჩნია, რომ ვ. გ-ის საკუთრებაში არსებულ ფართზე მიშენების განხორციელებით არსებითად იქნა შელახული სხვა თანამესაკუთრეთა კანონიერი ინტერესი.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ ჩათვალა, რომ არ არსებობდა ვ. გ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებისა და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლით განსაზღვრული გასაჩივრებული აქტის ბათილად ცნობის, ასევე ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველები.
მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. გ-ემ.
აპელანტი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილებით ვ. გ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ვ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის 2009 წლის 18 მაისის ¹466 განკარგულება, ადმინისტრაციულ ორგანოს დაევალა საქმის გარემოებათა ყოველმხრივი და სრული გამოკვლევის შედეგად შესაბამისი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ქ. თბილისის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 27 მარტის ბრძანების ბათიალად ცნობის საფუძველს წარმოადგენდა მრავალბინიან საცხოვრებელ ფართზე სხვა მესაკუთრეთა თანხმობის გარეშე ვ. გ-ის მიერ ნაწარმოები მიშენება-დაშენების ლეგალიზაცია. ლეგალიზების ბრძანების, როგორც აღმჭურველი ინდივიდუალური აქტის მიმართ მოსარჩელეს გააჩნდა კანონიერი ნდობა, რაც ამ აქტის ბათილად ცნობის შემზღუდველ გარემოებას წარმოადგენდა.
სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ თავადვე მიიჩნია რა მიშენება-დაშენების ობიექტი მრავალბინიან სახლად, უგულებელყო ის გარემოება, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულებით დამტკიცებული “პროექტის შემათანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის” მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, მრავალბინიან სახლზე მიშენება-დაშენების ლეგალიზაციისას სხვა მესაკუთრეთა თანხმობა სავალდებულო არ არის.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ განკარგულების მართლზომიერების დასასაბუთებლად დაასახელა ის გარემოებები, რომელიც განკარგულების გამოცემისას არ გამოკვლეულა და ადმინისტრაციულ ორგანოთა მიერ შეფასება არ მისცემია.
სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ ი. ს-ისა და მ. დ-ის საჩივრის საფუძველზე ჩატარებული ადმინისტრაციული წარმოებისას მოპასუხის მიერ სრულყოფილად არ ყოფილა გამოკვლეული საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, არ გარკვეულა ვ. გ-ის მიერ წარმოებული მიშენება-დაშენება წარმოადგენს თუ არა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების განვითარებას, რომელიც მნიშვნელოვნად ცვლის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე. ამ გარემოებათა დადგენის შემდეგ გათვალისწინებულ უნდა იქნას, რომ დასახელებული პირობები კუმულატიური ხასიათისაა და მხოლოდ მათი ერთობლიობაში არსებობა წარმოადგენს “ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის 1-ელი პუნქტის გამოყენების საფუძველს.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საკითხის ხელახლა გამოკვლევისას საქმეში არსებულ საჯარო რეესტრის ამონაწერით დადგენილ მრავალბინიან სახლში მხარეთა წილების თანაფარდობის გარდა, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გათვალისწინებულ უნდა იქნას მხარეთა შორის არსებულ სამოქალაქო დავაზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 08 იანვრის გადაწყვეტილებით დადგენილად მიჩნეული შემდეგი გარემოება: კოლეგიამ დასკვნა, რომ ვ. გ-ის მიერ განხორციელებული მიშენება-დაშენებები მეზობლების ინტერესებს ზიანს არ აყენებს, არ იწვევის ი. ს-ის ბინის დაბნელებას ან იზოლაციის ნორმების დარღვევას და შესრულებულია ტექნიკური ნორმების სრული დაცვით (ს.ფ 112).
ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მერიის 2009 წლის 18 მაისის ¹466 განკარგულება გამოცემულია საქმის გარემოებათა ყოველმხრივი და სრული გამკვლევის გარეშე, რაც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის და ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ახალი აქტის გამოცემის დავალდებულების საფუძელს წარმოადგენს.
აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მერიამ, ი. ს-ემ და მ. დ-მა.
კასატორი – ქ. თბილისის მერია აღნიშნავდა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ სწორად მიიჩინა აღმჭურველ ადმინისტრაციულ სამართლებრივ აქტად ლეგალიზების ბრძანება და ამასთან ჩათვალა, რომ არსებობდა კანონით დადგენილი ბათილობის საფუძველი, კერძოდ კი იგი არღვევდა სხვა პირთა უფლებებს.
კასატორი მიუთითებდა, რომ არც ერთი საკანონომდებლო აქტი არ განმარტავს, რა არის არსებითი ზიანი. ქ. თბილისის მერიას მიაჩნია, რომ არსებითად უნდა ჩაითვალოს ზიანი, რომელიც ადგება მესაკუთრის კანონიერ უფლებას და ინტერესს, ხოლო მისი შეზღუდვა საერთო საკუთრების განკარგვაში მონაწილეობის შეზღუდვაში ვლინდება.
კასატორის მოსაზრებით თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მიერ მრავალბინიანად სადავო ობიექტი მიჩნეულ იქნა “ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონისა და საჯარო რეესტრის ამონაწერის საფუძველზე, რაც მისი აზრით სწორი სამართლებრივი შეფასებაა.
კასატორი მიიჩნევდა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულებით დამტკიცებული “პროექტის შემათანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესი” უშვებს გამონაკლისს მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლებთან მიმართებაში და თანამესაკუთრეთა თანხმობის არსებობა არ ეხება მრავალბინიან სახლებს.
კასატორი განმარტავდა, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტისა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების დასაბუთებისას გამოკვეთილია ერთადერთი არგუმენტი, რომ ლეგალიზების თაობაზე განკარგულების გამოცემისას სხვა თანამესაკუთრეებს თანხმობა არ განუცხადებიათ. საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულებით დამტკიცებული წესის მე-6 მუხლი ავალდებულებს გადაწყვეტილების მიმღებ ადმინისტრაციულ ორგანოს გამოიკვლიოს, ხომ არ ეწინააღმდეგება ობიექტის ლეგალიზებაზე განმცხადებლის მოთხოვნა კანონმდელობის მოთხოვნებს.
განსახილველ შემთხვევაში ლეგალიზება ეწინააღმდეგება “ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-10 მუხლით დადგენილ მოთხოვნებს. ლეგალიზებული ფართის ვ. გ-ის სახელზე აღრიცხვით თავისთავად მცირდება სხვა თანამესაკუთრეთა წილი საერთო საკუთრების მიწაზე. ქ. თბილისის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურს ჰქონდა კანონისმიერი ვალდებულება მოეთხოვა ასეთი თანხმობები აღნიშნული ბრძანებულების მე-6 მუხლის საფუძველზე.
საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ მშენებლობა განხორციელდა საერთო საკუთრების მიწაზე ანუ მოხდა საერთო საკუთრების ქონების განვითარება. ლეგალიზების აქტის საფუძველზე ვ. გ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართი გაიზარდა საერთო საკუთრების ხარჯზე, შესაბამისადFგანვითარებამ მნიშვნელოვნად შეცვალა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონება და რადგანაც შემცირდა სხვა თანამესაკუთრეთა წილი, აღნიშნული გარემოება აუცილებლად მოახდენს გავლენას სხვა თანამესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე. შესაბისად, «ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-10 მუხლით დადგენილი პირობები სახეზეა და მოცემულ შემთხვევაში უნდა გავრცელდეს აღნიშნული მუხლის მოთხოვნები, კერძოდ, აუცილებელია ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილება.
კასატორი განმარტავდა, რომ სასამართლოს არ გააჩნია უფლებამოსილება, ამ ეტაპზე კანონიერი ლეგალიზების აქტის მიერ ზიანის მიყენების შესაძლებლობაზე იმსჯელოს, ვინაიდან ზიანი სახეზეა მართლწინააღმდეგობისას, ხოლო მართლწინააღმდეგობა ადმნისტრაციული აქტისა უნდა დაადგინოს ადმინისტრაციულმა სასამართლომ კანონიერ ძალში შესული გადაწყვეტილებით. შესაბამისად სააპელაციო სასამართლოს მითითება თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 08 იანვრის გადაწყვეტილებით დადგენილ გარემოებაზე იურიდიულად დაუსაბუთებელია.
ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვდა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებასა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.
კასატორები - ი. ს-ე და მ. დ-ი მიუთითებდენენ, რომ სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიუთითა აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიმართ კანონიერი ნდობის არსებობაზე. ვ. გ-ემ ადმინისტრაციულ ორგანოში წარადგინა ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, რითაც დასტურდებოდა, რომ სახლთმფლობელობას ჰყავდა კიდევ ორი მესაკუთრე. მან ასევე წარადგინა უცხო პირთა განცხადებები მიშენება-დაშენების ფაქტთან დაკავშირებით. ვ. გ-ის მიერ განხორცილებულმა მშენებლობამ გამოიწვია სხვა თანამესაკუთრეთა საკუთრების შემცირება, მის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართის გაზრდის გამო.
ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, კასატორები საკასაციო საჩივრით ითხოვდნენ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებასა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 27 მარტის ¹ლეგ-486 ბრძანებით დაკმაყოფილდა მოქალაქე ვ. გ-ის წარმომადგენლის განცხადება; ლეგალიზებულად ჩაითვალა ქ. თბილისში, მთაწმინდის რაიონში, ... ქ. ¹20-ში, უნებართვოდ მოწყობილი მიშენება-დაშენება. ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 27 მარტის ¹ლეგ-486 ბრძანებას საფუძვლად დაედო «პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის დამტკიცების თაობაზე» საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულება.
ქ. თბილისის მერის 2009 წლის 18 მაისის ¹466 განკარგულებით ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 27 მარტის ¹ლეგ-486 ბრძანება. აღნიშნული ბრძანების ბათილობის ძირითად საფუძველს წარმოადგენდა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში, ... ქ. 20-ში მდებარე მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლზე სხვა მესაკუთრეთა, კერძოდ ი. ს-ისა და მ. დ-ის თანხმობის გარეშე ნაწარმოები მიშენება-დაშენების ლეგალიზაციის დაუშვებლობა.
საქმეში დაცულია საჯარო რეესტრის ამონაწერი, რომლის შესაბამისადაც 2008 წლის 2 დეკემბრის მდგომარეობით თბილისში, ... ქ. ¹20-ში მდებარე სახლთმფლობელობის საერთო ფართობია 261 კვ.მ., მათ შორის საცხოვრებელი ფართობი 181 კვ.მ., ხოლო დამხმარე-80 კვ.მ. ი. ს-ეს ეკუთვნის 76,171 კვ.მ. საცხოვრებელი სადგომი, 14, 7 კვ.მ. შემინული აივანი, 6,2 კვ.მ. დერეფანი, 10 კვ.მ. სამზარეულო და 1 კვ.მ. საპირფარეშო; დ-ის საკუთრებაშია 17,6 კვ.მ. სათავსი, ხოლო გ-ის საცხოვრებელი ფართი შეადგენს 76 171 კვადრატულ მეტრს. ამონაწერის მიხედვით 248 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, რომელზეც აღნიშნული სახლთმფლობელობაა განლაგებული, საჯარო რეესტრში აღრიცხულია შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეთა თანასაკუთრებად.
უდავოა, რომ მოსარჩელე ვ. გ-ე ი. ს-ესთან და მ. დ-თან ერთად საკუთრების უფლებით ფლობს მიწის ნაკვეთსა და საცხოვრებელ ფართს. ამდენად, მოსარჩელე დანარჩენ ორ პირთან ერთად წარმოადგენს მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრეს. დადგენილია, რომ შენობაზე განხორციელებულ მიშენება-დაშენების ლეგალიზაციაზე თანხმობა დანარჩენ თანამესაკუთრეებს არ განუცხადებიათ. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ წინამდებარე შემთხვევაში დავა ეხება საკითხის სამართლებრივ ასპექტს, კერძოდ მრავალბინიან სახლში თანამესაკუთრეთა შორის სამართალურთიერთობის რეგულირებას, რის გამოც საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალებას.
საკასაციო სასამართლო თვლის, იმ პირობებში, როდესაც საჯარო რეესტრის ამონაწერის შესაბამისად, მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს თანასაკუთრებას, ცალსახაა, რომ უკანონო მშენებლობა ნაწარმოებია სწორედ საერთო საკუთრების მიწაზე. ლეგალიზაციის ბრძანების შესაბამისად, მიშენების ფართი შეადგენს 27,71 კვ/მ, ხოლო დაშენების ფართი _ 48,61 კვ/მ. ამდენად, ლეგალიზაციის აქტის საფუძველზე ვ. გ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართი გაიზარდა საერთო საკუთრების ხარჯზე. ასეთ პირობებში საკასაციო სასამართლო საჭიროდ მიიჩნევს ცალსახად იქნას ჩამოყალიბებული ის მოტივაცია რაზე დაყრდნობითაც სააპელაციო სასამართლო თვლის, რომ განხორციელებული მიშენებით საერთო ქონების დატვირთვა არ მომხდარა.
საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულებით დამტკიცებული «პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის» მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად ობიექტის ან მისი ნაწილის მესაკუთრე ან სხვა უფლებამოსილი პირი აღნიშნული ობიექტის ლეგალიზების მოთხოვნის შესახებ განცხადებით მიმართავს შესაბამის ორგანოს, რომელიც მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების წესით განიხილავს საკითხს და იღებს გადაწყვეტილებას ობიექტის ან მისი ნაწილის ლეგალიზების ან ლეგალიზებაზე უარის თქმის შესახებ. აღნიშნული ბრძანებულების მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, შესაბამისი ორგანო იღებს გადაწყვეტილებას ობიექტის ან მისი ნაწილის ლეგალიზების შესახებ, იმ შემთხვევაში, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება კანონმდებლობის მოთხოვნებს.
საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს ნორმის შინაარსს და აღნიშნავს, რომ ზემოაღნიშნული ნორმა ადმინისტრაციულ ორგანოს აქტის გამოცემისას, ისევე როგორც სასამართლოს დავის გადაწყვეტის პროცესში, ავალდებულებს, საკითხი განიხილოს ქვეყანაში მოქმედი კანონმდებლობის დაცვით. იმ ვითარებაში, როდესაც საკითხი ეხება საკუთრებით ურთიერთობას, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სადავო საკითხის გადაწყვეტა უნდა მოხდეს საჯარო და კერძო სამართლის სინთეზისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე.
საკუთრების უფლება, მისი განკარგვა თუ რაიმე სახით დატვირთვა წარმოადგენს რა კერძო სამართლის რეგულირების საგანს, არ შეიძლება უგულვებელყოფილ იქნას ის ძირითადი პრინციპები და რეგულაციები, რაც კერძო სამართლით თანასაკუთრებითი ურთიერთობისათვის არის მახასიათებელი. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საკუთრების კონსტიტუციურობის პრინციპიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი უარყოს დანარჩენ თანამესაკუთრეთა უფლებები, თუ ის ცალსახად და მკვეთრად არ დაადგენს, რომ ადგილი არ აქვს დანარჩენ თანამესაკუთრეთა საკუთრების უფლების ხელყოფას.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ წარმოდგენილი მოტივაციიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო ვერ მიდის იმ დასკვნამდე, რომ ვ. გუჯაბიძის მიერ საერთო საკუთრების მიწაზე განხორციელებული მიშენება არ ხელყოფს დანარჩენი ორი მესაკუთრის უფლებას, რის გამოც საკასაციო სასამართლო საჭიროდ მიიჩნევს აღნიშნული საკითხის დამატებით გამოკვლევა-დასაბუთებას.
საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გარდა დაუსაბუთებულობისა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ატარებს წინააღმდეგობრივ ხასიათს. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლო საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულებით დამტკიცებული წესის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის ,,გ” ქვეპუნქტის საფუძველზე მიუთითებს, რომ მრავალბინიან სახლებზე მიშენება-დაშენების ლეგალიზაციისას სხვა მესაკუთრეთა თანხმობა სავალდებულო არ არის, იმავდროულად სააპელაციო სასამართლო ადმინისტრაციულ ორგანოს ავალებს საკითხი გადაწყვიტოს ,,ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” კანონის საფუძველზე და გამოიკვლიოს ვ. გ-ის მიერ წარმოებული მიშენება-დაშენება წარმოადგენს თუ არა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების ისეთ განვითარებას, რომელიც მნიშვნელოვნად ცვლის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე.
საკასაციო სასამართლო საჭიროდ მიიჩნევს გამოირიცხოს გადაწყვეტილებაში ასახული წინააღმდეგობა და ჩამოყალიბდეს პოზიცია იმის თაობაზე, არსებობს თუ არა თანამესაკუთრეთა თანხმობის მოთხოვნის საჭიროება და დადებით შემთხვევაში, განხორციელებული მშენებლობის საფუძველზე მომხდარია თუ არა საერთო ქონების იმ სახის განვითარება, რომელიც გავლენას ახდენს დანარჩენ თანამესაკუთრეთა საკუთრების უფლებაზე.
ამასთან საკასაციო სასამართლო არაარსებითად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას იმ გარემოებაზე, რომ ვ. გ-ის მიერ განხორციელებული მიშენება-დაშენება არ იწვევს ი. ს-ის ბინის დაბნელებას ან იზოლაციის ნორმების დარღვევას და შესრულებულია ტექნიკური ნორმების სრული დაცვით, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მიშენების ტექნიკური შესაძლებლობა არ ადასტურებს და არ ნიშნავს უფლების არსებობას მიშენება-დაშენებაზე და მითითებულს ამ დავისათვის არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით რეგლამენტირებული საპროცესო ნორმის გამოყენებისას სასამართლომ უნდა დაასაბუთოს, თუ რატომ არის მისთვის შეუძლებელი საქმის გარემოებების გამოკვლევა და სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტა, ასევე _ ის, რომ კონკრეტული გარემოებების გამოკვლევა და შეფასება წარმოადგენს შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას, რის გამოც სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, გამოიკვლიოს და სათანადოდ შეაფასოს საქმის გარემოებები, რომ აღნიშნულით იგი შესაძლებელია შეიჭრას მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ შეიცავს მსგავს დასაბუთებას, რის გამოც არ არსებობს მითითებული ნორმის გამოყენებისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების სამართლებრივი საფუძველი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ქ. თბილისის მერიის, ი. ს-ისა და მ. დ-ის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;
3. მხარეთა შორის სასამართლო ხარჯების გადანაწილების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
