¹ბს-726-720(კ-11) 7 ივლისი, 2011 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე
პაატა სილაგაძე
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა სს «...»-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე.
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2010 წლის 24 მარტს სს «...»-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების _ შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრისა (საგადასახადო ინსპექცია) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს მიმართ.
მოსარჩელის განმარტებით შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 30 ნოემბრის ¹12/1635 “საგადასახადო მოთხოვნით” სს «...»-ს ეცნობა 112518.95 ლარის (მათ შორის დღგ – 52123.97 ლარი, მოგების გადასახადი – 60394.98 ლარი) დარიცხვის შესახებ. ასევე, სს «...»-ს 2009 წლის 4 დეკემბრის ¹034895 “საგადასახადო მოთხოვნით” ეცნობა 99212.30 ლარის (მათ შორის დღგ – 78598.90 ლარი, მოგების გადასახადი – 20613.40 ლარი) ჯარიმის დარიცხვის თაობაზე.
მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ სს «...»-ში ჩატარდა თემატური შემოწმება. თემატური შემოწმების აქტით საზოგადოებას დღგ-ში სულ 113905.7 ლარი (აქედან გადასახადის ძირითადი თანხა – 35306.8 ლარი, ჯარიმა – 78598.9 ლარი) და მოგების გადასახადში სულ 55849.4 ლარი (აქედან გადასახადის ძირითადი თანხა – 35236.0 ლარი, ჯარიმა – 20613.4 ლარი) დაერიცხა. მოსარჩელის განმარტებით თანხების დარიცხვის საფუძველს ე.წ. “უსაქონლო ოპერაციიდან” მიღებული დღგ-ს ჩათვლა და ყალბი ანგარიშ-ფაქტურები წარმოადგენდა.
მოსარჩელემ მიუთითა, რომ სს «...»-მა განახორციელა საქმიანობის შიდა აუდიტი, რომლის საფუძველზეც საწარმომ საგადასახადო ორგანოში საკუთარი ინიციატივით წარადგინა დაზუსტებული დღგ-ს დეკლარაციები და ამოღებულ იქნა დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურებით განხორციელებული ჩათვლები.
ამასთან, მოსარჩელე უთითებს საგადასახადო კოდექსის 125-ე მუხლის მე-5 ნაწილზე და განმარტავს, რომ შემოწმების აქტში 2008 წლის მოგების გადასახადზე საგადასახადო კოდექსის 132-ე მუხლით დაკისრებული ჯარიმა უნდა ყოფილიყო შემოფარგლული 2995.40 ლარით და არა 8986 ლარით, ვინაიდან საგადასახადო კოდექსის 132-ე მუხლში განხორციელებული ცვლილებებით დამძიმებულია სს «...»-ის მდგომარეობა.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2010 წლის 1 მარტის გადაწყვეტილების, შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 29 დეკემბრის ¹5332 ბრძანების, თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 30 ნოემბრის ¹12/1635 და 2009 წლის 4 დეკემბრის ¹034895 “საგადასახადო მოთხოვნების” და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტის თბილისის სამმართველოს 2009 წლის 6 ნოემბრის თემატური შემოწმების აქტის ბათილად ცნობა მოითხოვა.
სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების შედეგად მოსარჩელემ საბოლოოდ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის სპეციალურ გამოკვლევათა და ფინანსური ექსპერტიზის დეპარტამენტის 2009 წლის 6 ნოემბრის თემატური შემოწმების აქტის ნაწილობრივ, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 4 დეკემბრის ¹034895 ბრძანებისა და 2009 წლის 4 დეკემბრის ¹034895 “საგადასახადო მოთხოვნის” ნაწილობრივ, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 29 დეკემბრის ¹5332 ბრძანების ნაწილობრივ და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2010 წლის 1 მარტის ¹10/3549 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა მოითხოვა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 31 მაისის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) ნაცვლად საქმეში ჩაერთო სსიპ შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონული ცენტრი. ამავე საოქმო განჩინებით საქმეში თანამოპასუხეებად ჩაერთვნენ სსიპ შემოსავლების სამსახური და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახური.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 12 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სს «...»-ის სარჩელის დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის სპეციალურ გამოკვლევათა და ფინანსური ექსპერტიზის დეპარტამენტის 2009 წლის 6 ნოემბრის თემატური შემოწმების აქტი, თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 4 დეკემბრის ¹034895 ბრძანება და 2009 წლის 4 დეკემბრის ¹034895 “საგადასახადო მოთხოვნა” საგადასახადო კოდექსის 132-ე მუხლის მე-2 ნაწილითა და 138-ე მუხლით დარიცხული ჯარიმის ნაწილში და სსიპ შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონულ ცენტრს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შედეგად სს «...»-ის მიმართ ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში, გამოცემა დაევალა; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 29 დეკემბრის ¹5332 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2010 წლის 1 მარტის ¹10/3549 გადაწყვეტილება დღგ-სა და მოგების გადასახადში საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლისა და 132-ე მუხლის მე-2 ნაწილით დარიცხული ჯარიმის ნაწილში.
საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 124-ე მუხლის მე-21 ნაწილზე და განმარტა, რომ საგადასახადო დეკლარაციის/გაანგარიშების მიხედვით არასწორად ნაჩვენები ინფორმაციის გამო ამ კარით გათვალისწინებული ჯარიმა არ დაეკისრება პირს, რომელმაც საგადასახადო ორგანოს წარუდგინა შესწორებული საგადასახადო დეკლარაცია/გაანგარიშება საგადასახადო შემოწმების ჩატარების შესახებ სასამართლოს ან საგადასახადო ორგანოს შესაბამისი გადაწყვეტილების/შეტყობინების ჩაბარებამდე ან საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენამდე. სასამართლომ მიუთითა, რომ აღნიშნული ნორმის დებულებები ვრცელდება საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლით დადგენილი გადასახადის უკანონოდ ჩათვლისათვის.
საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სს «...»-ის თემატური შემოწმების ჩატარების თაობაზე დადგენილების გამოცემის საფუძველი იყო არა საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული საგადასახადო შემოწმების წინაპირობების არსებობა, არამედ სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობით საგამოძიებო დეპარტამენტის კომპეტენციას მიკუთვნებული პროცედურების განხორციელება. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ თემატური შემოწმების შესახებ დადგენილება არ განეკუთვნება საგადასახადო შემოწმების სახეს და შესაბამისად, გადასახადის გადამხდელთან მისი გაგზავნის უფლებამოსილება ადმინისტრაციულ ორგანოს არ ჰქონდა. ამდენად, ვინაიდან თემატური შემოწმების შესახებ დადგენილება სს «...»-ს არ ჩაბარებია და არც უნდა ჩაბარებოდა, საწარმოს უფლება ჰქონდა საგადასახადო კოდექსის 124-ე მუხლის მე-21 ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოში წარედგინა შესწორებული დღგ-ს საგადასახადო დეკლარაცია.
საქალაქო სასამართლომ საგადასახადო კოდექსის 132-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე 2008 წლის მოგების გადასახადის დარიცხვასთან დაკავშირებით განმარტა, რომ საერთო წესის თანახმად, საგადასახადო კანონმდებლობას არა აქვს უკუქცევითი ძალა და საგადასახადო დაბეგვრისათვის გამოიყენება საგადასახადო კანონმდებლობის ოფიციალურად გამოქვეყნებული და ძალაში შესული ის ნორმატიული აქტები, რომლებიც მოქმედებს საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის დროისათვის, მაგრამ მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს შეადგენს არა საგადასახადო დაბეგვრა, არამედ საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის პასუხისმგებლობა. საგადასახადო კოდექსის 125-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის სანქციის შეფარდების დროს, თუ კანონით გაუქმებულია ან შემსუბუქებულია პასუხისმგებლობა ასეთი სამართალდარღვევის ჩადენისათვის, მოქმედებს ახალი კანონით დადგენილი ნორმა, ხოლო თუ შემოღებულია ან დამძიმებულია პასუხისმგებლობა გამოიყენება სამართალდარღვევის ჩადენის მომენტისათვის არსებული ნორმა. სამართლის ზოგადი პრინციპიდან გამომდინარე კი, თუ სამართალდარღვევის ჩადენის შემდეგ კანონით გაუქმდა ან შემსუბუქდა პასუხისმგებლობა, მოქმედებს ახალი კანონით დადგენილი ნორმა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 12 ნოემბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს შემოსავლების სამსახურმა, თბილისის რეგიონულმა ცენტრმა; საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურმა,Aრომლებმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 იანვრის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სსიპ შემოსავლების სამსახურის, სსიპ შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონული ცენტრისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 12 ნოემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; მოსარჩელე სს «...»-ს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე ჩატარებული თემატური შემოწმება და საგადასახადო შემოწმება განსხვავდება ერთმანეთისგან და სხვადასხვა იურიდიულ შედეგებთანაა დაკავშირებული. აქედან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საგადასახადო კოდექსის (2004 წლის 22 დეკემბრის კანონი) 124-ე მუხლის მე-21 ნაწილი არ ვრცელდება სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობის საფუძველზე განხორციელებულ საპროცესო მოქმედებებზე.
სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საგადასახადო კოდექსის 124-ე მუხლის მე-21 ნაწილის საფუძველზე საგადასახადო პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლება ეხება ისეთ შემთხვევებს, როდესაც გადასახადის გადამხდელს სრულყოფილად აქვს ნაწარმოები საგადასახადო დოკუმენტაცია, მაგრამ მათი ასახვა დეკლარაციაში მოხდა შეცდომით. ხოლო მოცემულ შემთხვევაში წინასწარი გამოძიებით დადგენილია, რომ ადგილი ჰქონდა უსაქონლო ოპერაციას ანუ პირველადი საგადასახადო დოკუმენტაცია არასწორად იქნა შედგენილი, ნაწილი გაყალბებული, რაც სულ სხვა შემთხვევაა.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება საგადასახადო კოდექსის 132-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე 2008 წლის მოგების გადასახადის დარიცხვასთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ ვინაიდან, საგადასახადო სამართალდარღვევის ჩადენიდან შესაბამისი პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენებამდე არსებული სანქცია არ შეცვლილა, შესაბამისად, საგადასახადო კოდექსის 125-ე მუხლის მე-5 ნაწილის გამოყენების საფუძვლები არ არსებობს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 იანვრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს «...»-მა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სს «...»-ის საკასაციო საჩივარი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს «...»-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.
ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან, სს «...»-ს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 2966 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მას უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი _ 2076.2 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. სს «...»-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 იანვრის გადაწყვეტილება;
3. სს «...»-ს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი _ 2076.2 ლარი;
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
