3გ-ად-181-კ-03 15 იანვარი 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კლარჯეიშვილი,

გ. ქაჯაია

დავის საგანი: ქ. თბილისის საკრებულოს 13.02.03წ. ¹1-1 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

საქართველოს ........... ( ...... ) პარტიის თავმჯდომარე შ. ნ-მა სარჩელით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს მოპასუხე _ ქ. თბილისის საკრებულოს, მესამე პირის _ ქ. თბილისის მერიის მიმართ და მოითხოვა “სასმელი წყლის და ჩანადენი სითხის გატარება-გაწმენდის ტარიფების შესახებ” ქ. თბილისის საკრებულოს 13.02.02წ. ¹1-1 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ სადავო აქტით ქ. თბილისის საკრებულომ დააწესა მონოპოლიური ფასი სასმელი წყლის მოხმარებაზე, რითაც გაამყარა “თ-ის” მონოპოლიური მდგომარეობა და კაბალურ მდგომარეობაში ჩააყენა სასმელი წყლის მომხმარებელი. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლისა და “მონოპოლიური საქმიანობისა და კონკურენციის შესახებ” კანონის მე-10 მუხლის შესაბამისად, სახელმწიფო ხელისუფლების ყველა ორგანოს ეკრძალება ეკონომიკური აგენტისათვის ისეთი საგადასახადო შეღავათების დაწესება ან გადაწყვეტილების მიღება, რომელიც ეკონომიკური აგენტისათვის გამოიწვევს მონოპოლიური მდგომარეობის შექმნასა და მომხმარებლის უფლებების დარღვევას. ამასთანავე, “მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ” კანონის 21-ე მუხლის დარღვევით შპს “თ-ს” არ აქვს დადებული მომხმარებლებთან ხელშეკრულებები, სადაც მკაფიოდ იქნებოდა განსაზღვრული ხელშეკრულების მხარეთა უფლება-მოვალეობები. სადავო აქტი ხელს უწყობს ისეთი ვითარების შექმნას, როდესაც განსაზღვრულია მხოლოდ ერთი მხარის (მომხმარებლის) მოვალეობები და მეორე მხარის (მიმწოდებლის) მხოლოდ უფლებები. მოსარჩელე დაუშვებლად თვლის მონოპოლიური მდგომარეობის განმტკიცებას ქვეყანაში შექმნილი უმძიმესი სოციალური მდგომარეობის ფონზე, როდესაც ხელისუფლება ვერ უზრუნველყოფს ადამიანებს საარსებო მინიმუმით (სამომხმარებლო კალათა (104ლ) რამდენჯერმე აღემატება მინიმალური ხელფასის (20ლ) ოდენობას), თვეობით არ ხდება პენსიებისა და სოციალური დახმარებების გაცემა. ქ. თბილისის მოსახლეობის უმეტესობა ვერ შეძლებს წყლის გაზრდილი ტარიფის გადახდას, რაც, ბუნებრივია, გამოიწვევს წყლის მიწოდების შეზღუდვას მომხმარებლისათვის, რეალურ საფრთხეს შეუქმნის მოსახლეობის სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას, შექმნის ანტიჰიგიენის კერებს და სხვა ნეგატიურ მოვლენებს.

ქ. თბილისის საკრებულო დაეყრდნო ქ. თბილისის მთავრობის დადგენილებას, რომელშიც ტარიფის მომატება გამართლებული იყო ელექტროენერგიის ტარიფის მომატებით. ვინაიდან ელექტროენერგიის მფლობელი ნაწილობრივ იყო ქ. თბილისის მერია, წყლის ტარიფში ელექტროენერგიის ტარიფის ასახვა ნიშნავს ელექტროენერგიის სავალდებულო რეალიზაციას მისი მხრიდან, ამდენად სახელმწიფოს ხელშეწყობით მომხმარებელი გვევლინება ორმაგ გადამხდელად. მოსარჩელემ მიუთითა აგრეთვე, რომ სადავო აქტის მიღებისას ქ. თბილისის საკრებულომ არ გაითვალისწინა ტარიფის გადიდების თანამდევი პროცესი, ანუ პირდაპირ პროპორციულ ფასთა მატება ყველა სახის პროდუქციასა და მომსახურებაზე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს კოლეგიის 01.05.02წ. განჩინებით, სასკ-ს მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქმეში მესამე პირად ჩაებნენ საქართველოს ანტიმონოპოლიური სამსახური და იუსიტიციის სამინისტრო. კოლეგიის 08.04.02წ., 24.10.02წ., 06.03.03წ. განჩინებებით საქართველოს ......... ( ......... ) პარტიას უარი ეთქვა სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით სადავო ნორმატიული აქტის _ ქ. თბილისის საკრებულოს 13.02.02წ. ¹1-1 გადაწყვეტილების შეჩერებაზე. საოლქო სასამართლოს კოლეგიის 06.03.03წ. სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენელმა სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების შედეგად მოითხოვა სადავო აქტის 1-ლი პუნქტის “ა”, “ბ” და “გ” ქვეპუნქტების ბათილად ცნობა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 06.03.03წ. გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს _ საქართველოს .......... ( ......... ) პარტიას მთლიანად ეთქვა უარი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. საქმეზე დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ ქ. თბილისის საკრებულოს 13.02.02წ. ¹1-1 გადაწყვეტილების სადავო ნორმებით განისაზღვრა შემდეგი ტარიფები: მოსახლეობისათვის სასმელი წყლის მიწოდებისა და ჩანადენი სითხის გატარება-გაწმენდის ტარიფი უმრიცხველო მოხმარებისას ერთ სულზე თვეში _ 1.20 ლარი; მოსახლეობისათვის, რომელიც აღჭურვილია მრიცხველით და წყალს მოიხმარს საყოფაცხოვრებო დანიშნულებით, სასმელი წყლის მიწოდების ტარიფმა შეადგინა _ 4 თეთრი 1 კუბურ მეტრზე, ხოლო ჩანადენი სითხის გაწმენდა-გატარების ტარიფი-1 თეთრი 1 კუბურ მეტრზე; ჩამდინარე სითხის გატარება-გაწმენდის ტარიფი ყველა მომხმარებლისათვის (გარდა მოსახლეობისა) 1 კუბურ მეტრზე _0,40 ლარი. სასამართლო კოლეგიამ მიუთითა, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 30.2 მუხლი არ გამორიცხავს მონოპოლიური საქმიანობის განხორციელებას კანონით დაშვებულ შემთხვევაში. საქართველოს პრეზიდენტის 22.02.98წ. ¹95 ბრძანებულებით დამტკიცებული “ბუნებრივი მონოპოლიების სუბიექტების სახელმწიფო რეესტრის შესახებ” დებულების მე-2 თავის მე-5 პუნქტის “თ” ქვეპუნქტის მიხედვით შპს “თ-ი” მიეკუთვნება ბუნებრივ მონოპოლისტთა კატეგორიას. შესაბამისად, მას კონკურენციას არ უწევს სხვა ეკონომიკური აგენტი, რის გამო ქ. თბილისის საკრებულოს 13.02.02წ. ¹1-1 გადაწყვეტილების სადავო ნაწილით არ დარღვეულა “მონოპოლიური საქმიანობისა და კონკურენციის შესახებ” კანონის მე-10 მუხლი. კოლეგიამ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს “თ-ს” 2001 წ. დადებული აქვს წერილობითი ფორმის გარიგება მოსახლეობის მნიშვნელოვან ნაწილთან, შპს “თ-ს” შემუშავებული აქვს ორი ტიპობრივი ხელშეკრულების ნიმუში, მომხმარებელი უფლებამოსილია მიმართოს შპს “თ-ს” და მოითხოვოს ხელშეკრულების წერილობითი ფორმით დადება.

კოლეგიამ მიიჩნია, რომ არ არსებობს სადავო ნორმატიული აქტის გასაჩივრებული ნაწილის სზაკ-ის მე-60 მუხლის მიხედვით ბათილად გამოცხადების საფუძველი, “ფასების და ფასწარმოქმნის საფუძვლების შესახებ” კანონის მე-12 მუხლის, აგრეთვე “ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” კანონის მე-7 მუხლის პირველი ნაწილის “გ” და “ნ” ქვეპუნქტების, “საქართველოს დედაქალაქის-თბილისის შესახებ” კანონის მე-12 მუხლის პირველი პუნქტის “ღ” ქვეპუნქტის, 23-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, კოლეგიამ მიიჩნია, რომ საკრებულოს გადაწყვეტილება გამოცემული იყო საამისოდ უფლებამოსილი ორგანოს მიერ. აქტის გამომცემ ორგანოს არ გადაუმეტებია თავისი უფლებამოსილებისათვის, არ დარღვეულა აქტის მომზადების და გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. ქ. თბილისის საკრებულოს 13.02.02წ. ¹1-1 გადაწყვეტილება გამოიცა ქ. თბილისის მთავრობის 13.12.01წ. ¹20.06.426 დადგენილების საფუძველზე, რომელსაც წინ უძღოდა შესაბამისი მოსამზადებელი სამუშაოები. კოლეგიამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე უფლებამოსილი იყო სასამართლოში გამოსულიყო მხოლოდ საკუთარი სახელით, საკუთარი და არა სხვისი ინტერესების დასაცავად.

საოლქო სასამართლოს კოლეგიის 06.03.03წ. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოს .......... ( ......... ) პარტიის თავმჯდომარე შ. ნ-ის მიერ. კასატორი თვლის, რომ საოლქო სასამართლოს კოლეგიამ ზედაპირულად განიხილა საქმე, არ გაითვალისწინა მომხმარებელთა უფლებები, რისთვისაც კანონმდებლობით ხელშეკრულებების არსებობის აუცილებლობაა გათვალისწინებული. სადავო ნორმატიული აქტით დადგენილი ტარიფები ცხადყოფს მოქალაქეთა გადახდისუუნარობას, სასამართლოს არ გამოურკვევია, თუ რა ხვედრითი წილი უკავია წყლის და ჩანადენი სითხის გადასახადს მინიმალურ ხელფასსა და პენსიასთან მიმართებაში. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ თბილისის საკრებულოს წლების მანძილზე შპს “თ-ზე” მილიონობით სუბსიდირება აქვს განხორციელებული, რაც ამცირებს ტარიფის ზრდის ტენდენციას. მოპასუხე _ ქ. თბილისის საკრებულო არ გამოცხადდა საოლქო სასამართლოს კოლეგიის სხდომაზე, სასამართლო დაეყრდნო წინა მოწვევის საკრებულოს შესაგებელს. სასამართლომ არ გაითვალისწინა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ახალი მტკიცებულება, რომელიც “თ-ის” გასხვისებას შეეხებოდა მაშინ, როდესაც გაორმაგებული წყლის ტარიფი შპს “თ-ის” გასხვისების წინაპირობას წარმოადგენს, თავად შპს “თ-ის” ინფორმაციით, გაორმაგებული წყლის ტარიფის ძალაში შესვლის შემდეგ მოსახლეობისაგან ამოღებული თანხები მნიშვნელოვნად შემცირდა. კასატორი თვლის, რომ სასამართლო კოლეგიას უნდა გაეთვალისწინებინა აგრეთვე საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც დაკმაყოფილდა შ. ნ-ის საკონსტიტუციო სარჩელი და არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი “ელექტროენერგიის ტარიფების შესახებ” სემეკის 15.10.02წ. ¹12 დადგენილება და სემეკის 31.12.01წ. ¹15 დადგენილებით დამტკიცებული “ფიქსირებული გადასახადის მიხედვით ელექტროენერგიის საფასურის გადახდის წესი”, ხსენებული გადაწყვეტილებით ელექტროენერგიის ტარიფი კვტ/სთ-ზე 13,7 თეთრიდან 10,15 თეთრამდე (დღგ-ეს გარეშე) შემცირდა, შემცირებული ტარიფი უნდა აისახოს წყლის ტარიფზე. კასატორმა სასკ-ის მე-9 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ითხოვა სახელმწიფო ბაჟისაგან გათავისუფლება, საქმის წარმოებაში მიღება, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სასარჩელო მოთხოვნების სრულად დაკმაყოფილება.

მოპასუხეს _ ქ. თბილისის საკრებულოს, აგრეთვე საქმეში მესამე პირებად ჩაბმულ ქ. თბილისის მერიას, საქართველოს ანტიმონოპოლიურ სამსახურს, იუსტიციის სამინისტროს შესაგებელი არ წარმოუდგენია, საქმე განხილულ იქნა სსკ-ს 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივრის ფარგლებში საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სადავო ნორმატიული აქტის ნაწილის ბათილად ცნობის საფუძველს არ წარმოადგენს “მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ” კანონის 21-ე მუხლი, რომლის თანახმად, ბაზარზე დომინირებული მდგომარეობის მქონე შემსრულებელი ვალდებულია დადოს მომხმარებელთან ხელშეკრულება სამუშაო (მომსახურების) შესრულებაზე. სკ-ს 68-ე მუხლის შესაბამისად, გარიგების ნამდვილობისათვის საჭიროა დადგენილი ფორმის დაცვა, ასეთი ფორმის დაუდგენლობის შემთხვევაში მხარეებს შეუძლიათ თავად განსაზღვრონ იგი. სამოქალაქო ურთიერთობებში ნების გამოვლენის ფართოდ გავრცელებულ ფორმას წარმოადგენს ზეპირი გარიგება. ზეპირად შეიძლება დაიდოს ყველა ის გარიგება, რომლისთვისაც არ არის აუცილებელი წერილობითი ფორმა. ამასთანავე, ნებისმიერი ზეპირი გარიგება მხარეთა შეთანხმებით შესაძლებელია მოექცეს წერილობით ფორმაში. საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი, რომ წერილობითი ხელშეკრულებები შპს “თ-ს” დადებული აქვს ქ. თბილისის მოსახლეობის მნიშვნელოვან ნაწილთან. სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. ამ მიმართებით კასატორს დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წამოუყენებია.

“ფასების და ფასწარმოქმნის შესახებ” კანონის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის “დ” ქვეპუნქტისა და მე-12 მუხლის თანახმად, საქართველოს სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება ფასწარმოქმნის სფეროში, საქართველოში ფასწარმოქმნის ერთიანი პოლიტიკის შესაბამისად სახელმწიფო რეგულირებადი ფასებისა და ტარიფების დაწესება ცალკეულ სახეობათა საქონელსა და მომსახურებაზე განეკუთვნება ადგილობრივი მმართველობის და თვითმმართველობის ორგანოების კომპეტენციას. ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის ორგანოების კომპეტენცია ფასწარმოქმნის სფეროში განისაზღვრება “ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” ორგანული კანონით (მე-7 მუხლის პირველი პუნქტის “ნ” ქვეპუნქტი, 35-ე მუხლის მე-4 პუნქტი), “საქართველოს დედაქალაქის _ თბილისის შესახებ” კანონით (მე-12 მუხლის პირველი პუნქტის “რ” და “ღ” ქვეპუნქტები, 23-ე მუხლის მეორე პუნქტი), სადავო აქტის მიღების დროს მოქმედი ეკონომიკის მინისტრის 09.09.98წ. ¹56 ბრძანებით (მე-2 პუნქტი). ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სადავო აქტის მიღებით ქ. თბილისის საკრებულო არ გასცდენია თავისი კომპეტენციის ფარგლებს. საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლის თანახმად, აკრძალულია მონოპოლიური საქმიანობა, გარდა დაშვებული შემთხვევებისა. “მონოპოლიური საქმიანობისა და კონკურენციის შესახებ” კანონის 1.4 მუხლის მიხედვით ბუნებრივი მონოპოლიების სახელმწიფო რეესტრს ამტკიცებს საქართველოს პრეზიდენტი. საქართველოს პრეზიდენტის 22.02.98წ. ¹95 ბრძანებულებით დამტკიცებულ “ბუნებრივი მონოპოლიების სუბიექტების სახელმწიფო რეესტრის შესახებ” დებულებაში საქართველოს პრეზიდენტის 15.06.01წ. ¹235 ბრძანებულებით შეტანილი ცვლილებების თანახმად, ქ. თბილისის, აფხაზეთის ა/რ, აჭარის ა/რ და საქართველოს რაიონების (ქალაქების) წყალმომარაგების საწარმოები (წყალკანალები) ბუნებრივ მონოპოლიებს განეკუთვნება. ამდენად, მართებულია საოლქო სასამართლოს კოლეგიის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სადავო ნორმატიული აქტის მიღებით ხსენებული კანონის მე-10 მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის მოთხოვნების დარღვევით არ დაწესებულა ისეთი საგადასახადო თუ სხვა შეღავათები, რომლებიც კონკურენტებთან შედარებით უპირატესობას შპს “თ-ს” მიანიჭებდა. “მონოპოლიური საქმიანობისა და კონკურენციის შესახებ” კანონის მიხედვით ბუნებრივი მონოპოლია თავისთავად გულისხმობს მოთხოვნების უფრო ეფექტურ დაკმაყოფილებას კონკურენციის არარსებობის პირობებში, იგი გამორიცხავს ეკონომიკურ აგენტებს შორის კონკურენციას, ვინაიდან ბუნებრივი მონოპოლიის სუბიექტების მიერ წარმოებული საქონლის შეცვლა შეუძლებელია.

კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ შ. ნ-ის საკონსტიტუციო სარჩელის დაკმაყოფილება, რომლითაც არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი “ელექტროენერგიის ტარიფების შესახებ” სემეკის 15.10.02წ. ¹12 დადგენილება, სემეკის 31.12.01წ. ¹15 დადგენილებით დამტკიცებული “ფიქსირებული გადასახადის მიხედვით ელექტროენერგიის საფასურის გადახდის წესი” და შესაბამისად შემცირდა ელექტროენერგიის ტარიფი, არ წარმოადგენს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს, ვინაიდან სასამართლო ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სადავო ნაწილის _ ქ. თბილისის საკრებულოს 13.02.02წ. ¹1-1 გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის “ა”, “ბ” და “დ” ქვეპუნქტების მართლზომიერებას აფასებს აქტის მიღების დროს მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე. “ელექტროენერგიის ტარიფების შესახებ” სემეკის 15.10.02წ. ¹12 დადგენილება და სემეკის 31.12.01წ. ¹15 დადგენილებით დამტკიცებული “ფიქსირებული გადასახადის მიხედვით ელექტროენერგიის საფასურის გადახდის წესი” საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი 30.12.02წ. გადაწყვეტილებით. “საკონსტიტუციო სამართალწარმოების შესახებ” კანონის 33-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ძალაში შედის მისი სხდომაზე გამოცხადების მომენტიდან. აღნიშნულის შესაბამისად, საკონსტიტუციო სასამართლოს 30.12.02წ. გადაწყვეტილებაში მიეთითა, რომ ხსენებული აქტები იურიდიულად ძალადაკარგულია გადაწყვეტილების გამოქვეყნების მომენტიდან. ამდენად, ქ. თბილისის საკრებულოს 13.02.02წ. ¹1-1 გადაწყვეტილების გაუქმებას საფუძვლად ვერ დაედება საკონსტიტუციო სასამართლოს 30.12.02წ. გადაწყვეტილება.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სასმელი წყლისა და ჩანადენი სითხის გატარება-გაწმენდის ახალი ტარიფების დადგენით არ იქნა გათვალისწინებული მოსახლეობის სოციალური მდგომარეობა. სადავო აქტით განსაზღვრული ტარიფები ნაკლებია იმ სატარიფო განაკვეთის იმ დონესთან შედარებით, რომელსაც 2002წ.ათვის ითვალისწინებდა საქართველოს პრეზიდენტის 23.09.98წ. ¹531 ბრძანებულებით დამტკიცებული 1999-2005 წლების პროგრამა. ამასთანავე, ქ. თბილისის საკრებულოს სადავო გადაწყვეტილება ითვალისწინებს სოციალურად ნაკლებად დაცულ პირთა კატეგორიის წყლის მიწოდების საფასურის გადახდისაგან გათავისუფლებას. გადაწყვეტილებით გათვალისწინებულია აგრეთვე დიფერენცირებული ტარიფი ცალკეული კატეგორიის მოქალაქეებისათვის, კერძოდ, გადაწყვეტილებაში განისაზღვრა პირთა ის კატეგორია, რომელთაც დაუდგინდათ 50%-ით შემცირებული ტარიფით საშეღავათო გადახდა. გარდა ამისა, ქ. თბილისის საკრებულოს 30.07.01წ. ¹8-8 გადაწყვეტილებით დაწესებულია მოსახლეობის ცალკეული კატეგორიის კომუნალური მომსახურების ხარჯების (წყალი, ბინებრივი აირი, საოჯახო-საყოფაცხოვრებო ნარჩენების გატანა) ქალაქის ბიუჯეტის ხარჯზე დაფარვა. მოსახლეობისათვის დაბალი ტარიფის დამტკიცების გამო, ქ. თბილისის ბიუჯეტში ყოველწლიურად ხდება სუბსიდიების გათვალისწინება. საკითხის ეკონომიკური და სოციალური მნიშვნელობის გათვალისწინებით ახალი, სადავო ტარიფების შემოღებამდე ქ. თბილისის პრემიერის 07.12.01წ. ¹1/04 განკარგულებით შეიქმნა სასმელი წყლის მიწოდებისა და ჩანადენი სითხის გაწმენდა-გატარების ხარჯებისა და ტარიფების სიდიდის შემფასებელი საექსპერტო ჯგუფი, ჯგუფის მიერ პროექტი მიჩნეულ იქნა აუცილებლად მისაღებად. ტარიფების გაზრდის საჭიროება დადასტურდა აგრეთვე საექსპერტო კომისიის 02.10.01წ. შეფასებით. საკითხი ასევე წინასწარ შეთანხმდა შესაბამის სამინისტროებთან, “ფასებისა და ფასწარმოქმნის საფუძვლების შესახებ” კანონის მე-10, მე-13 მუხლების შესაბამისად, ტარიფების ცვლილება შეთანხმებულია საქართველოს ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტროსთან. ქ. თბილისის მთავრობის 13.12.01წ. ¹20.06.426 დადგენილებით მიღებულ იქნა სასმელი წყლის მიწოდებისა და ჩანადენი სითხის გაწმენდა-გატარების ტარიფები, რომლებიც დამტკიცდა ქ. თბილისის საკრებულოს 13.02.02წ. გადაწყვეტილებით. “ფასებისა და ფასწარმოქმნის საფუძვლების შესახებ” კანონის მე-13, მე-15 მუხლების, ეკონომიკის მინისტრის 09.09.98წ. ¹55 ბრძანებით დამტკიცებული “სახელმწიფო რეგულირებადი ფასების (ტარიფების) პროექტების წარდგენის, განხილვის, შეთანხმების და დამტკიცების წესის შესახებ” დებულების მე-7 მუხლის თანახმად, რეგულირებადი ფასები (ტარიფები) საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, მტკიცდება და ძალაში შედის ნორმატიული აქტით. “ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის მოთხოვნათა დაცვით, საკრებულოს 13.02.02წ. ¹1-1 გადაწყვეტილება რეგისტრირებულია იუსტიციის სამინისტროში, შეტანილია ნორმატიული აქტების სახელმწიფო რეესტრში (05.09.02წ.) და მინიჭებული აქვს სახელმწიფო სარეგისტრაციო კოდი (.......... ). კასატორს პრეტენზია სადავო აქტის მომზადების პროცესთან დაკავშირებით არ წარუდგენია.

კასატორის მოსაზრებები იმის შესახებ, რომ სასამართლომ არ გაითვალისწინა წყლის გადასახადის ხვედრითი წილი მინიმალურ ხელფასთან და პენსიასთან მიმართებაში, საკრებულოს მიერ შპს “თ-ის” წლების განმავლობაში სუბსიდირება, ტარიფის გაზრდა შპს “თ-ის” გასხვისების გამო, საკასაციო პალატის აზრით, არ წარმოადგენს კასაციის დაკმაყოფილების საფუძველს, ვინაიდან კასატორი არ უთითებს ხსენებული საკითხის გაუთვალისწინებლობით კანონმდებლობის რა ნორმები იქნა დარღვეული. დავის გადაწყვეტისას სასამართლო ხელმძღვანელობს კანონმდებლობის მოთხოვნებით და არა მიზანშეწონილობის მოსაზრებებით. სასამართლო, ხელისუფლების დანაწილების პრინციპის თანახმად, მოწოდებულია გადაწყვიტოს სადავო ურთიერთობების სამართლებრივი ასპექტი, სასამართლო ვერ იქონიებს მსჯელობას სოციალურ-პოლიტიკური ან ეკონომიკური მიზანშეწონილობის საკითხებზე. მიზანშეწონილობის გამო აქტის ძალადაკარგულად ცნობის საფუძვლები მოცემულია “აღმასრულებელი ხელისუფლების სტრუქტურისა და საქმიანობის წესის შესახებ” კანონის 49-ე მუხლის პირველ ნაწილში. ამასთანავე, კოლეგიური ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილების გადასინჯვის განსხვავებული წესი, მათი მხოლოდ კანონიერების თვალსაზრისით შემოწმება, კოლეგიური ორგანოს განსაკუთრებული სტატუსის და მისი დისკრეციული უფლებამოსილების შეზღუდვის მიზანშეწონილების თვალსაზრისით დაუშვებლობა დადგენილია არათუ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების, არამედ _ ადმინისტრაციული წარმოების წესითაც, რომლისთვისაც, ჩვეულებისამებრ, დაშვებულია მიღებული გადაწყვეტილებების გადასინჯვა მიზანშეწონილობის თვალსაზრისით. კერძოდ, სზაკ-ის 203-ე მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად, კოლეგიური ან სათათბირო ორგანოს გადაწყვეტილების ან საზოგადოებრივი ექსპერტის დასკვნის საფუძველზე გამოცემულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს ადმინისტრაციული ორგანო ამოწმებს მხოლოდ კანონიერების თვალსაზრისით და ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ან ძალადაკარგულად გამოცხადების შემთხვევაში ავალებს შესაბამის ადმინისტრაციულ ორგანოს ახალი ადმინისტრაცულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველად ვერ იქნება მიჩნეული ქ. თბილისის საკრებულოს წარმომადგენლის სასამართლო სხდომაზე გამოუცხადებლობა და გადაწყვეტილებაში ძველი მოწვევის საკრებულოს მიერ წარმოდგენილი შესაგებლის გათვალისწინება, ვინაიდან საქმის მასალებით დასტურდება, რომ სსკ-ის 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესის მიხედვით საკრებულოს ეცნობა კოლეგიის სხდომის ჩატარების შესახებ, აღნიშნული დაადასტურა თვით მოსარჩელის _ საქართველოს ........ (........) პარტიის წარმომადგენელმა, რომლის შუამდგომლობის დაკმაყოფილების შედეგად სასკ-ის 26¹ მუხლის მოთხოვნათა დაცვით ჩატარდა კოლეგიის 06.03.03წ. სხდომა. მიუხედავად იმისა, რომ საკრებულოსათვის ცნობილი იყო სასამართლოს განხილვაში მყოფი დავის შესახებ, საკრებულოს არ შეუცვლია სადავო საკითხისადმი დამოკიდებულება. საქმეზე გადაწყვეტილების მიღების დროისათავის ქ. თბილისის საკრებულოს ახალი შემადგელობის არჩევა არ გამორიცხავდა საკრებულოს მიერ სასამართლოში წარდგენილ შეპასუხებას.

საკრებულოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, “ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის მე-3 ნაწილისა და სზაკ-ის 2-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ე” ქვეპუნქტის მიხედვით, წარმოადგენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ, კერძოდ, ნორმატიულ აქტს. სასკ-ის 22-ე მუხლის მიხედვით, სარჩელი დასაშვებია, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებას. ასეთ შემთხვევაში სარჩელი ნორმატიული აქტის (მისი ნაწილის) ბათილად ცნობის შესახებ სასამართლოს უნდა წარედგინოს უშუალო ზიანის მიყენებიდან სამი თვის ვადაში. ამდენად, ნორმატიული აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე სარჩელი დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ სადავო ნორმატიული აქტი პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას. მოსარჩელე არ უთითებს გარემოებებსა და მტკიცებულებებს იმის დასადასტურებლად, რომ მის მიერ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ან მისი ნაწილის მიღებამ გამოიწვია პირადად მისი (საჯარო სამართლის იურიდიული პირის) კანონიერი უფლების ან ინტერესებისათვის ზიანის მიყენება ან უკანონოდ შეუზღუდა უფლება. საქმის მასალებით არ დასტურდება სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ნორმებით კასატორის კანონიერი უფლების ან ინტერესებისათვის უშუალო, ინდივიდუალური ზიანის მიყენება. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას სასკ-ის მე-9 მუხლის საფუძველზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლების შესახებ, ვინაიდან სასკ-ის მე-9 მუხლის პირველი ნაწილი ითვალისწინებს სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებას სახელმწიფო სოციალური დაცვის საკითხებთან დაკავშირებით აღძრულ სარჩელებზე (დავა პენსიის, სოციალური დახმარების, გარკვეული შეღავათების შესახებ), ნორმატიული აქტის (მისი ნაწილის) ბათილად ცნობასთან დაკავშირებულ სარჩელებზე ამგვარი შეღავათი გათვალისწინებული არ არის

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი, მე-9 მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ს 410-ე, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილითა და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ........... ( ........ ) პარტიის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 06.03.03წ. გადაწყვეტილება.

2. კასატორს საკასაციო საჩივარზე დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის _ 40 ლარის გადახდა.

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.