ბს-133-311-კ-03 19 თებერვალი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. მეტრეველი (თავმჯდომარე),

ნ. სხირტლაძე,

ნ. კლარჯეიშვილი

დავის საგანი: ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება.

აღწერილობითი ნაწილი:

სს “კ.-მ” სასარჩელო განცხადებით მიმართა საქართველოს უზენაეს საარბიტრაჟო სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს მიმართ და მოითხოვა საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 27.11.95წ. და 25.12.95წ. დადგენილებების გაუქმება, აგრეთვე, სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროს მიერ სსგ “ე.-საგან” სახელმწიფო ქონების ტრესტ “კ.-ის” შრომითი კოლექტივისათვის უსასყიდლოდ გადაცემის კანონიერების დადასტურება, შემდეგი საფუძვლით:

16.08.91წ. ჩატარებული საერთო კრების გადაწყვეტილების საფუძველზე ტრესტი “კ.-ის” შრომითმა კოლექტივმა თხოვნით მიმართა სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროს ტრესტის ბალანსზე რიცხული ქონების შრომითი კოლექტივისათვის უსასყიდლოდ გადაცემის შესახებ, რაც სამინისტროს 27.08.91წ. წერილით, “საწარმოთა განსახელმწიფოებრიობისა და პრივატიზაციის ძირითადი საწყისების შესახებ” სსრკ კანონის ნორმების საფუძველზე, დაკმაყოფილდა. სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროს 09.09.91წ. ¹ვმ 3470 მითითებით, “საწარმოთა განსახელმწიფოებრიობისა და პრივატიზაციის ძირითადი საწყისების შესახებ” სსრკ კანონის საფუძველზე ტრესტ “კ.-ს” ნება დაერთო კოლექტიურ საწარმოდ გარდაქმნაზე, მისთვის 1997წ. 1 ივლისის მდგომარეობით დამაგრებული ქონების უსასყიდლოდ გადაცემით.

28.08.91წ. სპეციალიზებულ სამშენებლო გაერთიანება “ე.-ს”, რომელიც იმყოფებოდა სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროს დაქვემდებარებაში და ტრესტ “კ.-ს” შორის გაფორმდა ¹11 ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ტრესტს გადაეცა 01.07.91წ. მდგომარეობით მათ ბალანსზე რიცხული ქონება კოლექტიურ საკუთრებაში უსასყიდლოდ. მოსარჩელის განმარტებით, აღნიშნული განხორციელდა სსრკ მინისტრთა საბჭოს 06.11.90წ. ¹1860 განკარგულების საფუძველზე, რომლითაც სსრ კავშირის ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროს მიეცა მისი შიდა საუწყებო ორგანიზაციების ქონების მართვისა და განკარგვის უფლება.

“სამეწარმეო საქმიანობის საფუძვლების შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის კანონის მე-11 მუხლის თანახმად და საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 05.04.91წ. ¹261 დადგენილების საფუძველზე, ტრესტი სახელმწიფო რეგისტრაციაში გატარდა კოლექტიური საწარმო “კ.-ის” სახით. 1994წ. სექტემბერში კოლექტიური საწარმო “კ.-ის” შრომითი კოლექტივის კონფერენციის გადაწყვეტილებით ამავე საწარმოს ბაზაზე დაფუძნდა დახურული ტიპის სს “კ.-ი”, რომლის რეგისტრაციაში გატარების მიზნით მასალები წარედგინა ქ. თბილისის ვაკის რაიონის გამგეობას, რომელმაც დამფუძნებელი დოკუმენტაცია შესათანხმებლად გადაუგზავნა სქმ სამინისტროს. ამ უკანასკნელმა 27.11.95წ. და 25.12.95წ. დადგენილებებით არაკანონიერად ცნო ტრესტის შრომითი კოლექტივისათვის ქონების კოლექტიურ საკუთრებაში გადაცემა.

მოსარჩელის განმარტებით, სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროს მიერ მისთვის ქონების უსასყიდლოდ გადაცემის დროისათვის არ მოქმედებდა სსრკ პრეზიდენტის ბრძანებულებით დამტკიცებული სახელმწიფო ქონების ფონდი, არ არსებობდა “საწარმოთა განსახელმწიფოებრიობისა და პრივატიზაციის ძირითადი საწყისების შესახებ” კანონი. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელე თვლიდა, რომ სსგ “ე.-ს”, “საწარმოთა შესახებ” სსრკ კანონის თანახმად, უფლება ჰქონდა დაქვემდებარებული საწარმოს, კერძოდ, ტრესტ “კ.-ის” 01.07.91წ. მდგომარეობით რიცხული ქონების განკარგვისა. ამავე კანონის მე-10 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, საწარმო უფლებამოსილი იყო, გაეყიდა, გადაეცვალა, გადაეცა სხვა საწარმოებისა და დაწესებულებებისათვის, გაეცა იჯარით, დაეთმო უფასოდ დროებით სარგებლობაში ან ჩამოეწერა ბალანსიდან კუთვნილი ქონება. მოსარჩელემ ტრესტის შრომითი კოლექტივისათვის ქონების უსასყიდლოდ გადაცემის ფაქტი მიიჩნია “საწარმოთა განსახელმწიფოებრიობისა და პრივატიზაციის ძირითადი საწყისების შესახებ” კანონის სამოქმედოდ შემოღების თაობაზე” სსრკ უმაღლესი საბჭოს 01.07.91წ. დადგენილების შესაბამისად განხორციელებულად, რაც მოსარჩელის მტკიცებით, შეესაბამებოდა, აგრეთვე “სსრ კავშირში საკუთრების შესახებ” სსრკ კანონს, რომლის მე-12 მუხლის თანახმად, კოლექტიური საწარმოს საკუთრების წარმოქმნა შესაძლებელი იყო საწარმოს მთლიანი ქონების შრომითი კოლექტივისათვის საკუთრებაში გადაცემის გზით. ამავე კანონის 22-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საწარმო ახორციელებს რა ქონების სრული სამეურნეო მართვის უფლებას, ფლობს, სარგებლობს და განკარგავს მას საკუთარი შეხედულებისამებრ.

მოპასუხე სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრომ არ ცნო სარჩელი და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. მოპასუხემ მიუთითა, რომ 28.08.91წ. ხელშეკრულების დადებისას დაირღვა ხელშეკრულების დადების დროისათვის მოქმედი “საწარმოთა განსახელმწიფოებრიობისა და პრივატიზაციის ძირითადი საწყისების შესახებ” კანონის მე-13 მუხლი, რომლის თანახმად, სახელმწიფო საწარმოს კოლექტიურ საწარმოდ გარდაქმნა შესაძლებელი იყო მხოლოდ ქონების გამოსყიდვის გზით, ამავე კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, ქონების უსასყიდლოდ გადაცემა დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუU იგი სახელმწიფო საწარმოს ბალანსზე რიცხულ საწარმოსა და სოციალური დანიშნულების ობიექტებს ეხება და არა მთლიანად საწარმოს ქონებას. სახელმწიფო საწარმოს კოლექტიურ საწარმოდ გარდაქმნის პროცესი რეგულირდებოდა, აგრეთვე, “სსრ კავშირში საკუთრების შესახებ" კანონით, რომლის მე-10 მუხლის თანახმად, კოლექტიური საკუთრების წარმოქმნა ხორციელდებოდა სახელმწიფო საწარმოს იჯარით გადაცემით, შრომითი კოლექტივისათვის მიღებული შემოსავლების ხარჯზე სახელმწიფო ქონების გამოსყიდვის უფლების მინიჭებით, სახელმწიფო საწარმოთა სააქციო საზოგადოებად გარდაქმნის, კოოპერატივთა, სააქციო საზოგადოებათა სხვა სამეურნეო საზოგადოებად და ამხანაგობათა შესაქმნელად მოქალაქეთა და იურიდიულ პირთა ქონების ნასყიდობის გაერთიანების გზით. სქმ სამინისტრომ სადავოდ გახადა, აგრეთვე, “კოლექტიური საწარმოს” რეგისტრაციის სისწორე, რეგისტრაციისას 05.04.91წ. ¹261 დადგენილების მოთხოვნების დარღვევის გამო. მოპასუხემ აღნიშნა აგრეთვე, რომ სსრკ მინისტრთა საბჭოს გადაწყვეტილება სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროსათვის მის დაქვემდებარებაში მყოფი საწარმოების ქონების მართვისა და განკარგვის უფლების დელეგირების შესახებ აღემატებოდა სსრკ მინისტრთა კაბინეტის კომპეტენციას.

საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს 19.03.97წ. განჩინებით საქმეში თანამოსარჩლეებად ჩართულ იქნა ტრესტ “კ.-ის” ბაზაზე შექმნილი სს “ენ.-ა”, სს “დ. – 88 “, სს “ავტოსატრანსპორტო საწარმო “ე.-ი” და სს “კ.-ის” მუშათა მომარაგების სამმართველო.

საქართველოს უზენაესმა საარბიტრაჟო სასამართლომ 03.04.97წ. გადაწყვეტილებაში მიუთითა, რომ 06.11.90წ. ¹1860 _ რ განკარგულებით, სსრკ სახელმწიფო ქონების ფონდის ფუნქციონირების დაწყებამდე, სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროზე დელეგირებულ იქნა მისი შიდასაუწყებო ორგანიზაციების ქონების მართვის უფლება. სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტრომ 27.11.90წ. ბრძანებით დაავალა დაქვემდებარებულ უწყებებს ზემოაღნიშნული განკარგულების ცნობად მიღება და სარგებლობა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ “საწარმოთა შესახებ” სსრკ კანონის 10.4. მუხლის თანახმად, სპეცსამშენებლო გაერთიანება “ე.-ს” უფლება ჰქონდა, განეკარგა ტრესტის ქონება, საამისოდ არსებობდა აგრეთვე ზემდგომის _ სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროს თანხმობა, რომელსაც დელეგირებული ჰქონდა სსრკ მთავრობის მიერ ქონების განკარგვის უფლება. სასამართლომ აღნიშნა, აგრეთვე, რომ კოლექტიური საწარმოს რეგისტრაცია განხორციელდა მთავრობის 05.04.91წ. ¹261 დადგენილების საფუძველზე, შესაბამისად, კანონიერია სსგ “ე.-სა” და ტრესტ “კ.-ს” შორის 28.08.91წ. ¹11 ხელშეკრულებით ტრესტის ბალანსზე რიცხული ქონების შრომითი კოლექტივისათვის უსასყიდლოდ გადაცემა. მიუხედავად ამისა, სქმ სამინისტრომ 28.08.91წ. ¹11 ხელშეკრულების კანონიერების სასამართლოში დასმის გარეშე არაკანონიერად ცნო ტრესტის შრომითი კოლექტივისათვის ქონების უსასყიდლოდ გადაცემა, უფრო მეტიც, ამ ქონების ბაზაზე ჩამოაყალიბა ხუთი სააქციო საზოგადოება, რომლებიც თვლიან, რომ სქმ სამინისტრომ უკანონო ქმედებით შელახა მათი ქონებრივი უფლებები და სარჩელით მიმართეს სასამართლოს. საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს 03.04.97წ. გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელე ორგანიზაციების სასარჩელო მოთხოვნა და ბათილად იქნა ცნობილი სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს კოლეგიის 27.11.95წ. და 25.12.95წ. დადგენილებები, გაუქმდა სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 08.08.95წ. ¹1-3/459, 1-3/460, 1-3/458, 1-3/456, 1-3/457 ბრძანებები: “კ.-ის”, “კ.-ის ავტოსატრანსპორტო საწარმოს”, “კ.-ის ¹... მექანიზებული კოლონის”, “კ.-ის მუშათა მომარაგების სამმართველოსა” და “კ.-ის” თბილისის სამშენებლო სამმართველოს აქციონირების შესახებ.

საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს ზედამხედველობის კოლეგიის 03.06.97წ. დადგენილებით უცვლელად იქნა დატოვებული საქართველოს უზენაესი სარბიტრაჟო სასამართლოს 03.04.97წ. გადაწყვეტილება.

საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს თავმჯდომარის მოადგილის პროტესტის საფუძველზე, საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს პრეზიდიუმის მიერ გადაისინჯა ამავე სასამართლოს 03.04.97წ. გადაწყვეტილების კანონიერება და 13.11.97წ. დადგენილებით საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს ზემოთ მითითებული გადაწყვეტილება კვლავ ძალაში დატოვა.

საქართველოს უზენაეს სასამართლოს 13.05.99წ. განცხადებით მიმართა სქმ სამინისტრომ ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს 03.04.97წ. გადაწყვეტილების გადასინჯვისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ. განმცხადებელმა ახლად აღმოჩენილ გარემოებად მიუთითა რუსეთის ფედერაციის სათბობ-ენერგეტიკის სამინისტროს ცნობა (წერილი ¹01-02-44,22.03.99წ), რომლითაც ირკვევა, რომ უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოში წარდგენილი სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროს მითითება ¹ვმ 3470 არ გაცემულა 09.09.91წ.. განმცხადებელი ახლადაღმოჩენილ გარემოებად თვლის საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 03.04.91წ. ¹254 დადგენილებას, რომელსაც თან ახლავს საქართველოს რესპუბლიკის არქიტექტურისა და მშენებლობის საქმეთა სამინისტროს სამშენებლო კომპლექსში შემავალ ორგანიზაციათა ნუსხა, რომელთა შორის არის ტრესტი “კ.-ი”, აგრეთვე, 16.08.91წ. ¹680 დადგენილებას, რომლიდანაც ირკვევა, რომ საქართველოს რესპუბლიკის ელექტროენერგეტიკის სამინისტროს გამგებლობაში შემავალ ორგანიზაციათა ჩამონათვალში შედიოდა ტრესტი “კ.-ი”.

იდენტური განცხადებებით, ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს 07.09.99წ. მიმართეს შპს “ვ.-მ” და სამხატვრო სამკერვალო საამქროს ამხანაგობამ.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 01.09.99წ. განჩინებით სქმ სამინისტროს მოადგილის, ი. ქ.-ის, განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მიღებულია წარმოებაში. რაიონული სასამართლოს 26.10.99წ. განჩინებით ხსენებული განცხადება დაკმაყოფილდა იმ საფუძვლით, რომ სქმ სამინისტროს საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს არ ჰქონდა შესაძლებლობა წარედგინა განცხადებაში მითითებული დოკუმენტები და მიეთითებინა საქმისათვის საჭირო გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე, რაც რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების საფუძვლად.

ვაკე-საბურთალოს რაიონულმა სასამართლომ 10.09.99წ. განჩინებებით შპს “ვ.-ე” და კულტურის სამინისტროს დამხმარე საწარმოთა და მომარაგების სამმართველოს ქართული-ეროვნული ტანსაცმლის სამკერვალო-სამხატვრო საამქროს შრომითი კოლექტივი საქმეში მოპასუხე მხარედ ჩააბა, ხოლო 26.10.99წ. განჩინებით მოსარჩელე სს “კ.-ის” შუამდგომლობის საფუძველზე სს “კ.-ის” მუშათა მომარაგების სამმართველო საქმის განხილვაში ჩართულ იქნა მესამე პირად.

სქმ სამინისტრომ 11.01.2000წ. შეგებებული სარჩელით მიმართა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვა ტრესტ “კ.-ისაგან” უკანონო მფლობელობაში არსებული ქონების გამოთხოვა და მესაკუთრისათვის დაბრუნება. ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 11.01.2000წ. განჩინებით დაკმაყოფილდა სქმ სამინისტროს განცხადება შეგებებული სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ და სს “კ.-ს”, შპს “ავტოსატრანსპორტო საწარმო “ე.-ს””, სს “ს.-ს”, სს “დ.-88”-ს, სს “ენ.-ს” აეკრძალად სადავო ქონებასთან დაკავშირებული ნებისმიერი მოქმედების განხორციელება, რასაც შეეძლო გამოეწვია სადავო ქონების დატვირთვა მესამე პირის უფლებებით.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს მიერ საქმე არსებითად იქნა განხილული და 29.06.2000წ. გადაწყვეტილებით მოსარჩელე სს “კ.-ს” უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, ამავე გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა სქმ სამინისტროს შეგებებული სარჩელი, ბათილად იქნა ცნობილი სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროს სსგ “ე.-ს” და ტრესტ “კ.-ს” შორის 22.08.99წ. დადებული ¹11 ხელშეკრულება, ტრესტ “კ.-ის” ქონება ცნობილ იქნა სახელმწიფო საკუთრებად. რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სსრკ ენერგეტიკის მინისტრის მოადგილის, ვ. მ.-ის, 27.08.91წ. ¹ვმ-3446 წერილის მიხედვით 28.08.91წ. დადებული ¹11 ხელშეკრულების საფუძველზე ქონების გადაცემა ეწინააღმდეგებოდა “საწარმოთა განსახელმწიფოებრიობისა და პრივატიზაციის ძირითადი საწყისების შესახებ” 01.07.91წ. კანონის, აგრეთვე, “საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო საწარმოთა პრივატიზაციის შესახებ” 09.08.91წ. კანონის მოთხოვნებს. საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 07.03.92წ. ¹273, 10.02.93წ. ¹78 და 12.03.93წ. ¹223 დადგენილებების მიხედვით ტრესტი “კ.-ი” წარმოადგენდა საქართველოს სახელმწიფო საკუთრებას. საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს 15.09.01წ. დადგენილების შესაბამისად, საქართველოს ტერიტორიაზე განლაგებული სსრკ დაქვემდებარების საწარმოები საქართველოს საკუთრებად გამოცხადდა. ამდენად, რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროს სსგ “ე.-ის” მიერ ტრესტ “კ.-ისათვის” ბალანსზე რიცხული ქონების შრომითი კოლექტივისათვის უსასყიდლოდ გადაცემა განხორციელდა როგორც საკავშირო, ისე საქართველოს რესპუბლიკის იმ დროისათვის მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევით.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სს “კ.-ის”, სს “ავტოსატრანსპორტო საწარმო “ე.-ის””, სს “დ.-88-ის”. სს “ენ.-ისა” და სს “ს.-ის” რწმუნების საფუძველზე სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ნ. მ.-ის მიერ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 30.04.03წ. განჩინებით სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 29.06.2000წ. გადაწყვეტილება და ამ გადაწყვეტილების წინმსწრები შემდეგი განჩინებები: 10.09.99წ. განჩინება კულტურის სამინისტროს ეროვნული ტანსაცმლის სამხატვრო-სამკერვალო სახელოსნოს მოპასუხედ ჩაბმის თაობაზე; 09.10.99წ. განჩინება შპს “ვ.-ის” მოპასუხედ ჩაბმის თაობაზე; 26.10.99წ. განჩინება სქმ სამინისტროს განცხადების, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების შესახებ დაკმაყოფილების თაობაზე; 11.01.2000წ. განჩინება სქმ სამინისტროს შეგებებული სარჩელის წარმოებაში მიღების შესახებ. სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებით, უსაფუძვლობის გამო, არ დაკმაყოფილდა სქმ სამინისტროს განცხადება ახლადაღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ რაიონული სასამართლოს მიერ 10.09.99წ. განჩინებით საქმეზე მოპასუხეებად კულტურის სამინისტროს ეროვნული ტანსაცმლის სამხატვრო-სამკერვალო სახელოსნოსა და შპს “ვ.-ის” ჩაბმით უხეშად დაირღვა სამართალწარმოების წესები, რადგან აღნიშნული პირების მოპასუხეებად ჩართვისას სასამართლოს ჯერ კიდევ არ ჰქონდა ნამსჯელი ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ სქმ სამინისტროს განცხადების საფუძვლიანობაზე, ამასთანავე, მოსარჩელეს თანხმობა არ განუცხადებია ზემოთ მითითებული სუბიექტების მოპასუხეებად ჩაბმის თაობაზე, გაურკვეველია, აგრეთვე თუ რომელი მოთხოვნის მიმართ მიიჩნია სასამართლომ შპს “ვ.-ე” და სამხატვრო-სამკერვალო საამქრო მოპასუხეებად, ვინაიდან დავის საგანს წარმოადგენდა სქმ სამინისტროს აქტები. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, აგრეთვე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით 22.08.91წ. ¹11 ხელშეკრულების ბათილად ცნობით დაირღვა სსკ-ის 248-ე მუხლი, ვინაიდან ამგვარი მოთხოვნა შეგებებულ სარჩელში სამინისტროს არ აღუძრავს, არ ყოფილა მხარედ ჩაბმული ¹11 ხელშეკრულების ერთ-ერთი მონაწილე _ სსრკ ენერგეტიკის და ელექტროფიკაციის სამინისტროს სსგ “ე.-ის” სამართალმემკვიდრე. ამასთანავე, რაიონულ სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია და არ გადაუწყვეტია შპს “ვ.-ის” და სამხატვრო-სამკერვალო საამქროს მიერ შეტანილ განცხადებაზე ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა შესახებ საქმის წარმოების განახლების თაობაზე.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ სქმ სამინისტროს განცხადების უსაფუძვლობის შესახებ და აღნიშნა, რომ რუსეთის ფედერაციის სათბობ-ენერგეტიკის სამინისტროს 22.03.99წ. ¹01-02-44 წერილი არ წარმოადგენს საქმის წარმოების განახლების საფუძველს. აღნიშნული წერილით, რომელსაც ხელს აწერს რუსეთის ფედერაციის სათბობ-ენერგეტიკის სამინისტროს საქმეთა მმართველი, ირკვევა, რომ სსრკ ენერგეტიკის სამინისტროს 1991წ. განმავლობაში ტრესტ “კ.-ისათვის” ქონების გადაცემის საკითხი არ გადაუწყვეტავს და 09.09.91წ. ¹ვმ 3470 მითითება არ გაუცია. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სსკ-ის 423.1 მუხლის “ა” ქვეპუნქტში აღნიშნული საფუძველი დასაშვებია თუ არსებობს კანონიერ ძალაში შესული სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენი ან, თუ სისხლის სამართლის პროცესის დაწყება და ჩატარება ვერ ხორციელდება არა მტკიცებულებათა უკმარისობის, არამედ რაიმე სხვა მიზეზით (სსკ-ის 423.2 მუხ.). დოკუმენტის სიყალბის თაობაზე არ არსებობს არათუ კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი, არამედ არ აღძრულა სისხლის სამართლის საქმე, შესაბამისად, არ არსებობს სსკ-ის 423.1 მუხლის “ა” ქვეპუნქტში აღნიშნული საფუძველი. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, აგრეთვე, რომ არ არსებობს სსკ-ის 423.1 “ვ" ქვეპუნქტით საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნა, ვინაიდან ახლად აღმოჩენილი გარემოების სახით წარმოდგენილი ¹01-02-44 წერილი 22.03.99წ. არის შედგენილი, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს მიერ მიღებულია 03.04.97წ., შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ შეუძლებლად მიიჩნია ამ მტკიცებულების წარმოდგენა საქმის განხილვის დროს. ამასთანავე, აღინიშნა, რომ სქმ სამინისტროს საქმის უზენაეს საარბიტრაჟო სასამართლოში განხილვისას შეეძლო მიემართა რუსეთის ფედერაციის შესაბამისი სამინისტროსათვის და გაერკვია მინისტრის მოადგილის _ ვ. მ.-ის ბრძანების უტყუარობა.

ახლად აღმოჩანილ გარემოებად არ იქნა აგრეთვე მიჩნეული საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 16.08.91წ. ¹680 და 03.04.91წ. ¹254 დადგენილებების დანართები. სასამართლომ მიუთითა, რომ ხსენებული დადგენილებები ნორმატიულ აქტებს წარმოადგენენ, შესაბამისად, ორგანიზაციების ნუსხა ნორმატიული აქტის ნაწილს შეადგენს, იგი არ შეიძლება მიჩნენულ იქნეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებად, ვინაიდან სსკ-ის 423-ე მუხლის მიხედვით ნორმატიული აქტი არ წარმოადგენს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების საფუძველს. ახლად აღმოჩენილ გარემოებად არ იქნა აგრეთვე მიჩნეული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 25.03.99წ. განჩინებით დადგენილი გარემოება იმის შესახებ, რომ ტრესტ “კ.-ის” მუშათა მომარაგების სამმართველო არ შედიოდა ტრესტის შემადგენლობაში და მათ შორის ურთიერთობა დამყარებული იყო ხელშეკრულების საფუძველზე.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ ვინაიდან არ არსებობს საქმის განახლების საფუძველი, დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული აგრეთვე რაიონული სასამართლოს 11.01.2000წ. განჩინება სქმ სამინისტროს შეგებებული სარჩელის წარმოებაში მიღების შესახებ. სამინისტრომ დაუშვებლად მიიჩნია სსკ-ის 426-ე მუხლით განსზღვრული ერთთვიანი ხანდაზმულობის ვადის გამოყენება და დადგენილად მიიჩნია, რომ განმცხადებელს დაცული აქვს განცხადების შეტანის 1964წ. სსკ-ის 348-ე მუხლით დადგენილი სამთვიანი ხანდაზმულობის ვადა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 30.04.03წ. განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტროს, კულტურის სამინისტროს დამხმარე საწარმოთა და მომარაგების სამმართველოს ქართული ეროვნული ტანსაცმლის სამკერვალო- სამხატვრო საამქროს შრომითი კოლექტივის ამხანაგობის, შპს “ვ.-ის” მიერ.

ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტრო საკასაციო საჩივრით ითხოვს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებით ახალი გადწყვეტილების მიღებას და აღნიშნავს, რომ სააპელაციო პალატის 30.04.2000წ. განჩინება არ არის იურიდიულად დასაბუთებული, სააპელაციო პალატამ სსკ-ის 368-ე, 377.3, 248-ე მუხლების დარღვევით გააუქმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების წინმსწრები გადაწყვეტილებები. რუსეთის ფედერაციის სათბობ-ენერგეტიკის 22.03.99წ. ¹01-02-44 ცნობა, რომლის მიხედვითაც სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროს 09.09.91წ. ¹ვმ 3470 მითითება არ გაცემულა, აღნიშნული რიცხვითა და თარიღით გაცემულია სხვა დოკუმენტები, ხოლო სსრკ ენერგეტიკის და ელექტროფიკაციის სამინისტროში ტრესტ “კ.-ზე” რიცხული ქონების გადაცემის საკითხი საერთოდ არ განხილულა, რაც კასატორისათვის ცნობილი გახდა 25.03.99წ., რფ სათბობ-ენერგეტიკის სამინისტროს საქმის მმართველის, ი. ბ.-ს 22.03.99წ. ¹01-02-44 ცნობა წარმოადგენს სსკ-ის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ვ” ქვეპუნქტით საქმის წარმოების განახლების საკმარის საფუძველს, ვინაიდან ცნობა-წერილში მითითებული გარემოებები რომ ყოფილიყო ცნობილი სასამართლოსათვის, საქმის განხილვის დროს მოხდებოდა კასატორისათვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანა. საქართველოს უმაღლესი საარბიტრაჟო სასამრთლოსათვის ცნობილი არ იყო, აგრეთვე, მთავრობის 03.04.91წ. ¹254 დადგენილება, რომლის მიხედვით ტრესტი “კ.-ი” არქიტექტურისა და მშენებლობის საქმეთა სამინისტროს სამშენებლო კომპლექსში შემავალ ორგანიზაციათა ნუსხაში იყო გათვალისწინებული, 16.08.91წ. ¹680 დადგეილების თანახმად, ტრესტი საქართველოს რესპუბლიკის ელექტროენერგეტიკის სამინისტროს გამგეობლობაში იმყოფებოდა. შესაბამისად, დადგენილებები სსკ-ის 423-ე მუხლის თანახმად, ახლად აღმოჩენილ გარემოებად უნდა იქნენ მიჩნეული, სსრ კავშირის ელექტროფიკაციის და ენერგეტიკის სამინისტრო არ იყო უფლებამოსილი განეკარგა საქართველოს რესპუბლიკის სამინისტროს ბალანსზე რიცხული სახელმწიფო ქონება. ტრესტ “კ.-ის” ქონების საქართველოს სახელმწიფო საკუთრებისადმი კუთვნილებას ადასტურებს აგრეთვე საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 03.04.92წ. ¹254 და 10.02.93წ. ¹78 დადგენილებები.

სააპელაციო პალატის 30.04.03წ. განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა, აგრეთვე, შპს “ვ.-ის” მიერ. კასატორი არ ეთანხმება სქმ სამინისტროს განცხადების სსრკ-ის 423-ე მუხლის 1 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის საფუძველზე შეფასებას. ის ფაქტი, რომ 1991წ. სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროს მიერ არ განხილულა ტრესტ “კ.-ის” განსახელმწიფობრიობის საკითხი, სქმ სამინისტროსათვის წარმოადგენს ისეთ გარემოებას და მტკიცებულებას, რომლის ადრე წარდგენა სასამართლოში გამოიწვევდა ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას. კასატორი ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ უმაღლეს საარბიტრაჟო სასამართლოში საქმის განხილვისას არ არსებობდა ამ გარემოების დადგენის შესაძლებლობა მიმართვაზე რფ სამინისტროს იმდროინდელი ხელმძღვანელობის არაკომპეტენტური პასუხის გაცემის გამო. სქმ სამინისტროსათვის ინფორმაცია ცნობილი გახდა 25.03.99წ., სხვა საქმის განხილვისას. არაფრის მთქმელია გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მოყვანილი მოსაზრება იმის შესახებ, რომ რფ სათბობ-ენერგეტიკის სამინისტროს 22.03.99წ. ¹01-02-44 წერილი შედგენილი და გაგზავნილია არა სქმ სამინისტროს, არამედ შპს “ვ.-ის” სახელზე, ვინაიდან წერილში მოყვანილი ინფორმაცია ეხება ტრესტ “კ.-ს” და არა შპს “ვ.-სა” და სქმ სამინისტროს. კასატორი ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ კულტურის სამინისტროს დამხმარე საწარმოთა და მომარაგების სამმართველოს ქართული ეროვნული ტანსაცმლის სამკერვალო- სამხატვრო საამქროს შრომითი კოლექტივის ამხანაგობის აღიარებითი სარჩელი (სსკ-ის 180-ე მუხ.) სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის მინისტრის მოადგილის 27.08.91წ. ¹ვმ 3446 წერილისა და 09.09.91წ. ¹ვმ 3470 მითითების სიყალბის დადგენის შესახებ, აგრეთვე, შპს “ვ.-ე” განცხადება აღნიშნული საბუთების სიყალბის შესახებ (სსკ-ის 137-ე მუხ.) სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაუგებარი მიზეზების გამო საერთოდ არ განხილულა და არ გამოუტანია განჩინებები. კასატორი თვლის, რომ 1991წ. 9 აპრილიდან სსრკ სტრუქტურები არ იყვნენ უფლებამოსილნი, განეკარგათ დამოუკიდებელი ქვეყნის სახელმწიფო ორგანოების ბალანსზე რიცხული ქონება. ტრესტის ქონების სახელმწიფო საკუთრებაში არსებობას ადასტურებს მინისტრთა კაბინეტის 03.04.91წ. ¹254, 16.08.91წ. ¹680, 19.12.91წ. ¹948 და 10.02.93წ. ¹78 დადგენილებები. კასატორი თვლის, რომ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანაში არ შეეძლოთ მონაწილეობა მიეღოთ იმ მოსამართლეებს, რომლებიც მონაწილეობდნენ ადრე ამ საქმესთან დაკავშირებული კერძო საჩივრის განხილვაში. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და საქმეზე კანონიერი გადაწყვეტილების მიღებას.

სააპელაციო სასამართლოს 30.04.03წ. განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა აგრეთვე კულტურის სამინისტროს დამხმარე საწარმოთა და მომარაგების სამმართველოს ქართული ეროვნული ტანსაცმლის სამკერვალო-სამხატვრო საამქროს შრომითი კოლექტივის ამხანაგობის მიერ. საკასაციო საჩივარში მოყვანილია შპს “ვ.-ე”-ის საკასაციო საჩივრის ანალოგიური არგუმენტაცია და მოთხოვნა.

სს “კ.-ის”, სს “დ.-88-ის”, სს “ენ.-ის”, შპს “ავტოსატრანსპორტო საწარმო “ე.-ის””, სს “ს.-ის” წარმომადგენლებმა საკასაციო სასამართლოში წარდგენილი შესაგებლით საკასაციო საჩივრების საფუძვლები არ ცნეს და აღნიშნეს, რომ ისინი ყოველთვის მოითხოვდნენ სასამართლოსაგან სწორად განესაზღვრა პროცესის ყველა მონაწილეთა სტატუსი, სასამართლო სხდომის ოქმში დაფიქსირდა პრიცესის ყველა მონაწილე პირის თანხმობა სტატუსის შეცვლაზე. სქმ სამინისტროსათვის ახლად აღმოჩენილი გარემოება ცნობილი გახდა 25.03.99წ., შესაბამისად, იგი ვერ იქნებოდა წარმოდგენილი საარბიტრაჟო სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, ამდენად სქმ სამინისტროს განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ არ პასუხობს სსკ-ის 423.1 მუხლის “ვ” ქვეპუნქტის მოთხოვნებს. შესაგებლის ავტორები თვლიან, რომ არ არსებობს ახლად აღმოჩენილი გარემოება, ვაკე-საბურთალოს რაიონულმა სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, სასამართლომ არ შეისწავლა წარმოდგენილი გარემოებები, დაეყრდნო 22.03.99წ. ¹01-02-44 წერილს და დაუსაბუთებლად მიიჩნია ტრესტის განსახელმწიფოებრიობა უკანონოდ. ახლად აღმოჩენილ გარემოებად არ შეიძლება იქნეს მიჩნეული, აგრეთვე, კასატორის მიერ დასახელებული მინისტრთა კაბინეტის დადგენილებები, რომლებიც ნორმატიულ აქტებს წარმოადგენენ, ისინი საჯაროდ არიან გამოქვეყნებული, კანონქვემდებარე აქტის არ ცოდნა ვერ იქნება მიჩნეული ახლად აღმოჩენილ გარემოებად, ნორმატიული აქტები მხოლოდ საკოორდინაციო ფუნქციებს ეხებოდნენ და არ ცვლიდნენ სადავო ქონების სტატუსს. რაც შეეხება ამხანაგობის საკასაციო საჩივარს, მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენლები აღნიშნავდნენ, რომ მისი ყველა წევრი პენსიონერია, უმრავლესობა აღარ მუშაობს კულტურის სამინისტროს დამხმარე საწარმოთა სამმართველოში, საამქრო აღარ არსებობს, ხოლო მის უფლება-მონაცვლეს რაიმე პრეტენზია არ გააჩნია.

საკასაციო სასამართლოს ხდომაზე კასატორების წარმომადგენლებმა მხარი დაუჭირეს საკასაციო საჩივრებს და ითხოვეს მათი დაკმაყოფილება. საქმეში მესამე პირად ჩაბმული სს “კ.-ის” მუშათა მომარაგების სამმართველოს წარმომადგენელმა მხარი დაუჭირა საკასაციო საჩივრებს. მოწინააღმდეგე მხარის _ სს “კ.-ის”, სს “დ.-88”-ის, სს “ენ.-ის”, სს “ს.-ის”, შპს “ავტოსატრანსპორტო საწარმო “ე.-ის” წარმომადგენლებმა მოითხოვეს საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, სააპელაციო პალატის 30.04.03წ. განჩინების უცვლელად დატოვება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

კასატორების შპს “ვ.-ის” და კულტურის სამინისტროს დამხმარე საწარმოთა და მომარაგების სამმართველოს ქართული ეროვნული ტანსაცმლის სამკერვალო-სამხატვრო საამქროს შრომითი კოლექტივის ამხანაგობის საკასაციო საჩივრების მოტივი სასამართლოს არაკანონიერი შემადგენლობის მიერ საქმის განხილვის შესახებ არ ითვალისწინებს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსში 25.10. 2000წ. კანონით შეტანილ ცვლილებებს, რომლის შედეგადაც საქმის განხილვის დროისათვის მოქმედი კოდექსის მე-7 მუხლის განახლებული რედაქცია არ ითვალისწინებდა საქმის განხილვაში იმ მოსამართლეთა მონაწილეობის აკრძალვას, რომლებსაც ადრე მონაწილეობა ჰქონდათ მიღებული ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში. ამდენად, ნორმატიული აქტების კონსტიტუციურობის შესახებ წარდგინების საკონსტიტუციო სასამართლოში გადაგზავნის თაობაზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს 14.02.2000წ. განჩინებაზე სს “კ.-ის” მიერ შეტანილი კერძო საჩივრის განხილვაში მონაწილეობის მიღება არ გამორიცხავდა შემდგომში იმავე მოსამართლის მიერ სააპელაციო საჩივრის განხილვას, ვინაიდან სასკ-ის მე-7 მუხლის მოქმედი რედაქციით იკრძალება იმ მოსამართლის მიერ საქმის განხილვაში მონაწილეობის მიღება, რომელსაც ამ საქმესთან დაკავშირებით მონაწილეობა აქვს მიღებული ადმინისტრაციულ წარმოებაში და არა ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში. ამდენად, საფუძველს მოკლებულია კასატორების მოსაზრება სააპელაციო სასამართლოს არასათანადო შემადგენლობის შესახებ.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სსრ კავშირის ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროს სსგ “ე.-ს” და ტრესტ “კ.-ს” შორის 22.08.91წ. დადებული ¹11 ხელშეკრულების ბათილად ცნობით პირველი ინსტანციის სასამართლო გასცდა სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს, რითაც უხეშად დაარღვია სსკ-ის 248-ე მუხლის მოთხოვნები, რომელთა მიხედვითაც სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა. ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოში შეტანილი შეგებებული სარჩელით სქმ სამინისტრო მოითხოვდა ტრესტ “კ.-ის” ქონების დაბრუნებას მესაკუთრისათვის. ვინაიდან სპეციალიზებული სამშენებლო გაერთიანების “ე.-ს” და ტრესტ “კ.-ს” შორის 28.08.91წ. დადებული ხელშეკრულებით ტრესტ “კ.-ზე” რიცხული ქონება ამ უკანასკნელს უსასყიდლოდ გადაეცა, ცხადია, რომ სქმ სამინისტროს შეგებებულ სარჩელში დასმული მოთხოვნა ტრესტ “კ.-ის” ქონების მესაკუთრისათვის დაბრუნების შესახებ მოიცავდა 28.08.91წ. ¹11 ხელშეკრულების ბათილად ცნობასაც, რისი დადგენა პალატას შეეძლო სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების შედეგად. რაც შეეხება ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარის, სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროს სსგ “ე.-ის” სამართალმემკვიდრის საქმეში ჩართვას, სააპელაციო პალატა უფლებამოსილი იყო, საჭიროების შემთხვევაში თავად ჩაერთო ასეთი საქმეში. ამასთანავე, ვინაიდან საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს 15.09.01წ. დადგენილების შესაბამისად, საქართველოს ტერიტორიაზე განლაგებული სსრ კავშირის დაქვემდებარების საწარმოები საქართველოს საკუთრებად გამოცხადდა, არ არსებობდა სსგ “ე.-ის” უფლებამონაცვლის საქმეში ჩართვის აუცილებლობა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს არ იძლეოდა აგრეთვე ის გარემოება, რომ სასამართლოს არ გამოუტანია შპს “ვ.-ის” და კულტურის სამინისტროს დამხმარე საწარმოთა და მომარაგების სამმართველოს ქართული ეროვნული ტანსაცმლის სამკერვალო-სამხატვრო საამქროს შრომითი კოლექტივის ამხანაგობის მიერ შეტანილ განცხადებებზე ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების თაობაზე განჩინებები, ვინაიდან მათ არ გაუსაჩივრებიათ ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება. განჩინების ამ ნაწილით სააპელაციო პალატა თავად არღვევს სსკ-ის 248-ე მუხლის მოთხოვნებს. მეტიც, სააპელაციო პალატა უთითებს რა შპს “ვ.-ის” და კულტურის სამინისტროს დამხმარე საწარმოთა და მომარაგების სამმართველოს ქართული ეროვნული ტანსაცმლის სამკერვალო-სამხატვრო საამქროს შრომითი კოლექტივის ამხანაგობის განცხადებების განუხილველობას, თავის მხრივ, ყოველგვარი რეაგირების გარეშე დატოვა შპს “ვ.-ის” განცხადება საბუთის სიყალბის შესახებ (სსკ-ის 137-ე მუხ.) და ქართული ეროვნული ტანსაცმლის სამკერვალო-სამხატვრო საამქროს შრომითი კოლექტივის ამხანაგობის აღიარებითი სარჩელი (სსკ-ის 180-ე მუხ.), რომელთა მიმართ სააპელაციო სასამართლოს არ მიუღია რაიმე პროცესუალური აქტი. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს, აგრეთვე, იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო პალატის 12.02.03წ. საოქმო განჩინებით შპს “ვ.-ის” და საქართველოს დამხმარე საწარმოთა და მომარაგების სამმართველოს ქართული ეროვნული ტანსაცმლის სამკერვალო-სამხატვრო საამქროს შრომითი კოლექტივის ამგანაგობის სტატუსი სააპელაციო სასამართლოს მიერ სასამართლოს მთავარი სხდომის დასაწყისშივე განისაზღვრა, რითაც ფაქტობრივად შეიცვალა რაიონული სასამართლოს 10.09.99წ. განჩინებები მათი საქმეში მოპასუხედ ჩართვის თაობაზე.

ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების უსაფუძვლობა არ დასტურდება სააპელაციო პალატის მიერ სსკ-ის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით (იმ დოკუმენტის სიყალბის დადგენა, რომელსაც ემყარება გადაწყვეტილება) და ამავე მუხლის მე-2 ნაწილით (კანონიერ ძალაში შესული სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენის არსებობა, სისხლის სამართლის პროცესის დაწყების და ჩატარების განუხორციელებლობა არა მტკიცებულებათა უკმარისობის, არამედ რაიმე სხვა მიზეზით) გათვალისწინებული გარემოებების არ არსებობის გამო, ვინაიდან ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 26.10.99წ. განჩინებით სქმ სამინისტროს განცხადება საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს 03.04.97წ. გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ დაკმაყოფილდა არა სსკ-ის ხსენებული ნორმების, არამედ სსკ-ის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ვ” ქვეპუნქტის და ამავე მუხლის მესამე ნაწილის საფუძველზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ახლად აღმოჩენილი გარემოების გამო საქმის წარმოების განახლების უსაფუძვლობა არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში სსკ-ის 423-ე მუხლის “ა” ქვეპუნქტთან და ამავე მუხლის მე-2 ნაწილთან დაკავშირებით მოყვანილი მსჯელობით, კერძოდ იმით, რომ დოკუმენტის სიყალბის თაობაზე არ არსებობს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი, საგამოძიებო ორგანოს მიერ არ აღძრულა სისხლის სამართლის საქმე.

სააპელაციო პალატა არ იზიარებს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მოყვანილ მსჯელობას სსკ-ის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ვ” ქვეპუნტთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ რუსეთის ფედერაციის სათბობ ენერგეტიკის სამინისტროს საქმეთა მმართველის, ი. ბ.-ს, ¹01-02-44 წერილის შედგენა (22.03.99წ.) საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს 03.04.97წ. გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ, არ წარმოადგენს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების გამომრიცხავ გარემოებას. სსკ-ის 423-ე მუხლის პორველი ნაწილის “ვ” ქვეპუნქტის მიხედვით, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ მხარისათვის ცნობილი გახდა ისეთი გარემოებები და მტკიცებულებები, რომლებიც ადრე რომ ყოფილიყო წარმოდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას. სსკ-ის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ვ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ გარემოებებში იგულისხმება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ისეთი ფაქტები, რომლებიც არსებობდნენ საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების მომენტში, მაგრამ მხარეს თავისი ბრალის გარეშე არ ჰქონდა შესაძლებლობა საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს მიეთითებინა ამ გარემოებებზე. ხსენებული ნორმით გათვალისწინებულ ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლებისათვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს წერილში აღწერილ გარემოებებს, რომლებიც არსებობდნენ საქმის განხილვის დროისათვის, ინფორმაციას მათ შესახებ და არა ინფორმაციის მატარებლის, წერილის შედგენის პერიოდს. წერილი შეიცავს ინფორმაციას 1991 წელს სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროს მიერ გაცემული დოკუმენტაციის შესახებ, ამდენად, უმართებულოა მისი აღქმა, როგორც უმაღლეს საარბიტრაჟო სასამართლოში საქმის განხილვის შემდგომ წარმოქმნილ ფაქტობრივ გარემოებად.

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ წერილში მოყვანილი გარემოების დადგენა არ იყო შესაძლებელი საქართველოს უმაღლეს საარბიტრაჟო სასამართლოში საქმის განხილვის დროს. დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სქმ სამინისტროს უმაღლეს საარბიტრაჟო სასამართლოში საქმის განხილვის პროცესში შეეძლო მიემართა საკავშირო სამინისტროსათვის და გაერკვია სსრ კავშირის ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის მინისტრის მოადგილის, ვ. მ.-ის, 27.08.91წ. წერილის უტყუარობა. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ სქმ სამინისტროს შუამდგომლობის საფუძველზე, საქმის მასალების დამატებითი შესწავლის მიზნით, საქართველოს უმაღლესი საარბიტრაჟო სასამართლოს 13.01.97წ. განჩინებით ერთი თვით შეჩერდა საქმის წარმოება, საქმის მასალების დამატებითი შესწავლის მიზნით სქმ მინისტრმა განცხადებით მიმართა რუსეთის ფედერაციის სქმ სახელმწიფო კომიტეტს. ამ უკანასკნელმა 05.03.97წ. ¹აბ-8/1186 წერილით განმცხადებელს მიუთითა, რომ საკავშირო დაქვემდებარების ენერგოსამშენებლო კომპლექსის ქონების საკითხზე უნდა მიემართა რუსეთის ფედერაციის სათბობისა და ენერგეტიკის სამინისტროსათვის. რუსეთის ფედერაციის სათბობისა და ენერგეტიკის მინისტრის მოადგილის ი. კ.-ის 03.03.95წ. ¹კი –1276 წერილით აღინიშნა, რომ ტრესტ “კ.-ის” შრომითი კოლექტივისათვის კოლექტიურ საკუთრებაში ქონების უსასყიდლო გადაცემა განხორციელდა სსრკ მინისტრთა საბჭოს 06.11.90წ. ¹1860-რ განკარგულების საფუძველზე, რომლითაც სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროს დელეგირებული ჰქონდა საკავშირო დაქვემდებარების ორგანოების ქონების მართვისა და განკარგვის უფლება, მაშინ, როდესაც “სსრკავშირის ენერგეტიკის სამინისტროსადმი დროებით დაქვემდებარებული ზოგიერთი საწარმოს ქონების მართველობის საკითხების შესახებ” სსრკავშირის მინისტრთა საბჭოს 06.11.90წ. ¹1860-რ განკარგულების თანახმად, სამინისტროს ჰქონდა მხოლოდ მართვის უფლება. ამასთანავე, სასამართლოს არ უმსჯელია იმის შესახებ, ჰქონდა თუ არა მითითებულ აქტს ნორმატიული ხასიათი, მოიცავდა თუ არა სსრკ სამინისტროს დაქვემდებარაბული საწარმოების ქონების მართვის უფლება ამ ქონების განკარგვის, საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემის უფლებას.

სსკ-ის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ვ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ახლად აღმოჩენილ გარემოებას არ გამორიცხავს, აგრეთვე ის, რომ რუსეთის ფედერაციის სათბობისა და ენერგეტიკის სამინისტროს საქმეთა მმართველის 22.03.99წ. ¹01-02-44 წერილი შედგენილი და გაგზავნილია არა სქმ სამინისტროს სახელზე, არამედ შპს “ვ.-ის” მიმართვის პასუხად, ვინაიდან საქმის წარმოების განახლებისათვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს წერილის შინაარსს და არა მის ადრესატს. ამდენად, დაუსაბუთებელია სააპელაციო პალატის მიერ მითითებული წერილის ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების საფუძვლად მიჩნევაზე უარის თქმა. ტრესტ “კ.-ზე” რიცხული ქონების ოდენობის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ამ ქონების უსასყიდლო გადაცემასთან დაკავშირებული დოკუმენტაცია, თავისთავად, მუდმივ შენახვას ექვემდებარებოდა. აღნიშნულს ადასტურებს სსრკ სათბობის და ელექტროფიკაციის სამინისტროს დოკუმენტალური უზრუნველყოფის მეთოდური კურატორის _ რუსეთის ეკონომიკის სახელმწიფო არქივის 04.07.2000წ. ¹566 და 24.07.2000წ. ¹606 ცნობები, რომელთა თანახმად, დარგის ძირითად საქმიანობასთან დაკავშირებული დოკუმენტაცია, მათ შორის, საწარმოების განსახელმწიფოებრიობისა და პრივატიზაციის საკითხებზე, ინახება მუდმივად და დადგენილი წესის მიხედვით ექვემდებარება გადაცემას სახელმწიფო არქივებში. აღნიშნული დასტურდება აგრეთვე ფედერალური საარქივო სამსახურის 10.04.01წ. ¹4/1216 და საქართველოს საარქივო სახელმწიფო დეპარტამენტის 22.03.01წ. ¹04-29/48 ცნობებით. რუსეთის ფედერაციის სათბობისა და ენერგეტიკის სამინისტროს 19.01.2000წ. ¹01-07-25 წერილის მიხედვით სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროს 1982-91წ.წ. მუდმივი შენახვის დოკუმენტები ინახება რუსეთის ფედერაციის სათბობისა და ენერგეტიკის სამინისტროს არქივში. ტრესტ “კ.-ზე” რიცხული ქონების უსასყიდლოდ გადაცემის შესახებ 28.08.91წ. ¹11 ხელშეკრულებას საფუძვლად დაედო სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის მინისტრის მოადგილის, ვ. მ.-ის, 27.08.91წ. ¹ვმ-3446 ნებართვა. ტრესტზე რიცხული სახელმწიფო ქონების უსასყიდლოდ გადაცემა დადასტურდა აგრეთვე იმავე სსრკ მინისტრის მოადგილის 09.09.91წ. ¹ვმ-3470 მითითებით. მიუხედავად ამისა, რუსეთის ფედერაციის სათბობისა და ენერგეტიკის საქმეთა მმართველის უფროსის, ი. ბ.-ს, 22.03.99წ. ¹01-02-44 წერილის მიხედვით სამინისტროს არქივში მითითებული წერილი არ ინახება, ხოლო 09.09.91წ. გაცემულ მითითებათა ნომრებს შორის არ მოიპოვება სსრკ მინისტრის მოადგილის ვ. მ.-ის 09.09.91წ. ¹ვმ-3470 მითითება. წერილში აღნიშნულია, აგრეთვე, რომ 1991 წელს ტრესტ “კ.-ის” ქონების უსასყიდლოდ გადაცემის საკითხი არ გადაწყვეტილა.

საკასაციო პალატა არ იზიარეს მოწინააღმდეგე მხარის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ რუსეთის ფედერაციის სათბობისა და ენერგეტიკის სამინისტროს საქმეთა მმართველის, ი. ბონდარენკოს, 22.03.99წ. ¹01-02-44 წერილი უარყოფილია სს “კ.-ის” დირექტორის სახელზე გაცემული ამავე სამინისტროს მინისტრის მოადგილის, ი. კ.-ის, 27.08.99წ. ¹კი–6963 წერილით. პალატა მხაედველობაში იღებს იმას, რომ სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს 14.09.99წ. ¹13/4-634 და 12.10.99წ. ¹13/4-675, 08.12.99წ. ¹13/14-748 წერილების თანახმად რუსეთის უშიშროების ფედერალურმა სამსახურმა, უშიშროების სამინისტროს თხოვნის შესაბამისად, ჩაატარა მოკვლევა და აცნობა მას, რომ სამინისტროს არქივში 27.08.91წ. ¹ვმ-3446 ბრძანება და 09.09.91წ. ¹ვმ-3470 მითითება არ აღმოჩნდა. აღნიშნული დასტურდება, აგრეთვე, რფ სათბობისა და ენერგეტიკის სამინისტროს სამართლებრივი სამმართველოს 25.01.2000წ. ¹20-01/25 წერილით. სამინისტროს საქმეთა მმართველის ი. ბ.-ს 22.03.99წ. ¹01-02-44 წერილში აღნიშნული ინფორმაციის სისწორე დასტურდება, აგრეთვე, რფ სათბობის და ენერგეტიკის მინისტრის პირველი მოადგილის გ. ა.-ის 21.01.2000წ. ¹აგ-418, 21.01.2000წ. ¹აგ-419 წერილებით. გ. ა.-ი ადასტურებს საქმეთა მმართველის 22.03.99წ. ¹01-02-44 წერილის სისწორეს და აღნიშნავს, რომ სსრკ მინისტრის მოადგილის 27.08.91წ. ¹ვმ-3446 წერილი და 09.09.91წ. ¹ვმ 3470 მითითება სამინისტროში არ ინახება და რომ ი. კ.-ის 27.08.99წ. ¹კი _ 6963 წერილი არ იყო სათანადო წესით მომზადებული და შეთანხმებული საარქივო სამსახურთან, საკითხის არასაკმარისი შესწავლის შესახებ მიეთითა წერილის შემმუშავებელს. სამინისტროს საქმეთა მმართველის 22.03.99 წ. ¹01-02-44 წერილის სისწორე დასტურდება აგრეთვე სააპელაციო სასამართლოს შეკითხვაზე რუსეთის ფედერაციის ენერგეტიკის სამინისტროს პირველი მოადგილის 10.08.01წ., ¹აგ-6118 პასუხით, ამავე სამინისტროს საქმეთა მმართველის 14.09.01წ. ¹01-02-/143 წერილით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ არსებობს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების საფუძველი, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ არის საკმარისად დასაბუთებული, რაც სსკ-ის 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის თანახმად საკასაციო საჩივრის აბსოლუტურ საფუძველს ქმნის. სააპელაციო სასამართლომ არ მიიჩნია რა სქმ სამინისტროს განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების საფუძვლად, არ უმსჯელია არსებითად საქმის გარემოებებზე, შესაბამისად, არ არსებობს სსკ-ის 411-ე მუხლის საფუძველზე საქმეზე გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობა, რის გამო სსკ-ის 412-ე მუხლის მიხედვით გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმე უნდა დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს განმეორებითი არსებითი განხილვისა და გადაწყვეტისათვის.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტროს, შპს “ვ.-ის” და კულტურის სამინისტროს დამხმარე სამხატვრო საამქროს შრომითი კოლექტივის ამხანაგობის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 30.04.03წ. განჩინება. საქმე ხელახლა არსებითი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სახელმწიფო ბაჟის გადახდის საკითხი გადაწყდეს საქმეზე არსებითი გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.