¹ბს-262-407-კ-03 16 აპრილი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

გ. ქაჯაია,

მ. ვაჩაძე

დავის საგანი: ადმინისტრაციული აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 13 თებერვალს ლ. ყ.-მ სარჩელით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს და მოითხოვა ქ. თბილისის მთავრობის 2001წ. 14 სექტემბრის ¹15.30.355 დადგენილებისა და მისი ¹1 დანართის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელემ მიუთითა, რომ სადავო დადგენილებით განისაზღვრა ქ. თბილისში, ... მიმდებარედ არსებული 22 კვ.მ ნაკვეთის აუქციონის წესით გაცემა. სინამდვილეში კი აღნიშნული მიწის ნაკვეთი იყო არა 22 კვ.მ არამედ გაცილებით მეტი, ამასთან, აღნიშნული წარმოადგენდა გამწვანების ზოლს, რაც დასტურდებოდა როგორც სამსახურებრივი სარგებლობისათვის შედგენილი სქემით, ასევე აუქციონისა და კონკურსის წესით გასაცემ საინფორმაციო პაკეტზე დართული მიწის ნაკვეთის განთავსების სქემატური ნახაზი _ პლანშეტით, საიდანაც აშკარად ჩანდა ამ მიწის ნაკვეთზე მრავალწლიანი ნარგავების განთავსება. აუქციონის პირობას წარმოადგენდა სადავო მიწის ნაკვეთზე ყვავილების სარეალიზაციო პავილიონის მოწყობა, რაც, თავისთავად, მშენებლობას გულისხმობდა, ხოლო საქართველოს პრეზიდენტის 1998წ. 17 ივლისის ¹1538 დადგენილებით მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება გამწვანების ზონებში, პარკებში, ბაღებსა და სკვერებში მშენებლობის აღკვეთის შესახებ. ქ. თბილისის მთავრობის 1999წ. 25 მარტის ¹01.20.20 დადგენილებით აიკრძალა კაპიტალურ ნაგებობათა ნებისმიერი მშენებლობა კულტურისა და დასვენების პარკებში, სკვერებსა და საბაღე-საპარკო ხელოვნების ძეგლთა ტერიტორიაზე. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთის გასხვისებისას არ არსებობდა მთავრობის ნებართვა, რაც ეწინააღმდეგებოდა “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მესამე და მეოთხე პუნქტებს, რომელთა თანახმად, მიწის განკარგვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების უფლება ქ. თბილისის მთავრობას არ გააჩნდა. აღნიშნულის გათვალისწინებით, ადგილი ჰქონდა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის “ა” და “დ” პუნქტებით გათვალისწინებულ შემთხვევას, რის გამოც მთავრობის ადმინისტრაციული აქტი ბათილად უნდა გამოცხადებულიყო.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 18 თებერვლის განჩინებით სარჩელი განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სასამართლო კოლეგიამ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული აქტი არეგულირებდა პირთა შეზღუდული წრის უფლებებსა და მოვალეობებს, წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ და არა ნორმატიულ-ადმინისტრაციულ აქტს. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლისა და სსკ-ის მე-15 მუხლის შესაბამისად სასარჩელო განცხადება და მასზე დართული მასალები გადაეგზავნა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოში საქმის განხილვის სტადიაზე ქ. თბილისის მერიის წარმომადგენელმა შუამდგომლობა აღძრა საქმეში მერიის არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების სამსახურის მესამე პირად ჩაბმაზე დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე, რაც 2002წ. 26 აპრილის განჩინებით დაკმაყოფილდა.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 16 მაისის გადაწყვეტილებით ლ. ყ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება ლ. ყ.-მა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება იმ მოტივით, რომ გადაწყვეტილება მიწის განკარგვის თაობაზე მიღებულია არაუფლებამოსილი ორგანოს _ ქ. თბილისის მთავრობის მიერ, მაშინ, როდესაც მისი მიღება საკრებულოს კომპეტენციას შეადგენდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 10 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომ მიწის განკარგვასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებში სახელმწიფო ორგანოები წარმოადგენენ სახელმწიფოს. “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვის და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონის თანახმად, სახელმწიფო მიწის სარგებლობაში ან საკუთრებაში გადაცემაში მონაწილეობენ, როგორც ადგილობრივი მმართველობის, ისე _ თვითმმართველობის ორგანოები.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ “საქართველოს დედაქალაქის _ თბილისის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის შესაბამისად, საკრებულოს კომპეტენციას განეკუთვნება ქ. თბილისის ადგილობრივი საკუთრების მფლობელობა, სარგებლობა და განკარგვა, მაგრამ ამავე კანონის 44-ე მუხლის თანახმად, რომლითაც გამიჯნულია ქ. თბილისის საკრებულოსა და მმართველობის ორგანოების კომპეტენცია მიწის და სხვა ბუნებრივი რესურსების გამოყენების საკითხებში, ქ. თბილისის მმართველობის კომპეტენციას განეკუთვნება მიწის ნაკვეთის მართვა და განკარგვა, რაც გულისხმობს სახელმწიფოს სახელით იჯარის, აღნაგობის, ქირავნობის უზუფრუქტისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებას. ზემომითითებული კანონის საფუძველზე მიღებული ნორმატიული აქტების _ “საქართველოს დედაქალაქის ქ. თბილისის მერიის დებულებით და საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2000წ. 10 მაისის ¹65 ბრძანებით დამტკიცებული წესის შესაბამისად, განმტკიცებულია მმართველობის ორგანოს ქ. თბილისის მერიის კომპეტენცია მიწათსარგებლობის საკითხების გადაწყვეტისა და მიწის ნაკვეთების მართვაში”.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გადაწყვეტილება მიიღო უფლებამოსილმა ორგანომ და ქ. თბილისის მერიის მხრიდან უფლებამოსილების გადამეტებას ადგილი არ ჰქონია.

სააპელაციო სასამართლო ასევე არ დაეთანხმა აპელანტის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ დაირღვა “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონის მესამე მუხლის მე-4 პუნქტი, რადგან მხოლოდ საქართველოს მთავრობის ნებართვით არის შესაძლებელი სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთების განკარგვა, რომელთა ჩამონათვალსაც შეიცავს დასახელებული კანონის ნორმა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ სადავო მიწის ნაკვეთის ნუსხაში შეტანისას იგი არ წარმოადგენდა გამწვანების ზოლს, რაც დადასტურდა გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების რეგულირების კომიტეტის თავმჯდომარის წერილით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საინფორმაციო პაკეტში მითითება მწვანე ნარგავების შენარჩუნების თაობაზე წარმოადგენდა მოთხოვნას, რაც გამომდინარეობდა გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში მოქმედი კანონმდებლობიდან და აღნიშნულით არ დასტურდებოდა, რომ სადავო ტერიტორია წარმოადგენდა “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” კანონის მე-3 მუხლის მე-4 ნაწილის “ა” პუნქტით გათვალისწინებულ ტერიტორიას.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სარჩელი შეიძლება აღიძრას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების მოთხოვნით ამავე მუხლის მე-2 ნაწილით, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, სარჩელი დასაშვებია, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი პირდაპირ და უშუალო ინდივიდუალურ ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას, ან ინტერესს, ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებას. მოცემულ შემთხვევაში კი ასეთს ადგილი არ ჰქონია.

აღნიშნული განჩინება ლ. ყ.-მ საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში და მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მითითებას, რომ თითქოსდა დარღვეული არ ყოფილა “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-4 პუნქტი. აღნიშნული კანონით მხოლოდ საქართველოს მთავრობის ნებართვით არის შესაძლებელი სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული შემდეგი მიწის ნაკვეთების განკარგვა: ა) საზოგადოებრივი სარგებლობის მიწის ნაკვეთების (მოედნები, ქუჩები, გასასვლელები, გზები, სანაპიროები) და დასასვენებელი ადგილები (პარკები, ტყე-პარკები, სკვერები, ხეივნები, დაცული ტერიტორიები); ბ) მიწის ნაკვეთების, რომლებზედაც განლაგებულია საზოგადოებრივი ინფრასტრუქტურის ობიექტები (სატრანსპორტო და მიწისქვეშა კომუნიკაციები, წყალმომარაგება, კანალიზაცია, კავშირგაბმულობა და ელექტროგაყვანილობა);

კასატორის განმარტებით, თავის შესაგებელში ქ. თბილისის მთავრობა მიუთითებს, რომ აუქციონის წესით იჯარით გაიცა 22 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ვინაიდან დარჩენილ ნაწილში მოთავსებულია საკომუნიკაციო გაყვანილობა. დადგენილებაში არ არის მითითებული ნაკვეთის რომელი ნაწილი (მარჯვენა, შუა, მარცხენა, წინა Yთუ უკანა) გადიოდა აუქციონზე. ამ მიწის ნაკვეთის აუქციონზე გასატანად საჭირო იყო საქართველოს მთავრობის ნებართვა, რაც არ არსებობდა. მიუხედავად ამისა, თავის განჩინებაში სასამართლო მიუთითებს, რომ თითქოსდა წარმოდგენილი არ ყოფილა სადავო მიწის ნაკვეთზე არსებული საკომუნიკაციო საშუალებების შესახებ რაიმე მტკიცებულება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილების შესაბამისად, ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი ადმინისტრაციული აქტი, როდესაც არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა ნორმები. ადმინისტრაციულ ორგანოს სრულყოფილად რომ შეესწავლა სადავო მიწის ნაკვეთი მასზე კომუნიკაციების არსებობასთან მიმართებაში, საერთოდ არ შეიტანდა მას საპრივატიზაციო ნუსხაში ან გადაწყვეტილების მისაღებად მიმართავდა უფლებამოსილ ორგანოს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებები, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა და თვლის, რომ კასატორის, ლ. ყ.-ის, საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 10 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა ამო:

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია და არ დაადგინა საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ:

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ მწვანე ზოლის არსებობა დამოკიდებული იყო ამ ზოლში ყვავილების დარგვის თაობაზე ხელშეკრულების დადებასთან შპს “გამწვანება კრწანისთან".

ვინაიდან, მოცემული დავის ძირითად საკითხს წარმოადგენს ის გარემოება, წარმოადგენს თუ არა აუქციონის წესით იჯარით გაცემული სადავო მიწის ნაკვეთი 22 მ² მწვანე ზოლს, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ უნდა დაადგინოს, თუ რის საფუძველზე, რომელი ადმინისტრაციული აქტით ითვლებოდა სადავო მიწის ფართობი მწვანე ზოლად და ასეთის არსებობის შემთხვევაში, რა გახდა მწვანე ზოლის სტატუსის შეცვლის საფუძველი. საქმეში წარმოდგენილი მასალებით დგინდება მწვანე ზოლის მხოლოდ ფაქტობრივი არსებობა 1995 წლამდე, ხოლო შესაბამისი ორგანოების რაიმე გადაწყვეტილება ამ მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით მოძიებული და გამოკვლეული არ ყოფილა.

საკასაციო პალატა სააპელაციო სასამართლოს ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზე, რომ კასატორის მიერ საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე წარმოდგენილ იქნა თბილისის საკრებულოს დროებითი საგანგებო ანტიკორუფციული კომისიის თავმჯდომარის _ ბ. ჯ.-ის წერილი, საიდანაც ირკვევა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთის იჯარით გაცემის საკითხს სწავლობდა მითითებული კომისია და საკითხი შემდგომ გადაეცემოდა პროკურატურას. სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოითხოვოს თბილისის საკრებულოდან მასალები აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით და ამ მასალების გამოკვლევის შემდეგ მიიღოს საქმეზე გადაწყვეტილება.

აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება იურიდიულად საკმაოდ არ არის დასაბუთებული, რაც სსკ-ის 394-ე მუხლის “ე" ქვეპუნქტის თანახმად, მისი გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს. შესაბამისად, უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პლატის 2003წ. 10 ივნისის განჩინება და საქმე აღნიშნული მითითებებით ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 399-ე, 404-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კასატორის, ლ. ყ.-ის, საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა საპელაციო პალატის 2003წ. 10 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.