ბს-274-241-კ-04 21 ოქტომბერი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კლარჯეიშვილი,

მ. ვაჩაძე

დავის საგანი: ვაკის რაიონის გამგეობის 29.04.99წ. გადაწყვეტილება.

აღწერილობითი ნაწილი:

ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობა “უ-ის” თავმჯდომარემ თ. გ-ემ სარჩელით მიმართა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე ვაკის რაიონის გამგეობის მიმართ და მოითხოვა ვაკის რაიონის გამგეობის 29.04.98წ. ¹6.10.6 გადაწყვეტილების გაუქმება, რომლითაც ..... მცხოვრებ მ. ფ-ას ნება დაერთო ამოეშენებია საცხოვრებელი სახლის I და II სადარბაზოს შორის არსებული ღია სივრცე მაღაზიის მოსაწყობად. გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაედო ქალაქის არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების და ვითომდა სახლის I და II სადარბაზოების მობინადრეთა თანხმობა. მოსარჩელემ აღინშნა, რომ მ. ფ-ას მიერ წარმოდგენილ თანხმობის ფურცელზე ხელმომწერთა რიცხვის გაზრდის მიზნით, ხელმომწერთა შორის არის არა ბინის მესაკუთრენი, არამედ უმეტეს შემთხვევაში ოჯახის წევრები, ნათესავები და სტუმრებიც კი, რის შედეგადაც პირველი სადარბაზოს მაცხოვრებელთა 21 ხელმოწერა დადის დაუმოწმებელ 15-მდე, რომელთაგან მესაკუთრეა მხოლოდ რვა, მეორე სადარბაზოს მაცხოვრებელთა თოთხმეტი ხელმოწერა ექვს ხელმოწერამდე დადის, რომელთა შორის მხოლოდ სამია მომხრე. სახლის მაცხოვრებლებმა მიმართეს გამგეობას კოლექტიური განცხადებით მშენებლობის ნებართვის გაუქმების მოთხოვნით, ვინაიდან ასოთხმოცბინიან სახლს არ აქვს ეზო და ბავშვების და ხანდაზმულთა ერთადერთი სასეირნო და დასასვენებელი ადგილი არის სადარბაზოებს შორის ღია სივრცეები. ამის გამო, არათუ კერძო პირის, არამედ სახლის პრობლემების მოსაგვარებლად არენდით შემოთავაზებულმა სოლიდურმა პროექტებმა ვერ ჰპოვა მხარდაჭერა მობინადრეებში. პროტესტის საფუძველზე გამგეობამ შეაჩერა მშენებლოლა. გამგეობამ 01.12.98წ. წერილით აუწყა კორპუსის მაცხოვრებლებს, რომ არ თვლის შესაძლებლად მშენებლობის აკრძალვის მოხსნას საკითხის საბოლოო გარკვევამდე და შესთავაზა დაინტერესებულ პირებს მიემართათ სასამართლოსათვის. 28.05.99წ. მ. ფ-ამ მოზიდა მზა სამშენებლო კონსტრუქციები, რისი დაყენების საშუალებაც სახლის მაცხოვრებლებმა არ მისცეს. ამის შემდეგ მობინადრეებისათვის გახდა ცნობილი, რომ მ. ფ-ას მიუმართია სასამართლოსათვის მშენებლობის შეჩერების გაუქმების შესახებ. მოსარჩელემ მოითხოვა სარჩელის განხილვა, ვაკის რაიონის გამგეობის 29.04.98წ. გადაწყვეტილების გაუქმება ყალბი და სრულიად არასაკმარისი ხელმოწერების წარმოდგენის გამო. მოსარჩელემ წარმოადგინა ამხანაგობის წევრთა ხელმოწერებით დამოწმებული განცხადება დარბაზებს შორის თავისუფალი სივრცის გადაცემაზე უარის შესახებ. ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 29.06.99წ. განჩინებებით მ. ფ-ა ჩაბმულ იქნა საქმეში მესამე პირად, სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, საქმის არსებითად განხილვამდე, მშენებლობის წარმოება შეჩერებულ იქნა.

მ. ფ-ამ სარჩელით მიმართა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობა “უ-ის” თავმჯდომარის თ. გ-ის მიმართ. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 29.04.98წ. გადაწყვეტილებით უფლება მიეცა ამოეშენებინა პირველ და მეორე სადარბაზოებს შორის არსებული ღია სივრცე მაღაზიის მოსაწყობად. ქ. თბილისის მერიის არქიტექტურისა და ქალაქის პერსპექტიული განვითარების საქმეთა დეპარტამენტის სახელმწიფო არქიტექტურულ-სამშენებლო კონტროლის ინსპექციამ გასცა მშენებლობის დაწყების ნებართვა. სათანადოდ შემუშავებული პროექტისა და მუშა ნახაზების შესაბამისად, 1998წ. ოქტომბრის თვეში მისცა შეკვეთა, გადაიხადა თანხა საშენ მასალებში, კარ-ფანჯრების და კედლების ამოსაშენებლად. მობინადრეთა ამხანაგობის თავმჯდომარის წაქეზებით ამხედრებულმა მობინადრეთა ერთმა ჯგუფმა მთლიანად დაანგრია ნაგებობა, განადგურდა საშენმასალები და კარ-ფანჯრების ჩარჩოები. პოლიციის მუშაკების მიერ თ. გ-ის გაფრთხილების მიუხედავად თ. გ-ემ მოიყვანა კორპუსის მაცხოვრებლები და მეორედ შეაწყვეტინა მუშებს მშენებლობა, მობინადრეებმა ჩამოგლიჯეს რკინის გისოსები. მოსარჩელემ მოითხოვა ექსპერტიზის ჩატარება მიყენებული ზიანის ოდენობის დასადგენად და თ. გ-ისათვის მიყენებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრება.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 02.03.2000წ. განჩინებით სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით ყადაღა დაედო თ. გ-ის სახელზე რიცხულ ბინას. ამავე სასამართლოს 15.11.2000წ. გადაწყვეტილებით ამხანაგობა “უ-ს” უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, დაკმაყოფილდა მესამე პირის დამოუკიდებელი მოთხოვნა და თ. გ-ეს მ. ფ-ას სასარგებოდ გადასახდელად დაეკისრა 2526 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში. სასამართლომ მიუთითა, რომ თანხმობას მ. ფ-ას მიერ ფართის თავისი საჭიროებისათვის გამოყენების შესახებ ხელს აწერს 35 პირი, თანხმობა დადასტურებულია ¹117 საბინაო კომუნალური მეურნეობის სამმართველოს მიერ, ვინაიდან გამგეობის სადავო გადაწყვეტილების გამოტანისას ...... კორპუსში ბინის მესაკუთრეთა ამხანობა ჩამოყალიბებული არ ყოფილა, ამხანაგობის შექმნა დამტკიცდა 06.10.98წ. განკარგულებით. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ....... ირიცხება 50 მესაკუთრე, რომელთაგან 35-ს უმრავლესობას თანხმობა აქვს მიცემული მ. ფ-ას მიერ ფართის გამოყენებაზე. სასამართლომ მიუთითა აგრეთვე, რომ ...... კორპუსი წარმოადგენდა კოოპერატიულ სახლს, ვაკის გამგეობის მიერ საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტებიდან ირკვევა, რომ კოოპერატიული სახლების პირველ სართულზე მდებარე არასაცხოვრებელი სადგომები (ფართობები) გამოსყიდულია სახელმწიფო კაპიტალური დაბანდებით, ობიექტის ექსპლოატაციაში გადაცემისა და მოიჯარე ორგანიზაციასთან შესრულებული სამუშაოს ანგარიშსწორების დროს, რაც ანიჭებდა გამგეობას უფლებამოსილებას გადაეწყვიტა სახელმწიფო საკუთრებაში მყოფი ფართის გამოყენების საკითხი.

სააპელაციო სასამართლოს 28.12.01წ. განჩინებით ამხანაგობის წარმომადგენლის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 15.11.2000წ. გადაწყვეტილება, საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 30.01.03 განჩინებით ცალკე წარმოებად გამოიყო მ. ფ-ას დამოუკიდებელი სარჩელის გამო აღძრული სამოქალაქო დავა, მ. ფ-ას სარჩელის გამო საქმის წარმოება შეჩერდა.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 11.07.03წ. გადაწყვეტილებით ამხანაგობის თავმჯდომარის თ. გ-ის სმარჩელი არ დაკმაყოფილდა ხანდაზმულობის გამო. თბილისის საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ამხანაგობის თავმჯდომარის სააპელაციო საჩივარი, გაუქმდა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 11.07.03წ. გადაწყვეტილება, ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი გამგეობის 29.04.98წ. ¹6.10.67 გადაწყვეტილება, გამგეობას დაეკისრა ექსპერტიზის ხარჯების ანაზღაურება 125 ლარის ოდენობით იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის სასარგებლოდ. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ 15.05.99წ. ამოქმედებული სსკ-ის 361-ე მუხლი ითვალისწინებდა სარჩელის შეტანის ერთთვიან ვადას, ვინაიდან მანამდე არ იყო გათვალისწინებული აქტების გასაჩივრების წესი და ვადები. რადგან სარჩელი აღიძრა 1999წ. 15 ივნისამდე, კერძოდ 03.06.99წ., პალატამ მიიჩნია რომ მოსარჩელეს არ აქვს გაშვებული ხანდაზმულობის ვადა. საქმეზე დადგენილად იქნა ცნობილი, რომ ...... მდებარე სახლი წარმოადგენს მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლს, რომელშიც არის 180 მესაკუთრე. სკ-ის 208-ე, 218-ე, 219-ე, 220-ე, 223-ე, 216-ე მუხლების საფუძველზე პალატამ მიიჩნია, რომ I და II სადარბაზოებს შორის ღია სივრცის ამოშენება მაღაზიის მოსაწყობად წარმოადგენს საერთო საკუთრებასთან დაკავშირებულ იმ საკითხს, რომელიც ბინის მესაკუთრეთა ერთობლივ გადაწყვეტას მოითხოვს, რომელიც საქმეში არ მოიპოვება. საქმეში მოთავსებულია განცხადებები ბინის მესაკუთრეთა ხელმოწერით, რომლებშიც ისინი წინააღმდეგობას გამოთქვამენ ღია სივრცის ამოშენებაზე. ბინის მესაკუთრეთა ერთობლივ გადაწყვეტილებას არ წარმოადგენს 1 და მე-2 სადარბაზოს მაცხოვრებელთა ხელმოწერები ღია სივრცის ამოწენების თაობაზე, რადგან მრავალბინიან სახლში 180 მესაკუთრეა, მათი უმრავლესობის წინააღმდეგობა დაფიქსირებულია საქმის მასალებში. ამასთანავე, საქმის მასალებში დაცული ბინის მესაკუთრეთა სია არ ემთხვევა მშენებლობის მხარდამჭერ ხელმოწერათა სიას, კერძოდ პირველი სადარბაზოს მაცხოვრებელთა 21 ხელმოწერიდან მესაკუთრეა მხოლოდ რვა, ხოლო მეორე სადარბაზოს 14 ხელმოწერიდან მესაკუთრეა მხოლოდ ექვსი. პალატამ არ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება ამხანაგობის რეგისტრაციის თაობაზე, ვინაიდან სამოქალაქო კოდექსი ამხანაგობის არსებობას არ უკავშირებს მის რეგისტრაციას, ბინის მესაკუთრე მრავალბინიან სახლში ავტომატურად ითვლება ამხანაგობის წევრად, ამხანაგობის წევრად ითვლება აგრეთვე ავტომატურად სახელმწიფოც, რომლის მიერაც გამგეობის განმარტებით კოოპერატიული საცხოვრებელი სახლების პირველ სართულზე განთავსებული ფართობები გამოსყიდულია კაპიტალური დაბანდებით ობიექტის ექსპლოატაციაში გადაცემისას, ვინაიდან სახელმწიფო კერძო-სამართლებრივ ურთიერთობებში მონაწილეობს როგორც კერძო სამართლის იურიდიული პირი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრდა მ. ფ-ას მიერ. კასატორი აღნიშნავს, რომ ნებართვა აღებული აქვს კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით. ამხანაგობის თავმჯდომარემ აამხედრა იმ სადარბაზოების მაცხოვრებლები, რომლებსაც არავითარი კავშირი არა აქვთ პირველ და მეორე სადარბაზოსთან და ორჯერ თითქმის ამოშენებადამთავრებული ნაგებობა დაანგრია, გააფუჭა საშენმასალები და კარ-ფანჯრის ძვირადღირებული მასალის ჩარჩოები, რითაც მიადგა დიდი მატერიალური ზიანი. კასატორი თვლის, რომ მოსარჩელეს გაცდენილი აქვს გამგეობის გადაწყვეტილების გასაჩივრების ვადა. მოსარჩელემ სადავო გადაწყვეტილების შესახებ იცოდა 1998წ. ოქტომბერში, როდესაც მიმართა გამგეობას გადაწყვეტილების შეჩერების შესახებ. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო პალატის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ ხანდაზმულობის ვადის ათვლა სსკ-ის ამოქმედებიდან _ 1999წ. 15 მაისიდან უნდა დაიწყოს, ვინაიდან კოდექსი, 433-ე მუხლის თანახმად, 1999წ. 20 იანვრიდან ამოქმედდა. ამდენად, კასატორი თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ კანონი გამოიყენა არასწორად და არასწორად განმარტა იგი (სსკ-ის 393-ე მუხლის “ბ" და “გ" ქვეპუნქტი). პალატა არასწორად იყენებს სკ-ის 208-ე მუხლს, უცნობია მუხლის რომელი ნაწილი გამოიყენა პალატამ, დავის საგანი საერთოდ არ ეხება მიწის ნაკვეთს (სსკ-ის 393-ე მუხლის “გ" ქვეპუნქტი). კასატორი თვლის, რომ ყოფილა კოპერატიულ სახლებში პირველ სართულზე არასაცხოვრებელი ფართობები გამოსყიდულია საქალაქო საბჭოს აღმასკომის კაპიტალური მშენებლობის სამმართველოს მიერ და ისინი კოოპერატივის საკუთრებას არ წარმოადგენენ. ამდენად, რომც არ ჰქონოდა კასატორს მობინადრეთა თანხმობები, გამგეობას ჰქონდა ამოშენების ნებართვის გაცემის უფლება. საქმეზე ჩატარებული ექსპერტიზა ადგენს, რომ ამოშენებით არ მცირდება მობინადრე მხარეთა საეზოვო ფართი და არ იზღუდება კორპუსის მცხოვრებთა საცხოვრებელი პირობები, არ მცირდება და არ იზღუდება ვენტილაციის ნორმები. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსკ-ის 411-ე მუხლის საფუძველზე კასატორი ითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებით ახალი გადაწყვეტილების მიღებას, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება იგივე მოტივებით საკასაციო წესით გაასაჩივრა აგრეთვე ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობამ. კასატორმა დამატებით აღნიშნა, რომ აქტი მიღებულია 29.04.98წ., ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მიღებამდე, აქტის საფუძველზე შესრულებულია იურიდიული მნიშვნელობის ქმედებანი. სზაკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად არ დაიშვება კოდექსის ამოქმედებამდე გამოცემული აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ან ძალადაკარგულად გამოცხადება, თუ პირმა განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის რაიმე ქმედება ამ აქტის საფუძველზე. კასატორი ითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებით ახალი გადაწყვეტილების მიღებას, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

საკასაციო პალატის სხდომაზე კასატორების წარმომადგენლებმა მხარი დაუჭირეს საკასაციო საჩივარს და დამატებით აღნიშნეს, რომ ვაკის რაიონის სასამართლოს 22.04.99წ. გადაწყვეტილებით დადასტურდა მ. ფ-ას მიერ მშენებლობის წარმოების მართლზომიერება, რის გამო საქმე წარმოებით უნდა შეწყდეს. მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენელმა საკასაციო საჩივრების საფუძვლები არ ცნო და ითხოვა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება, საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლების შესწავლის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორების მოსაზრებას სარჩელის ხანდაზმულობის ვადის გაცდენით აღძვრის შესახებ. კასატორების მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სსკ-ის 433-ე მუხლის თანახმად, სსკ-ის 20.01.99წ. ამოქმედდა არ ემყარება ხსენებულ მუხლში 20.02.98წ., 17.07.98წ., 24.12.98წ. კანონებით შეტანილ ცვლილებებს, რომელთა შედეგად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი 15.05.99წ. ამოქმედდა. სსკ-ის 435-ე მუხლის თანახმად საქმეების წარმოება სასამართლოში მიმდინარეობს საქმის განხილვის დროს მოქმედი საპროცესო კანონებით. სასკ-ის 22-ე მუხლის თანახმად სარჩელი სასამართლოს უნდა წარედგინოს ადმინისტრაციული აქტის ან ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებული გადაწყვეტილების გაცნობიდან და არა გამოცემიდან ექვსი თვის ვადაში. საქმეში არ მოიპოვება ამხანაგობისათვის სადავო აქტის გაცნობის დამადასტურებელი საბუთი, ამასთანავე გამგეობის სადავო გადაწყვეტილება არ შეიცავს მითითებას მის გასაჩივრების წესზე. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ამხანაგობის წევრები 1998წ ოქტომბერში მიმართეს გამგეობას ადმინისტრაციული საჩივრით, რის შედეგადაც ვაკის რაიონის გამგეობის 06.10.98წ. ¹175 ტელეფონოგრამით გაცემული განკარგულებით შეჩერდა მშენებლობა. ვაკის რაიონის სასამართლოს 22.04.99წ. გადაწყვეტილებით მშენებლობის შეჩერების გაუქმების შედეგად 1999წ. მაისის ბოლოს მ. ფ-ამ განაახლა ობიექტის მშენებლობა. გამგეობის პასუხი შეიცავს მითთიებას საკითხის საბოლოო გადაწყვეტამდე მშენებლობის აკრძალვის მოხსნის შეუძლებლობის შესახებ, არსებითად ადმინისტრაციული საჩივარი არ გადაწყვეტილა, საქმეში არ მოიპოვება საჩივრის ავტორისათვის საჩივარზე გამგეობის 01.12.98წ. წერილის გაცნობის დამადასტურებელი საბუთი. ვაკის რაიონის სასამართლოს 22.04.99წ. გადაწყვეტილებით მშენებლობის შეჩერების გაუქმების შედეგად 1999წ. მაისის ბოლოს მ. ფ-ამ განაახლა ობიექტის მშენებლობა. ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის თავმჯდომარემ სარჩელით მიმართა სასამართლოს 03.06.99წ., სასკ-ის 22-ე მუხლით გათვალისწინებულ ვადაში სარჩელის შეტანას ადასტურებს გამგეობის 01.08.03წ. ¹გ-4236 წერილი, ამდენად უსაფუძვლოა კასატორების მოსაზრება მოსარჩელის მიერ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გაცდენის შესახებ.

საფუძველსმოკლებულია კასატორების მოთხოვნა სსკ-ის 272-ე მუხლის “ბ" ქვეპუნქტის საფუძველზე საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ, ვინაიდან მშენებლობის კანონიერება აღიარებულია ვაკის რაიონის სასამართლოს 22.04.99წ. გადაწყვეტილებით. სსკ-ის 272-ე მუხლის “ბ" ქვეპუნქტი ითვალისწინებს მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით საქმის წარმოების შეწყვეტას, თუ არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან განჩინება, რომელიც გამოტანილია დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით. განსახილველი დავის საგანს შეადგენს ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობა “უ-ის” თავმჯდომარის მოთხოვნა ქ. თბილისის მერიის ადგილობრივი მმართველობის ვაკის რაიონის გამგეობის 29.04.98წ. ¹6.10.67 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, ხოლო ვაკის რაიონის სასამართლოს 22.04.99წ. ძალაში შესული გადაწყვეტილებით გადაწყდა არა მაღაზიის მოსაწყობად ღია სივრცის ამოშენების ნებართვის შესახებ გამგეობის 29.04.98წ. ¹6.10.67 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის, არამედ მ. ფ-ას მიერ დაწყებული მშენებლობის შეჩერების თაობაზე ვაკის რაიონის გამგეობის 06.10.98წ. ¹175 ტელეფონოგრამით გაცემული განკარგულების გაუქმების საკითხი, საქმეში მონაწილეობდნენ მ. ფ-ა და ვაკის რაიონის გამგეობა, საქმეში არ იყო ჩართული ბინის ამხანაგობა. ამდენად, არ არსებობს იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, შესაბამისად არ არსებობს სსკ-ის 272-ე მუხლის “ბ" ქვეპუნქტის მიხედვით საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველი.

საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი, რომ სადავო ფართი განეკუთვნება მრავალბინიანი სახლის არასაცხოვრებელ ფართობს. მრავალბინიან სახლში საკუთრების მომწესრიგებელი ნორმის (სკ-ის 208-232 მუხ) თანახმად, მიწის ნაკვეთი, შენობის ნაწილი და ის ნაგებობა-დანადგარები, რომლებიც არ წარმოადგენენ ინდივიდუალურ საკუთრებას, ბინის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრებაა, საერთო საკუთრებაში წილთა რაოდენობა განისაზღვრება ბინების რაოდენობის შესაბამისად, ბინის მესაკუთრე იმავდროულად არის საერთო საკუთრების მონაწილეც. სადავო ფართი იმყოფებოდა მობინადრეთა საერთო საკუთრებაში. ბინის მესაკუთრის წილი საერთო საკუთრებაში განისაზღვრება მისი ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართობის შეფარდებით ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული მთელ ფართობთან (სკ-ის 212-ე მუხ). ყოველ ბინის მესაკუთრეს აქვს საერთო საკუთრებით სარგებლობის უფლება, საერთო საკუთრების სხვაგვარი გამოყენებისათვის ყოველ ბინის მესაკუთრეს უნდა მიეცეს შესაბამისი წილი (სკ-ის 218.2 მუხ). ყოველ ბინის მესაკუთრეს შეუძლია ისარგებლოს საერთო საკუთრებით მისი წილის შესაბამისად (სკ-ის 220.1 მუხ). შეთანხმებები, რომლებითაც ბინის მესაკუთრენი ერთმანეთთან ურთიერთობებს ამ კოდექსის ნორმებისაგან განსხვავებულად აწესრიგებენ ძალაშია შეთანხმების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის შემდეგ (სკ-ის 215-ე მუხ). კორპუსის სადარბაზოებს შორის არსებული საერთო საკუთრებაში მყოფი არასაცხოვრებელ ფართის ამოშენებით არასაცხოვრებელ ფართზე საერთო საკუთრების სამართალურთიერთობები ფაქტობრივად წყდება და წარმოიქმნება ინდივიდუალური საკუთრება, რის გამო ფართის გამოყოფა კომერციული მიზნებისათვის საჭიროებდა ფართის თანამესაკუთრეთა თანხმობას. საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი, რომ მრავალბინიან სახლში არის 180 მესაკუთრე, საერთო საკუთრების ფართში მაღაზიის ასაშენებლად საჭირო იყო არა პირველი და მეორე სადარბაზოს მაცხოვრებელთა, არამედ მთელი კორპუსის ბინის მესაკუთრეთა უმრავლესობის თანხმობა, ვინაიდან ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობას შეადგენს ბინის და არა სადარბაზოს ინდივიდუალურ მესაკუთრეთა ერთობლიობა. ღია სივრცის ამოშენება მაღაზიის მოსაწყობად წარმოადგენს საერთო საკუთრებასთან დაკავშირებულ იმ საკითხს, რომელიც სკ-ის მიხედვით ბინის მესაკუთრეთა ერთობლივ გადაწყვეტას მოითხოვს, გადაწყვეტილება მიიღება ხმათა უბრალო უმრავლესობით, თუ ამ კოდექსით ან ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის დებულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული (სკ-ის 228-ე მუხ). ამასთანავე, გამოიყენება ხმათა თანაბრობის პრინციპი, მიუხედავად თითოეულის კუთვნილი წილის ოდენობისა, გადაწყვეტილების მიღებისათვის მნიშვნელობა აქვს საერთო საკუთრებაში წილის კუთვნილების მიუხედავად მისი ზომისა. საქმეში არ მოიპოვება ბინის მესაკუთრეთა გადაწყვეტილება სადარბაზოებს შორის არსეუბლი ღია სივრცის ამოშენების თაობაზე. კორპუსის ბინის მესაკუთრეების ნაწილის თანხმობა არასაცხოვრებელი ფართის მ. ფ-ას მიერ თავისი საჭიროებისამებრ გამოყენებაზე გაურკვეველს ხდის რა ოდენობის ფართზე და რა უფლების გადაცემაზე გამოითქვა მობინადრეთა ნაწილის მიერ თანხმობა.

საქმეში დაცულია საცხოვრებელი სახლის, მათ შორის პირველი და მეორე სადარბაზოს, ბინის მესაკუთრეთა ხელმოწერები, რომლებიც წინააღმდეგი არიან მაღაზიის მოსაწყობად ღია სივრცის ამოშენებაზე. სააპელაციო პალატის მიერ ბინის მესაკუთრეთა ერთობლივ გადაწყვეტილებად მართებულად არ იქნა მიჩნეული I-ლ და მე-2 სადარბაზოს მაცხოვრებელთა ხელმოწერები, რადგან საქმეში დაცული პირველ და მეორე სადარბაზოში მდებარე ბინების მესაკუთრეთა სია არ ემთხვევა იმ პირთა სიას, რომლებმაც თანხმობა განაცხადების ფართის ამოშენებაზე, ამასთანავე საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი, რომ მრავალბინიან სახლში 180 მესაკუთრეა, რომელთა უმრავლესობა ფართის ამოშენების და მისი კომერციული მიზნებით გამოყენების წინააღმდეგია.

კასაციების დაკმაყოფილების საფუძველს არ ქმნის აგრეთვე ის გარემოება, რომ საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის ფანახმად ... მდებარე სახლის პირველ და მეორე სადარბაზოებს შორის ფართობის ამოშენებით არ მცირდება მობინადრეთა საეზოვო ფართი და არ იზღუდება კორპუსის მაცხოვრებელთა საცხოვრებელი პირობები. მოცემული დავა სცილდება მშენებლობის ტექნიკური მიზანშეწონილობის საზღვარს. მრავალბინიან სახლში საერთო საკუთრების მნიშვნელოვან თავისებურებას წარმოადგენს ის, რომ იგი არ არის დამოუკიდებელი, ბინის საკუთრება არ შეიძლება გასხვისდეს საერთო საკუთრების ობიექტზე საკუთრების უფლების გადაცემის გარეშე და პირიქით, საერთო საკუთრებაში მყოფი ობიექტი ცალკე უფლების ობიექტი შეიძლება იყოს მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში. მრავალბინიან სახლში ბინის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრებაში მყოფი ფართი მიზნობრივად არის დაკავშირებული ბინის საკუთრებასთან, საცხოვრებელი სახლის სამეურნეო ერთიანობას ემსახურება, ბინათმშენებელთა შეთანხმებით საერთო საკუთრების ობიექტი შეიძლება განიკარგოს, უკეთუ აღნიშნული არ იწვევს ბინათმფლობელთა უფლებებისა და ინტერესების დარღვევას. საერთო საკუთრების ქონებიდან იდეალურ წილზე არათანაზომიერად მომეტებული რეალური წილის გამოყოფა მ. ფ-ასათვის სადავო ფართზე ბინის მესაკუთრეთა შორის საერთო საკუთრების სამართალურთიერთობის შეწყვეტის ტოლფასია. ბინის მესაკუთრეთა წილი საერთო საკუთრებაში განისაზღვრება მის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართობის შეფარდებით ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებულ მთელ ფართობთან. კასატორ მ. ფ-ას ინდივიდუალური საკუთრების ზრდის კვალდაკვალ შესაბამისად მცირდება კორპუსის დანარჩენ მაცხოვრებელთა წილი საერთო საკუთრებაში მყოფ უძრავ ქონებაზე. ამდენად, ფართის ამოშენების ნებართვის გაცემა დასაშვები იყო ... მდებარე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრეთა უმრავლესობის თანხმობის შემთხვევაში, რასაც ადგილი არ ჰქონია. ამდენად, ვაკის რაიონის გამგეობის 29.04.98წ. ¹6.10.6 გადაწყვეტილების გამოცემით დაირღვა ბინის მესაკუთრეთა უფლებები და კანონიერი ინტერესები, კერძოდ, ბინის მესაკუთრეთა საკუთრების უფლება საერთო საკუთრების არასაცხოვრებელ ფართზე.

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის სამართალსუბიექტურობა არ უკავშირდება მის რეგისტრაციას, ბინის მესაკუთრე მრავალბინიან სახლში ავტომატურად ამხანაგობის წევრად ითვლება, ბინის მესაკუთრე იმავდროულად საერთო საკუთრების მოწილეცაა, საერთო საკუთრება კი მოითხოვს ამხარნაგობის ორგანოს მეშვეობით მართვას. სკ-ის 216-ე მუხლის თანახმად ინდივიდუალურ მესაკუთრეთა ერთობლიობა შეადგენს ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობას, რომელიც არ წარმოადგენს იურიდიულ პირს. აღნიშნულს არ ცვლის ის გარემოება, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 02.04.98წ. ¹07.13.114 დადგენილების პირველი პუნქტის თანახმად რაიონულ გამგეობებს დაევალათ ახლად ჩამოყალიბებული ამხანაგობების რეგისტარცია. აღნიშნული ნორმა წინააღმდეგობაში იმყოფებოდა სკ-ის 1512-ე მუხლთან, რის შედეგადაც ქ. თბილისის მთავრობის 14.06.01წ ¹09.16.209 დადგენილებით მითითებული ნორმა გაუქმდა. ამდენად, ვაკის რაიონის გამგეობის 06.10.98წ. განკარგულებით, მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 02.04.98წ. ¹07.13.114 დადგენილების საფუძველზე, ... ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის 26.09.98წ. კრების ოქმის დამტკიცება, რომლითაც ამხანაგობის თავმჯდომარედ თ. გ-ე იქნა არჩეული, და ამხანაგობის რეგისტრაციაში გატარება არ ადასტურებს ვაკის რაიონის გამგეობის მიერ 29.04.98წ. აქტის გამოცემისას ამხანაგობის არარსებობას. საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივისაგან განსხვავებით, სკ-ის 1512-ე მუხლის თანახმად მათ უფლებამონაცვლედ მიჩნეული ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობა არ საჭიროებს რაიმე პროცედურის დაცვას, დამფუძნებელი დოკუმენტების შედგენას და რეგისტრაციას. ამხანაგობა არსებობს ბინის მესაკუთრეთა ფაქტობრივი ერთობის ძალით, ბინის მესაკუთრეებს აერთიანებს ის, რომ ისინი ერთ ჭერქვეშ, ერთ შენობაში მეზობლად იმყოფებიან და ბუნებრივად არიან ვალდებულნი ერთმანეთის ინტერესებს სცენ პატივი.

დაუსაბუთებელია აგრეთვე კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ პირველ სართულზე არასაცხოვრებელი ფართობები გამოსყიდულია საქალაქო საბჭოს აღმასკომის კაპატალური მშენებლობის სამმართველოს მიერ და არ წარმოადგენდა საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივის საკუთრებას. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვლებს იმ გარემოებაზე, რომ ფართი არის თავისუფალი, იგი არ არის იზოლირებული, გამგეობის სადავო გადაწყვეტილებით მ. ფ-ას ნება დაერთო პირველ და მეორე სადარბაზოებს შორის არსებული ღია სივრცის ამოშენებაზე მაღაზიის მოსაწყობად, ამდენად ღია სივრცე ვერ იქნებოდა გამოსყიდული სახელმწიფოს მიერ, საქმეში არ მოიპოვება აღნიშნული ფართის სახელმწიფო საკუთრებაში ყოფნის დამადასტურებელი რაიმე საბუთი.

სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს არ ქმნის აგრეთვე სზაკ-ის 218-ე მუხლი, ვინაიდან გამგეობის სადავო აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნით სარჩელი შეტანილ იქნა 03.06.99წ. ანუ სზაკ-ის ძალაში შესვლამდე. ქ. თბილისის მერიის არქიტექტურისა და ქალაქის პერსპექტიული განვითარების საქმეთა დეპარტამენტის სახელმწიფო არქიტექტურულ-სამშენებლო კონტროლის ინსპექციის მიერ გაცემული მშენებლობის დაწყების ¹393 ნებართვა და მაღაზიის პროექტის დამტკიცება არ ჩაითვლება სადავო აქტის საფუძველზე შესრულებულ იურიდიული მნიშვნელობის ქმედებად, ვინაიდან მშენებლობის დაწყების ნებართვა გაიცა 31.12.99წ., ხოლო მაღაზიის პროექტი დამტკიცდა 09.10.98წ., ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის მიერ 03.06.99წ., სარჩელის სასამართლოში აღძვრის შემდეგ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილების, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, რაც სსკ-ის 410-ე მუხლის თანახმად წარმოადგენს სარჩელზე უარის თქმის საფუძველს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართევლოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I-ლი მუხლის მეორე ნაწილით, სსკ-ის 390-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის და მ. ფ-ას საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 26.12.04წ. გადაწყვეიტლება;

2. მ. ფ-ას დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის გაახდა 30 ლარის ოდენობით;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.