¹ბს-321-285-კ-04 22 აპრილი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

ი. ლეგაშვილი,

ნ. კლარჯეიშვილი

დავის საგანი: ჯანმრთელობისათვის ვნებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

რ. გ.-მა სარჩელით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე შპს “დ.-ს” მიმართ და მოითხოვა ზიანის ანაზღაურება, ერთდროულად 3450 ლარისა და ყოველთვიურად 75 ლარის ოდენობით. მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ 1982 წლიდან მუშაობდა გარდაბნის რაიონის სოფ. ...-ის კომბინირებული საკვების ქარხანაში. 1987წ. 9 ნოემბერს, სამუშაოს შესრულებისას, მიიღო საწარმოო ტრავმა, რის შედეგად 60%-ით დაკარგა შრომის უნარი, არის პირველი ჯგუფის ინვალიდი. 1996წ. ივლისის ჩათვლით კომბინატი ნებაყოფლობით უხდიდა დახმარებას, მაგრამ შემდგომ შეუწყვიტა დახმარების გადახდა.

გარდაბნის რაიონული სასამართლოს 1999წ. 19 აგვისტოს გადაწყვეტილებით რ. გ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა იმ საფუძვლით, რომ არ იყო დადგენილი დასახიჩრების მიზეზი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 1999წ. 1 დეკემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა რ. გ.-ის სააპელაციო საჩივარი და შპს “დ.-ს” დაეკისრა 1996წ. 1 აგვისტოდან რ. გ.-ის სასარგებლოდ ყოველთვიურად 75 ლარის გადახდა.

მოპასუხის საკასაციო საჩივრის საფუძველზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000წ. 28 ივლისის განჩინებით გაუქმდა სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე პალატას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმეზე სათანადო მოპასუხეს წარმოადგენდა სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრო და საქმე განსახილველად გადასცა ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას.

იმის გამო, რომ სოფ. ...-ის კომბინირებული საკვების ქარხანა თავდაპირველი სტატუსით აღარ არსებობდა, ხოლო მისი უფლებამონაცვლის ცალსახად დადგენა გართულებული იყო, საქმის სააპელაციო სასამართლოში განხილვისას მოსარჩელემ რამდენჯერმა შეცვალა მოპასუხე და საბოლოოდ მოპასუხეებად დაასახელა ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტრო, საქართველოს სოფლის მეურნეობისა და სურსათის სამინისტრო და შპს “დ.-უ”. საბოლოოდ, მოსარჩელემ მოითხოვა დავალიანების, 10200 ლარის, ხოლო გადაწყვეტილების გამოტანის შემდგომ შპს “დ.-სათვის” ყოველთვიურად 120 ლარის გადახდის დაკისრება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 11 აგვისტოს გადაწყვეტილებით რ. გ.-ის სააპელაციო საჩივარი და სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. შპს “დ.-ს” დაეკისრა რ. გ.-ის სასარგებლოდ 5088 ლარის ერთდროულად, ხოლო შემდგომ ყოველთვიურად 106 ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ რ. გ.-მა დაზიანება მიიღო სოფ. ...-ის კომბინირებული საკვების ქარხანაში შრომითი მოვალეობის შესრულებისას. 1999 წლიდან დადგენილი ჰქონდა ინვალიდობის პირველი ჯგუფი, რის გამოც ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ანაზღაურებული ყოველთვიური სარჩოს მიღების უფლება ეჭვს არ იწვევდა.

საქართველოს პრეზიდენტის 1999წ. 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების 42-ე მუხლის საფუძველზე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზიანის ანაზღაურების მოვალეობა ეკისრებოდა შპს “დ.-ს”, როგორც სოფ. ...-ის კომბინირებული საკვების ქარხნის ქონების ბაზაზე დაფუძნებულ იურიდიულ პირს. ამავე ბრძანებულების 51-ე მუხლზე დაყრდნობით სასამართლომ ზიანის ანაზღაურება მოახდინა რ. გ.-ის მიერ სასამართლოსათვის მიმართვის დღიდან (1999წ. 24 მაისი) და მე-11 მუხლის 3 ნაწილის საფუძველზე სარჩო განუსაზღვრა შრომის ანაზღაურების მინიმალური დონის ათმაგი ოდენობიდან. საქმეზე წარმოდგენილი ცნობის თანახმად, შპს “დ.-ში” მუშა მტვირთავის ან არაკვალიფიციური მუშის საშუალო თვიური ხელფასი შეადგენდა 37,70 ლარს, მარამ სააპელაციო სასამართლომ თანხის გადაანგარიშება მოახდინა აპელანტის მიერ მითითებული ოდენობიდან (20 ლარი), რადგან სსკ-ის 384-ე მუხლის საფუძველზე იგი შეზღუდული იყო აპელანტის მოთხოვნის ფარგლებით. სასამართლომ ასევე გაითვალისწინა, რომ რ. გ.-ს უკვე დანიშნული ჰქონდა პენსია 14 ლარის ოდენობით, რის გამოც ერთდროულად ასანაზღაურებელი თანხის ოდენობა შეადგენდა 5088 ლარს, ხოლო ყოველთვიური თანხისა _ 106 ლარს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა რ. გ.-ის წარმომადგენელმა ლ. ლ.-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის მთლიანად დაკმაყოფილება.

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოაკლო ყოველთვიური სარჩოს ოდენობას (120 ლარი) უკვე დანიშნული პენსიის ოდენობა (14 ლარი), რადგან ასეთ მოთხოვნას არ ითვალისწინებს კანონი და ყოველთვიური სარჩო მას უნდა აუნაზღაურდეს 120 ლარის ოდენობით. ასევე, არასწორად მიაჩნია სარჩოს ანაზღაურება სარჩელის წარდგენის დღიდან და აღნიშნავს, რომ სარჩო უნდა აუნაზღაურდეს 1996წ. აგვისტოდან, რადგან ამ დროიდან შეუწყვიტა სოფ. ...-ის კომბინირებული საკვების ქარხანამ სარჩოს ანაზღაურება. ის გარემოება, რომ რ. გ.-ი ქარხნის ხელმძღვანელობისაგან ითხოვდა სარჩოს ანაზღაურებას, დადასტურებული იყო საქმის მასალებით, კერძოდ, წარმოების მთავარი ბუღალტრის _ გ. რ.-ისა და განყოფილების გამგე ლ. ლ.-ის წერილობითი ახსნა-განმარტებებით, რომლებიც ადასტურებს, რომ რ. გ.-ი სთხოვდა საწარმოს ხელმძღვანელობას სარჩოს გადახდის გაგრძელებას.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებისა და საკასაციო საჩივრის მოტივების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. გ.-ის წარმომადგენლის, ლ. ლ.-ის, საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 11 აგვისტოს გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატას.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საფუძვლიანია კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა სარჩოს ოდენობა, როდესაც ყოველთვიური სარჩოს ოდენობას (120 ლარი) გამოაკლო უკვე დანიშნული პენსიის ოდენობა (14 ლარი) და სარჩოს ოდენობა განსაზღვრა 106 ლარით, რადგან საქართველოს პრეზიდენტის 1999წ. ¹48 ბრძანებულების “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის” მე-14 მუხლის თანახმად, დაზარალებულს ან გარდაცვლილის კმაყოფაზე მყოფ პირებს დაწესებული ყოველთვიური სარჩო ეძლევათ მთლიანად, მიუხედავად იმისა, იღებენ თუ არა პენსიას, ხელფასს ან სტიპენდიას.

საკასაციო სასამართლოს აზრით, ასევე არასწორია ზემოხსენებული ბრძანებულების 51-ე მუხლის საფუძველზე ზიანის ანაზღაურება სარჩელის შეტანის დღიდან, ვინაიდან აღნიშნული ნორმა ითვალისწინებს ზიანის ანაზღაურების შესახებ დამქირავებელთან განცხადების შეტანის დღეს (იგულისხმება განცხადების პირველად მიმართვის დღე). მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ სოფ. ...-ის კომბინირებული საკვების ქარხნის დირექცია ნებაყოფლობით უნაზღაურებდა სარჩოს 1996წ. ივლისის ჩათვლით, ხოლო აგვისტოდან შეუწყვიტა სარჩოს ანაზღაურება. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ უნდა გაარკვიოს მოსარჩელის მიერ სასარჩელო განცხადებაში მითითებული გარემოების ნამდვილობა, კერძოდ, რ. გ.-ი ნამდვილად იღებდა თუ არა სარჩოს დამქირავებლისაგან 1996წ. ივლისის ჩათვლით და, შესაბამისად, გადაწყვიტოს დავა, რადგან სკ-ის 129-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებიდან გამომდინარე, მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს.

ვინაიდან, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად არის ცნობილი, რომ სოფ. ...-ის კომბინირებული საკვების ქარხნის უფლებამონაცვლეს წარმოადგენს შპს “დ.-”, რომელიც არის “მეწარმეთა შესახებ” კანონის საფუძველზე შექმნილი კერძო სამართლის იურიდიული პირი, ამიტომ საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ განსახილველი საქმე არ წარმოადგენს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით განსაზღვრულ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განსახილველ საქმეს და იგი განსჯადობით განსახილველად უნდა გადაეცეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატას

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. რ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 11 აგვისტოს გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატას;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.