ბს-422-542-კ-03 9 იანვარი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

გ. ქაჯაია,

ნ. ქადაგიძე

დავის საგანი: სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 17 მაისს მ. კ-ემ სარჩელით მიმართა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს კავშირი “ს-ის” მიმართ და მოითხოვა ამავე კავშირის გენერალური დირექტორის 2002წ. 19 აპრილის ¹32-გ ბრძანების გაუქმება, თანამდებობაზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება იმ საფუძვლით, რომ მას “ს-თან” უვადო შრომის ხელშეკრულება ჰქონდა დადებული, რის გამოც მთავარი ბუღალტრის კანდიდატურას ფირმის რეორგანიზაცია არ უნდა შეხებოდა, მით უმეტეს ტენდერში გამარჯვებულს. ამავე დროს უშუალოდ საბუღალტრო სამსახურის რეორგანიზაცია არ მომხდარა. მან გაიარა ტესტირებაც და გასაუბრებაც, მაგრამ უპირატესობა ტენდენციურად მიანიჭეს სხვას, რომელსაც არ გააჩნდა კონკურსის ერთ-ერთი აუცილებელი პირობა – უმაღლესი ფინანსურ-ეკონომიკური განათლება.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 12 სექტემბრის გადაწყვეტილებით მ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა კავშირი (ასოციაცია) “ს-ის” გენერალური დირექტორის 2002წ. 19 აპრილის ¹32-გ ბრძანება და მ. კ-ე აღდგენილ იქნა კავშირი (ასოციაცია) “ს-ის” მთავარი ბუღალტრის თანამდებობაზე.

აღნიშნული გადაწყვეტილება კავშირი (ასოციაცია) “ს-მა” სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატაში.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 9 დეკემბერის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი განსჯადობით განსახილველად გადაეცა იმავე სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატას იმ საფუძვლით, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მეორე ნაწილის “ა” პუნქტის თანახმად, აღნიშნული საქმე უნდა განხილულიყო ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატამ არამართებულად მიიჩნია სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის მოსაზრება განსჯადობის თაობაზე და 2003წ. 2 აპრილის განჩინებით საქმე აღნიშნული საკითხის გადასაწყვეტად გადააგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ “ს-ი” არ წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ ორგანოს, იგი რეგისტრირებული იყო თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოში 2002წ. 21 დეკემბერს კავშირის (ასოციაცია) ფორმით, წესდების 1.1. მუხლის მიხედვით იგი შექმნილია საქართველოს პრეზიდენტის 1998წ. 20 ივლისის ¹421 ბრძანებულებისა და სკ-ს საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ კავშირი (ასოციაცია) “ს-ის” 2002წ. 19 აპრილის ¹32-გ ბრძანება არ წარმოადგენს ადმინისტრაციულ აქტს, ვინაიდან იგი მიღებულია სამოქალაქო კანონმდებლობის, კერძოდ, შკკ-ს საფუძველზე. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მითითებული ბრძანების კანონიერების შემოწმება წარმოადგენს სამოქალაქო დავის საგანს და მიუთითა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1 მუხლზე, რომლის თანახმად, ამ კოდექსით დადგენილი წესით საერთო სასამართლოებში განიხილება დავა იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, რომლებიც გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2003წ. 30 ივნისის განჩინებით კავშირი “ს-ის” სააპელაციო საჩივარი განსახილველად განსჯადობით დაექვემდებარა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას შემდეგი მოტივით:

საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, ადმინისტრაციულ ორგანოდ ითვლება ყველა სახელმწიფო ან ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის ორგანო და დაწესებულება, “საჯარო სამსახურის იურიდიული პირი” (გარდა პოლიტიკური და რელიგიური გაერთიანებებით), აგრეთვე ნებისმიერი სხვა პირი, რომელიც კანონმდებლობის საფუძველზეც ასრულებს საჯარო სამართლებრივ უფლებამოსილებებს.

საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ “ს-ი” არის ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის ბოლო წინადადებაში მითითებული სხვა პირი, რომელიც ენერგეტიკის შესახებ კანონმდებლობის საფუძველზე ასრულებს საჯარო სამართლებრივ უფლებამოსილებას და, ამდენად, წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოს. შესაბამისად, გასაჩივრებული ბრძანება არის ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან ცალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია შრომითი სამართალურთიერთობის შეწყვეტისაკენ. აღნიშნული სადავო ურთიერთობა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” პუნქტის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ გარიგებას წარმოადგენს, ხოლო დავის საგანია ადმინისტრაციული გარიგების, მოცემულ შემთხვევაში უვადო შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა, რაც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის “ბ” პუნქტით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული სამართალურთიერთობის წესით განსახილველ საქმეთა კატეგორიას განეკუთვნება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 20 აგვიასტოს გადაწყვეტილებით “ს-ის” სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება წარმომადგენლისათვის გაწეული ხარჯების, 400 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრების ნაწილში, ახალი გადაწყვეტილებით მ. კ-ის სარჩელი ამ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო. ასევე არ დაკმაყოფილდა სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლობის გამო და დანარჩენ ნაწილში უცვლელად დარჩა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 12 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო დაეყრდნო შემდეგ გარემოებებს:

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რადგან საქმეში არ არის 400 ლარის გადახდის დამადასტურებელი ქვითარი, არ დასტურდება მ. კ-ის მიერ წარმომადგენლისათვის ხარჯის გაწევის ფაქტი. სსკ-ს კოდექსის 53-ე მუხლის მიხედვით კი, დაკისრებას ექვემდებარება წარმომადგენლისათვის გაწეული ხარჯები, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ კავშირის წესდების 8.5 მუხლის მიხედვით ასოციაციის რეორგანიზაციისა და თვითლიკვიდაციის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება წარმოადგენს საერთო კრების კომპეტენციას, მაგრამ ტერმინი “რეორგანიზაცია” წესდებით დიფერენცირებული არ არის, ხოლო სამოქალაქო და შრომის კანონთა კოდექსების მნიშვნელობის მიხედვით, შკკ-ს 34.1 “ა” მუხლის მიხედვით, ადმინისტრაციის ინიციატივით შესაძლოა ვადამდე შეწყდეს ხელშეკრულება ორგანიზაციის ლიკვიდაციის ან რეორგანიზაციის გამო. რეორგანიზაცია კი ყველა შემთხვევაში გულისხმობს ორგანიზაციაში სტრუქტურულ, სისტემურ და ორგანიზაციულ ცვლილებებს, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ რეორგანიზაციის თაობაზე გადაწყვეტილება კომპეტენტური ორგანოს მიერ მიღებულ არ ყოფილა.

სასამართლო კოლეგიამ ჩათვალა, რომ მოპასუხემ არ გაითვალისწინა შკკ-ს 36.1. მუხლის მოთხოვნა, როცა არ განსაზღვრა, ეკუთვნოდა თუ არა მ. კ-ეს სამუშაოზე დარჩენის უპირატესი უფლება, როგორც მაღალი კვალიფიკაციის სპეციალისტს.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული ბრძანებით შეილახა მ. კ-ის კონსტიტუციური შრომის უფლება, შკკ-ს 201-ე და 206-ე მუხლების საფუძველზე იგი უნდა აღდგენილიყო სამსახურში და მოპასუხეს დაკისრებოდა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

კავშირმა ,,ს-მა’’ აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში და მოითხოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 20 აგვისტოს გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოსათვის დაბრუნება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

კასატორის განმარტებით, ის ფაქტი, რომ რეორგანიზაცია სკ-ს და შკკ-ს შესაბამისად, განსხვავებული მნიშვნელობისა და სამართლებრივი დატვირთვის მატარებელია, ნათლად ჩანს შკკ-ს 34-ე მუხლის 1.ა პუნქტიდანაც, რომელიც რეორგანიზაციის ტერმინის ქვეშ მოიაზრებს “სტრუქტურულ ცვლილებებს და სხვას”, რაც არც ერთ შემთხვევაში არ გულისხმობს რეორგანიზაციას სკ-ს მნიშვნელობით, რომლის მიხედვითაც რეორგანიზაციის ქვეშD იგულისხმება “შეერთება, მიერთება, გაყოფა, გამოყოფა, გარდაქმნა”. შესაბამისად, საშტატო და შიდა სტრუქტურული საკითხების შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს აღმასრულებელი საბჭო სემეკის 2001წ. 10 სექტემბრის ¹11 დადგენილების მე-6 მუხლის მე-10 ნაწილის შესაბამისად, ხოლო რეორგანიზაციის თაობაზე (სკ-ს მნიშვნელობით) გადაწყვეტილების მიღება საერთო კრების კომპეტენციაა. კასარტორის აზრით, აღნიშნულიდან გამომდინარე, ერთმნიშვნელოვანია, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა და შესაბამისად, არ განმარტა არც ერთი კანონი, რამაც საბოლოო ჯამში განაპირობა ის გარემოება, რომ გადაწყვეტილება იურიდიულად იმდენად არასრულად არის დასაბუთებული, რომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიიჩნია რაიონული სასამართლოს მიერ შკკ-ს 42²-ე მუხლის გამოყენება. აღნიშნული ნორმით იმპერატიულად არის დადგენილი, რომ მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ მუშაკს პერსონალურად უნდა ეცნობოს ორი თვით ადრე მაინც. კასატორის მითითებით, საქმეში წარმოდგენილია ცნობა, რომლითაც დასტურდება, რომ მოსარჩელე გაფრთხილებული იყო ასეთის თაობაზე. ეს გარემოება სადავოდ არ გაუხდია რაიონული სასამართლოს სხდომაზე მოსარჩელეს და იგი აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებებს არ აყრდნობდა თავის სასარჩელო მოთხოვნას. მოპასუხეს მხოლოდ სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მიეცა ამ დოკუმენტის წარდგენის საშუალება.

კასატორი მიუთითებს, რომ ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას დაირღვა განსჯადობის საკითხი _ სასამართლომ საქმე განიხილა სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით. როგორც უზენაესი სასამართლოს 2003წ. 30 ივნისის განჩინებით დადასტურდა, საქმე უნდა განხილულიყო ადმინისტრაციული საპროცესო კანონმდებლობით იმდენად, რამდენადაც ელექტრობაზარი წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოს. სააპელაციო პალატამ კი აღნიშნული გარემოება არ გაითვალისწინა და გადაწყვეტილება ძალაში დატოვა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებები, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა და მიიჩნევს, რომ კავშირი (ასოციაცია) “ს-ის” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 20 აგვისტოს გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ სრულად არ გამოიკვლია და არ დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს იმ გარემოებას, რომ როგორც საქმის მასალებიდან ირკვევა, მ. კ-ე გაფრთხილებულ იქნა შრომითი ხელშეკრულების მოსალოდნელ შეწყვეტაზე, რის შემდეგაც მ. კ-ემ მონაწილეობა მიიღო გამოცხადებულ კონკურსში “ს-ის” მთავარი ბუღალტრის თანამდებობის დასაკავებლად. ანუ ფაქტობრივად მ. კ-ე დაეთანხმა მოსალოდნელ განთავისუფლებას და ამ ვაკანსიაზე კონკურსის ჩატარებას. აღნიშნულ გარემოებაზე სააპელაციო პალატამ საერთოდ არ იმსჯელა და დაკმაყოფილდა მხოლოდ იმის მითითებით, რომ მ. კ-ის მოსალოდნელი განთავისუფლების გაფრთხილების ცნობა არ ყოფილა რაიონულ სასამართლოში წარმოდგენილი და ეს უკანასკნელი მას ვერ გაითვალისწინებდა. სსკ-ს 380-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას შეიძლება მოყვანილ იქნეს ახალი ფაქტები და წარმოდგენილ იქნეს ახალი მტკიცებულებები, რომელთა მიღების შემთხვევაში მათ უნდა მიეცეთ შეფასება. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოში წარდგენილ მტკიცებულებებს არ მისცემია შეფასება.

საკასაციო პალატის სხდომაზე, საკასაციო საჩივრის განხილვისას კასატორის მიერ წარმოდგენილ იქნა მასალები “ს-ის” მთავარი ბუღალტრის თანამდებობაზე კონკურსის ჩატარებისა და მისი შედეგების შესახებ, რომელსაც საკასაციო პალატის შემადგენლობა გაეცნო და დაუბრუნა კასატორს. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს ეს დოკუმენტაცია, სრულად დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და ამის შემდეგ მიიღოს საქმეზე გადაწყვეტილება.

საკასაციო პალატა ასევე მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, როდესაც მ. კ-ე გაფრთხილებულ იქნა მოსალოდნელი განთავისუფლების შესახებ და მან მიიღო მონაწილეობა “ს-ის” მთავარი ბუღალტრის თანამდებობის დასაკავებლად გამოცხადებულ კონკურსში, რომლის პირობები წინასწარ იყო გამოქვეყნებული და რომლის საფუძვლებზეც შეირჩა კანდიდატურა გამოცხადებულ ვაკანსიაზე. სააპელაციო პალატამ უნდა იმსჯელოს შკკ-ს ნორმათა გამოყენების მიზანშეწონილობასა და კონკურსში მონაწილე პირის მიმართ მითითებული კოდექსის 36.1 მუხლის მოთხოვნათა განვრცობის კანონშესაბამისობაზე.

აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება იურიდიულად არასაკმაოდ არის დასაბუთებული, რაც სსკ-ს 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია. შესაბამისად, უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 20 აგვისტოს გადაწყვეტილება და აღნიშნული მითითებებით საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, სსკ-ს 399-ე, 404-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კასატორის _ კავშირი (ასოციაცია) “ს-ის” _ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 20 აგვისტოს გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.