ბს-522-610-კ-03 26 თებერვალი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

ნ. ქადაგიძე,

გ. ქაჯაია

დავის საგანი: სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 13 მაისს ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა ნ. ც.-მ მოპასუხე ქ. თბილისის ¹... საშუალო სკოლის დირექტორის – რ. მ.-ის მიმართ, რომლის საფუძველზეც მოითხოვა სამუშაოდან დათხოვნის თაობაზე მოპასუხის მიერ მიღებული ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე დაუყონებლივ აღდგენა და განთავისუფლების დღიდან იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

მოსარჩელე თავის მოთხოვნას აფუძნებდა შემდეგ გარემოებებზე:

1960 წლიდან 1999წ. 21 ივნისამდე იგი მუშაობდა თბილისის ¹... საშუალო სკოლაში ...-ის მასწავლებლად. არის უმაღლესი კატეგორიის მასწავლებელი, მრავალი პედაგოგიური და მეთოდური ნაშრომის ავტორი და რედაქტორი, ჟურნალ “...-ის” რედკოლეგიის წევრი. 1996 წლიდან სოროსის გრანტის მფლობელი, დაჯილდოვებულია შრომის ვეტერანთა მედლით, პედაგოგიურ კონფერენციებში გამარჯვებისათვის მიღებული აქვს მრავალი დიპლომი და სიგელი, მისი მოსწავლეები მრავლად არიან გამარჯვებული ...-ის ოლიმპიადებსა და ტურებში.

1999წ. 22 ივნისს ¹... საშუალო სკოლის დირექტორის ¹429 ბრძანებით იგი გაანთავისუფლეს დაკავებული თანამდებობიდან შკკ-ის 34-ე მუხლის “გ” და “დ” პუნქტების საფუძველზე.

მიიჩნევდა რა ზემოაღნიშნულ ბრძანებას უკანონოდ, მოსარჩელე ითხოვდა აღნიშნულის გაუქმებას და სამახურში აღდგენას.

სარჩელის შეტანის დღეს, კერძოდ, 13.05.02წ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოში, ასევე, შევიდა ნ. ც.-ს განცხადება, რომლითაც იგი ითხოვდა სასამართლოს წარმოებაში უმოძრაოდ დატოვებულ სასარჩელო განცხადებაზე საქმის წარმოების განახლებას და მიუთითებდა, რომ არ გასცნობია სასამართლოს მიერ აღნიშნულ საქმეზე 18.07.99წ. გამოტანილ განჩინებას.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 17.06.02წ. განჩინებით ნ. ც.-ს სარჩელი მიღებულ იქნა წარმოებაში.

11.07.2002წ. მოპასუხე, თბილისის ¹... საშუალო სკოლის დირექტორმა რ. მ.-მა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოში წარადგინა შესაგებელი, რომლითაც სარჩელი არ ცნო შემდეგ მოტივებზე მითითებით: მოსარჩელე ნ. ცომაია, რომელიც მუშაობდა ქ. თბილისის მე-... სკოლის ...-ის მასწავლებლად, წლების განმავლობაში უპირისპირდებოდა სკოლის ხელმძღვანელობას, სისტემატურად არღვევდა შრომის შინაგანაწესს, საჩივრებით მიმართავდა სხვადასხვა ინსტანციას, რასაც თან სდევდა გაუთავებელი კომისია-შემოწმებები. 1998წ. 13 ნოემბერს სკოლის დირექტორმა ¹364 ბრძანებით ნ. ც.-ს გამოუცხადა საყვედური. ბრძანებას საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ მან ადმინისტრაციასა და კლასის დამრიგებელთან შეუთანხმებლად, ბოლო გაკვეთილიდან გაუშვა მოსწავლე ი. მამფორია, რა დროსაც ამ უკანასკნელმა შელაპარაკების ნიადაგზე სკოლის შენობაში მიიღო სხეულის მსუბუქი დაზიანება თავის არეში.

1998წ. 1 დეკემბერს ნ. ც.-მ თვითნებურად მიატოვა გაკვეთილები, თან წაიღო XI² კლასის საკლასო ჟურნალი, მივიდა სს “მაცნეს” თანამშრომელთან და სთხოვა სკოლის დირექტორის, რ. მ.-ის, წინააღმდეგ ჟურნალიდან ამოეღო კომპრომატები.

1998წ. 1 დეკემბერს ¹368 ბრძანებით სკოლის ადმინისტრაციამ ნ. ც.-ს, გაკვეთილის თვითნებურად დატოვებისა და სკოლის ჟურნალის სკოლის გარეთ გატანისათვის, გამოუცხადა სასტიკი საყვედური.

აღნიშნულის შემდეგ მოსარჩელე სისტემატურად აცდენდა გაკვეთილებს. 1998წ. დეკემბერში 22 სამუშაო დღიდან იმუშავა 14 დღე, 1999წ. იანვარში 18 სამუშაო დღიდან _ 4 დღე, 1999წ. თებერვლში, მარტში, აპრილში, მაისსა და ივნისში ნ. ც.-ს სკოლაში გაკვეთილები საერთოდ არ ჩაუტარებია. აპრილში წარმოადგინა საავადმყოფო ფურცელი 8 იანვრიდან 8 თებერვლის ჩათვლით, ივნისში _ 9 თებერვლიდან 27 თებერვლის ჩათვლით და 27 აპრილიდან 25 მაისის ჩათვლით. სკოლის დირექტორმა პროფკავშირის 14.06.99წ. ¹17 სხდომის ოქმის საფუძველზე მიიღო ნ. ც.-ს სამსახურიდან დათხოვნის ნებართვა. 21.06.99წ. ბრძანებით ნ. ც.-ა გათავისუფლდა სამსახურიდან შკკ-ის 34-ე მუხლის პირველი ნაწილის “გ” და “დ” პუნქტების საფუძველზე, რისი სრული უფლებაც ჰქონდა ¹... სკოლის ადმინისტრაციას. ნ. ც.-სათვის ზემოაღნიშნული ბრძანება ცნობილი იყო იმთავითვე, ვინაიდან ის განთავისუფლების დღიდან სკოლაში არ გამოცხადებულა. ამ უკანასკნელმა სარჩელი სასამართლოში შეიტანა შკკ-ის 204-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით და იგი სამუშაოზე აღდგენილი არ უნდა იქნას.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003წ. 19 თებერვლის გადაწყვეტილებით ნ. ც.-ს სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის მოტივით.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციას ნ. ც.-ს სამუშაოდან განთავისუფლებისას არ დაურღვევია შკკ-ით გათვალისწინებული მუშაკთა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისათვის დადგენილი ნორმები და კანონიერად გამოიყენა შკკ-ის 34-ე მუხლის პირველი პუნქტის “გ” და “დ” ქვეპუნქტები და 37-ე მუხლი.

აქვე სასამართლომ მიუთითა, რომ ნ. ც.-ს დარღვეული ჰქონდა შკკ-ის 204-ე მუხლით დადგენილი სასამართლოსადმი მიმართვის ერთთვიანი ვადა. ნ. ც.-მ იცოდა სამუშაოდან მისი განთავისუფლების თაობაზე, რის გამოც, სასამართლოს მოსაზრებით, უსაფუძვლო იყო მტკიცება, იმის თაობაზე, რომ მან არ იცოდა სამუშაოდან დათხოვნის ბრძანების არსებობის ფაქტი და, შესაბამისად, სარჩელი მიიჩნია ხანდაზმულად.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება ნ. ც.-მ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის საოლქო სასამართლოში.

აპელანტმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღების გზით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება.

აპელანტს მიაჩნია, რომ მას დარღვეული არ ჰქონდა სასამართლოსადმი მიმართვის ერთთვიანი ვადა, რადგანაც დათხოვნის ბრძანება გამოცემული იყო 1999წ. 21 ივნისს, მან კი სასამართლოს სარჩელით მიმართა 1999წ. 15 ივლისს.

მას არ ჩაბარებია ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 1999წ. 18 ივლისის განჩინება ხარვეზის შევსების თაობაზე. ამასთან, სარჩელში მითითებული გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარმოუდგენლობა ვერ ჩაითვლებოდა ხარვეზად, ვინაიდან თავად სარჩელში მოთხოვნილი იყო მოპასუხისაგან სათანადო მტკიცებულებების გამოთხოვა.

შრომის წიგნაკში განხორციელებული ჩანაწერის თანახმად, მისი დათხოვნა მოხდა ¹429 ბრძანებით, ამასთან, მისი დათხოვნის ბრძანებას, რომელიც მან შემთხვევით ნახა განათლების განყოფილებაში, მინიჭებული აქვს ¹430. ამდენად, გაუგებარია, მისი დათხოვნის თაობაზე ორი ბრძანების არსებობა. ასევე, ¹430 ბრძანებაში კანონი შეცდომითაა მითითებული. ბრძანებას არ აქვს ბრძანების ფორმა და სტილი, შედგენილია შეცდომებით. არ შეიცავს პროფკავშირის თანხმობას, რითიც დარღვეულია შკკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 2 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ნ. ც.-ს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა;

გაუქმდა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003წ. 19 თებერვლის გადაწყვეტილება; ნ. ც.-ს სარჩელი დაკმაყოფილდა.

გაუქმდა თბილისის მე-... სკოლის დირექტორის 1999წ. 21 ივნისის ¹430 ბრძანება დაკავებული თანამდებობიდან ...-ის მასწავლებლის, ნ. ც.-ს, გათავისუფლების შესახებ.

ნ. ც.-ა აღდგენილ იქნა თბილისის მე-... სკოლაში, ...-ის მასწავლებლად;

ნ. ც.-ს აუნაზღაურდა იძულებითი განაცდური არაუმეტეს ერთი წლის ხელფასის ოდენობით.

გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ იზიარებდა აპელანტის მოსაზრებას სარჩელის ხანდაზმულობის არარსებობის თაობაზე.

ნ. ც.-მ სასამართლოს სარჩელით მიმართა 1999წ. 15 ივლისს. ამ შემთხვევაში დაცულია “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 127-ე მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნა ბრძანების ერთი თვის განმავლობაში გასაჩივრების თაობაზე. ამასთან, ნ. ც.-ს მიერ ზემოაღნიშნული სარჩელის შეტანით, სკ-ის 138-ე მუხლის შესაბამისად, შეწყდა ხანდაზმულობის ვადის დენა, რაც სკ-ის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გაგრძელდებოდა მანამ, სანამ სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილება არ შევიდოდა კანონიერ ძალაში ან პროცესი სხვაგვარად არ დასრულდებოდა.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ ნ. ც.-ს სარჩელი იყო საფუძვლიანი, ვინაიდან მისი სამუშაოდან განთავისუფლება განხორციელდა რიგი დარღვევებით.

“საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 108-ე მუხლის პირველი პუნქტი ცალსახად ითვალისწინებს, რომ ხანგრძლივი შრომისუუნარობის გამო მოხელის განთავისუფლებას წინ უნდა უძღოდეს მისი წერილობითი გაფრთხილება მოსალოდნელი განთავისუფლების შესახებ ორი კვირით ადრე მაინც. სკოლის დირექტორის მხრიდან ნ. ც.-ს მიმართ ასეთ გაფრთხილებას ადგილი არა ჰქონია.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ნ. ც.-ა ასევე გათავისუფლებულია “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის მე-100 მუხლის მე-2 პუნქტის დარღვევით, რომლის თანახმადაც, ხანგრძლივი შრომისუუნარობის გამო, მოხელე შეიძლება განთავისუფლდეს სამსახურიდან მხოლოდ დროებით შრომისუუნარობის ფურცლის მოქმედების პერიოდში. საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ გათავისუფლების დროისათვის, კერძოდ, 1999წ. 21 ივნისისათვის, ნ. ც.-ა არ იმყოფებოდა დროებითი შრომისუუნარობის ფურცელზე.

მოპასუხის მხრიდან დარღვეულად მიიჩნია ნ. ც.-ს თანამდებობიდან გათავისაუფლების შესახებ ბრძანების გამოცემის წესი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 5 სექტემბრის გაჩინებით ამავე პალატის 2003წ. 2 სექტემბრის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 პუნქტის “გ” ქვეპუნქტში შეტანილ იქნა შესწორება და აღნიშნული ქვეპუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგი რედაქციით: “ნ. ც.-ს აუნაზღაურდეს იძულებითი განაცდური შესაბამისი ოდენობით, სამსახურში იძულებითი არყოფნის მთელი პერიოდის განმავლობაში”.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 2 სექტემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მე-... სკოლის დირექტორმა რ. მ.-მ.

კასატორს მიაჩნდა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი. გადაწყვეტილება იურიდიულად არ იყო დასაბუთებული და მისი საფუძვლების შემოწმება იყო შეუძლებელი.

კასატორი არ ეთანხმებოდა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას 1999წ. 15 ივლისს ნ. ც.-ს მიერ სარჩელის შეტანით დაწყებული ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტის თაობაზე.

კასატორი აღნიშნავდა, რომ სააპელაციო სასამართლომ სკოლის ადმინისტრაცია დაადანაშაულა იმაში, რომ 1999წ. ივნისში მუშაკის განთავისულებისას არ იხელმძღვანელა “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონით, მაშინ, როდესაც ადმინისტრაცია ვალდებული იყო, ეხელმძღვანელა შკკ-ით (ამასვე ადასტურებს განათლების სამინისტროს პასუხი რ. მ.-ის შეკითხვაზე).

რაც შეეხება ნ. ც.-ს განთავისუფლების შესახებ ბრძანების ორმაგ ნომერს ¹429 და ¹430, სააპელაციო სასამართლოს მიეცა განმარტება, რომ მოსარჩელე განთავისუფლდა ¹429 ბრძანებით, ხოლო ნ. ც.-ს მიერ წარმოდგენილი ბრძანება წარმოადგენს ამონაწერს, რომელშიც მდივნის მიერ დაშვებულია მექანიკური შეცდომა.

კასატორი მიუთითებდა, რომ სააპელაციო სასამართლომ ნაცვლად ¹429 ბრძანებისა, შეცდომით გააუქმა ბრძანება ¹430.

ყოველივე აღნიშნულის საფუძველზე, კასატორი ითხოვდა სსკ-ის 411-ე მუხლზე დაყრდნობით თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 2 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებას ¹31/1236-03 საქმეზე და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მოსარჩელე ნ. ც.-ს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საკასაციო საჩივრის საფუძვლებს, გააანალიზა საქმეში წარმოდგენილი მასალები და შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება, მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო იზიარებს საოლქო სასამართლოს მსჯელობას სარჩელის ხანდაზმულობის ნაწილში და ადასტურებს, იმის გათვალისწინებით, რომ სასამართლოს სარჩელთან დაკავშირებით არ გამოუტანია განჩინება სსკ-ის 185-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით და ამავე სასამართლოს მიერ საქმის წარმოების პროცესში უხეშადაა დარღვეული პროცესუალური ნორმები, სარჩელი ითვლება ვადაში წარდგენილად და ექვემდებარება განხილვას.

რაც შეეხება თავად სარჩელის საფუძვლებს, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ დავის განხილვისას სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან ადგილი აქვს კანონის არასწორ გამოყენებას, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ, ნაცვლად შკკ-ისა, არასწორად გამოიყენა “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონი. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მასწავლებლებთან დაკავშირებული შრომითი ურთიერთობა ვერ მოექცევა “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის რეგულირების ფარგლებში, კერძოდ, არ აკმაყოფილებს მითითებული კანონის I, მე-3, მე-4, მე-5 და მე-6 მუხლების მოთხოვნებს. ამასთან, მასწავლებელი შეყვანილი არ არის საქართველოს პრეზიდენტის 2001წ. 21 ივლისის ¹286 ბრძანებულებით დამტკიცებულ “საჯარო სამსახურის თანამდებობათა რეესტრში”.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის განმარტებას და მიიჩნევს, რომ სასამართლოს მიერ საქმის გადაწყვეტისას გამოყენებულ უნდა იყოს შკკ, კერძოდ, სასამართლომ უნდა შეაფასოს ნ. ც.-სთან მიმართებაში სკოლის ადმინისტრაციის მხრიდან მართებულად იქნა თუ არა გამოყენებული “შკკ-ის” 34-ე მუხლის “გ” და “დ” პუნქტები და ჰქონდა თუ არა ადგილი მითითებული ნორმების დარღვევას (აღნიშნული წარმოადგენს იმ ნორმებს, რომელიც მითითებულია სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანებაში).

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან არასრულადაა გამოკვლეული საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, სასამართლო უთითებს, რომ გათავისუფლების თაობაზე მიღებულ ბრძანებას მინიჭებული აქვს სხვადასხვა ნომერი, თუმცა სასამართლოს არ გამოუკვლევია ბრძანების სარეგისტრაციო ნომერი ბრძანებების წიგნში და არ უმსჯელია, არის თუ არა აღნიშნული იდენტური იმ ნომრისა, რომელიც მითითებულია ნ. ც.-ს შრომის წიგნაკში.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შეიცავს მითითებას ადმინისტრაციის მხრიდან ბრძანების გამოცემის წესების დარღვევის თაობაზე, თუმცა სასამართლო არ უთითებს, კონკრეტულად, რაში გამოიხატა აღნიშნული წესების დარღვევა, რაც საკასაციო სასამართლოს აძლევს საფუძველს მიიჩნიოს, რომ მითითებულ ნაწილში გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია და არ იძლევა ბრძანების კანონიერების შემოწმების შესაძლებლობას.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 408-ე მუხლის III ნაწილით, 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ქ. თბილისის ¹... სკოლის დირექტორის _ რ. მ.-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 2 სექტემბრის გადაწყვეტილება და საქმე არსებითად განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.