ბს-553-634-კ-03 18 მარტი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

ი. ლეგაშვილი,

ნ. კლარჯეიშვილი

დავის საგანი: სახელშეკრულებო ვალდებულებების შესრულება 432001,46 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით.

აღწერილობითი ნაწილი:

შპს “გ.-მ” სარჩელით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე სსიპ თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ...-ის სახელობის ... კლინიკის მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის 432001,46 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრება.

მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ მხარეებს შორის არსებული სახელშეკრულებო ურთიერთობების საფუძველზე, 1995-99 წლებში ხდებოდა “... კლინიკისათვის” მედიკამენტების მიწოდება შპს “გ.-ის” მიერ (გ. ი.-ის სახით, რომელიც მხარეთა შორის მედიკამენტებით მომარაგებასთან დაკავშირებით ურთიერთობის სხვადასხვა პერიოდში ხანგრძლივი დროით იმყოფებოდა საზღვარგარეთ). შპს “გ.-ის” და “... კლინიკის” მონაცემები საქონლის მიწოდების, უკან დაბრუნებისა და ანაზღაურების თაობაზე, ანუ მონაცემები მედიკამენტებისა და თანხების ფაქტობრივ მოძრაობასთან დაკავშირებით ერთგვაროვანი იყო. ამასთან, “... კლინიკა” მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის ყველა პერიოდში აღიარებდა შპს “გ.-ის” მიმართ არსებულ ვალდებულებას, რაც გამოიხატებოდა სხვადასხვა დროს მიღებული მედიკამენტების სანაცვლოდ შესაბამისი თანხების ნაწილობრივ გადახდაში ან მედიკამენტების დაბრუნებაში.

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ მხარეთა შორის ურთიერთობას განაპირობებდა ის გარემოება, რომ შპს “გ.-ი” ეყრდნობოდა 1996წ. 5 იანვარს გაფორმებულ ხელშეკრულებას, რომლის დედანსაც იგი ურთავდა სარჩელს, ხოლო “... კლინიკა” უთითებდა იმავე რიცხვით დათარიღებულ გაყალბებულ დოკუმენტზე, რომლის დედანიც, ბუნებრივია, არ არსებობდა. საქმეზე დართული შსს თბილისის კორუფციასთან და ეკონომიკურ დანაშაულთან ბრძოლის სამმართველოს 2003წ. 10 ივლისით დათარიღებული აქტით, სისხლის სამართლის საქმის აღძვრაზე უარის თქმის შესახებ 2003წ. 29 ივლისის დადგენილებით და დამოუკიდებელი აუდიტორის 2003წ. 7 ივლისის დასკვნით დადასტურებული იყო, რომ “... კლინიკამ” ჯეროვნად არ შეასრულა შპს “გ.-ის” წინაშე ნაკისრი ვალდებულება და სრულად არ აანაზღაურა მედიკამენტების ღირებულება, რითაც დაარღვია სკ-ის 361-ე მუხლის მოთხოვნა. “... კლინიკას” შპს “გ.-ის” მიმართ გააჩნდა დავალიანება 432001,46 აშშ დოლარის ოდენობით.

მოპასუხე თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ...-ის სახელობის ... კლინიკამ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ შპს “გ.-ს” თავად გააჩნდა მისი დავალიანება. წარდგენილი გაანგარიშებები არ იყო სწორი და საჭიროებდა გადამოწმებას. მოსარჩელე სარჩელის დაკმაყოფილებას ითხოვდა ახალი სკ-ის ნორმების საფუძვლით, როდესაც ხელშეკრულება დადებული იყო საქართველოს სსრ სკ-ის მოქმედების პერიოდში. ასევე აყენებდა საკითხს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს საქმეში მესამე პირად ჩართვის შესახებ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2003წ. 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს “გ.-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა. კოლეგიამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1995-99 წლების განმავლობაში შპს “გ.-ი” ამარაგებდა მედიკამენტებით ,,, კლინიკას. მხარეთა შორის ურთიერთობები რეგულირდებოდა მხარეთა შეთანხმებით. მოსარჩელეს გააჩნდა ხელშეკრულების დედანი, რომლის საფუძველზეც უნდა განხილულიყო სადავო ურთიერთობა. 1996წ. 5 იანვრის ¹1 ხელშეკრულების თანახმად, მიმწოდებელი მედიკამენტებსა და სამედიცინო დანიშნულების საგნებს, რეალიზაციის მიზნით, დამკვეთის განაცხადის საფუძველზე გადასცემდა მას თანდართული სერტიფიკატების მიხედვით, რომელიც წარმოადგენდა ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილს. მიმწოდებელი კისრულობდა ვალდებულებას, თანდართული სერტიფიკატების გაფორმებიდან სამი კალენდარული დღის განმავლობაში უზრუნველეყო დამკვეთისათვის მედიკამენტებისა და სამედიცინო დანიშნულების საგნების მიწოდება. დამკვეთი კისრულობდა ვალდებულებას, მედიკამენტებისა და სამედიცინო დანიშნულების საგნების მიღებიდან ოცდაათი კალენდარული დღის ვადაში უზრუნველეყო ანგარიშსწორება ლარებში. ხელშეკრულების 4.5 პუნქტი ითვალისწინებდა მხარეთა შორის ქონებრივი პასუხისმგებლობის გამოყენებას იმ შემთხვევაში, თუ მოცემული მედიკამენტების ღირებულება არ იქნებოდა ანაზღაურებული 30 დღის ვადაში. ასეთ შემთხვევაში დამკვეთს ერიცხებოდა საურავი დარჩენილი თანხის 0,5%-ის ოდენობით პირველი ათი დღის განმავლობაში, ხოლო 1,0%-ის ოდენობით მომდევნო ათი და 2% მომდევნო 10 დღის განმავლობაში. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 1996-დან 1998 წლამდე. კრიმინალისტიკური მთავარი სამმართველოს რევიზიისა და კონტროლის სპეციალისტთა სამსახურის 2003წ. 10 ივლისის აქტისა და ქ. თბილისის შს მთავარი სამმართველოს კორუფციასთან და ეკონომიკურ დანაშაულთან ბრძოლის სამმართველოს 2003წ. 29 ივლისის სისხლის სამართლის საქმის აღძრაზე უარის თქმის შესახებ დადგენილების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ ,,, კლინიკას გააჩნდა შპს “გ.-ის” მიმართ დავალიანება 432001,46 აშშ დოლარის ოდენობით.

სასამართლო კოლეგიამ ასევე საფუძვლიანად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსრულების შესახებ და დაადგინა გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსრულება. გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსრულების ნაწილში კერძო საჩივარი შეიტანა “,,, კლინიკამ” და მოითხოვა დაუყოვნებლივი აღსრულების გაუქმება. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2003წ. 4 ნოემბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა “... კლინიკის” კერძო საჩივარი და გაუქმდა საოლქო სასამართლოს 2003წ. 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილების მე-3 პუნქტი დაუყოვნებლივ აღსრულების ნაწილში.

გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა “,,, კლინიკამ”, რომელიც ითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას. კასატორი მიუთითებს, რომ გადაწყვეტილება მიღებულია სსკ-ის 393-ე და 394-ე მუხლების უგულებელყოფით. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი.

სასამართლომ არ გაითვალისწინა მისი შუამდგომლობა და საქმეში მესამე პირად არ ჩართო შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო.

საოლქო სასამართლოს კოლეგიამ შსს თბილისის კორუფციასთან და ეკონომიკურ დანაშაულთან ბრძოლის საექსპერტო კრიმინალისტიკური ექსპერტიზის მთავარი სამმართველოს რევიზიის და კონტროლის სპეციალისტთა სამსახურის აქტისა და სისხლის სამართლის საქმის არაღძვრის დადგენილების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ “,,, კლინიკას’’ შპს “გ.-ის” მიმართ ერიცხებოდა დავალიანება 432001,46 აშშ დოლარის ოდენობით და ყურადღება არ მიაქცია იმ გარემოებას, რომ შემოწმების აქტს არ ეთანხმებოდა და ხელს არ აწერდა “... კლინიკა’’, ხოლო სისხლის სამართლის საქმის აღძვრაზე უარის თქმის შესახებ დადგენილება გასაჩივრებული იყო (რომელიც შემდგომ 24 ოქტომბერს გაუქმდა და დამატებითი შემოწმების მიზნით გადაეგზავნა თბილისის პროკურატურას.)

სასამართლომ არ გამოიყენა სსრ სკ-ის 75-ე მუხლი და არ იმსჯელა სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე.

შპს “გ.-ის” სახელით შეტანილ სასარჩელო განცხადებას ხელს აწერს დირექტორი გ. ი.-ი, როდესაც თბილისის ვაკე-საბურთალოს სასამართლოს სამეწარმეო რეესტრის მონაცემის მიხედვით შპს “გ.-ის” დირექტორად 1996წ. 10 ოქტომბრიდან რეგისტრირებულია ლ. მ.-ი.

საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე კასატორმა დააზუსტა მოთხოვნა და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმებისა და საკასაციო საჩივრის მოტივების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ...-ის სახელობის ... კლინიკის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2003წ. 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი, გადაწყვეტილება იურიდიულად დაუსაბუთებელია.

საოლქო სასამართლოს კოლეგიამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1995-99 წლებში მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობა დადასტურებული იყო 1996წ. 5 იანვრის ხელშეკრულებით და საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებებით (კერძოდ, აუდიტორის დასკვნით), რასაც ვერ გაიზიარებს საკასაციო პალატა, ვინაიდან 1996წ. 5 იანვრის ხელშეკრულების გარდა, საქმეში არ მოიპოვება სხვა ხელშეკრულება, რომელიც დაადასტურებდა 1995 და 1999 წლებში მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობას. ის გარემოება, რომ აუდიტორის დასკვნაში მითითებულია მხარეთა შორის 1995წ. განმავლობაში მიწოდებული მედიკამენტების ღირებულებისა და ანაზღაურებული ღირებულების ცხრილები, არ შეიძლება ჩაითვალოს მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად, რადგან სსკ-ის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად, უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 1995 და 1999 წლებში მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობა საქმის მასალებით დადასტურებული არ არის.

საოლქო სასამართლოს კოლეგიამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის აღმოცენებული ურთიერთობები 1995 წლიდან _ 1998წ. 5 იანვრამდე უნდა მოწესრიგებულიყო 1964წ. სკ-ის ნორმებით, ხოლო 1998წ. 5 იანვრის შემდგომ _ მოქმედი სკ-ის ნორმებით. სასამართლოს მოსაზრებას ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად 1964წ. სკ-ის ნორმების გამოყენების შესახებ საკასაციო პალატაც იზიარებს, რადგან სკ-ის 1507-ე მუხლის შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსი ვრცელდება მხოლოდ იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშვა ამ კოდექსის ამოქმედების შემდეგ, კოდექსის ამოქმედებამდე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება 1964წ. სკ-ის ნორმები. საქმეზე წარმოდგენილი ხელშეკრულება, რომელიც ადასტურებს მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობას, დათარიღებულია 1996წ. 5 იანვრით. ამდენად, ამ ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოყენებულ უნდა იქნეს 1964წ. სკ-ის ნორმები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის მოტივს იმის შესახებ, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო ვალდებული იყო, გაერკვია მოთხოვნის ხანდაზმულობა მხარეთა განცხადებისაგან დამოუკიდებლად (79-ე მუხლი). სასამართლომ მიიჩნია, რომ 1998წ. 5 იანვრის შემდგომ მხარეთა შორის აღმოცენებული ურთიერთობები უნდა მოწესრიგდეს სკ-ის 394-ე, 408-ე, 414-ე, 418-ე მუხლებითა და, აგრეთვე, 1996წ. 5 იანვრის ხელშეკრულებით, თუმცა სასამართლო არ აკონკრეტებს, კონკრეტულად, რომელ ურთიერთობებს გულისხმობს, ვინაიდან 1996წ. 5 იანვრის ¹1 ხელშეკრულება მოქმედებდა 1998წ. 5 იანვრამდე და საქმეში არ არის წარმოდგენილი სხვა ხელშეკრულება, რომელიც ამ ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობას დაადასტურებდა. ამასთან, ¹1 ხელშეკრულება არ შეიცავს დათქმას ხელშეკრულების მოქმედების ავტომატურად გაგრძელების შესახებ. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული სკ-ის ნორმების გათვალისწინებით, პალატას მიაჩნია, რომ სასამართლომ სკ-ის ნორმების გამოყენება მიზანშეწონილად მიიჩნია ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის მიმართ, კერძოდ, მიწოდებული პროდუქციის ღირებულების ვადაში აუნაზღაურებლობის გამო საჯარიმო სანქციების გამოყენების მიმართ, რაც, საკასაციო პალატის აზრით, არ უნდა იქნეს გაზიარებული, რადგან ¹1 ხელშეკრულების (1995.05.01) მე-4 მუხლი, რომელიც ითვალისწინებს მხარეთა პასუხისმგებლობას, “დამკვეთის” პასუხისმგებლობას შემდეგნაირად განსაზღვრავს: “დამკვეთი” მიღებული მედიკამენტებისა და სამედიცინო დანიშნულების საგნების ღირებულების აუნაზღაურებისას, ყოველი ვადაგადაცილებული პირველი ათი დღის განმავლობაში ჯარიმდება დარჩენილი თანხის 0,5%-ით, მომდევნო ათი კალენდარული დღის განმავლობაში 1%-ით, ხოლო შემდგომი ათი კალენდარული დღის განმავლობაში 2%-ის ოდენობით (4.5 მუხლი). ხოლო იმ შემთხვევაში თუ “დამკვეთი’’ აღნიშნულ მუხლში (4.5) მითითებულ ვადაში არ მოახდენდა მიწოდებული მედიკამენტების ღირებულების ანაზღაურებას, ხელშეკრულების 4.4 მუხლის თანახმად, “მიმწოდებელს” უფლება ჰქონდა, შეეწყვიტა ხელშეკრულება და “დამკვეთი” დაეჯარიმებინა სპეციფიკაციით განსაზღვრული საერთო თანხის 20%-ის ოდენობით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატის აზრით, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის მიმართ 1996წ. 5 იანვრის ¹1 ხელშეკრულების გათვალისწინებული საჯარიმო სანქციების პირობების გამოყენება არასწორია, რადგან ¹1 ხელშეკრულება მოქმედებდა მხოლოდ 1998წ. 5 იანვრამდე, ხოლო მიწოდებული პროდუქციის ღირებულების აუნაზღაურებლობის შემთხვევაში, მიმწოდებელს უფლება ჰქონდა, ვადამდე შეეწყვიტა ხელშეკრულება და მოეთხოვა ჯარიმა სერტიფიკაციით გათვალისწინებული ღირებულების 20%-ის ოდენობით.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიამ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მიუთითა, რომ მოპასუხე სადავოდ არ ხდიდა და ადასტურებდა მედიკამენტებისა და თანხების ფაქტობრივი მოძრაობის სიზუსტეს, თუმცა საქმეში არსებული მტკიცებულებები საწინააღმდეგო დასკვნის საფუძველს იძლეოდა, კერძოდ, “... კლინიკა” ხელს არ აწერდა შს სამინისტროს თბილისის მთავარი სამმართველოს კორუფციასთან და ეკონომიკურ დანაშაულთან ბრძოლის სამმართველოს 2003წ. 10 ივლისის აქტს, რომელზე დაყრდნობითაც სასამართლომ საფუძვლიანად მიიჩნია სარჩელი, ხოლო სასამართლოში წარდგენილ წერილობით ახსნა-განმარტებაში, კატეგორიულად უარყოფდა მოსარჩელის გაანგარიშებას.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ განჩინებაში მითითებული გარემოებები საჭიროებს დამატებით გამორკვევას, რის გამოც საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს. სასამართლომ ასევე უნდა გაარკვიოს, განსახილველ საქმეზე მოპასუხედ დასახელებული ... კლინიკა წარმოადგენს დამოუკიდებელ იურიდიულ პირს თუ იგი სსიპ თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სტრუქტურული ერთეულია და გადაწყვიტოს სათანადო მოპასუხეობის საკითხი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სსიპ თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ...-ის სახელობის ... კლინიკის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2003წ. 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.