bs-619-534-კ-04 5 ნოემბერი, 2004 წ.,

ქ. თბილისი

საქართველოის უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

ნ. ქადაგიძე (მომხსენებელი),

გ. ქაჯაია

დავის საგანი: მიწის საკუთრების რეგისტრაცია.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 10 ივლისს ვ. მ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე ქ. თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტის მიმართ და მოითხოვა მიწის ნაკვეთისა და მასზე აშენებული საცხოვრებელი ბინის თავის სახელზე რეგისტრირება.

მოსარჩელე სარჩელში აღნიშნავდა, რომ 1970 წლიდან ცხოვრობს თავის აშენებულ სახლში, მდებარე საირმის გორაზე საბურთალოს ქუჩის მხრიდან, რაც დასტურდება 1986წ. საქალაქო აღმასკომის მიერ შედგენილი პლანშეტით, ქ. თბილისის ტექინვენტარიზაციის სამსახურის მიერ 2001წ. 8 ოქტომბერს შედგენილი საინვენტარიზაციო გეგმითა და ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 11 თებერვლის გადაწყვეტილებით, რომლითაც დადგენილია იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტი, რომ სახლთმფლობელობა აშენებულია 1970 წ. მოსარჩელის განმარტებით, მან სახლისა და მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის თაობაზე განცხადებით მიმართა მიწის მართვის დეპარტამენტს, რომელმაც 2002წ. 2 ივლისის ¹150/0-02 წერილით უარი განუცხადა რეგისტრაციაზე.

მოსარჩელის მითითებით, სკ-ის 1513-ე მუხლის თანახმად, მის სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთი, რომელზეც აშენენებულია ზემოაღნიშნული საცხოვრებელი სახლი, ითვლება მის საკუთრებად, ქალაქის გამგეობამ უსაფუძვლოდ უთხრა უარი აღნიშნული სახლის რეგისტრაციაზე, ვინაიდან 1994წ. 22 სექტემბრის ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის ¹446 დადგენილებით ქალაქის გამგეობები ვალდებული იყვნენ ასეთი ნაგებობები აეყვანათ აღრიცხვაზე.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა საცხოვრებელი ბინისა და მის ქვეშ არსებული მიწის რეგისტრაციას.

მოპასუხე _ მიწის მართვის დეპარტამენტმა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 11 თებერვლის გადაწყვეტილებით, შენობა-ნაგებობის აშენების თარიღი არ წარმოადგენს იურიდიულ დოკუმენტს, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი საინვენტარიზაციო გეგმა, რომლითაც დადგინდა იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტი, კერძოდ, შენობა-ნაგებობის აშენების თარიღი, არ იძლევა საშუალებას განხორციელდეს აღნიშნული მიწის ნაკვეთის სამართლებრივი რეგისტრაცია.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 11 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ვ. მ-ის სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს ზემოთ მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. მ-მა. აპელანტი სააპელაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, ამ კანონის მიღებამდე მიწისა და მასთან დაკავშირებული უძრავი ქონების მიმართ წარმოშობილი უფლებები ექვემდებარება სავალდებულო სახელმწიფო რეგისტრაციას, ხოლო მისი საცხოვრებელი სახლის და მის ქვეშ არსებული მიწის ნაკვეთის მიმართ უფლებები არსებობდა ამ კანონის მიღებამდე და ამდენად, იგი ექვემდებარება სავალდებულო რეგისტრაციას. ამავე კანონის მე-17 მუხლის მიხედვით, მიწის მართვის დეპარტამენტს ევალებოდა და ევალება ბინისა და მიწის ნაკვეთის რეგისტრაცია და საკადასტრო სამუშაოების შესრულება.

აპელანტის განმარტებით, სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოტანისას, ასევე არ იქნა გამოყენებული სკ-ის მე-8 მუხლის მე-2 ნაწილი, სადაც მითითებულია, რომ სახელმწიფო ორგანოებისა და საჯარო სამართლის იურიდიული პირების კერძო სამართლებრივი ურთიერთობები სხვა პირებთან ასევე წესრიგდება სამოქალაქო კანონებით, თუკი ეს ურთიერთობები სახელმწიფოებრივი ან საზოგადოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარე, არ უნდა მოწესრიგდეს საჯარო სამართლით, მაგრამ მოცემულ ურთიერთობას აწესრიგებს საჯარო სამართალი და არა სამოქალაქო კოდექსი, კერძოდ, კანონმდებლობა მიწის შესახებ.

აპელანტის მითითებით, სიმართლეს არ შეესაბამება სასამართლოს მტკიცება იმის შესახებ, რომ საირმის გორაზე მიწის ნაკვეთები 1993წ. 15 მარტს გადაეცა ჯერ კულტურის ცენტრ “მ-ს”, ხოლო 1994 წელს ჩამოერთვა და დაუმაგრდა ამხანაგობა “შ-ს”, სადაც ვ. მ-ის გვარი არ ფიგურირებს, მაშინ როცა, 33 წლის განმავლობაში არავის არ წამოუყენებია პრეტენზია მის სარგებლობაში არსებულ ტერიტორიაზე და არავისზე იგი არ არის აღრიცხული.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი ითხოვდა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 11 დეკემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.’

ქ. თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 25 დეკემბრის განჩინებით ვ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 11 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო განჩინებაში აღნიშნავდა, რომ საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტები ვერ ჩაითვლება აღნიშნული შენობა-ნაგებობებისა და მის ქვეშ არსებული მიწის ნაკვეთის სამართლებრივი რეგისტრაციის საფუძვლად, ვინაიდან ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 11 თებერვლის გადაწყვეტილებით დადგენილია სადავო ნაგებობის აშენების თარიღი, რომელსაც სააპელაციო სასამართლო ვერ მიიჩნევს მიწის ნაკვეთზე მყარად დაკავშირებული შენობა-ნაგებობების საკუთრების დამადასტურებელ დოკუმენტად. ამდენად, პალატა ვერ გაიზიარებს მოსარჩელის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ მოცემული სადავო საკითხი უნდა დარეგულირდეს სკ-ის 1513-ე მუხლის მოთხოვნის თანახმად, რადგან აღნიშნული მუხლი ვრცელდება იმ ფიზიკურ პირებზე, რომელთაც სკ-ის ამოქმედებამდე, კანონიერ სარგებლობაში ჰქონდათ მიწის ნაკვეთი, რომელზეც ინდივიდუალური სახლებია აშენებული და მათზე ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსით უძრავი ნივთებისთვის გათვალისწინებული წესები, ვინაიდან “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კარძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” 1998წ. 28 ოქტომბრის კანონის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის პირველადი რეგისტრაცია წარმოებს მიწათ სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი საბუთის საფუძველზე, რომელიც კანონის თანახმად აღირიცხება და გაიცემა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ. ამასთან, ამავე კანონის მე-4 მუხლის მესამე პუნქტის თანახმად, მიწაზე საკუთრების პირველადი რეგისტრაციისთვის განსაზღვრულია სათანადო დოკუმენტაციების წარდგენა, რაც აპელანტს არც რეგისტრაციის სამსახურისთვის და არც სასამართლოსთვის არ წარუდგენია.

ვ. მ-ი არ დაეთანხმა აღნიშნულ განჩინებას და იგი საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში. კასატორი ითხოვდა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას.

კასატორი საკასაციო საჩივარს აფუძნებდა ძირითადად იმავე გარემოებებზე, რაზეც _ სააპელაციო საჩივარს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების საფუძველზე მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლობის მოტივით ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას იმის თაობაზე, რომ მას გააჩნია მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობის რეგისტრაციის სამართლებრივი საფუძველი და მიიჩნევს, რომ საკასაციო პრეტენზია არ ემყარება შესაბამის ნორმებს და არ გამომდინარეობს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებიდან, კერძოდ, საქმეში წარმოდგენილია ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც ვ. მ-ი ითხოვს მისი კუთვნილი სახლის 1970 წელს აშენების თაობაზე იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტის დადგენას მითითებული გადაწყვეტილებით განისაზღვრა, რომ საირმის გორაზე მდებარე უნომრო ერთსართულიანი სახლი, რომელიც ირიცხება ვ. მ-ის სახელზე, აშენებულია 1970 წელს.

ამდენად, მითითებული გადაწყვეტილებით დადგინდა სახლის აშენების თარიღი და არა მისი კუთვნილების ფაქტი, რის გამოც საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას და ადასტურებს, რომ ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება არ შეიძლება ჩაითვალოს შენობა-ნაგებობის საკუთრების დამადასტურებელ დოკუმენტად.

“მიწის რეგისტრაციის შესახებ” კანონის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, მიწისა და უძრავი ქონების პირველადი რეგისტრაცია შეიძლება მოხდეს ორ საფუძველზე: მიწის ან სხვა უძრავი ქონების ობიექტზე უფლების დადგენისა და ამ ქონებაზე უფლების გადასვლის საფუძველზე. “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” კანონის 4.3 მუხლის შესაბამისად, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე კერძო საკუთრების პირველადი რეგისტრაციისათვის განმცხადებელი რეგისტრატორს წარუდგენს შემდეგ დოკუმენტებს: განცხადებას, მიწათსარგებლობის უფლების დამადასტურებელ საბუთს, კერძო საკუთრების უფლების მისანიჭებელ მიწის ნაკვეთთან მყარად დაკავშირებულ უძრავ ქონებაზე საკუთრების დამადასტურებელ საბუთს.

კასატორი, მართალია, სადავოდ ხდის სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას პირველადი რეგისტრაციისთვის სავალდებულო დოკუმენტაციების არარსებობის თაობაზე, მაგრამ საკასაციო პრეტენზიის დასასაბუთებლად ვერ მიუთითებს და ვერ წარმოადგენს იმ მტკიცებულებებს, რაც საკასაციო სასამართლოს მისცემდა შესაძლებლობას, შეესწავლა კასატორის პრეტენზია, კერძოდ, საქმეში წარდგენილი არ არის მიწათსარგებლობის უფლების დამადასტურებელი საბუთი, წარდგენილი არ არის მიწაზე განთავსებული შენობის საკუთრების დამადასტურებელი დოკუმენტი, საქმეში არ მოიძიება ქონებაზე უფლების გადასვლის საფუძველი. შესაბამისად, მარტოოდენ მითითება იმაზე, რომ სახლი აშენებულია 1970 წელს, ადმინისტრაციულ ორგანოს არ ანიჭებს უფლებას, მოახდინოს მიწისა და მასზე განთავსებული შენობის რეგისტრაცია.

რაც შეეხება სკ-ის 1513-ე მუხლის საფუძველზე ფიზიკური პირებისათვის მინიჭებულ უფლებას, იმის გათვალისწინებით, რომ კასატორი აღნიშნულ მუხლს არ ასახელებს მისი მოთხოვნების დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლად, საკასაციო სასამართლო საჭროდ არ მიიჩნევს მითითებული მუხლის განმარტებას, თუმცა ადასტურებს აღნიშნულთან მიმართებაში სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის მართებულობას.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვ. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს ქ. თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 25 დეკემბრის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.