ბს-649-559-კ-04 29Oოქტომბერი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

გ. ქაჯაია,

ნ. ქადაგიძე

დავის საგანი: დამხმარე სათავსოს მშენებლობის ნებართვის გაცემა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 10 აგვისტოს ნ. ზ-მა სარჩელით მიმართა კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს თბილისის მერიის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის, გ. ბ-ის, მ. ა-ის, მ. ბ-ასა და ვ. ტ-ას მიმართ საერთო საკუთრების ფართიდან წილის გამოყოფისა და მშენებლობის უფლების დამტკიცების თაობაზე და მოითხოვა არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის მიერ გაცემული აქტის _ მშენებლობაზე უარის შესახებ ბათილად ცნობა, ვ. ტ-ას საპირფარეშოს შესაბამის ადგილას გადატანის დავალება, გ. ბ-ისთვის მოსარჩელის კედელთან გაკეთებული კომუნიკაციების გადატანის დავალება, საერთო საკუთრების ფართიდან მისი სახლის გასწვრივ განსაზღვრული წილის გამოყოფა და ამ ფართზე მშენებლობის უფლების მიცემა შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელემ 1994 წელს თბილისში, ... მდებარე ოთხსართულიანი სახლის პირველ სართულზე შეიძინა ბინა, რომელსაც წინ ხის ღია აივანი ჰქონდა შესასვლელი კიბით, რომლის მეშვეობითაც იტალიური ტიპის ეზოდან პირდაპირ უკავშირდებოდა ბინას. დროთა განმავლობაში აივანი და ხის კიბე დალპა, რასაც ხელს უწყობდა ზედა სართულის მეზობლების სარეცხის ჩამონაწური. მოსარჩელემ გადაწყვიტა ხის მაგივრად აგურით ამოშენება და გადახურვა, მან მშენებლობაზე ნებართვის მისაღებად არქიტექტურის საქალაქო სამსახური და ქალაქის მთავარ არქიტექტურთან არქიტექტურული პროექტი შეათანხმა და 2002წ. 13 ივნისს 6,85 კვ.მ ფართობზე ¹10 არქიტექტურულ-დაგეგმარებითი დავალება გაიცა, რის შემდეგაც, ვინაიდან არსებობდა ეზოში მცხოვრები ყველა პირის თანხმობა, გამოანგრია ხის აივანი და ფართობი სამშენებლო საქმიანობის დასაწყებად მოამზადა. მოგვიანებით მოსარჩელემ არქიტექტურის სამსახურის საბოლოო დასკვნის მისაღებად ისევ მიმართა, მაგრამ ამ უკანასკნელისაგან უარი მიიღო, რადგან მათთვის მეზობლებს საჩივრით მიუმართავს. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მის ზედა სართულზე მცხოვრებ ვ. ტ-ას სველი წერტილები მისი სასტუმრო ოთახის თავზე აქვს გადატანილი და საპირფარეშოში არა აქვს ჰაერგამწმენდი, იატაკზე არ არის დაგებული წყალგაუმტარი მასალა, რის გამოც წყალი ჟონავს და ჭერი სველდება. ამასთან, მის გვერდზე მცხოვრებ გ. ბ-ს სველი წერტილები სათანადო ნორმების დაუცველად აქვს გადაკეთებული და მოსარჩლეს ჭერი სისტემატურად უსველდებოდა.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული ასსამართლოს 2002წ. 28 ნოემბრის განჩინებით დაინიშნა ექსპერტიზა და დასკვნის მიღებამდე საქმეზე წარმოება შეჩერდა.

2003წ. 15 იანვარს ექსპერტიზის დასკვნით დადგინდა:

1. ქ. თბილისში ...... მდებარე სახლზე რიცხული მიწის ფართობიდან ნ. ზ-ს ეკუთვნის 7,78 მ² მიწის ნაკვეთი. იგი შეიძლება გამოეყოს ისე, როგორც დანართ ¹1-ში ნაჩვენები წითელი ხაზებით, ზემოთ 4,3X1,8=7,78 მ².

2. ნ. ზ-ის მიერ საქმის მასალებში წარმოდგენილი პროექტის მიხედვით, დამხმარე სათავსოების აშენებით ნაწილობრივ შეიზღუდება ... მცხოვრებ უშუალო მოსაზღვრე მეზობლის საცხოვრებელი პირობები. მის წილად გამოყოფილ მიწაზე მოსარჩელე ზ-ი თუ ექსპერტის მიერ შესწორებულ გაბარიტულ ზომებში 4,3X1,8=7,74 მ² ფართობზე მოახდენს დამხმარე სათავსოების მიშენებას, მაშინ არ შეიზღუდება .... ¹13-ში მცხოვრებთა სამშენებლო ნორმებით საცხოვრებელი პირობები, კერძოდ:

3. ეს მშენებლობა არ დაუბნელებს გვერდით მცხოვრებ ბ-ის საცხოვრებელი სახლის ფანჯარას და არ შეუვიწროებს ბინაზე მისასვლელს;

4. ეს მშენებლობა ექსპერტის მიერ შესწორებული ვარიანტით არ შეუზღუდავს მოპასუხე ვ. ტ-ას სამშენებლო ნორმებით გათვალისწინებულ საცხოვრებელ პირობებს;

5. ექსპერტის მიერ შეტანილი შესწორებით დამხმარე სათავსოების მიშენებით არ მცირდება ზედა სართულზე ასასვლელი კიბის უჯრედის ზომები. აღნიშნული მიშენება გააუარესებს თუ არა ეზოს იერსახეს, ასეთის გადაწყვეტა სცილდება საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტის კომპეტენციას. იგი ქალაქის არქიტექტურის პრეროგატივაა.

6. მოსარჩელე ზ-ის საცხოვრებელი ოთახების თავზე დღეისათვის მოწყობილი საპირფარეშოს არსებობა დაუშვებელია. საპირფარეშოს იატაკზე დაგებულია ფილა. ხოლო ჰიდროიზოლაციის არსებობაზე ან არ არსებობაზე ექსპერტი ვერ იმსჯელებს, რამდენადაც იგი მიეკუთვნება ფარულ სამუშაოს.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 6 მარტის გადაწყვეტილებით ნ. ზ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. თბილისის მერიის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურს საქართველოს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის ექსპერტის 2003წ. 15 იანვრის ¹1543/15 დასკვნის შენიშვნების გათვალისწინებით თბილისის მთავარი არქიტექტურის 2002წ. 1 აგვისტოს ¹20/439 ბრძანებით შეთანხმებულ ქ. თბილისში, ...... ¹-13_ის ეზოში მოსარჩელე ნ. ზ-ის ბინა დამხმარე სათავსოს არქიტექტურულ პროექტში კორექტივების შეტანა ახალი პროექტის შეთანხმება და დამხმარე სათავსოს მშენებლობის ნებართვის გაცემა. სარჩელი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება ვ. ტ-ამ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეყტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 6 თებერვლის საოქმო განჩინებით ვ. ტ-ას შუამდგომლობის საფუძველზე ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად საქმეში მესამე პირად ზ. ს-ა იქნა ჩაბმული.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 1 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 6 მარტის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმეზე ჩატარებული საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზამ მოახდინა არქიტექტურის საქალაქო სამსახურისადმი ნ. ზ-ის მიერ დასამტკიცებლად წარდგენილი პროექტის კორექტირება და მისი დასკვნის თანხმად, ექსპერტის მიერ შესრულებულ გაბარიტულ; ზომებში _ 7,74 კვ მ. დამხმარე სათავსოს მიშენებით არ შეზღუდებოდა ...... მცხოვრებთა საცხოვრებელი პირობები, აღნიშნულით არ დაბნელებოდა გვერდით მცხოვრები ბ-ის საცხორებელი სახლის ფანჯარა და არ შეავიწროვებდა ბინასთან მისასვლელს. მშენებლობა ექსპერტის მიერ შესწორებული ვარიანტით არ შეზღუდავდა ვ. ტ-ას სამშენებლო ნორმებით გათვალისწინებულ საცხოვრებელ პირებებს, რაც სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის სტადიაზე მოწმის სახით დაკითხულმა ექსპერტმაც დაადასტურა. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ამ მტკიცებულებათა საწინააღმდეგო არგუმენტი ვ. ტ-ას არ წარმოუდგენია და შესაბამისად არ არსებობდა არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის მიერ ნ. ზ-ისთვის დამხმარე სათავსოს მშენებლობის ნებართვის გაცემის დამაბრკოლებელი გარემოება.

აღნიშნულ განჩინებას არ დაეთანხმა სააპელაციო პალატის ერთ-ერთი მოსამართლე, რომელიც განსხვავებულ აზრზე დარჩა და მიუთითა, რომ სააპელაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილებულიყო, გაუქმებულიყო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და ნ. ზ-ის სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო იმ საფუძვლით, რომ “არქიტექტურული საქმიანობის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტით, არქიტექტურული ობიექტის შესაქმნელად დამკვეთს უნდა ჰქონდეს არქიტექტურულ-გეგმარებითი დავალების საფუძველზე შედგენილი პროექტი და მშენებლობის ნებართვა. ამავე მუხლის მესამე პუნქტით არქიტექტურულ-გეგმარებითი დავალების გაცემის საფუძველია დამკვეთის განაცხადი და მიწის ნაკვეთზე მისი საკუთრების დამადასტურებელი საბუთი, რამდენადაც მიწის ნაკვეთი საერთო საკუთრების იყო და ნ. ზ-ს გამოყოფილი არ ჰქონდა მისი წილი საერთი ფართიდან, დამხმარე სათავსოს პროექტის შეთანხმება და მშენებლობის ნებართვის გაცემა მეზობლების თანხმობის გარეშე, ეწინააღმდეგებოდა “არქიტექტურული საქმიანობის შესახებ" საქართველოს კანნის მე-3 მუხლის პირველ და მე-3 პუნქტებს და სკ-ის 173-ე მუხლის მოთხოვნებს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ვ. ტ-ამ საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლით:

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების აღწერილობით ნაწილში მითითებული გარემოებები სიმართლეს არ შეესაბამება, კერძოდ, მოსარჩელეს ბინა შეძენილი აქვს არა 1974 წელს, არამედ 1994 წელს და არა ..., არამედ ... ნ. ზ-ს მისგან და ზ. ს-ასაგან არ მიუღია თანხმობა სადავო მიშენების თაობაზე, ამავე დროს აღწერილობით ნაწილში არ არის დაკონკრეტებული, თუ რის შესახებ მიიღო ნ. ზ-მა მეზობლებისაგან თანხმობა, აივნის დანგრევის და აღდგენის, აგურის აივნის ამოშენებისა და გადახურვის თუ კაპიტალური მიშენების წარმოების.

კასატორის აზრით, ნ. ზ-ის ბინის ხის ღია აივნის ფართობი შეადგენდა 2 კვ.მ-ს ხოლო 2003წ. 13 ივნისის არქიტექტურულ-დადგეგმარებით დავალებაში მითითებული ფართი შეადგენს 6,85 მ² და დაახლოებით 3,5 აღემატება ხის ღია აივნის ფართს. აღნიშნულის შესახებ მოსამართლე მ. გ-ს დაებადა განსაკუთრებული მოსაზრება, რის შესახებაც სასამართლომ განაცხადა ზეპირსიტყვიერად, ხოლო თავად გადაწყვეტილებაში არაფერი არ არის მითითებული.

კასატორი არ ეთანხმება ექსპერტიზის დასკვნის მოსაზრებას გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის ზომებს და თვლის, რომ თუ იგი შეესაბამება ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროს 2004წ. 3 სექტემბრის ¹49 ბრძანებით დამტკიცებულ “მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მიწის ნაკვეთის საზღვრების დადგენის წესით" დადგენილ ნორმებს, მასაც და სხვა მეზობლებსაც შეუძლიათ აწარმოონ მიშენება, კასატორი აღნიშნავს, რომ ბინა არის ავარიული და მიეკუთვნება მე-3 კატეგორიას, რის შესეხებაც არარსებობს დოკუმენტი ექსპერტიზას ეს არ გაუთვალისწინებია და ამიტომ მოითხოვეს ექსპერტიზის ხელახლა ჩატარება.

კასატორი მიიჩნევს, რომ გადაწყვეტილებაში გარკვევით არის მოხსენებული მეზობელი ზ. ს-ა, რომლის ფანჯრებსაც ესაზღვრება მიშენება და აბნელებს მის ბინას. მშენებლობა მათ შეუქმნის დიდ უხერხულობებს, მას ფანჯრის წინ ექნება დიდი სახურავი, რომელზეც იქნება ანტისანიტარია, ხოლო ზაფხულში გამოიწვევს აუტანელ სიცხეს მას მოუწევს 9 მეტრის სიგრძეზე ვერანდის ფანჯრის მთელი პერიმეტრზე გისოსების გაკეთება, რითაც მიადგება მატერიალური ზარალი.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა და მიიჩნევს, რომ კასატორ ვ. ტ-ას საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს უსაფუძვლობის მოტივით და უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 1 მარტის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა აღნიშნავს იმ გარემოებას, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს საერთო მიწის ნაკვეთიდან მოსარჩელისათვის წილის გამოყოფას, რადგან საქმეში არსებული საინვენტარიზაციო გეგმის თანახმად (რომელიც მესამე პირმა ზ. ს-ამ წარადგინა სააპელაციო სასამართლოში და რომლის დედანიც დათვალიერებულ იქნა საკააციო სასამართლოს სხდომაზე), მიწის ის ნაწილი, სადაც მოსარჩელე ნ. ზ-ი ითხოვს დამხმარე სათავსოს მიშენების უფლებას, ამ უკანასკნელის საკუთრებად არის აღრიცხული სკ-ის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახად, რეესტრის მონაცამების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრული პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. ტექბიუროს აღნიშნული მონაცემი (რომელიც საჯარო რეესტრის შექმნამდე ფაქრობრივად მის ფუნქციას ასრულებდა) სადავოდ არ გამხდარა და საწინააღმდეგო არ ყოფილა დამტკიცებული. ამავე დროს საინვენტარიზაციო გეგმის თანახმად ამ მიწის ფართი შეადგენს 12 კვ.მ-ს, ხოლო ნ. ზ-ი უფრო ნაკლები ფართის დამხმარე სათავსოს მშენებლობის ნებართვას ითხოვს. შესაბამისად, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ ნ. ზ-ის ბინის ხის ღია აივნის ფართი 2 კვ. მ-ს შეადგენდა, ხოლო ასაშენებელი სათავსოს ფართი 3,5-ჯერ აღემატება მოსარჩელის კუთვნილ ფართს.

საკასაციო პალატა განუმარტავს კასატორს რომ სსკ-ის 243-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მოსამართლეს, რომელიც არ ეთანხმება უმრავლესობას, შეუძლია წერილობით ჩამოაყალიბოს განსხვავებული აზრი, რომელიც დაერთვის საქმეს, მაგრამ სასამართლო სხდომის დარბაზში არ გამოცხადდება. საკასაციო პალატის ერთ-ერთ მოსამართლის წერილობითი განსხვავებული აზრი ერთვის საქმეს, როგორც თავად საკასაციო საჩივრიდან კი ირკვევა, აღნიშნულის შესახებ გაცხადებული იქნა სასამართლო სხდომაზე, ხოლო, ვინაიდან სსკ-ის 247-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, გადაწყვეტილებას ხელს აწერს განსხვავებული აზრის მქონე მოსამართლეც, ამდენად განსხვავებული აზრის თაობაზე გადაწყვეტილებაში ვერ იქნება მითითებული. ამავე დროს საკასაციო პალატა აღნიშნავს იმ გარემოებას, რომ წერილობით განსხვავებულ აზრში მითითებულ განჩინებასთან არ დათანხმების სხვა საფუძველი ვიდრე ამას კასატორი განმარტავს.

კასატორის მიერ საქმეში არსებულ ექსპერტიზის დასკვნასთან მიმართებაში გამოთქმულ მოსაზრებებთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა განუმარტავს კასატორს, რომ ექსპერტიზის დანიშვნაზე მან თანხმობა განაცხადა რაიონულ სასამართლო სხდომაზე და თუ იგი არ ეთანხმებოდა ექსპერტიზის დასკვნას, იგი უფლებამოსილი იყო აღნიშნულის თაობაზე, მიემართა როგორც რაიონული ისე სააპელაციო სასამართლოსთვის შესაბამისი შუამდგომლობით განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნისა და ჩატარების მოთხოვნით, მაგრამ მას რაიმე პრეტენზია დასკვნასთან მიმართებაში არ გამოუთქვამს. ასევე საქმეში არ არის წარმოდგენილი კასატორის მიერ რაიმე მტკიცებულება იმისა, რომ მათი ბინა ავარიულობის მე-3 კატეგორიას განეკუთვნება.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს იმ გარემოებას, რომ ნ. ზ-ს დამხმარე სათავსოს მშენებლობას კასატორი ვ. ტ-ა არ ეთნხმება იმ მოტივით, რომ ამით გაუარესდება მისი საყოფაცხოვრებო პირობები. საქმეზე ჩატარებული საინჟინრო-ტექნოლოგიური ექსპერტიზის 2003წ. 15 იანვრის ¹1543/15 დასკვნის თანახმად, ეს მშენებლობა ექსპერტის მიერ შესწორებული ვარიანტით არ შეუზღუდავს კასატორს სამშენებლო ნორმებით გათვალისწინებული საცხოვრებელ პირობებს და ამ მიშენებით არ მცირდება ზედა სართულზე ასასვლელი კიბის უჯრედის ზომები. შესაბამისად, საკაასციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ ობიექტურად არ არსებობს არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის მიერ ნ. ზ-ისთვის დამხმარე სათავსოს მშენებლობის ნებართვის გაცემის დამაბრკოლებელი გარემოება. მხოლოდ ზეპირი ახსნა-განმარტება, შესაბამისი არგუმენტებისა და მტკიცებულებების წარმოუდგენლობისას, რასაც მოცემულ შემთხვევაში აქვს ადგილი, არ შეიძლება ექსპერტიზის დასკვნის არგაზიარების და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძვლად იქნეს მიჩნეული.

საკასაციო პალატა ასევე განუმარტავს კასატორს, რომ აღწერილობით ნაწილში დაშვებული მექსნიკური თუ არითმეტიკული შეცდომები არ წარმოადგენს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს. აღნიშნულის თაობაზე კასატორს სსკ-ის 260-ე უხლის საფუძველზე შეეძლო განცხადებით მიემართა სააპელაციო სასამართლოსათვის.

ხოლო რაც შეეხება ზ. ს-ას პროცესში მონაწილეობის საკითხს, იგი საქმეში ჩაბმული იყო მესამე პირად და მონაწილეობდა საკასაციო სასამართლოს სხდომებში.

აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა თვლის, რომ არ არსებობს კასატორ ვ. ტ-ას საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძვლები, შესაბამისად, ამდენად, უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 1 მარტის განჩინება

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 399-ე, 404-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კასატორ ვ. ტ-ას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 1 მარტის განჩინება;

3. ვ. ტ-ას დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟს გადახდა 30 ლარის ოდენობით;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.