ბს-705-610-კ-04 29 ოქტომბერი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

ნ. ქადაგიძე,

გ. ქაჯაია

დავის საგანი: ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ქმედების განხორციელება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 01 ნოემბერს ლ. ტ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე ქ. თბილისის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელე სარჩელში აღნიშვნა, რომ 1987 წელს ლ. ძ-ისაგან შეიძინა ქ. თბილისში, ..... მდებარე საცხოვრებელი ბინა და ეზოს 1/2 ნაწილი, რაზეც სურს მანსარდის დაშენება. მოსარჩელის განმარტებით, მანსარდის დაშენებით არ იზღუდება თანამფლობელის უფლებები, რაც დასტურდება ექსპერტ-არქიტექტორის მიერ გაცემული დასკვნით.

აღნიშნულის თაობაზე მან წერილობით მიმართა ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურს და მოითხოვა არქიტექტურული გეგმარების გაცემა, რაზეც ამ უკანასკნელმა უპასუხა, რომ მანსარდის დაშენებისათვის გეგმარის გაცემა მოხდება სახლთმფლობელის ნოტარიულად დამოწმებული თახმობის წარდგენის შემთხვევაში.

მოსარჩელის მითითებით, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 89-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის განმცხადებლისაგან მოითხოვოს სხვა რაიმე დამატებითი დოკუმენტი ან ინფორმაცია კანონით გათვალისწინებული დოკუმენტის ან ინფორმაციის გარდა. მოსარჩელის მითითებით, ზემოაღნიშნული მუხლიდან გამომდინარე, არქიტექტურის მოთხოვნა უსაფუძვლოა და იურიდიულად დაუსაბუთებელი. აქვე მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ ე. ქ-ესა და ლ. ძ-ს შორის 1985წ. ნოტარიულად დამოწმებული სახლის საკუთრების და სარგებლობის ხელშეკრულებით განსაზღვრული და გამოყოფილი იქნა თანამფლობელობის მიჯნები და საკუთრება. ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებით ბინა გადავიდა მოსარჩელის საკუთრებაში, იგივე სახლთმფლობელობის უფლებებით. ამდენად, მოსარჩელის განმარტებით, ხელშეკრულება წარმოადგენდა სწორედ იმ დოკუმენტს, რომელსაც ითხოვდა არქიტექტურის საქალაქო სამსახური.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა, არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის მიერ გაცემული ყოფილიყო არქიტექტურული გეგმარი.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 11 ნოემბრის განჩინებით მოსარჩელის შუამდგომლობით, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა ე. ქ-ე.

ამავე სასამართლოს 2002წ. 25 ნოემბრის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა ე. ქ-ის განცხადება საქმის წარმოების შეჩერების თაობაზე.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 5 მარტის განჩინებით ლ. ტ-ის განცხადებაზე საფუძველზე შეჩერებული იქნა ლ. ტ-ის სასარჩელო განცხადებაზე საქმის წარმოება ქ. თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 24 თებერვლის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე და განახლდა 2002წ. 28 მაისის განჩინებით.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 6 ივნისის გადაწყვეტილებით ლ. ტ-ს მიეცა სახლის თავის 1/2 ნაწილზე მანსარდის დაშენების უფლება ტექნიკური შესაძლებლობის არსებობის შემთხვევაში.

რაიონული სასამართლოს მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მესამე პირმა _ ე. ქ-ემ.

სააპელაციო საჩივარში აპელანტი აღნიშნავდა, რომ რაიონული სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოტანისას არ იქნა გათვალისწინებული ის გარემოება, რომ მოსარჩელე _ ლ. ტ-ი არ არის სახლის თანამესაკუთრე და მას არ ქონდა უფლება მოეთხოვა სახლზე მანსარდის დაშენება. სახლის ის ნახევარი, რომელშიც ლ. ტ-ი ცხოვრობს ფაქტიურად საკუთრების უფლებით ეკუთვნის შუქრი და ჯ. მ-ებს.

სასამართლომ მოთხოვნა მანსარდის დაშენების შესახებ ისე დააკმაყოფილა, რომ არ დანიშნა საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზა, არ გაარკვია შესაძლებელი იყო თუ არა ავარიულ სახლზე ასეთი მანსარდის დაშენება.

აპელანტის მითითებით, დაშენების შემთხვევაში შეილახება მისი, როგორც მესაკუთრის უფლებები, კერძოდ, საძირკველი ვერ გაუძლებს, სახლი დაინგრევა, ამასთან, დაბნელდება მისი ეზო და ფანჯრები.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი ითხოვდა ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 6 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

ქ. თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 4 მარტის გადაწყვეტილებით ე. ქ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 6 ივნისის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით ლ. ტ-ის სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანისას ძირითადად დაეყრდნო იმ გარემოებას, რომ სკ-ის 173-ე მუხლის შესაბამისად, თითოეულ თანამესაკუთრეს შეუძლია მოთხოვნები წარუდგინოს მესამე პირებს საერთო საკუთრებაში არსებული ქონების გამო, ხოლო ამავე კოდექსის 955.1 მუხლის შესაბამისად, თითოეულ მონაწილეს უფლება აქვს ისარგებლოს საზიარო საგნით ისე, რომ ზიანი არ მიადგეს დანარჩენ მონაწილეთა სარგებლობას.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თანამესაკუთრე ე. ქ-ეს საერთო საკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელ სახლთან დაკავშირებით შეუძლია მოთხოვნა წარუდგინოს მესამე პირის სახით ადმინისტრაციულ ორგანოს _ ქ. თბილისის მერიის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურს, რის გამოც ადმინისტრაციული ორგანო, თავის მხრივ კანონით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილების განხორციელებამდე, ვალდებულია, მოთხოვოს თანამესაკუთრე ლ. ტ-ს, კანონით დადგენილ ფარგლებში საერთო საკუთრების უფლების უზრუნველყოფის მიზნით სხვა თანამესაკუთრის ნოტარიულად დამოწმებული თანხმობის ადმინისტრაციულ ორგანოში წარდგენა. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქმეში წარმოდგენილი 1985წ. 29 ოქტომბრის სანოტარო წესით დამოწმებული სახლის საკუთრებისა და სარგებლობის ხელშეკრულებით არ დასტურდება, რომ თანამესაკუთრე ლ. ტ-ს გააჩნია უფლება თანამესაკუთრის თანხმობის გარეშე აწარმოოს სამშენებლო სამუშაოები საერთო საკუთრების სახლის თავის ნაწილზე.

არ დაეთანხმა რა აღნიშნულ გადაწყვეტილებას ლ. ტ-ის მიერ საქართველოს უზენაეს სასამართლოში წარმოდგენილი იქნა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც კასატორი ითხოვდა თბილისის საოლქო სასამართლოს 2004წ. 4 მარტის გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილებას.

კასატორი საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ საოლქო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოტანისას არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 30 აპრილის გადაწყვეტილებით გაიყო ლ. ტ-სა და ე. ქ-ის თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი და ამ გადაწყვეტილებით ისინი თანამესაკუთრეები აღარ იყვნენ, მაგრამ მიუხედავად ამისა საოლქო სასამართლომ იხელმძღვანელა სკ-ის 173-ე მუხლით, რითაც განისაზღვრება თანამესაკუთრეების უფლებები და არ იხელმძღვანელა სკ-ის 174-182 მუხლებით, რითაც განისაზღვრება სამეზობლო სამართალი.

გარდა ამისა საოლქო სასამართლოს არ განუხილავს მოპასუხის თბილისის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის მიერ დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს სხდომის დროს გამოთქმული თანხმობა სარჩელზე.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების საფუძველზე მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან ფაქტობრივი გარემოებების არასრულყოფილად შემოწმებისა და სკ-ის შესაბამისი ნორმების არასწორად გამოყენების თაობაზე და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან გადაწყვეტილების გამოტანისას ადგილი არა აქვს კანონის დარღვევას.

საქმეში, მართლაც, წარმოდგენილია სახლის საკუთრებისა და სარგებლობის ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისადაც ე. ქ-ესა და ლ. ძ-ს შორის (ამ უკანასკნელმა თავისი წილი გაასხვისა კასატორზე) საერთო სარგებლობაში არსებული სახლიდან მოხდა რეალური წილის გამოყოფა და თითოეული მათგანის წილის განსაზღვრა.

ხელშეკრულების მიუხედავად, ხელშეკრულების საფუძველზე არ იცვლება სახლის სამართლებრივი მდგომარეობა. კერძოდ, სახლი წარმოადგენს საერთო წილად საკუთრებას, რომლის მიმართაც გამოყენებული უნდა იყოს სკ-ის 173-ე მუხლის მოთხოვნები. მითითებული მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად კი საერთო საკუთრებაში არსებული ნივთი თანამესაკუთრესთან შეთანხმების საფუძველზე შეიძლება დაგირავდეს ან უფლებარივად სხვაგვარად დაიტვირთოს ერთ-ერთი მესაკუთრის სასარგებლოდ და მისი ინტერესებისათვის.

საკასაციო სასამართლო კასატორის ყურადღებას მიაქცევს ზემოაღნიშნული მუხლის დებულებებზე და განმარტავს, რომ მითითებული მუხლი მიუხედავად იმისა, საუბარია თანაზიარ თუ წილად საკუთრებაზე, ნივთის დატვირთვისას ითვალისწინებს თანამესაკუთრესთან შეთანხმებას.

ამასთან საყურადღებოა ის გარემოებაც, რომ სკ-ის 211-ე მუხლის თანახმად, შენობის ნაწილები, რომლებიც აუცილებელია ამ შენობის სიმტკიცისა და უსაფრთხოებისათვის არ შეიძლება იყოს ინდივიდუალური საკუთრების საგანი მაშინაც კი, როცა ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში მოქცეულ ფართობშია განლაგებული.

ამდენად, სახლის სახურავი და საძირკველი ყველა შემთხვევაში მიიჩნევა საერთო საკუთრებად, რის გამოც, აღნიშნულთან მიმართებაში ნებისმიერი ცვლილება საჭიროებს თანამესაკუთრის თანხმობას.

ყოველივე ზემოაღნიშნული საკასაციო სასამართლოს აძლევს საფუძველს მიიჩნიოს, რომ კასატორს ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურის მხრიდან მართებულად მიეთით თანამესაკუთრის თანხმობის წარმოდგენის აუცილებლობაზე და შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ ზემოაღნიშნული გარემოებების დადგენისა და შეფასებისას ადგილი არა აქვს სკ-ის ნორმების არასწორ გამოყენებას.

აქვე საკასაციო სასამართლო განმარტავს შემდეგს: იმის გათვალისწინებით, რომ განსახილველი დავის საგანს არ წარმოადგენს თანამესაკუთრის ე. ქ-ის მხრიდან სკ-ის 170-ე მუხლის მე-2 ნაწილით დადგენილი გარემოების არსებობა, კერძოდ, უფლების ბოროტად გამოყენება, აღნიშნული ვერ იქცეოდა სასამართლო მსჯელობის საგნად. რაც კასატორს არ ართმევს უფლებას მოცემულის თაობაზე სამოქალაქო სარჩელით მიმართოს სასამართლოს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მესამე ნაწილით, სსკ-ის 408-ე მუხლის მესამე ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ლ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 4 მარტის გადაწყვეტილება;

3. ლ. ტ-ს გადახდეს სახელმწიფო ბაჟი 30 ლარის ოდენობით.

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.