ბს-860-732-კ-04 25 ნოემბერი, 2004 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კლარჯეიშვილი (მომხსენებელი),

ი. ლეგაშვილი

დავის საგანი: არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზება.

აღწერილობითი ნაწილი:

ქ. ოზურგეთში, ... მდებარე 105 კვ.მ არასაცხოვრებელ ფართში ფუნქციონირებდა საყოფაცხოვრებო მომსახურების სამმართველოს „ს.-ი”, რომელიც 1991 წელს შეუერთდა ამავე სამმართველოსთან შექმნილ კოოპერატივ „გ.-ს” და 1991წ. 16 თებერვალს, პირადი განცხადებების საფუძველზე, „ს.-ის” თანამშრომლები სამუშაოდ მიღებულ იქნენ კოოპერატივ „გ.-ში”. 105 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართიც იჯარით დაიკავა კოოპერატივმა „გ.-მ”. 1992წ. 9 ნოემბერს კოოპერატივ „გ.-სა” და საწარმოო-კომერციულ ფირმა „ა.-ს” შორის დაიდო ურთიერთშეთანხმების ხელშეკრულება, რომლითაც „ა.-მ” გაისტუმრა კოოპერატივ „გ.-ის” მიერ ბანკიდან აღებული კრედიტი _ 26000 მანეთი, რის სანაცვლოდაც „გ.-მ” “ა.-ს” დაუთმო ყველა უფლება „ს.-ის” ფართზე. შესაბამისად, კოოპერატივ „გ.-დან” თანამშრომლები გათავისუფლდნენ და 1992წ. 1 ოქტომბერს პირადი განცხადებით მუშაობა დაიწყეს კომერციულ ფირმა „ა.-ში”.

1993წ. 1 სექტემბერს კომერციულმა ფირმა „ა.-მ” ოზურგეთის აღმასკომის სახლმმართველობასთან დადო იჯარის ხელშეკრულება 105 კვ.მ არასაცხოვრებელ ფართზე, რომელიც განახლდა 1994-95 წლებში. 1996წ. 29 იანვარს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ოზურგეთის რაიონულმა სამმართველომ ... მდებარე 105 კვ.მ არასაცხოვრებელ ფართზე გამოაცხადა კონკურსი იჯარა-გამოსყიდვის უფლების შესახებ. კომერციულ ფირმა “ა.-ში” შეიქმნა ორი ამხანაგობა ქალთა და მამაკაცთა განყოფილებების მიხედვით, რომლებმაც ცალ-ცალკე შეიტანეს განცხადება კონკურსში მონაწილეობის მიღებაზე. ქალთა განყოფილების თანამშრომელთა მიერ შეიქმნა ამხანაგობა, შემდგომში _ შპს „მ.-ა”. სახელმწიფო ქონების მართვის ოზურგეთის რაიონული სამმართველოს გადაწყვეტილებით, საქართველოს პარლამენტის 1994წ. ¹555 დადგენილებით დამტკიცებული „სახელმწიფო ქონების იჯარის გაცემის შესახებ” დებულების მე-17 მუხლის საფუძველზე, საპრივატიზებო ფართიდან 78 კვ.მ ფართობი 1996წ. 19 დეკემბრის ¹41 ხელშეკრულებით იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით გადაეცა ე.წ. ქალთა სალონში შექმნილ ამხანაგობას, ხოლო დანარჩენი ფართი გადაეცა კომერციულ ფირმა „ა.-ს”, რაც ფირმა „ა.-მ” უკანონოდ მიიჩნია და ოზურგეთის რაიონულ სასამართლოში 1997წ. 16 დეკემბერს სარჩელი აღძრა ფართის დაბრუნების შესახებ.

2001წ. 15 ოქტომბერს შპს „ა.-მ” ოზურგეთის რაიონულ სასამართლოში კვლავ აღძრა სარჩელი შპს „მ.-ს” და ქონების მართვის ოზურგეთის სამმართველოს მიმართ და შემდეგი მოტივით მოითხოვა ე. წ. ქალთა სალონის ამხანაგობასთან 1996წ. 19 დეკემბერს დადებული იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულების გაუქმება და ფართის უპირატესი უფლებით შპს „ა.-ისათვის” მიყიდვა:

მოსარჩელის მითითებით, 1992 წელს მან კოოპერატივ „გ.-ს” დაუფარა ბანკიდან აღებული კრედიტი _ 26000 მანეთი, რის სანაცვლოდ იჯარით გადაეცა ... მდებარე 105 კვ.მ-ის ს.-ი, რომელშიც ტიხარით იყო გამოყოფილი ქალთა და მამაკაცთა სალონები. შესაბამისად, სალონის თანამშრომლები პირადი განცხადების საფუძველზე სამუშაოდ მან აიყვანა. ფირმა „ა.-მა” ქონების მართვის ოზურგეთის სამმართველოს მიმართა განცხადებით მთლიანი ფართის, 105 კვ.მ-ის, მისთვის იჯარა-გამოსყიდვით გადაცემის შესახებ, ვინაიდან სახლმმართველობასთან დადებული ხელშეკრულების თანახმად, იგი სარგებლობდა ფართის უპირატესი შესყიდვის უფლებით, რაც არ დაკმაყოფილდა და ფართის ნაწილი გადაეცა ქალთა სალონში მომუშავე ამხანაგობას, რაც უკანონოა, რადგან პრივატიზების სამმართველომ საქართველოს პარლამენტის 1994წ. ¹555 დადგენილებით სახელმწიფო საწარმოს მუშაკებისათვის გათვალისწინებული უპირატესობა გაავრცელა ამხანაგობაზე, რომელიც 1989 წლიდან აღარ წარმოადგენდა სახელმწიფო საწარმოს, რადგან სალონში 1989 წელს დაარსდა კოოპერატივი. მოსარჩელის მითითებით, კანონიერების აღსადგენად ჯერ კიდევ 1997 წელს მიმართა სასამართლოს, რასაც სასამართლოს მხრიდან რაიმე რეაგირება არ მოჰყოლია. დის მძიმე ავადმყოფობის გამო ვერ მოახერხა სასამართლოსთვის მიემართა და მხოლოდ მისი გამოჯანმრთელებისი შემდეგ განაახლა საქმე, რის გამოც ითხოვს გაცდენილი ვადის საპატიოდ მიჩნევას და სარჩელის დაკმაყოფილებას.

სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ოზურგეთის სამმართველომ და შპს „მ.-მ” სარჩელი არ ცნეს უსაფუძვლობისა და ხანდაზმულობის გამო.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 5 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს „ა.-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა, სასარჩელო ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა მას ჩაეთვალა საპატიო მიზეზით გაშვებულად. ბათილად იქნა ცნობილი ე.წ. ქალთა სალონის ამხანაგობასთან 1996წ. 19 დეკემბერს დადებული ხელშეკრულება არასაცხოვრებელი ფართის იჯარა-გამოსყიდვის შესახებ თანამდევი შედეგებით. სახელმწიფო ქონების მართვის ოზურგეთის სამმართველოს დაევალა სადავო ფართზე პირდაპირი წესით იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით შპს „ა.-თან” ხელშეკრულების გაფორმება, რაც სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ქონების მართვის სამმართველოსა და შპს „მ.-ის” მიერ. საქმე არაერთგზის იქნა განხილული სააპელაციო-საკასაციო სასამართლოთა მიერ.

ბოლოს, ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 29 მარტის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა შპს „ა.-ის” სარჩელი; ბათილად იქნა ცნობილი ე.წ. ქალთა სალონის ამხანაგობასა და ქონების მართვის ოზურგეთის სამმართველოსთან 1996წ. 19 დეკემბერს დადებული იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულება, სახელმწიფო ქონების მიღება-ჩაბარების აქტი და საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა, ხოლო სარჩელი სადავო ფართის მოსარჩელისათვის უპირატესი უფლების მიყიდვის შესახებ შემდეგი მოტივით არ დაკმაყოფილდა:

1. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოება, რომ ოზურგეთის რაიონის პრეფექტის კაბინეტის 1991წ. 2 დეკემბრის ¹125 დადგენილებით, სსრ კავშირის მინისტრთა საბჭოს 1987წ. ¹162 დადგენილების შესაბამისად შეიქმნა საწარმოო კომერციული ფირმა „ა.-ი”, რომელიც ოზურგეთის რაიონის გამგეობის 1993წ. 5 მარტის ¹297 გადაწყვეტილებით გარდაიქმნა ერთი პირის საწარმო “ა.-ად”.

1991 წელს საყოფაცხოვრებო მომსახურების სამმართველოს „ს.-ი” შეუერთდა ამავე სამმართველოსთან შექმნილ კოოპერატივ “გ.-ს” და სალონის თანამშრომლები პირადი განცხადების საფუძველზე 1991წ. 16 თებერვლიდან მიღებულ იქნენ კოოპერატივ „გ.-ში”. 1992წ. 9 ნოემბერს “ა.-სა” და „გ.-ს” შორის დაიდო ურთიერთშეთანხმების ხელშეკრულება, რომლითაც „ა.-მა” კოოპერატივს დაუფარა სალონის შეკეთებისათვის მიღებული კრედიტი _ 26000 მანეთი, სანაცვლოდ „გ.-მ” ს.-ის ფართზე უფლება დაუთმო “ა.-ს”, რომელმაც 1992-95 წლებში არასაცხოვრებელი ფართის იჯარის ხელშეკრულება დადო ოზურგეთის საწარმო კომუნალურ მეურნეობასთან, ხოლო „გ.-ის” თანამშრომლები 1992წ. 1 ოქტომბრიდან პირადი განცხადების საფუძველზე გახდნენ კოოპერატივ “ა.-ის” თანამშრომლები;

2. სააპელაციო პალატამ საფუძვლიანად მიიჩნია შპს „ა.-ის” სარჩელი, ე.წ. ქალთა სალონის, ამხანაგობასთან სადავო ფართის იჯარა-გამოსყიდვის შესახებ 1996წ. 19 დეკემბრის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში, რადგან საქართველოს პარლამენტის 1994წ. 20 სექტემბრის ¹555 დადგენილებით დამტკიცებული „სახელმწიფო ქონების იჯარით გაცემის შესახებ” დებულების მე-17 მუხლი სახელმწიფო საწარმოს იჯარით გაცემისას უპირატეს უფლებას ანიჭებს მხოლოდ ამავე საწარმოს თანამშრომლების მიერ შექმნილ ამხანაგობას. 1996წ. იანვრისათვის, კონკურსის ჩატარების მომენტისათვის, სააპელაციო პალატამ დადგენილად ცნო, რომ საპრივატიზებო ფართზე განთავსებული აღარ იყო სახელმწიფო საწარმო _ ოზურგეთის საყოფაცხოვრებო მომსახურების სამმართველო, არამედ ამ ფართს 1991 წლიდან იჯარით ფლობდა კოოპერატივი „გ” და შემდეგ კომერციული ფირმა „ა.-ი”. ამასთან, ქონების იჯარის გაცემისას უპირატესი შესყიდვის უფლება ენიჭება სწორედ სახელმწიფო დაწესებულების თანამშრომლებს და, სააპელაციო სასამართლოს აზრით, არ შეიძლება უპირატესი შესყიდვის ეს უფლება გამოყენებულ იქნეს საკუთრების სხვა ფორმით არსებულ საწარმოთა თანამშრომლების მიერ;

3. შპს „ა.-ის” სარჩელი სასამართლომ ხანდაზმულად არ მიიჩნია, ვინაიდან სააპელაციო პალატამ იზურგეთის რაიონული სასამართლოდან გაცემული არაერთი ცნობის საფუძველზე და წარმოდგენილი მასალებით დადგენილად ცნო, რომ შპს „ა.-მა” 1997წ. 16 დეკემბერს სარჩელით მიმართა ოზურგეთის რაიონულ სასამართლოს, რომელსაც სარჩელი არც ხარვეზის გამო დაუტოვებია უმოძრაოდ და არც განუხილველად. 1997 წელს აღძრული სარჩელის შინაარსის, მხარეების, დავის საგნისა და საფუძვლის იგივეობა 2001 წელს აღძრულ სარჩელთან სააპელაციო პალატამ ასევე დადასტურებულად მიიჩნია. ვინაიდან ე.წ. ქალთა სალონის ამხანაგობასთან სადავო იჯარის ხელშეკრულება დაიდო 1996წ. 19 დეკემბერს, ხოლო პირველი სარჩელი ოზურგეთის სასამართლოში „ა.-მ” აღძრა 1997წ. 16 დეკემბერს, იმჟამად მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 75-ე მუხლის თანახმად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელი ხანდაზმულობის ვადაში იყო აღძრული. ამჟამად მოქმედი სკ-ის 138-ე, 139-ე მუხლების მიხედვით, სარჩელის სასამართლოში წარდგენა ხანდაზმულობის ვადის დინების შეწყვეტის საერთო საფუძველია, ამიტომ სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა „მ.-ის” მოსაზრება „ა.-ის” სარჩელის ხანდაზმულობის შესახებ;

4. სააპელაციო პალატამ “ა.-ის” სარჩელი სადავო ფართზე უპირატესი შესყიდვის უფლების მინიჭების ნაწილში არ დააკმაყოფილა და მიუთითა, რომ 1995წ. 1 სექტემბერს საბინაო კომუნალურ მეურნეობასთან დადებული იჯარის ხელშეკრულების 5.2 პუნქტში გათვალისწინებული შეთანხმება უპირატესი შესყიდვის უფლებაზე სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი ვერ გახდება, რადგან საქართველოს პარლამენტის ზემოანიშნული ¹555 დადგენილებით დამტკიცებული სახელმწიფო ქონების იჯარით გაცემის შესახებ დებულების მიხედვით, „იჯარის შესახებ” კანონის მოქმედებამდე გამოსყიდვის უფლებით დადებული ყველა საიჯარო ხელშეკრულება უნდა გადაფორმებულიყო სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ტერიტორიულ ორგანოებთან, რაც ფირმა „ა.-ის” შემთხვევაში არ განხორციელებულა, ოზურგეთის საბინაო-კომუნალურ მეურნეობას კი აღარ ჰქონდა უფლება მიეთითებინა უპირატესი შესყიდვის უფლებაზე.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრდა შპს „მ.-ისა” და „ა.-ის” მიერ. შპს „მ.-ა” შემდეგი მოტივით ითხოვს გადაწყვეტილების გაუქმებას და “ა.-ის” სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას:

1. კასატორის აზრით, სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს სსკ-ის 393-394-ე მუხლების საფუძველზე, რადგან სასამართლომ არასწორად გამოიყენა და განმარტა კანონი და გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული. ამასთან, სასამართლოს მიერ მიზანმიმართულად უგულებელყოფილია საქმეში არსებული მტკიცებულებანი. კასატორის მითითებით, შპს „ა.-ის” სარჩელი ხანდაზმულია. კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს კანცელარიის გამგის მიერ გაცემულ ცნობას, თითქოს „ა.-მ” 1997 წელს სარჩელით მიმართა სასამართლოს, რადგან, გარდა კანცელარიაში “რეგისტრირებისა”, განცხადება ფიზიკურად არ არსებობს, არც რაიმე საპროცესო მოქმედება ჩატარებულა მასზე, სასამართლო რაიმე გადაწყვეტილება არ გამოუტანია მის შესახებ, ამიტომ კასატორს აქვს საფუძვლიანი ეჭვი, ივარაუდოს, რომ სასამართლოს კანცელდარიის მეშვეობით მოხდა „ა.-ის” სარჩელის ყალბი რეგისტრაცია, რის გამოც უსწოროა სკ-ის 138-139-ე მუხლების საფუძველზე ხანდაზმულობის ვადის დინების შეწყვეტის შესახებ სასამართლოს მითითება. სადავო ხელშეკრულება დადებულია 1996წ. 19 დეკემბერს. „ა.-მა” სარჩელი აღძრა 2001წ. ოქტომბერს, იმჟამად მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 75-ე მუხლით გათვალისწინებული სამწლიანი ვადის გადაცილებით, ამდენად “ა.-ის” სარჩელი ხანდაზმულია და უარი უნდა ეთქვას;

2. ასევე უსაფუძვლო და არაობიექტურია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება 1996წ. 19 დეკემბრის იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილშიც, თითქოს ... განთავსებული ს.-ი არ იყო სახელმშწიფო საწარმო და იქ 1968 წლიდან დასაქმებული მუშაკები არ მიეკუთვნებოდნენ სახელმწიფო საწარმოში დასაქმებულ პირებს, რასაც კასატორი კატეგორიულად არ ეთანხმება. მისი განმარტებით, ... მდებარე საყოფაცხოვრებო მომსახურების სალონი 1968 წელს გაიხსნა, რომელსაც 1990 წელს ოზურგეთის რაიაღმასკომის მიერ ჩაუტარდა სარემონტო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, მოხდა ქალთა და მამაკაცთა განყოფილების გამიჯვნა, რაც ოზურგეთის რაიაღმასკომთან ერთად დააფინანსა კოოპერატივმა „გ.-მ”, თუმცა გაურკვეველია, რა შემხებლობა ჰქონდა ტანსაცმლის ინდკერვის კოოპერატივ „გ.-ს” მათთან. სასამართლომ სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე დადგენილად ცნო, თითქოს ს.-ი ზემდგომი ორგანოების მითითებით, 1991წ. 1 ოქტომბრის ¹3 ბრძანებით გადავიდა კოოპერატიულ საქმიანობაზე და შეუერთდა კოოპერატივ „გ.-ს”, რის დამადასტურებელი მტკიცებულება, გარდა შპს „ო.-ის” დირექტორის მიერ გაცემული ცნობისა, საქმეში არ მოიპოვება.

კასატორის მითითებით, ფირმა „ა.-ის” რეგისტრაცია ოზურგეთის რაიონის გამგეობის მიერ განხორციელდა 1993წ. 20 ივნისს და მანამდე მას არ ჰქონდა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე გარიგებების დადების უფლება, ამიტომ უკანონო და იურიდიული ძალის არმქონეა „გ.-სა” და „ა.-ს” შორის დადებული შეთანხმება კრედიტის დაფარვის სანაცვლოდ ს.-ის არასაცხოვრებელი ფართისა და კუთვნილი ინვენტარის გადაწერა-გადაცემის შესახებ. ასევე, ს.-ის მუშაკთა შრომის წიგნაკებში შესრულებული ჩანაწერი, რომ ისინი 1991წ. 16 თებერვლიდან მიღებული არიან კოოპერატივ „გ.-ში”; 1992წ. 1 ოქტომბრიდან გათავისუფლდნენ კოოპერატივიდან და მიღებულ იქნენ ფირმა “ა.-ში”. ამ უკანონო გარიგების საფუძველზე მომხდარი ჩანაწერებით უხეშად დაირღვა 1968 წლიდან სახელმწიფო საწარმოში დასაქმებულ ადამიანთა შრომითი და ქონებრივი უფლებები.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ნაწილობრივ საკასაციო წესით გასაჩივრდა შპს „ა.-ის” მიერ, რომელიც 1994-95 წლების იჯარის ხელშეკრულების 5.2 მუხლის საფუძველზე ითხოვს სადავო ფართის უპირატესი შესყიდვის უფლების “ა.-ისათვის” მინიჭებას.

საკასაციო სასამართლოში საქმის ზეპირი განხილვისას კასატორებმა მხარი დაუჭირეს თავიანთ საკასაციო საჩივრებს და მოითხოვეს მათი დაკმაყოფილება, ხოლო ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ოზურგეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს წარმომადგენელი საკასაციო სასამართლოში არ გამოცხადდა და საკასაციო საჩივრები განხილულ იქნა მის გარეშე, თანახმად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 27-ე მუხლისა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობის შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „მ.-ისა” და შპს „ა.-ის” საკასაციო საჩივრები, უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით, არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 29 მარტის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო პალატა, უსაფუძვლობის მოტივით, არ იზიარებს კასატორ შპს „მ.-ის” მოსაზრებას შპს „ა.-ის” სარჩელის ხანდაზმულობის შესახებ, ვინაიდან, მართალია, განსახილველი სარჩელი შპს „ა.-მ” ქონების მართვის ოზურგეთის სამმართველოსა და შპს „მ.-ის” მიმართ იჯარა-გამოსყიდვის შესახებ 1996წ. ხელშეკრულების ბათილობისა და უპირატესი უფლებით სადავო ფართის მისთვის გადაცემის თაობაზე ოზურგეთის რაიონულ სასამართლოში აღძრა 2001წ. 15 ოქტომბერს, მაგრამ საქმეში წარმოდგენილი სარჩელის ასლისა და ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს კანცელარიის მიერ გაცემული არაერთი ცნობით დასტურდება, რომ შპს ფირმა „ა.-მ” იგივე შინაარსის სარჩელი ოზურგეთის რაიონულ სასამართლოში აღძრა 1997წ. 16 დეკემბერს, რასაც სასამართლოს კანცელარიაში მიენიჭა სარეგისტრაციო ¹359 და განსახილველად დაეწერა მოსამართლე მ. ჯ.-ს, რომელიც შემდგომში იყო კასატორ შპს „მ.-ის” წარმომადგენელი. ორივე სარჩელით შპს „ა.-ი” ითხოვდა ე.წ. ქალთა სალონის თანამშრომელთა ამხანაგობასთან (შემდგომ _ შპს „მ.-ა”) სახელმწიფო ქონების მართვის ოზურგეთის სამმართველოს მიერ 1996წ. 19 დეკემბერს დადებული არასაცხოვრებელი ფართის იჯარა-გამოსყიდვის შესახებ ხელშეკრულების გაუქმებას და ფართის უპირატესი უფლებით მისთვის გადაცემას. ვინაიდან დავის საგანს 1996წ. 19 დეკემბრის ხელშეკრულება წარმოადგენდა, თავდაპირველი სარჩელი კი შპს „ა.-ის” მიერ 1997წ. 16 დეკემბერს იყო აღძრული, საკასაციო პალატა სრულიად იზიარებს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს მოსაზრებას შპს „ა.-ის” სარჩელის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964წ.) 75-ე მუხლით გათვალისწინებულ ხანდაზმულობის ვადაში აღძვრის შესახებ. კასატორმა ვერ წარმოადგინა ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს მიერ შპს „ა.-ის” აღნიშნულ სარჩელთან დაკავშირებით მიღებული რაიმე პროცესუალური აქტი, განჩინება სარჩელის უმოძრაოდ ან განუხილველად დატოვების შესახებ. სარჩელის შეტანა სასამართლოში ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტის საფუძველია, როგორც ახალი სკ-ის 138-ე მუხლის, ისე _ იმჟამად მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 83-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად. ამიტომ, ვინაიდან შპს „ა.-ს” 1997წ. 16 დეკემბერს ჰქონდა დადგენილი წესით სარჩელი აღძრული ოზურგეთის რაიონულ სასამართლოში სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 75-ე მუხლით გათვალისწინებულ ხანდაზმულობის ვადაში, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას, რომ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის მიმდინარეობა შეწყდა „ა.-ის” სარჩელის აღძვრით. ის გარემოება, რომ ოზურგეთის რაიონულმა სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული რაიმე პროცესუალური მოქმედება არ განახორციელა სარჩელთან დაკავშირებით და შპს „ა.-ს” 2001წ. 15 ოქტომბერს კვლავ დასჭირდა იგივე სარჩელით სასამართლოსათვის მიმართვა, საკასაციო პალატის აზრით, არ შეიძლება გახდეს შპს „ა.-ის” სარჩელის ხანდაზმულად ცნობის საფუძველი, რადგან ახალი სარჩელის აღძვრა განპირობებული იყო სასამართლოს უმოქმედობით და, ფაქტობრივად, მართლმსაჯულების განხორციელებაზე უარის თქმას წარმოადგენს, რაც დაუშვებელია და საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და „ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა შესახებ” ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით აღიარებული უფლებების სამართლიანი სასამართლოს გზით დაცვის უგულებელყოფას წარმოადგენს.

ამდენად, წარმოდგენილი სარჩელის ასლითა და ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს კანცელარიის ცნობებით დასტურდება შპს „ა.-ის” მიერ სარჩელის 1997წ. 16 დეკემბერს აღძვრის ფაქტი, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას შპს „ა.-ის” სარჩელის ხანდაზმულობის ვადის დაცვით შეტანის შესახებ და უსაფუძვლობის გამო, ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე;

2. სახელმწიფო ქონების მართვის ოზურგეთის რაიონულმა სამმართველომ “სახელმწიფო საწარმოთა პრივატიზების შესახებ” კანონის, ასევე „სახელმწიფო ქონების იჯარით გაცემის შესახებ” 1994წ. 20 სექტემბრის ¹555 დადგენილებით დამტკიცებული დებულების მე-17 მუხლის თანახმად, სადავო არასაცხოვრებელი ფართის იჯარით გაცემისას კონკურსისა და აუქციონის გარეშე უპირატესი უფლება მიანიჭა ე.წ. ქალთა სალონის თანაშრომელთა ამხანაგობას, რაც სააპელაციო პალატამ უკანონოდ მიიჩნია, რასაც საკასაციო პალატაც იზიარებს. მითითებული ნორმის თანახმად, სახელმწიფო საწარმოს (სტრუქტურული ერთეულის) იჯარით გაცემისას ამავე საწარმოს თანაშრომლების მიერ შექმნილ ამხანაგობას უპირატესი უფლება აქვს, პირდაპირი კონკურსისა და აუქციონის გარეშე აიღოს ქონება იჯარით, თუ განცხადებას წარუდგენს კომისიას საინფორმაციო ცნობის გამოქვეყნებიდან 14 კალენდარული დღის განმავლობაში. ამდენად, აღნიშნული ნორმით კონკურსისა და აუქციონის გარეშე პირდაპირი წესით სახელმწიფო ქონების იჯარით აღების უფლება ენიჭებოდა მხოლოდ სახელმწიფო საწარმოს თანამშრომლების მიერ შექმნილ ამხანაგობას.

განსახილველ შემთხვევაში ... მდებარე არასაცხოვრებელი ფართი, მართალია, წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას, მაგრამ იქ მომუშავე ე. წ. ქალთა სალონის თანამშრომლები აღარ იყვნენ სახელმწიფო საწარმოს თანამშრომლები, რადგან სადავო კონკურსის დროისათვის, ანუ 1996 წლისათვის, ისინი იყვნენ კომერციული ფირმა „ა.-ის” თანამშრომლები, კერძოდ, საქმეში წარმოდგენილი შრომის წიგნაკების ჩანაწერებით ირკვევა, რომ ... მდებარე ს.-ის თანამშრომლები 1991წ. 16 თებერვლიდან წარმოადგენენ არა სახელმწიფო საწარმოს, არამედ _ კოოპერატივ „გ.-ის” თანამშრომლებს, საიდანაც პირადი განცხადებით გათავისუფლდნენ 1992წ. 14 სექტემბერს და იმავე, 1992წ. 1 ოქტომბრიდან მიღებულ იქნენ სამუშაოდ კომერციულ ფირმა “ა.-ში”. საქმეში ასევე წარმოდგენილია ს.-ის თანამშრომელთა, მათ შორის, კასატორ “მ.-ის” დირექტორ რ. ქარცვაძის წერილობითი განცხადება კომერციულ ფირმა „ა.-ში” სამუშაოდ მიღების შესახებ, დათარიღებული 1992წ. ოქტომბრით. მტკიცებულების სახით წარმოდგენილია ასევე რ. ქ.-ის სანოტარო წესით დამოწმებული თანხმობა კომერციული ფირმა “ა.-იდან” გამოყოფის შესახებ, რაც 1996წ. 12 მარტით არის დათარიღებული და რ. ქ.-ც არ უარყოფს. შრომის წიგნაკში შესრულებული ჩანაწერი 1991 წლიდან კოოპერატივ „გ.-სა” და 1992 წლიდან კომერციულ ფირმა „ა.-ში” გადაყვანის შესახებ ქალთა სალონის თანამშრომლებს დადგენილი წესით არ გაუსაჩივრებიათ და არ უდავიათ სახელმწიფო საწარმოდან კომერციულ სტრუქტურაში გადაყვანის შესახებ. ამიტომ საკასაციო პალატა ამ ნაწილშიც სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ 1996 წლისათვის ს.-ის თანამშრომლები იყვნენ არა სახელმწიფო საწარმოს, არამედ კომერციული ფირმა „ა.-ის” თანამშრომლები, რის გამოც „სახელმწიფრო ქონების იჯარით გაცემის” შესახებ დებულების მე-17 მუხლით სახელმწიფო საწარმოს თანამშრომელთა ამხანაგობისათვის გათვალისწინებული შეღავათი მათზე არასწორად გავრცელდა და კონკურსისა და აუქციონის გარეშე, უკანონოდ მიეცათ პირდაპირი წესით ფართზე იჯარა-გამოსყიდვის უფლება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად ცნო ბათილად 1996წ. 19 დეკემბრის ხელშეკრულება და ამ ნაწილში შპს „მ.-ის” საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს;

3. საკასაციო პალატა, უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით, ასევე არ იზიარებს შპს „ა.-ის” საკასაციო საჩივარს არასაცხოვრებელ ფართზე უპირატესი უფლების მინიჭების შესახებ და მთლიანად ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას, რომ საქართველოს პარლამენტის 1994წ. 20 სექტემბრის ¹555 დადგენილების მე-3 პუნქტის თანახმად, „იჯარის შესახებ” კანონის ამოქმედებამდე ქონების გამოსყიდვის უფლებით დადებული საიჯარო ხელშეკრულება უნდა გაფორმებულიყო ქონების მართვის სამმართველოსთან ან მის ტერიტორიულ ორგანოსთან. „იჯარის შესახებ” კანონისა და ¹555 დადგენილების ამოქმედების შემდეგ, 1995წ. 1 სექტემბერს, ფირმა “ა.-სა” და ოზურგეთის საბინაო-კომუნალურ საწარმოთა კომბინატის სახლმმართველობას შორის დაიდო ... მდებარე არასაცხოვრებელი 105 კვ.მ-ის იჯარის ხელშეკრულება, რომლის 5.2 მუხლი ითვალისწინებდა საიჯარო ქონების გაყიდვის შემთხვევაში „ა.-ის” უპირატეს უფლებას, მაგრამ აღნიშნული ხელშეკრულება არ შეესაბამებოდა „იჯარის შესახებ” კანონისა და საქართველოს პარლამენტის ¹555 დადგენილებას, რადგან ხელშეკრულება იჯარით სახელმწიფო ქონების გადაცემაზე დადებულია იმ პერიოდისათვის უკვე არაუფლებამოსილი პირის, ოზურგეთის საბინაო-კომუნალურ საწარმოთა კომბინატის სახლმმართველობასთან, ნაცვლად სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ოზურგეთის სამმართველოსი. ამიტომ არაუფლებამოსილ პირთან კომპეტენციის ფარგლების გადაცილებით დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე „ა.-ისათვის” უპირატესი შესყიდვის უფლების მინიჭება კანონსაწინააღმდენოა, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად არ დააკმაყოფილა შპს „ა.-ის” აღნიშნული მოთხოვნა და საკასაციო პალატა ამ ნაწილშიც სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას.

ამდენად, საკასაციო პალატა, უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით ვერ გაიზიარებს შპს „მ.-ისა” და შპს „ა.-ის” საკასაციო საჩივრებს, თვლის, რომ კასაციები არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 29 მარტის გადაწყვეტილება, რადგან საკასაციო საჩივრებში მითითებულ კანონდარღვევებს ადგილი არ ჰქონია. სასამართლომ საქმის ფაქტობრივ გარემოებათა სწორი დადგენით და კანონის მართებული გამოყენება-განმარტებით გამოიტანა კანონიერი გადაწყვეტილება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი, სსკ-ის 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „მ.-ისა” და შპს „ა.-ის” საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 29 მარტის გადაწყვეტილება;

3. უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოო და არ საჩივრდება.