¹ბს-1154-1143(გ-11) 14 სექტემბერი, 2011 წ. ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ლევან მურუსიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის, 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, განიხილა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს სასარჩელო განცხადებასთან დაკავშირებით წარმოშობილი დავა განსჯადობაზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატასა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას შორის.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2009 წლის 12 ივნისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სასარჩელო განცხადებით მიმართა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ, მოპასუხე _ სს «...” მიმართ, თანხის დაკისრების თაობაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილებით საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს სარჩელი დაკმაყოფილდა; სს «...” მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 107 775.38 ლარის გადახდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილებაზე 2010 წლის 14 აპრილს წარდგენილ იქნა სააპელაციო საჩივარი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 18 ივნისის განჩინებით განსახილველად იქნა მიღებული სს «...” სააპელაციო საჩივარი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 24 მარტის განჩინებით სს «...” სააპელაციო საჩივარი (საქმე ¹2/ბ 1488-10) განსახილველად განსჯადობით გადაეცა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას.

სამოქალაქო საქმეთა პალატის მოსაზრებით, განსახილველ შემთხვევაში, განმსაზღვრელი იყო ის ფაქტი, რომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო სადავო ხელშეკრულების დადებისას ახორციელებდა საჯაროსამართლებრივ უფლებამოსილებას. ხელშეკრულების დადებისას სამინისტროს – ადმინისტრაციულ ორგანოს მიზანს წარმოადგენდა საჯარო ამოცანების აღსრულება, მიღწევა, რამდენადაც მოცემულ შემთხვევაში, მხარეთა შორის ხელშეკრულება დაიდო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საჯარო სამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით, რაც ადმინისტრაციული ხელშეკრულების სამართლებრივი ხასიათის განმსაზღვრელ ძირითად ელემენტს წარმოადგენდს.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 25¹-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამოქალაქო პალატამ განმარტა, რომ ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებასთან, შესრულებასა და შეწყვეტასთან დაკავშირებული დავები განიხილებოდა საერთო სასამართლოების მიერ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით. ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ კერძო სამართლებრივი ხელშეკრულების დადებასთან, შესრულებასთან და შეწყვეტასთან დაკავშირებული დავები განიხილებოდა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო პალატამ მიიჩნია, რომ სასწავლო დაწესებულებებში სარემონტო სამუშაოების ჩატარება მიეკუთვნებოდა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს საჯარო უფლებამოსილებას და სწორედ ამ მიზნით იქნა დადებული სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ¹06-101/3 ხელშეკრულება, რის გამოც დასახელებული ხელშეკრულება წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებას. შესაბამისად, სადავო სამართალურთიერთობა სცილდებოდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლით განსაზღვრულ სამოქალაქო სამართალწარმოების სფეროს, გამომდინარეობდა ადმინისტრაციული (საჯარო) სამართლის კანონმდებლობიდან და დავის განხილვაზე უფლებამოსილ სასამართლოს წარმოადგენდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 28 ივნისის განჩინებით აპელანტ სს «...» სააპელაციო საჩივარი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილებაზე, განსჯადობის საკითხის გადასაწყვეტად, გადაეცა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას.

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2006 წლის 21 ივნისს, მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის დადებულ იქნა სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულება ¹06-101/3. დასახელებული ხელშეკრულება ითვალისწინებდა ქ. რუსთავის პროფესიული ლიცეუმის შენობის სარემონტო სამუშაოების განხორციელებას, თანხის ოდენობად განისაზღვრა 889 243 ლარი, ხელშეკრულების ვადად კი 3 თვე. ხელშეკრულების 10.2 ქვეპუნქტი ითვალისწინებს გრაფიკით გათვალისწინებული სამუშაოს შესრულების ვადის გადაცილების შემთხვევაში საურავის დაკისრებას ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე შეუსრულებელი სამუშაოს ღირებულების 1%-ის ოდენობით.

მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის 2006 წლის 21 ივნისს გაფორმებულ სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ ¹01-101/3 ხელშეკრულებაში შეტანილ იქნა შემდეგი ცვლილებები: 1. 2006 წლის 11 სექტემბერს მხარეთა შეთანხებით ხელშეკრულების საერთო ღირებულებამ შეადგინა 860904.12 ლარი, ხოლო მიმწოდებლი ვალდებული იყო სარემონტო სამუშაოები განეხორციელებინა შეთანხმებული გრაფიკით 2006 წლის 1 ნოემბრამდე. პირველ თვეში შესრულებული უნდა ყოფილიყო მთლიანი სამუშაოს მოცულობის 45%, მეორე თვეში _ 30%, მესამე თვეში _ 25%. 2. 2006 წლის 24 ნოემბერს მხარეთა შორის დადებული შეთანხმებით, სამუშაოების დასრულების ვადა განისაზღვრა 2007 წლის 15 იანვრამდე; 3. 2007 წლის 23 იანვრის მხარეთა შეთანხმებით სამუშაოების დასრულების ვადად განისაზღვრა 2007 წლის 1 ივლისი.

ქ. რუსთავის პროფესიული ლიცეუმის სარეაბილიტაციო სამუშაოები დასრულდა 2007 წლის 15 აგვისტოს, დაგვიანებით შესრულებული სამუშაოების ღურებულებამ შეადგინა 244 944.05 ლარი. მოპასუხის მხრიდან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვადები დარღვეულ იქნა 44 დღით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 65-ე მუხლზე და განმარტა, რომ ადმინისტრაციული ორგანო ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებისას არ სარგებლობს კერძო პირებისათვის დამახასიათებელი ნების ავტონომიის უფლებით, ვინაიდან ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებას განაპირობებს მის მიერ საჯარო უფლებამოსილების განხორციელება.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსა და სს «...» შორის დადებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებითი ურთიერთობა. ხელშეკრულების საფუძველზე, კერძო სამართლის იურიდიულმა პირმა – სს «...» იკისრა ვალდებულება, კერძოდ ქ. რუსთავის პროფესიული ლიცეუმის შენობის სარემონტო სამუშაობის განხორციელება. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ ითხოვა 2006 წლის 21 ივნისის ¹06-101/3 ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების დაგვიანებით შესრულების გამო მოპასუხისთვის საჯარიმო თანხის 107 775, 38 ლარის გადახდის დაკისრება. ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის მოსაზრებით, მიუხედავად იმისა, რომ ხელშეკრულების ერთ-ერთ მხარეს წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანო, ამ შემთხვევაში, ხელშეკრულების მონაწილე მხარეები არ არიან აღჭურვილი საჯარო-სამართლებრივი უფლება-მოვალეობებით და სარგებლობენ სამოქალაქო ხელშეკრულებისათვის მახასიათებელი ნების ავტონომიურობის პრინციპით, სასარჩელო მოთხოვნას საფუძვლად უდევს სამოქალაქო კოდექსის მუხლები. სადავო სამართალურთიერთობა კერძო-სამართლებრივი კანონმდებლობის საფუძველზე უნდა გადაწყდეს. ამდენად, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ სადავო სამართალურთიერთობა არ გამომდინარეობს ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან, რაც საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საქმის ადმინისტრაციული კატეგორიისადმი მიკუთვნების სავალდებულო პირობას წარმოადგენს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატისა და იმავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებებისა და საქმის მასალების გაცნობის შედეგად მიიჩნევს, რომ სს «...» სააპელაციო საჩივარი განსჯადობით განსახილველად უნდა დაექვემდებაროს სამოქალაქო საქმეთა პალატას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია კანონიერი ინტერესების დასაკმაყოფილებლად ისარგებლოს კერძო სამართლის საშუალებით, უკეთუ აღნიშნული უფრო მისაღებია მისთვის. სასკ-ის 25¹ მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადებულ კერძოსამართლებრივი ხელშეკრულების დადებასთან, შესრულებასთან და შეწყვეტასთან დაკავშირებული დავები განიხილება სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით. ამდენად, ის გარემოება, რომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო სზაკ-ის მე-2 მუხლის თანახმად ადმინისტრაციულ ორგანოს წარმოადგენს, თავისთავად არ ქმნის განსახილველი დავის ადმინისტრაციულ საქმეთა კატეგორიისადმი მიკუთვნების საფუძველს. საჯარო-სამართლებრივი და კერძო-სამართლებრივი ხელშეკრულების გამიჯვნისათვის არსებითი მნიშვნელობა ენიჭება არა ხელშეკრულების მონაწილეთა სტატუსს, არამედ ხელშეკრულების მიზანს. ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დეფინიციის (სზაკ-ის 2.1 მუხლის «ზ» ქვეპუნქტი) ძირითად ელემენტს შეადგენს ხელშეკრულების დადება საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით. ამდენად, ხელშეკრულების სამართლებრივ ბუნებას განსაზღვრავს ხელშეკრულების მიზანი. ხელშეკრულების მიზანი განისაზღვრება მისი შინაარსიდან გამომდინარე. გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს ხელშეკრულების მხარეების მიერ ნაკისრი ვალდებულებების, ხელშეკრულების დადების შედეგად წარმოშობილი უფლება-მოვალეობების შინაარსს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადების შედეგად შესაბამისი პირი აღიჭურვება საჯარო-სამართლებრივი უფლება-მოვალეობებით, მაშინ როდესაც სამოქალაქო ხელშეკრულების დადებისას მხარეები გვევლინებიან სამოქალაქო-სამართლებრივი უფლება-მოვალეობების მატარებლებად. განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსა და სს «...» შორის დადებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებითი ურთიერთობა. ხელშეკრულების საფუძველზე კერძო სამართლის იურიდიულმა პირმა-სს «...» იკისრა ვალდებულება, შესაბამისი საფასურის სანაცვლოდ განეხორციელებინა მომსახურება, კერძოდ, ჩაეტარებინა ქ. რუსთავის პროფესიული ლიცეუმის შენობის სარემონტო სამუშაოები. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ მოითხოვა 2006 წლის 21 ივნისის ¹06-101/3 ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების დაგვიანებით შესრულების გამო მოპასუხისთვის საჯარიმო თანხის 107 775, 38 ლარის გადახდის დაკისრება. მიუხედავად იმისა, რომ ხელშეკრულების ერთ-ერთ მხარეს წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანო, ხოლო თვით ხელშეკრულება სახელმწიფო შესყიდვების ტენდერის შედეგად დაიდო, ხელშეკრულება არ აღჭურავს პირს საჯარო-სამართლებრივი უფლება-მოვალეობებით, მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება არ შეიცავს ადმინისტრაციული აქტის გამოცემის ან სხვა მმართველობითი ღონისძიების განხორციელების ვალდებულებას, ხელშეკრულების დადება სახელმწიფო შესყიდვის შედეგად ტენდერის ჩატარებით, თავისთავად არ წარმოადგენს სადავო სამართალურთიერთობის ადმინისტრაციული კატეგორიისადმი მიკუთვნების საფუძველს, ამასთანავე დავის საგანს წარმოადგენს არა სახელმწიფო შესყიდვის პროცედურა, არამედ ტენდერის შედეგად 2006 წლის 21 ივნისს დადებული ¹06-101/3 ხელშეკრულების პირობების შეუსრულებლობის გამო მოსარჩელის სასარგებლოდ მოპასუხისათვის თანხის დაკისრება. მოსარჩელის მოთხოვნას საფუძვლად უდევს სამოქალაქო კოდექსის ნორმები. ამდენად, სადავო სამართალურთიერთობა არ გამომდინარეობს ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან (სასკ-ის 2.3 მუხლი). მხარეთა შორის არსებული სადავო სამართალურთიერთობა გამომდინარეობს ხელშეკრულებიდან, რომელიც ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადებულ სამოქალაქო ხელშეკრულებას განეკუთვნება, შესაბამისად მის შესრულებასთან დაკავშირებით წარმოშობილი დავა, სსკ-ის მე-11 მუხლის, აგრეთვე სზაკ-ის 25¹ მუხლის, სზაკ-ის 65¹ მუხლის საფუძველზე სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის განსჯადია და სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით უნდა იქნეს განხილული.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, მე-2, მე-5, 25¹, 26-ე მუხლებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1 სს «...» სააპელაციო საჩივარი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილებაზე, განსჯადობით განსახილველად დაექვემდებაროს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას;

2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.