ბს-384-381(კ-11) 4 ოქტომბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მურუსიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოსარჩელეები) - რ. შ-ი, კ. გ-ი, ლ. გ-ე, ნ. შ-ა, ნ. ლ-ი, რ. ხ-ი, დ. მ-ი, მ. ჩ-ი და ა. გ-ი;

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) - საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო, შპს «...», ლია. პ-ი და ლილ. პ-ი;

მესამე პირები - ზ. ც-ე, მ. ჩ-ი, ვ. კ-ე და შპს «ვ...»;

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება;

დავის საგანი – ატელიე «...-ის» პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, შპს «...ს» რეგისტრაციის გაუქმება, ობიექტის პირდაპირი წესით შესყიდვის უფლების აღდგენა;

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

რ. შ-მა, ნ. შ-მ და სხვებმა სარჩელით მიმართეს ქ. თბილისის მთაწმინდის რაიონის სასამართლოს მოპასუხე - შპს „...ს“ მიმართ, მოსარჩელეების ნ. ლ-ის, ე. შ-ს, მ. შ-ს შპს «...ს» პარტნიორებად ცნობის, საზოგადოების პარტნიორთა შემადგენლობიდან გ. ბ-ის, გ. ყ-ის, ლილ. პ-ის, ნ. ჯ-ს, ნ. პ-ის, ლ. ნ-ის და ლია. პ-ის ამორიცხვის, საზოგადოების პარტნიორთა შორის წილების თანაბრად გადანაწილების შესახებ. მოსარჩელეები აღნიშნავდნენ, რომ 1994 წლის 28 ივნისს სახელმწიფო საწარმო „...-ის“ თანამშრომლებმა გადაწყვიტეს, სახელმწიფო მეთაურის 29.05.94წ. ¹178 ბრძანებულების შესაბამისად, ობიექტის პირდაპირი წესით პრივატიზება. საპრივატიზებო ამხანაგობის წევრად მათ მიერ მოწვეულ იქნა ზ. ც-ე, რომელთანაც დადებული ჰქონდათ ზეპირი გარიგება, რომ ობიექტის ღირებულება მთლიანად უნდა გადაეხადა ზ. ც-ეს, ხოლო პრივატიზების შემდეგ ზ. ც-ე გამოიყოფდა 40% წილს შენობის პრივატიზებული ფართიდან, ხოლო დანარჩენზე შრომითი კოლექტივის წევრები თანაბარწილად შექმნიდნენ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებას. ზ. ც-ემ თავისი პირობა შეასრულა და შეთანხმებისამებრ, გამოიყო შენობის ნაწილი. მაგრამ, შრომითი კოლექტივის წარმომადგენელმა, ატელიე „...-ის“ დირექტორმა, აწ გარდაცვლილმა ნ. პ-მა, საწარმოს პირდაპირი წესით მიყიდვისას დროებით საპრივატიზებო ამხანაგობაში, ხოლო შემდგომ შპს „...ში“ არ შეიყვანა შრომითი კოლექტივის ყველა წევრი, არათანაბრად გაანაწილა წილები და მის შემადგენლობაში შეიყვანა ისეთი პირები, რომლებსაც საპრივატიზებო ობიექტთან არ ჰქონიათ რაიმე შემხებლობა.

მოპასუხე - შპს „...ს“ დირექტორმა ნ. პ-მა 1999 წლის 16 აპრილს შეგებებული სარჩელით მიმართა რაიონულ სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვა ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და წილის გამოყენებასა და გასხვისებაზე სასამართლოს მიერ დადებული ყადაღის გაუქმება (ს.ფ. 160-161), ვინაიდან მოსარჩელეები არიან არა მხოლოდ შპს „...ს“ პარტნიორები, არამედ შპს „...ში“ დასაქმებული მუშაკები - მკერავები, მათ არ სურთ საწარმოს და მუშაკს შორის მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად სამართალურთიერთობის, საზოგადოების ბუღალტერიის მოწესრიგება.

ქ. თბილისის მთაწმინდის რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილებით რ. შ-ის, ნ. შ-ს, ლ. გ-ის, ა. გ-ის, დ. მ-ის, ე. შ-ს, მ. შ-ს სარჩელს დაკმაყოფილებაზე ეთქვა უარი უსაფუძვლობის გამო.

მთაწმინდის რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა თბილისის საოლქო სასამართლოში. აპელანტები მოითხოვდნენ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას, სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებას, რომლითაც ზ. ც-ისათვის 40% წილის მიკუთვნების შესახებ, დარჩენილი 60% წილის ყველა თანამშრომელზე თანაბრად განაწილებას, შპს „...ს“ სარეგისტრაციო რეესტრში ცვლილების შეტანას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 1999 წლის 6 და 14 ივლისის განჩინებებით დაკმაყოფილდა აპელანტების შუამდგომლობები დავის საგნის შეცვლის თაობაზე, აპელანტებმა მოითხოვეს ატელიე „...-ის“ პრივატიზაციის ბათილად ცნობა, შპს „...ს“ რეგისტრაციის გაუქმება, შესაბამისად, საქმეში მოპასუხედ ჩაება თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველო, ხოლო მესამე პირად მოპასუხის მხარეზე დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე ზ. ც-ე. 2000 წლის 2 მარტის დაზუსტებული სააპელაციო საჩივრით აპელანტებმა დამატებით მოითხოვეს აგრეთვე თბილისის ს.ქ.მ. სამმართველოსათვის დავალების მიცემა, რათა შრომით კოლექტივს მიეცეს ორთვიანი ვადა ობიექტის ხელახალი პრივატიზაციის ჩასატარებლად.

სააპელაციო პალატის 1999 წლის 28 ივლისის განჩინებით მხარეთა შორის დამტკიცდა მოროიგება და საქმის წარმოება შეწყდა. აღნიშნულ განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანეს შპს „...ს“ პარტნიორებმა გ. ყ-მა, ლ. პ-მა, გ. ბ-მა, ლ. პ-მა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება იმ მოტივით, რომ მორიგების აქტით იზღუდება მათი, როგორც პარტნიორთა უფლებები, ვინაიდან ასეთი გადაწყვეტილება შპს პარტნიორთა კრებას არ მიუღია. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 1999 წლის 3 ნოემბრის განჩინებით კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა სააპელაციო პალატის 1999 წლის 28 ივლისისა და 11 აგვისტოს განჩინებები.

სააპელაციო პალატის 2000 წლის 16 მარტის განჩინებით დაკმაყოფილდა მხარეთა შუამდგომლობა, საქმეზე დაინიშნა განმეორებითი, კომისიური კალიგრაფიული ექსპერტიზა. იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის ექსპერტის დასკვნით ამხანაგობის დამფუძნებელთა ხელშეკრულებაზე ხელმოწერები შესრულებულია არა ხელშეკრულების ხელმომწერი, არამედ სხვა პირის მიერ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 17 აპრილის განჩინებით საქმე განსჯადობით გადაეცა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას, რომლის 2001 წლის 8 იანვრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის მთაწმინდის რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილება.

შრომითი კოლექტივის წევრების წარმომადგენელმა საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 8 იანვრის განჩინება. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2001 წლის 26 ივნისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინება, საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე პალატას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილებით რ. შ-ის, ნ. შ-ს, მ. შ-ს და სხვათა სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, პირველი ინსტანციის სასამართლოს 1999 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რ. შ-ის, ნ. შ-ს, მ. შ-ს და სხვათა სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

სააპელაციო სასამართლოს 2003 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გასაჩივრდა რ. შ-ის, ე. შ-ს, მ. შ-ს, ნ. შ-ს, ლ. ლ-ის, ნ. გ-ის, ა. გ-ის, დ. მ-ის, კ. გ-ის, რ. ხ-ის, მ. ხ-ის, შ. ბ-ის, ვ. კ-ის წარმომადგენლის მიერ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2004 წლის 27 ივლისის განჩინებით რ. შ-ის, ე. შ-ს, მ. შ-ს და სხვათა საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; უცვლელად დარჩა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომელიც ეხებოდა ზ. ც-ის კუთვნილი წილის შესაბამისი ქონების ნაწილში 1996 წლის 27 მაისის პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმებაზე უარის თქმას; გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დანარჩენ ნაწილში გაუქმდა და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

აპელანტების წარმომადგენლის შუამდგომლობის საფუძველზე სააპელაციო პალატის მიერ დაზუსტდა საქმეში მონაწილე პირთა სტატუსი და პალატის 2009 წლის 28 იანვრის საოქმო განჩინებით საქმეში მესამე პირებად მონაწილე გ. ბ-ი, გ. ყ-ი, ლილ. პ-ი, ნ. პ-ი და ლია. პ-ი მიჩნეულ იქნენ, მოპასუხეებად. ამასთანავე, ე. შ-ს, ნ. ჯ-ს, ლ. ნ-ის და შ. ბ-ის გარდაცვალების გამო მათ მიმართ შეწყდა საქმის წარმოება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; 1999 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც რ. შ-ის, მ. შ-ს, ნ. შ-ს და სხვათა სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი საფუძვლით:

სააპელაციო პალატის მითითებით, არსებითად აპელანტებმა მოთხოვნა - თბილისში, ... ქ. ¹40-ში მდებარე ატელიე «...-ის» პრივატიზაციის ბათილად ცნობის თაობაზე, საბოლოო სახით ჩამოაყალიბეს სააპელაციო სასამართლოს 1999 წლის 14 ივლისის სხდომაზე. საქართველოს 1997 წლის 30 მაისის კანონის «სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციის შესახებ» მე-11 მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, პრივატიზებულ სახელმწიფო ქონებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების განხილვის ხანდაზმულობის ვადა იყო 3 წელი. აპელანტების მიერ პრივატიზაცია სადავო გახდა პრივატიზების განხორციელებიდან 1996 წლის 25 მაისიდან, 3 წლისა და 45 დღის, ე.ი. კანონით დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ.

სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტების მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ობიექტის პრივატიზების თაობაზე მათთვის ცნობილი გახდა მოგვიანებით. ატელია «...-ის» მუშაკთა მიერ შექმნილი დროებითი ამხანაგობის თხოვნა დაკმაყოფილდა თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს 1996 წლის 7 მაისის ¹1-4/180 ბრძანებით, რომლითაც ამხანაგობას მიეცა ობიექტის პირდაპირი შესყიდვით პრივატიზების უფლება, ხოლო საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა, რომელშიც მითითებულია, რომ ეძლევა ატელიე «...-ის» შრომით კოლექტივს, გაიცა 1996 წლის 28 მაისს. მოწმობის ერთი ეგზემპლარი გადაეცა შრომითი კოლექტივის წარმომადგენელს ნ. პ-ს. ამასთან, საქმეში არ მოიპოვებოდა იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ პრივატიზაცია კოლექტივისგან ფარულად განხორციელდა.

სააპელაციო პალატის დასკვნით, მოცემულ საქმეზე მოსარჩელეებმა გაუშვეს თბილისში, ... ქ. ¹40-ში მდებარე ქონების პრივატიზაციისას მათ მიერ დარღვეულად მიჩნეულ უფლებათა სასამართლოს მეშვეობით დაცვის ვადა. ამდენად, სათანადო სამართლებრივი შედეგის მიუღწევლის გამო, პალატას მიზანშეწონილად არ მიაჩნია პრივატიზაციის პროცესში დაშვებულ, მოსარჩელეთა მიერ დარღვეულად მიჩნეულ გარემოებათა არსებითი შეფასება.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს რ. შ-მა, კ. გ-მა, ლ. გ-მ, ნ. შ-მ, ნ. ლ-მა, რ. ხ-მა, დ. მ-მა, მ. ჩ-მა და ა. გ-მა რომლებმაც მოითხოვეს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება, შემდეგი მოტივით:

კასატორების განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მხოლოდ ხანდაზმულობის ვადის გასვლას ეფუძნება და არ შეხებია საქმის არსებითი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას. მაშასადამე, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრის მოტივების გათვალისწინებით არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი თვალსაზრისით არ შეუმოწმებია. შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, რაც სსსკ-ის 394-ე მუხლის «ე» ქვეპუნქტის თანახმად, მისი გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

სააპელაციო საამართლომ არ გამოიყენა «ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის» ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტი, რომლის მიხედვით, სამოქალაქო უფლებათა და მოვალეობათა განსაზღვრისას ან წარდგენილი ნებისმიერი სისხლისსამართლებრივი ბრალდების საფუძვლიანობის გამორკვევისას, ყველას აქვს გონივრულ ვადაში მისი საქმის სამართლიანი და საქვეყნო განხილვის უფლება კანონის საფუძველზე შექმნილი დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი სასამართლოს მიერ.

კასატორების მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ გაითვალისწინა და არ იმსჯელა სააპელაციო საჩივარში წარმოდგენილ საფუძვლიან პრეტენზიებთან დაკავშირებით, რაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონის დარღვევით გამოტანილად მიჩნევისა და მისი გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ იმსჯელა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2004 წლის 27 ივლისის განჩინებაში მითითებულ დასადგენ ფაქტობრივ გარემოებებზე და მათი უგულებელყოფით გამოიტანა მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს 2001 წლის 8 იანვრის განჩინების იდენტური გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ განსახილველი დავის გადაწყვეტისას გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა. კერძოდ, სსსკ-ის 144-ე მუხლი და ამ ნორმიდან გამომდინარე დაასკვნა, რომ მოსარჩელეებმა გაუშვეს თბილისში, ... ქ. ¹40-ში მდებარე ქონების პრივატიზაციისას მათ მიერ დარღვეულად მიჩნეულ უფლებათა სასამართლოს მეშვეობით დაცვის ვადა. აღსანიშნავია, რომ მითითებული ნორმით განსაზღვრულია მოწმის მოვალეობა, დაასაბუთოს უარის თქმა ჩვენების მიცემაზე და არა სასარჩელო ხანდაზმულობის შესახებ. ამდენად, სასამართლომ სარჩელის უარყოფა არასწორად დააფუძნა ზემოაღნიშნულ ნორმაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ რ. შ-ის, კ. გ-ის, ლ. გ-ის, ნ. შ-ს, ნ. ლ-ის, რ. ხ-ის, დ. მ-ის, მ. ჩ-ისა და ა. გ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შესაბამისად გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას დაირღვა მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სსსკ-ის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილის და 394-ე მუხლის «ე» პუნქტის მოთხოვნები. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი, სწორი შეფასება არ მისცა საქმის მასალებს, განჩინება იურიდიული თვალსაზრისით დაუსაბუთებელია. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულ და გადაწყვეტილ იქნა საპროცესო ნორმებით დადგენილი მოთხოვნების უგულებელყოფით, სასამართლო აქტი საერთოდ არ შეიცავს მსჯელობას სააპელაციო საჩივრის მოტივებზე, არ არის გაქარწყლებული აპელანტების მოსაზრებები, ისე არის მიჩნეული დაუსაბუთებლად და კანონშეუსაბამოდ.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვისას დააადგინა და შეაფასა მხოლოდ ერთადერთი ფაქტი _ სარჩელი იყო თუ არა ხანდაზმული და მხოლოდ ამ ფაქტის დადგენისა და შეფასების საფუძველზე გამოიტანა გადაწყვეტილება, მაშინ როცა სარჩელის ხანდაზმულად მიჩნევის შემთხვევაშიც კი სასამართლო ვალდებულია მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება საქმის ყველა გარემოების ობიექტური და კანონიერი შეფასების საფუძვველზე.

საკასაციო სასამართლო სრულებით არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას სარჩელის ხანდაზმულად მიჩნევის თაობაზე და მიაჩნია, რომ კასატორების მიერ სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე წარმოდგენილია დასაბუთებული საკასაციო პრეტენია, კერძოდ, საქმის მასალების მიხედვით სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ აპელანტებმა მოთხოვნა - თბილისში, ... ქ. ¹40-ში მდებარე ატელიე «...-ის» პრივატიზაციის ბათილად ცნობის თაობაზე, საბოლოო სახით ჩამოაყალიბეს სააპელაციო სასამართლოს 1999 წლის 14 ივლისის სხდომაზე, ანუ აპელანტების მიერ პრივატიზაცია სადავო გახდა პრივატიზების განხორციელებიდან 1996 წლის 25 მაისიდან, 3 წლისა და 45 დღის, ე.ი. კანონით დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ. ამასთან, სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ობიექტის პრივატიზების თაობაზე მათთვის ცნობილი გახდა მოგვიანებით, სასამართლომ არ შეაფასა სააპელაციო საჩივარში ჩამოყალიბებულ მოტივები და მტკიცებულებები.

საკასაციო სასამართლო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის საფუძველზე განმარტავს, რომ სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობის ვადა. ამავე კოდექსის 130-ე მუხლის მიხედვით, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან, ხოლო მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ.

საკასაციო სასამართლო განმარატავს, რომ სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციასთან დაკავშირებულ სამართალურთიერთობაზე ვრცელდება ხანდაზმულობის სპეციალური ვადა, გამომდინარე სადავო სამართალურთიერთობის მომწესრიგებელი სპეციალური კანონმდებლობიდან. კერძოდ, «სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის 1-ლი მუხლით დადგენილია, რომ მითითებული კანონი განსაზღვრავს საქართველოს სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციის სამართლებრივ, ეკონომიკურ, ორგანიზაციულ და სოციალურ საფუძვლებს, პრივატიზაციის განხორციელების ძირითად პირობებს და უზრუნველყოფს ფიზიკური თუ იურიუდიული პირების მიერ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქონების შეძენის პროცესს, ხოლო, ამავე კანონის მე-11 მუხლი ადგენს, რომ პრივატიზაციასთან დაკავშირებულ სადავო და ბათილად ცნობის საკითხებს განიხილავს სასამართლო, ხოლო, პრივატიზირებულ სახელმწიფო ქონებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადაა სამი წელი. ამდენად, საკასაციო სასამართლო აღნიშნულთან დაკავშირებით განმარტავს, რომ გამომდინარე სადავო სამართალურთიერთობის ხასიათიდან, რაც სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების სასარჩელო განხილვას უკავშირდება, ამ უკანასკნელზე გავრცელებულ უნდა იქნეს ზემოაღნიშნული კანონით დადგენილი სპეციალური ხანდაზმულობის ვადა _ სამი წელი, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში მოსარჩელეების მიერ გაშვებული არ არის.

საკასაციო სასამართლო ეყრდნობა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2001 წლის 26 ივნისის განჩინებას, რომლის თანახმად: «ვინაიდან სარჩელი სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლამდე იყო შეტანილი სასამართლოში (ქ. თბილიისს მთაწმინდის რაიონის სასამართლოს მიერ სარჩელი მიღებულ იქნა წარმოებაში 12.11.98წ (ს.ფ 1)), ხოლო სარჩელის სასამართლოში შეტანა წყვეტს ხანდაზმულბის ვადის დინებას, უმართებულოდ იქნა მიჩნეული სააპელაციო პალატის მიერ ხანდაზმულობის ვადის დინების შეწყვეტის მომენტის დადგენა არა სასამართლოში სარჩელის აღძვრამდე, არამედ განახლებული სააპელაციო საჩივრის წარდგენამდე».

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ზემომითითებული განჩინებით ცალსახად განიმარტა, რომ სარჩელი არ იყო ხანდაზმული და შესაბამისად საქმე ექვემდებარებოდა ხელახლა განხილვას საქმის გარემოებების გამოკვლევისა და შესაბამისი დასკვნების ჩამოყალიბების მიზნით, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ შესრულდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ. Mმეტიც, სააპელაციო სასამართლომ მიზანშეუწონლად მიიჩნია პრივატიზაციის პროცესში დაშვებულ მოსარჩელეთა მიერ დარღვეულად მიჩნეულ გარემოებათა არსებითი შეფასება, სწორედ სარჩელის ხანდაზმულად მიჩნევის საფუძვლით, რაც სრულიად დაუსაბუთებელია.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას სსსკ-ის 105-ე მუხლის საფუძველზე სარწმუნოდ უნდა დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, მისცეს მათ სამართლებრივი შეფასება და გამოიტანოს დასკვნა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ, მოცემულ შემთხვევაში კი სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას საქმის ფაქტობრივი გარემოება დადგენილ იქნა არასრულყოფილად, შესაბამისად, სახეზეა სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას მითითებული ნორმით დადგენილი პირობების დარღვეულად მიჩნევის პროცესუალური საფუძვლები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 412-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სახეზეა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალური და სამართლებრივი საფუძვლები, რის გამოც სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელია. შესაბამისად, სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენებით, კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით, სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს ზემომითითებული გარემოებები და დავა გადაწყვიტოს მოქმედი საპროცესო და მატერიალური სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისად.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, სასამართლო ხარჯები უნდა გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 257-ე, 372-ე, 399-ე, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. რ. შ-ის, კ. გ-ის, ლ. გ-ის, ნ. შ-ს, ნ. ლ-ის, რ. ხ-ის, დ. მ-ის, მ. ჩ-ისა და ა. გ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.