ბს-638-633(კ-11) 2 ნოემბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ლევან მურუსიძე

სხდომის მდივანი _ნ. გოგატიშვილი

კასატორები (მოსარჩელეები) _ ნ. ა-ე, მ. შ-ე, ვ. ც-ე, ს. ი-ი, ი. ბ-ი, წარმომადგენელი- ა. გ-ა;

მოწინააღმდეგე მხარი (მოპასუხე) _ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო, წარმომადგენელი ი. უ-ე;

მესამე პირები_საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, წარმომადგენელი ერეკლე მაისურაძე; საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო, წარმომადგენელი გ. ც-ე;

გასაჩივრებული განჩინება_ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 19 ნოემბრის განჩინება;

დავის საგანი _ დავალიანების ანაზღაურება.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

2005 წლის 7 ნოემბერს ნ. ა-მ, მ. შ-მ, ვ. ც-მ, ს. ი-მა და ი. ბ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიმართ შრომითი ურთიერთობიდან წარმოშობილი დავალიანების ანაზღაურების თაობაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეებს – ნ. ა-ს, მ. შ-ს, ლ. ც-ს, ს. ი-ს, ი. ბ-ს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მოპასუხე საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიმართ წვევამდელთა სამედიცინო შემოწმების გამო შესრულებული სამუშაოს ხარჯების ანაზღაურების შესახებ ეთქვათ უარი უსაფუძვლობის გამო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 ივნისის განჩინებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელეების სააპელაციო საჩივარი და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეების – ნ. ა-ის, მ. შ-ის, ლ. ც-ის უფლებამონაცვლის – ვ. ც-ის, ს. ი-ის, ი. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს საქართველოს შრომის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს: ნ. ა-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 5956,21 ლარის გადახდა (ხუთიათას ცხრაას ორმოცდათექვსმეტი ლარი და 21 თეთრი); მ. შ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 5956,21 ლარის გადახდა (ხუთიათას ცხრაას ორმოცდათექვსმეტი ლარი და 21 თეთრი); ლალი ც-ის უფლებამონაცვლის ვ. ც-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 5956,21 ლარის გადახდა (ხუთიათას ცხრაას ორმოცდათექვსმეტი ლარი და 21 თეთრი); ს. ი-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 5956,21 ლარის გადახდა (ხუთიათას ცხრაას ორმოცდათექვსმეტი ლარი და 21 თეთრი); ი. ბ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 28660 ლარის (ოცდარვაათას ექვსას სამოცი ლარი და 28 თეთრი) გადახდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 10 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეებს ნ. ა-ს, მ. შ-ს, ლ. ც-ის უფლებამონაცვლე ვ. ც-ს, ს. ი-ს, ი. ბ-ს სარჩელის დაკმაყოფლებაზე ეთქვათ უარი.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1996 წლის ...ის სახ. ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს ექიმის ¹79 ბრძანებით 1996 წლის 21 სექტემბრიდან ,,საქართველოს სამხედრო ძალებში 1996 წელს მოქალაქეთა საშემოდეგომო გაწვევის პერიოდში სამედიცინო გამოკვლევის უზრუნველყოფის ღონისძიების შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრის 1996 წლის 10 ოქტომბრის ¹ 477 ბრძანების საფუძველზე მოსარჩელეები ნ. ა-ე, მ. შ-ე, ლ. ც-ე, ს. ი-ი, ი. ბ-ი მივლინებულნი იყვნენ სამხედრო სავალდებულო სამსახურის გამწვევი კომისიის სამედიცინო კომისიაში, რომელსაც ეკისრებოდა სამხედრო სამსახურში გასაწვევი წვევამდელების სამედიცინო შემოწმების ორგანიზება; 2001 წლის 11 მაისის თსსუ ცენტრალური კლინიკის დირექტორის ¹48 ბრძანებით საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მთავარ საორგანიზაციო-სამობილიზაციო კომისიასთან არსებულ სადიაგნოზო ცენტრში 10.5-დან კლინიკიდან მივლინებული იყვნენ ნ. ა-ე, მ. შ-ე, ლ. ც-ე, ს. ი-ი, ი. ბ-ი – საქართველოს ჯანდაცვის მინისტრის პირველი მოადგილის 1996 წლის 4 ოქტომბრის ¹03/28-2051 წერილის საფუძველზე; საქართველოს ცენტრალურ გამწვევ კომისიასთან არსებული მუდმივმოქმედი სამხედრო სამედიცინო საექსპერტო კომისია ,,...” _ სადიაგნოზო ცენტრის მიერ გაცემული 2009 წლის 8 მაისის ¹3 ცნობის თანახმად, კლინიკურ-დიაგნოსტიკური ლაბორატორიის მიერ შესრულებული სამუშაოს ღირებულება 1999-2002 წლებში (გარდა 2002 წლის საგაზაფხულო გაწვევისა) შეადგენს 23 824 ლარს და 87 თეთრს. აქედან ნ. ა-ის მიერ შესრულებული სამუშაოს ღირებულება შეადგენს 5 956,21 ლარს; მ. შ-ის მიერ შესრულებული სამუშაოს ღირებულება შეადგენს 5 956,21 ლარს; ლ. ც-ის მიერ შესრულებული სამუშაოს ღირებულება შეადგენს 5 956,21 ლარს; ს. ი-ის მიერ შესრულებული სამუშაოს ღირებულება შეადგენს 5 956,21 ლარს; ი. ბ-ის მიერ შესრულებული სამუშაოს ღირებულება შეადგენს 28 660, 28 ლარს.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა, რომ ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საჯარო სამსახურთან დაკავშირებული ის ურთიერთობები, რაც ამ კანონით არ წესრიგდება რეგულირდება შესაბამისი კანონმდებლობით.

საქართველოს შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის თანახმად, შრომით ურთიერთობასთან დაკავშირებული საკითხები, რომელსაც არ აწესრიგებს ეს კოდექსი ან სხვა სპეციალური კანონი, რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ განმარტა, რომ შრომითი ურთიერთობის წარმოშობა შეიძლება ემყარებოდეს უფლებამოსილი ორგანოს თანამდებობის პირის ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, ასევე მისი წარმოშობის საფუძველი შეიძლება გახდეს მხარეთა შორის ორმხრივი ხელშეკრულება, რომელიც იდება მოსამსახურესა და ადმინისტრაციას შორის. სწორედ ზემოაღნიშნული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ- სამართლებრივი აქტის ან შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე მოსამსახურე მონაწილეობას ღებულობს დაწესებულება/ორგანიზაციის საქმიანობაში შრომითი მოვალეობების შესრულებით, რომელიც საფუძველია დამსაქმებლის მიმართ შესაბამისი ხელფასის ანაზღაურების მოთხოვნაზე.

საქართველოს პრეზიდენტის 1996 წლის 23 სექტემბრის ¹21 ბრაძანებულებით საქართველოს სამხედრო ძალებში 1996 წლის მოქალაქეთა საშემოდგომო გაწვევის ორგანიზებულად მოწყობის მიზნით საქართველოს სამხედრო კომისარიატთან შეიქმნა მუდმივმოქმედი სამედიცინო კომისია, რომელსაც ევალებოდა წვევამდელთა სრული სამედიცინო გამოკვლევა. ამავე ბრძანებულებით წვევამდელთა კონტიგენტების სამხედრო სამსახურისათვის ვარგისიანობის განმსაზღვრელი სამედიცინო შემოწმების ხარჯების ანაზღაურება დაევალა ჯანდაცვის სამნისტროს სახელმწიფო, სამედიცინო პროგრამებით გათვალისწინებული ასიგნებებიდან. ჯანდაცვის სამინისტროს მიერ დამტკიცებული სახელმწიფო, სამედიცინო პროგრამებით განისაზღვრებოდა სამედიცინო მომსახურების სტანდარტები, შესაბამისი ტარიფები, აგრეთვე შესრულებული სამუშაოს ფორმები.

საქართველოს რესპუბლიკის ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრის 1996 წლის 10 ოქტომბრის ¹477/ო ბრძანებით საქართველოს პრეზიდენტის 1996 წლის 23 ოქტომბრის @¹21 ბრძანებულების უზრუნველსაყოფად დამტკიცდა საქართველოს სამხედრო კომისიასთან არსებული მუდმივმიქმედი საექიმო კომისის შემადგენლობა.

საქართველოს პრეზიდენტის 1996 წლის 23 ოქტომბრის @¹21 ბრძანებულებით წვევამდელთა გამწვევ გამანაწილებელ პუნქტში მოეწყო სათანადო სამედიცინო აპარატურით აღჭურვილი საექსპერტო სადიაგნოზო ცენტრი, სადაც საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების შესაბამისად ჩატარდა 1996 წლის-საშემოდგომო, 1997 წლის საგაზაფხულო-საშემოდგომო, 1998 წლის საგაზაფხულო-საშემოდგომო, 1999 წლის საგაზაფხულო-საშემოდგომო, 2000 წლის საგაზაფხულო-საშემოდგომო, 2001 წლის საგაზაფხულო-საშემოდგომო, 2002 წლის საგაზაფხულო-საშემოდგომო წვევამდელთა სრული სამედიცინო გამოკვლევა.

სასამართლომ მიუთითა, რომ წვევამდელთა სრულ სამედიცინო გამოკვლევას აწარმოებდნენ მოსარჩელეები, 1996 წლიდან 2002 წლამდე. მათ მიერ შესრულებული სამუშაო დაფინანსებულ იქნა დადგენილი წესით, მაგრამ არ იქნა დაფინანსებული 1999 წლის საგაზაფხულო-საშემოდგომო, 2000 წლის საგაზაფხულო-საშემოდგომო, 2001 წლის საგაზაფხულო-საშემოდგომო და 2002 წლის საშემოდგომო გაწვევის სამედიცინო გამოკვლევის თანხები. დაფინანსდა მხოლოდ 2002 წლის საგაზაფხულო გაწვევის მოსარჩელეთა მიერ შესრულებული სამუშაო. მოსარჩელეთა მიერ სრულად იქნა შესრულებული მათზე დაკისრებული ვალდებულება, რაც დადასტურდა კიდეც ჯანდაცვის მინისტრის მიერ დამტკიცებული ფორმების შესაბამისად. აღნიშნულს ადასტურებდა აგრეთვე, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს პირადი შემადგენლობის და საორგანიზაციო-სამობილიზაციო მთავარი სამმართველოს უფროსის წერილები ჯანდაცვის სამინისტროსადმი.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებს არ განუხორციელებიათ მათი უფლების რეალიზაცია 1999 წლის საგაზაფხულო-საშემოდგომო, 2000 წლის საგაზაფხულო-საშემოდგომო, 2001 წლის საგაზაფხულო-საშემოდგომო წვევამდელთა სრული სამედიცინო გამოკვლევის სამივლინებო თანხების მისაღებად სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლით დადგენილ სამწლიან ვადაში, რადგან სამივლინებო თანხების მიღება განეკუთვნება პერიოდულად შესასრულებელ ვალდებულებას და მასზე ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა, ხოლო საქმეზე წარმოდგენილი სარჩელით დადასტურებულად ჩათვალა, რომ მოსარჩელეებმა სასამართლოს სარჩელით მიმართეს 2005 წლის ნოემბერში ხანდაზმულობის ვადის დარღვევით და შესაბამისად, არ არსებობდა მოთხოვნის დაკმაყოფილების კანონისმიერი საფუძველი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებით, მოსარჩელეებს 1999 წლის საგაზაფხულო-საშემოდგომო, 2000 წლის საგაზაფხულო-საშემოდგომო, 2001 წლის საგაზაფხულო-საშემოდგომო წვევამდელთა გაწვევის სრული სამედიცინო გამოკვლევის თანხების ანაზღაურებაზე უარი უნდა ეთქვათ ხანდაზმულობის გამო. სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელეთაA მოთხოვნა 2002 წლის საშემოდგომო გაწვევის წვევამდელთა სრული სამედიცინო გამოკვლევის ასანაზღაურებელი თანხების მოპასუხისათვის დაკისრებაზე. პირველი ინსტანციის სასამრთლომ ყურადღება გაამახვილი იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ მოპასუხისა და მესამე პირის განმარტებით მათ მოსარჩელეების მიმართ დავალიანება არ გააჩნიათ.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითება ,,ბიუჯეტის შესახებ” კანონის თანახმად, ბიუჯეტში თავს იყრის ფულად სახსრები, რომლიც ხმარდება ქვეყნის ვალდებულებათა შესრულებას. სახელმწიფო ბიუჯეტი საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების ფუნქციების და ვალდებულებების შესრულების მიზნით მისაღები შემოსულობების, გასაწევი გადასახდელების და ნაშთის ცვლილების ერთობლიობაა. საბიუჯეტო ორგანიზაციის ვალდებულებაა კრედიტორულ ვალდებულებათა სრული აღრიცხვა და წარდგენა საქართველოს ფინანსთა სამისისტროსათვის ბიუჯეტიდან ასიგნებათა გამოსაყოფად, რადგან საბიუჯეტო კოდექსის თანახმად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო იხილავს საბიუჯეტო განაცხადებს და წარუდგენს საქართველოს მთავრობას.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ ჩათვალა, რომ საქმეზე არ მოიპოვება მტკიცებულება, რომ მოპასუხეს ან მესამე პირს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს გააჩნია კრედიტორული დავალიანება მოსარჩელეების მიმართ, მაგრამ ვერ უნაზღაურებენ ბიუჯეტიდან ასიგნებათა დაუფინანსებლობის გამო, რაც ნიშნავს, რომ მოპასუხის და მესამე პირის ბიუჯეტიდან გამოსაყოფ თანხებში მოსარჩელეების მიერ მოთხოვნილი თანხები კრედიტორულ დავალიანებაში ასახული არ არის.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს არ წარმოშობია ვალდებულება მოსარჩელეების მიმართ მოთხოვნის დაკმაყოფილებისა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. ა-მ, მ. შ-მ, ვ. ც-მ, ს. ი-მა და ილნარა ბ-მა, რომლებმაც მოითხოვეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 19 ნოემბრის განჩინებით ნ. ა-ის, მ. შ-ის, ვ. ც-ის, ს. ი-ისა და ი. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებები, აგრეთვე დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. ა-მ, მ. შ-მ, ვ. ც-მ, ს. ი-მა და ი. ბ-მა.

საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ საქმეში წარმოდგენილი მასალებით, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს პირადი შემადგენლობის და საორგანიზაციო-სამობილიზაციო მთავარი სამმართველოს უფროსის წერილებით, ასევე ჯანდაცვის მინისტრის ყოფილი მოადგილის ნ. ფ-ის 2005 წლის 17 ივნისის წერილით დასტურდება, რომ სამინისტროს აღიარებული აქვს დავალიანება მოსარჩელეების მიმართ, ამდენად კასატორების მოსაზრებით სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და არასწორად მიიჩნია სარჩელი ხანდაზმულად. რაც შეეხება სასამართლოს მსჯელობას 2002 წლის დავალიანების ანაზღაურებაზე უარის თქმის თაობაზე, კასატორების მოსაზრებით, სასამართლოს ეს მოსაზრება საფუძველს მოკლებულია, რადგან საქმეში წარმოდგენილია საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს წერილები ჯანდაცვის სამინისტროს მიმართ დავალიანების ანაზღაურების მოთხოვნით, ასევე შპს ,,...ის” მიერ გაგზავნილი მიმართვა შესრულებული სამუშაოსა და ასანაზღაურებელი თანხების შესახებ. სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხისა და მესამე პირის ახსნა-განმარტებები და არანაირი შეფასება არ მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, თავდაცვის სამინისტროს წერილებს ჯანდაცვის სამინისტროს მიმართ, ასევე შპს ,,...ის” მიერ გაცემულ ცნობას, რომლის თანახმად ჯანდაცვის სამინისტროს დავალიანება მოსარჩელეთა მიმართ შეადგენს 52485.12 ლარს. კასატორთა მოსაზრებით, მოპასუხეს მოსარჩელეთათვის ანაზღაურებული აქვს 2002 წლის საგაზაფხულო გაწვევის შესრულებული სამუშაოს თანხები, რაც გამორიცხავს სარჩელის ხანდაზმულობას.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, კასატორები საკასაციო საჩივრით ითხოვდნენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 19 ნოემბრის განჩინების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ა-ის, მ. შ-ის და სხვათა საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო სამართლებრივი კვალიფიკაციის ნაწილში იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა შეფასებას და თვლის, რომ სადავო სამართალურთიერთობა ვერ მოექცევა ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 134¹-ე მუხლის რეგულაციის ფარგლებში.

ადმინისტრაციულ სამართალში მოქმედი პრინციპის მიხედვით, ადმინისტრაციულ ორგანოს აქვს საქმიანობის სამართლებრივი ფორმის არჩევის თავისუფლება. ადმინისტრაციულ ორგანოს შეუძლია კონკრეტული სამართალურთიერთობა მოაწესრიგოს იმ სამართლებრივი ფორმის გამოყენების გზით, რომელიც, მისი აზრით, უფრო ეფექტურია კონკრეტული მიზნის მისაღწევად.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სახელმწიფო, ამ შემთხვევაში შრომის, ჯანმრთელობისა და საციალური დაცვის სამინისტროს სახით შრომით სახელშეკრულებო ურთიეთობაში შევიდა კასატორებთან, რათა უზრუნველეყო საჯარო უფლებამოსილების, კერძოდ კი წვევამდელთა სამედიცინო შემოწმების განხორციელება.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ამ შემთხვევაში სახეზეა პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებითი ურთიერთობა, რა დროსაც გამოყენებული უნდა იყოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმები.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ხანდაზმულობის ვადა იმ მოთხოვნებისა, რომლებიც წარმოიშობა პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებებიდან, სამი წელია. გამომდინარე იქიდან, რომ თითოეული შესრულების დარღვევა ცალ-ცალკე წარმოშობს მოთხოვნის უფლებას, შესაბამისად თითოეული მათგანისათვის ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის ათვლა იწყება დამოუკიდებლად.

დადგენილია, რომ სარჩელი სასამართლოში აღძრულია 2005 წლის ნოემბერში, რაც საკასაციო სასამართლოს აძლევს საფუძველს დაადასტუროს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მოსაზრება და თვლის, რომ მოსარჩელეთა მოთხოვნა 1999 წლის, 2000 წლის და 2001 წლის საგაზაფხული-საშემოდგომო გაწვევის დროს განხორციელებული სამუშაოს ღირებულების ანაზღაურების ნაწილში ხანდაზმულია.

სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ ვალდებული პირი უფლებამოსილია უარი თქვას მოქმედების შესრულებაზე.

საკასაციო სასამართლო მითითებულ მუხლზე დაყრდნობით განმარტავს, რომ ვადის გასვლით იფარება პირის მოთხოვნის იძულებითი განხორციელების შესაძლებლობა. ამდენად, სასამართლო არ არის უფლებამოსილი ზემოაღნიშნული მოთხოვნის ნაწილში დააკმაყოფილოს სარჩელი და უზრუნველყოს მხარის დავალდებულება თანხის ანაზღაურებაზე.

იმავდროულად საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლად მიიჩნევს 2002 წლის საშემოდგომო გაწვევის დროს განხორციელებული სამუშაოს ანაზღაურების ნაწილში მოსარჩელეთა მოთხოვნის უარყოფას და თვლის, რომ საქმე ამ ნაწილში ხელახალი გამოკვლევისათვის უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

საკასაციო სასამართლო ითვალისწინებს რა დავის არსს, შრომის უფლებისა და სამართლიანი ანაზღაურების უმნიშვნელოვანეს პრინციპს, თვლის, არახანდაზმული მოთხოვნის კანონიერების შემოწმების პროცესში სასამართლო არ არის უფლებამოსილი გადაწყვეტილება დააფუძნოს მხოლოდ მხარის მოსაზრებებს, საკითხის გადაწყვეტა უნდა მოხდეს ყველა არსებული მტკიცებულების შესწავლისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე.

საქმეში წარმოდგენილია არაერთი მტკიცებულება, რომელიც ადასტურებს 2002 წლის საგაზაფხულო გაწვევაზე თსსუ ცენტრალური კლინიკის ექიმ-სპეციალისტების მიერ ჩატარებული სამედიცინო შემოწმების ფაქტს, ასევე წარმოდგენილია მტკიცებულებები, რომლის თანახმადაც მუდმივმოქმედ სამხედრო სამედიცინო-საექსპერტო კომისიასთან არსებულ სადიაგნოზო ცენტრის თანამშრომლებს, გარდა 2002 წლის საგაზაფხულო გაწვევისა, შესრულებული სამუშაოს ღირებულება არ მიუღიათ.

საქმეში ტ.1 ს.ფ 573 დაცულია შპს ,,...ის” დირექტორის მიერ სასამართლოს სახელზე გამოგზავნილი ცნობა, რომელიც მიუთითებს სახელმწიფოს მხრიდან კასატორთა მიმართ სახელფასო დავალიანების არსებობის ფაქტს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომელზედაც ამყარებს თავის მოთხოვნას და შესაგებელს.

იმ პირობებში, როდესაც დადგენილია და სადავოდ არ არის გამხდარი ფაქტი იმის თაობაზე, რომ 2002 წლის შემოდგომაზე ნამდვილად მოხდა წვევამდელთა სამედიცინო შემოწმება, ამასთან იმავე წლის საგაზაფხულო გაწვევაზე შესრულებული სამუშაო ნამდვილად მოსარჩელეთა მიერაა განხორციელებული და ანაზღაურებულია, პროცესუალური მოწინააღმდეგე ვალდებულია, გააქარწყლოს მე-2 მხარის მიერ წარმოდგენილი არგუმენტები და შესაბამისი მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტუროს, რომ 2002 წლის საშემოდგომო გაწვევის პროცესში სამედიცინო შემოწმება ჩატარებულია არა მოსარჩელეთა, არამედ მე-3 პირთა მხრიდან, რაც სასამართლოს მისცემს შესაძლებლობას მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპის დაცვით უზრუნველყოს საქმეზე არსებითად სწორი გადაწყვეტილების მიღება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. ა-ის, მ. შ-ისა და სხვათა საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 19 ნოემბრის განჩინება ნ. ა-ის, მ. შ-ისა და სხვებისთვის 2002 წლის საშემოდგომო გაწვევაზე გაწეული სამუშაოს ღირებულების აუნაზღაურებლობის ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება დარჩეს უცვლელი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.