ბს-920-913(2კ-11) 22 ნოემბერი, 2011 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ლევან მურუსიძე

სხდომის მდივანი – ნ. გოგატიშვილი

კასატორები – საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, წარმომადგენელი ზ. კ-ა, სსიპ შემოსავლების სამსახური, წარმომადგენელი მ. მ-ე;

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს «ე-ა», წარმომადგენელი დ. ჭ-ა;

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 აპრილის განჩინება;

დავის საგანი –მოქმედების განხორციელების დავალდებულება;

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2010 წლის 14 აპრილს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა შპს ,,ე-მ” მოპასუხის სსიპ შემოსავლების სამსახურის ბათუმის რეგიონული ცენტრის მიმართ.

მოსარჩელე სარჩელით ითხოვდა ბათუმის რეგიონული ცენტრის 2010 წლის 16 მარტის ¹16.25/10/11-2092 გადაწყვეტილების კონტეინერების ნაწილში ბათილად ცნობასა და ჩამორთმეული კონტეინერების შპს ,,ე-ს” საკუთრებაში დაბრუნებას.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 5 მაისის განჩინებით საქმის განხილვაში ასკ-ს 16.2 მუხლით ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 25 აგვისტოს საოქმო განჩინებით საქმის განხილვაში ასკ-ს 16.2 მუხლით ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 9 სექტემბრის საოქმო განჩინებით ადმინისტრაციული სამართალწარმოების საქმე შპს ,,ე-ს” სარჩელისა გამო ბათუმის რეგიონულ ცენტრთან 2010 წლის 16 მარტის ¹16.25/10/11-2090 წერილის ბათილად ცნობის ნაწილში შეწყდა დაუშვებლობის გამო.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 17 სექტემბრის გადაწყვეტილებით შპს ,,ე-ს” სარჩელი შემოსავლების სამსახურის ბათუმის რეგიონული ცენტრისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ დაკმაყოფილდა, კერძოდ _ შემოსავლების სამსახურის ბათუმის რეგიონულ ცენტრსა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დაევალათ შპს ,,ე-სათვის” დაებრუნებინათ ჩამორთმეული კონტეინერები საკუთრებაში.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს ,,ბ-ის” ტერიტორიაზე 2008 წელს დასაწყობდა 6 ცალი კონტეინერი – ..., ..., ..., ..., ..., ..., რომლებშიც განთავსებული იყო საქონელი, კერძოდ 30 ავტოსატრანსპორტო საშუალება; ავტოსატრანსპორტო საშუალების მფლობელმა დროებით დასაწყობებულ საქონელზე არ განახორციელა საბაჟო დამუშავების ოპერაციის დასრულებისათვის აუცილებელი საბაჟო პროცედურები, რის გამოც 2010 წლის 23 თებერვალს ბათუმის რეგიონული ცენტრის უფროსის მოადგილემ შპს ,,ე-ს” აცნობა, რომ შპს ,,ბ-ის” ტერიტორიაზე დასაწყობდა საქონელი კერძოდ: 6 ცალი კონტეინერი – ..., ..., ..., ..., ..., ..., რომლებშიც თანმხლები დოკუმენტების მიხედვით განთავსებული იყო საქონელი, კერძოდ ავტოსატრანსპორტო საშუალებები; საქონელს გაუვიდა საქართველოს საბაჟო კოდექსით გათვალისწინებული საბაჟო დამუშავების ოპერაციის განსაზღვრის დასრულებისათვის დადგენილი ვადები; მას განემარტა, რომ თუ არ განახორციელებდა დროებით დასაწყობებულ საქონელზე საბაჟო დამუშავების ოპერაციის დასრულებისათვის აუცილებელ საბაჟო პროცედურებს 30 კალენდარული დღის ვადაში, საბაჟო ორგანო მოახდენდა საქონლის განკარგვას სახელმწიფოს სასარგებლოდ; აღმოფხვრისათვის განესაზღვრა ვადა 2010 წლის 15 მარტამდე; კონტეინერებში მოთავსებული საქონლის მესაკუთრემ არ განახორციელა საბაჟო დამუშავების ოპერაციის დასრულებისათვის აუცილებელი საბაჟო პროცედურები, რის გამოც ბათუმის რეგიონული ცენტრის მიერ საქონელი, კერძოდ ექვსივე კონტეინერი და მასში მოთავსებული 30 ავტომანქანა განიკარგა სახელმწიფოს სასარგებლოდ; აღნიშნულის თაობაზე მოსარჩელეს ბათუმის რეგიონული ცენტრის მიერ 2010 წლის 16 მარტს გაეგზავა წერილი ¹16.25/10/11-2090; მოსარჩელემ გაასაჩივრა ბათუმის რეგიონული ცენტრის 2010 წლის 16 მარტის წერილი და მოითხოვა მისი ბათილად ცნობა, ასევე მოპასუხეთა დავლადებულება კონტეინერების დაბრუნების თაობაზე; პირველი ინსტანციის სასამართლომ ჩათვალა, რომ ბათუმის რეგიონული ცენტრის 2010 წლის 16 მარტის წერილი არაა ადმინისტრაციული აქტი, ვინაიდამ მას არ მოჰყოლია სამართლებრივი შედეგი და ამ ნაწილში სარჩელი არ აკმაყოფილებს დასაშვებობის პირობას.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა, რომ საქონლის მესაკუთრეა რ. თ-ე, მისი ავტოსატრანსპორტო საშუალებები მოთავსებულია ,,...”-ს საკუთრებაში არსებულ კონტეინერებში, რომლითაც საერთაშორისო გადაზიდვებს აწარმოებს შპს ,,ე-ა”. ავტომანქანებით დატვირთული კონტეინერების შპს ,,ბ-ის” ტერიტორიაზე განთავსება განხორციელდა შემდგომი საბაჟო დამუშავების ოპერაციების განხორციელების მიზნით. ავტომანქანების მესაკუთრე ვალდებული იყო ავტოსატრანსპორტო საშუალებებზე განეხორციელებინა შესაბამისი საბაჟო ოპერაციები; ავტოსატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრეს ავტომანქანების სახელმწიფოს სასარგებლოდ განკარგვის საკითხი სადავოდ არ გაუხდია. კონტეინერების მფლობელი კი თვლის, რომ სახელმწიფოს სასარგებლოდ კონტეინერების განკარგვა უკანონოა და მოითხოვს მის დაბრუნებას.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ განმარტა, რომ საბაჟო ორგანოს საქონლის განკარგვის უფლებამოსილება წარმოეშვა საქონლის მიმართ საბაჟო პროცედურის, კერძოდ იმპორტის გადასახადის გადაუხდელობის და საბაჟო გაწმენდის ოპერაციის განუხორციელებლობის გამო. საბაჟო კოდექსის 87-ე მუხლის ობიექტი არის ის საქონელი, რომელიც ექვემდებარება საბაჟო დამუშავებას.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითებით, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 20 დეკემბრის ¹1759-ე ბრძანების მე-3 მუხლის 21-ე ნაწილისა და საბაჟო კოდექსის 87-ე მუხლის მოთხოვნები ვრცელდება იმ საქონელზე, რომლეზეც არ განხორციელდა დროებით დასაწყობებულ საქონელზე საბაჟო დამუშავების ოპერაციის სახის განსაზღვრის დასრულებისათვის, ან უკვე განსაზღვრული საბაჟო დამუშავების ოპერაციის დასრულებისათვის აუცილებელი საბაჟო პროცედურები.

საბაჟო დამუშავების ოპერციის განმარტება მოცემულია საქართველოს საბაჟო კოდექსის მე-7 მუხლის 29-ე ნაწილში, რომლის მიხედვითაც საბაჟო დამუშავების ოპერაცია არის საქონლის მიმართ საბაჟო რეჟიმის გამოყენება, საქონლის გადატანა თავისუფალ ზონაში ან თავისუფალ საწყობში, საქართველოს საბაჟო ტერიტორიიდან საქონლის რეექსპორტი, საქონლის განადგურება საბაჟო ზედამხედველობის ქვეშ ან საქონლის გადაცემა სახელმწიფო საკუთრებაში.

საქართველოს საბაჟო კოდექსის მე-7 მუხლის მე-9 ნაწილის მიხედვით, საქონელი არის საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე გადაადგილებული ნებისმიერი მატერიალური ქონება, მათ შორის, ფული, ფასიანი ქაღალდი, ელექტრო- და თბოენერგია, გაზი და წყალი.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითებით, კონტეინერი არ ექვემდებარება საბაჟო დამუშავების ოპერაციას, რაც ავტომატურად გამორიცხავს მის მიმართ საბაჟო ორგანოს მიერ განკარგვის უფლების წარმოშობას, ვინაიდან კონტეინერი წარმოადგენს რა საქონლის გადამზიდავ საშუალებას, იმყოფება საბაჟო საწყობის ტერიტორიაზე მანამ, სანამ არ მოხდება მასში არსებული საქონლის ჩამოტვირთვა. შესაბამისად, ვინაიდან კონტეინერი არ წარმოადგენს არც საქონელს, არც საქონლის სახით იმპორტირებულ სატრანსპორტო საშუალებას და არ ექვემდებარება საბაჟო დამუშავებას, მის მიმართ არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს საბაჟო კოდექსის 87-ე მუხლი და საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 20 დეკემბრის ¹1759-ე ბრძანების მე-3 მუხლის 21-ე პუნქტი.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელეს არ გააჩნდა შესასრულებელი ვალდებულება, მას კონტეინერები არ უნდა განებაჟებინა და არ უნდა გადაეხადა საბაჟო მოსაკრებელი, მისი ვალდებულება იყო კონტეინერში მოთავსებულ სატრანსპორტო საშუალებებზე საბაჟო ოპერაციების დამთავრებისა და საქონლის გადმოტვირთვის შემდეგ კონტეინერების გატანა საბაჟო ტერიტორიიდან. მიუხედავად ამისა მოპასუხემ უსაფუძვლოდ ჩათვალა ვალდებულება შეუსრულებლად და უსაფუძვლოდ გადასცა კონტეინერები სახელმწიფოს, რითაც იგი გამდიდრდა საფუძვლის გარეშე. საბაჟო ორგანოს გადაწყვეტილება ავტომანქანების ჩამორთმევის ნაწილში მართებულად არის მიმართული საქონლის მესაკუთრისადმი, მაგრამ კონტეინერების ნაწილში უკანონოა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე პირველი ინსტანციის სასამართლომ ჩათვალა, რომ კონტეინერის მფლობლის მოთხოვნა დაუბრუნდეს მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული კონტეინერები საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, სსიპ შემოსავლების სამსახურის ბათუმის რეგიონულმა ცენტრმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ.

აპელანტები სააპელაციო საჩივრებით ითხოვდნენ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებასა და სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 აპრილის განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურის ბათუმის რეგიონული ცენტრის, სსიპ შემოსავლების სამსახურის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 17 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება და თავის მხრივ აღნიშნა, რომ საქართველოს საბაჟო კოდექსის 87-ე მუხლის დანაწესი კონტეინერების მიმართ ვერ გამოიყენება, რადგან ის არც საქონელია (საბაჟო დოკუმენტებით კონტეინერი არ წარმოადგენდა იმპორტირებულ საქონლეს), არც საქონლის სახით იმპორტირებული სატრანსპორტო საშუალება. საქონელი და კონტეინერი ერთ საქონლად არ მოიაზრება და ის არ ექვემდებარება საბაჟო დამუშავებას. მასზე ასევე ვერ გავრცელდება საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 20 დეკემბრის ¹1759-ე ბრძანების მე-3 მუხლის მე-18-21-ე პუნქტების მოთხოვნები.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, იმის გათვალისწინებით, რომ ბათუმის რეგიონული ცენტრის 2010 წლის 23 თებერვლის წერილი არ მოიცავს კონკრეტულ მითითებას კონტეინერებთან დაკავშირებით, როგორც საქონელთან მიმართებაში და ის არ არის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, აპელანტთა მოთხოვნა სარჩელის დაუშვებლობის თაობაზე ვერ დაკმაყოფილდება.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა.

კასატორის საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მოსაზრებით, საქართველოს საბაჟო კოდექსის 61.3, 7.2 და 7.29 მუხლების თანახმად, დეკლარანტი ვალდებულია, მოახდინოს საბაჟო დამუშავების ოპერაციის შერჩევა, რათა საქართველოს საბაჟო საზღვარზე შემოსული საქონელი მოექცეს სამართლებრივ რეჟიმში. მხოლოდ საბაჟო დამუშავების ოპერაციის დასრულების შემდგომ არის შესაძლებელი იმის განსაზღვრა, თუ რომელი საქონელი წარმოადგენს საბაჟო ოპერციების ობიექტს და რა ვალდებულებები ეკისრება დეკლარანტს ასეთი საქონლის მიმართ. წინააღმდეგ შემთხვევეში, კონტეინერი და მასში განთავსებული სატრანსპორტო საშუალება მოიაზრება ერთ მთლიან ობიექტად (საქონლად) და მასზე ვრეცელდება საბაჟო კოდექსის 87-ე მუხლით გათვალისწინებული სანქცია. შპს ,,ე-ა” ვალდებული იყო დაესრულებინა საბაჟო დამუშავების ოპერაცია და წარედგინა დეკლარაცია (სადაც დაფიქსირდებოდა კონტეინერი, როგორც სპეციალიზირებული სატრანსპორტო საშუალება, რომელსაც არ სჭირდება განმაჟება). მხოლოდ აღნიშნულის შემდეგ შეძლებდა საბაჟო ორგანო იმის გამიჯვნას, თუ რომელი საქონელი ექვემდებარებოდა განბაჟებას და რომელი არა. მიუხედავად იმისა, რომ მხარე გაფრთხილებული იქნა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 20 დეკემბრის ¹1759-ე ბრძანების მე-3 მუხლის 21-ე პუნქტის მოთხოვნათა დაცვით საქონლის განკარგვასთან დაკავშირებით, მან ხარვეზი არ აღმოფხვრა. შესაბამისად საბაჟო ორგანომ კანონის მოთხოვნათა დაცვით მოახდინა შპს ,,ე-ს” საკუთრებაში არსებული კონტეინერების განკარგვა.

კასატორის შემოსავლების სამსახურის მოსაზრებით, სადავო საკითხს წარმოადგენდა კონტეინერების ჩამორთმევა და არა ავტომანქანების, რომლის მართლზომიერ ჩამორთმევაზე იმსჯელა პირველი ინსტანციის სასამართლომ. ასევე საბაჟო კოდექსის მე-7 მუხლის 31-ე პუნქტი განსაზღვრავს ვალდებული პირის ცნებას, ანუ პირს, რომლესაც ეკისრება საბაჟო ვალდებულების შესრეულბა, რომლესაც მოცემულ შემთხვევაში წარმოადგენს შპს ,,ე-ა”.

შემოსავლების სამსახურმა საკასაციო საჩივარში აღნიშნა, რომ კონტეინერების განკარგვა მოხდა არა იმ განზრახვით, რომ იმპორტი არ განხორციელდა, არამედ საბაჟო დამუშავების (რომელიც მოიცავს 7 საბაჟო რეჟიმს) ნებისმიერი ოპერაცია, რომლის არჩევაც დამოკიდებულია გადამხდელზე, ამ შემთხვევაში შპს ,,ე-ზე”.

კასატორის მოსაზრებით, დაუშვებელია სამოქალაქო კოდექსის ნორმების (უსაფუძვლო გამდიდრების თაობაზე) გამოყენება ადმინისტრაციულ ურთიერთობებში და გამოიყენება საგადასახადო და საბაჟო კოდექსი, როგორც უფრო სპეციალური კანონი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორები საკასაციო საჩივრებით ითხოვდნენ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებასა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მოსარჩელისათვის სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ ,,შემოსავლების სამსახურის” საკასაციო საჩივრები უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო სამართლებრივი კვალიფიკაციის ნაწილში სრულად იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა Aშეფასებებს და თვლის, რომ სახეზე არ არის გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების და საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილების მატერიალური თუ პროცესუალური წინაპირობები. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება მიღებულია საქართველოს საბაჟო კოდექსის ნორმების სწორი განმარტებისა და გამოყენების საფუძველზე.

საქართველოს საბაჟო კოდექსის (სადავო პერიოდისათვის მოქმედი რედაქციით) 87-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ამ მუხლის მე-2 ნაწილის გათვალისწინებით, საბაჟო ორგანოს მიერ საქონლის განკარგვის ნებისმიერი ღონისძიება (მათ შორის საბაჟო სამართალდარღვევის საქონლის ან/და სატრანსპორტო საშუალების ჩამორთმევა, რეალიზაცია, საბაჟო ზედამხედველობის ქვეშ განადგურება ან უსასყიდლოდ გადაცემა) განხორციელდება იმ საქონლის მიმართ: 1. რომლის გაშვება არ შეიძლება, რადგან დეკლარანტის მიზეზით შეუძლებელია დადგენილ ვადაში საბაჟო პროცედურების განხორციელება (საბაჟო დამუშავების ოპერაციის სახის განსაზღვრა) ან არ იქნა გადახდილი იმპორტის ან ექსპორტის გადასახადი ან/და არ იქნა წარდგენილი საგარანტიო უზრუნველყოფა; 2. რომლის საქართველოს ტერიტორიაზე შემოტანა და საქართველოს ტერიტორიიდან გატანა აკრძალულია ან შეზღუდულია; 3. რომელიც გაშვებიდან 3 სამუშაო დღის ვადაში არ იქნა გატანილი საბაჟო კონტროლის ზონიდან, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც საქართველოს კანონმდებლობით ნებადართულია გაშვებული საქონლის საბაჟო კონტროლის ზონაში დატოვება გარკვეული ვადით.

,,საქონლის დროებითი დასაწყობებისა და საბაჟო საწყობში საქონლის შენახვის საბაჟო რეჟიმის გამოყენების წესების შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე” საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 20 დეკემბრის ¹1759 ბრძანების მე-3 მუხლის მე-20 პუნქტის შესაბამისად, საბაჟო დამუშავების ოპერაციის განსაზღვრა ნიშნავს საბაჟო ორგანოში საბაჟო დამუშავების ოპერაციის განსაზღვრისათვის აუცილებელი დოკუმენტის (საბაჟო დეკლარაცია, მოწმობა, განცხადება) წარდგენასა და კანონმდებლობით განსაზღვრული წესით საბაჟო კონტროლის ღონისძიებების გატარების შემდეგ საბაჟო ორგანოს თანხმობას საქონლის მიმართ საბაჟო დამუშავების ოპერაციის განხორციელებაზე. ამავე მუხლის 21-ე ნაწილის შესაბამისად კი, თუ ამ მუხლის მე-18, მე-18¹ და მე-20 პუნქტებით განსაზღვრულ ვადებში არ განხორციელდა დროებით დასაწყობებულ საქონელზე საბაჟო დამუშავების ოპერაციის სახის განსაზღვრის დასრულებისათვის ან უკვე განსაზღვრული საბაჟო დამუშავების ოპერაციის დასრულებისათვის აუცილებელი საბაჟო პროცედურები, ან საქართველოს საბაჟო კოდექსის 87-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულ შემთხვევებში საბაჟო ორგანო დაზღვეული ფოსტით წერილობით აცნობებს დეკლარანტს (იმ შემთხვევაში, როცა საბაჟო ორგანოს მიერ იდენტიფიცირებულია დეკლარანტი) საქონლის განკარგვის შესახებ თავისი განზრახვის თაობაზე და ადგენს აღნიშნული ნაკლოვანებების აღმოფხვრის ვადას, რომელიც არ უნდა აღემატებოდეს 30 კალენდარულ დღეს. საბაჟო ორგანოს მიერ დადგენილ ვადაში დეკლარანტის მიერ ნაკლოვანებათა აღმოფხვრის ან საქონლის რეექსპორტის შემთხვევაში საბაჟო ორგანო არ ახორციელებს საქონლის განკარგვას, წინააღმდეგ შემთხვევაში საბაჟო ორგანო დაზღვეული ფოსტით წერილობით აცნობებს დეკლარანტს (იმ შემთხვევაში, როცა საბაჟო ორგანოს მიერ იდენტიფიცირებულია დეკლარანტი) საქონლის განკარგვის შესახებ, რომლის ერთი ეგზემპლარი ეგზავნება საბაჟო საწყობის მფლობელს.

როგორც ზემოაღნიშნული ნორმების ანალიზი ცხადყოფს, საბაჟო ორგანოს მიერ საქონლის განკარგვის ნებისმიერი ღონისძიება ხორციელდება იმ საქონლის მიმართ, რომლის გაშვება არ შეიძლება, რადგან დეკლარანტის მიზეზით შეუძლებელია დადგენილ ვადაში საბაჟო პროცედურების განხორციელება, ან არ იქნა გადახდილი იმპორტის ან ექსპორტის გადასახადები.

ასეთ პირობებში საკასაციო სასამართლო მნიშვნელოვნად მიიჩნევს განისაზღვროს, შპს ,,ე-ა” არის თუ არა ზემოაღნიშნული მუხლებით დარეგულირებული სამართალურთიერთობის სუბიექტი, რისთვისაც უნდა დადგინდეს ორი გარემოება: წარმოადგენს თუ არა ის დეკლარანტს და მისი კუთვნილი კონტეინერები საბაჟო მიზნებისათვის მიეკუთვნება თუ არა საქონელს.

,,საბაჟო კოდექსის” მე-7 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დეკლარანტი არის პირი, რომელიც საბაჟო დეკლარირებას ახორციელებს თავისი სახელით ან რომლის სახელითაც ხორციელდება საბაჟო დეკლარირება, ხოლო იმავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საბაჟო დეკლარირება არის მოქმედება, რომლითაც პირი საქართველოს საბაჟო კანონმდებლობით დადგენილი ფორმისა და წესის შესაბამისად აცხადებს საქონლის მიმართ საბაჟო დამუშავების ოპერაციის განხორციელების განზრახვას.

საკასაციო სასამართლომ საკასაციო საჩივარის მოტივირებულობის დადგენის მიზნით გადაამოწმა საქმეში წარმოდგენილი საბაჟო-სატრანსპორტო დოკუმენტები, კერძოდ, კონოსამენტები და დაფრახტვის მანიფესტები, რის შედეგადაც საკასაციო სასამართლო მივიდა დასკვნამდე, რომ კასატორის არგუმენტები უსაფუძვლოა და არ ემყარება შესაბამის მტკიცებულებებს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ შპს ,,ე-ა” არ წარმოადგენს დეკლარანტს, ის არ არის საქონლის მფლობელი ან/და მესაკუთრე, რის გამოც მას ვერ წაეყენება საბაჟო კოდექსით დეკლარანტისათვის დადგენილი მოთხოვნები.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ დაეთანხმება კასატორთა მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ საბაჟო კოდექსის მიზნებისათვის სატრანსპორტო საშუალება (ამ შემთხვევაში კონტეინერი) და საქონელი არის იდენტური ცნებები. ,,საბაჟო კოდექსის” მე-7 მუხლის მე-9 ნაწილის შესაბამისად, საქონელი არის საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე გადაადგილებული ნებისმიერი მატერიალური ქონება, მათ შორის ფული, ფასიანი ქაღალდები, ელექტრო და თბოენერგია, გაზი და წყალი. ხოლო ამავე მუხლის მე-19 ნაწილის თანახმად, სატრანსპორტო საშუალებაა საავტომობილო, საჰაერო, საზღვაო და სარკინიგზო საშუალებები, აგრეთვე ელექტოგადამცემი ხაზები, მილსადენები, კონტეინერები, მისაბმელები, ნახევარმისაბმელი და ნებისმიერი სხვა საშუალება, რომელიც გამოიყენება მგზავრთა გადაყვანისათვის ან/და საქონლის გადაზიდვისათვის.

ცალსახაა, რომ წინამდებარე შემთხვევაში კონტეინერები გამოყენებულია როგორც გაზიდვის საშუალება. ,,კონტეინერებთან დაკავშირებული საბაჟო კონვენციის” (საქართველო კონვენციას მიუერთდა 1999 წელს) მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, კონვენციის ხელშემკვრელი თითოეული სახელმწიფო იძლევა როგორც დატვირთული, ისე ცარიელი კონტეინერების დროებითი შემოზიდვის უფლებას. კონვენციის მონაწილე სახელმწიფოები კისრულობენ ვალდებულებას, გაათავისუფლონ კონტეინერები საბაჟო პროცედურების განხორციელებისაგან და დაუშვან მათი დრიებითი შემოზიდვა თავისუფლად, ყოველგვარი დაბეგვრის გარეშე. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ შპს ,,ე-ს” კუთვნილი კონტეინერები კონვენციისა და საქართველოს საბაჟო კანონმდებლობის შესაბამისად არ ექვემდებარებოდა საბაჟო პროცედურების განხორციელებას, კონტეინერები საქართველოში შემოტანილი იყო მათი შემდგომი გატანის მიზნით _ საბაჟო გადასახადებისა და მოსაკრებლების გადახდისაგან გათავისუფლებით და საიმპორტო აკრძალვებისა და შეზღუდვების გარეშე. აღნიშნული კი იძლევა იმის მტკიცების საფუძველს, რომ კონტეინერი არ ექვემდებარებოდა საბაჟო დამუშავებას, რის გამოც მისი გაიგივება საქონელთან ეწინააღმდეგება საბაჟო კოდექსისა და ზემოაღნიშნული კონვენციის მიზნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო ადასტურებს მითითებას იმის თაობაზე, რომ გადამზიდავი კომპანია ,,კონტეინერებთან დაკავშირებული საბაჟო კონვენციის” მე-4 მუხლის შესაბამისად ვალდებულია, დროებით შემოტანილი კონტეინერები შემოზიდვის დღიდან 3 თვის ვადაში უკანვე გაიტანოს, მაგრამ საგულისხმოა, რომ აღნიშნული ვალდებულების დარღვევისათვის არც კონვენცია და არც საბაჟო კოდექსი არ განსაზღვრავს რაიმე სახის სანქციას, რის გამოც საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად უარყო ადმინისტრაციული ორგანოს მოსაზრება კონტეინერების ჩამორთმევის შესაძლებლობის თაობაზე.

ყოველივე აღნიშნულის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ შპს ,,ე-ა” არ წარმოადგენს საბაჟო კოდექსის 87-ე მუხლის სუბიექტს, რის გამოც სარჩელის დაკმაყოფილება მოხდა საბაჟო კოდექსის ნორმების სრული შესაბამისობით და სახეზე არ არის საკასაციო საჩივრების გაზიარებისა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ ,,შემოსავლების სამსახურის” საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 აპრილის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.