გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3-გ-ად-182-კ-03 12 სექტემბერი, 2003წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

ნ. ქადაგიძე,

გ. ქაჯაია

დავის საგანი: სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების გაუქმება და სამსახურში აღდგენა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 29 აგვისტოს მ. ბ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხე იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის მიმართ, რომლის საფუძველზეც მოითხოვა ცენტრის დირექტორის 2002წ. 6 თებერვლის ¹33 და 2002წ. 1 აგვისტოს ¹49 ბრძანებების გაუქმება და თანამდებობებზე დაუყონებლივ აღდგენა.

მოსარჩელე თავის მოთხოვნებს აფუძნებდა შემდეგ გარემოებებზე: მ. ბ-ე მუშაობდა იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის ... სამსახურის ...ად. 2002წ. 01 აგვისტოს გამოკვლევის ცენტრის დირექტორის ¹49 ბრძანებით იგი განთავისუფლებული იქნა დაკავებული თანამდებობიდან. მოსარჩელეს მიაჩნდა, რომ ზემოაღნიშნული ბრძანების მიღებისას დარღვეული იქნა შკკ-ს 135-ე მუხლი, ამასთან, ბრძანებაში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები არ შეიძლება მიჩნეულიყო მისი თანამდებობიდან გათავისუფლების საფუძვლად, იმდენად, რამდენადაც, შკკ-ს 135-ე მუხლის I ნაწილით გათვალისწინებული სასჯელები შეიძლება გამოყენებული იქნეს ორგანიზაციის ადმინისტრაციის მიერ, თუ მოსამსახურის ქმედება არის მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული. მ. ბ-ის განთავისუფლების თაობაზე მიღებულ ბრძანებას ერთ-ერთ საფუძვლად დაედო იუსტიციის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის 2002წ. 02 ივლისის დასკვნა, რაც არ შეიძლება გახდეს თანამდებობიდან დათხოვნის საფუძველი, რადგან გენერალური ინსპექცის დასკვნა ეხება ამავე სამინისტროს ეკონომიკური დეპარტამენტის საქმიანობას და ჯართის გატანის საკითხის კანონიერების შემოწმების შედეგებს, მასში არაფერია ნათქვამი მოსარჩელეს მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეულ ქმედებაზე. მოსარჩელეს მიაჩნდა, რომ მოპასუხის მიერ დისციპლინური სასჯელის გამოყენებისას დარღვეული იყო შკკ-ს 136-ე მუხლის I ნაწილი, რომლის თანახმადაც, “დისციპლინური სასჯელის დადებამდე შრომის დისციპლინის დამრღვევს უნდა მოეთხოვოს წერილობითი ახსნა-განმარტება”, რაც მოპასუხის მიერ არ განხორციელებულა.

გარდა ამისა, მოპასუხემ დაარღვია შკკ-ს 42-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნები, რომლის თანახმადაც იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის დირექტორმა განთავისუფლების თაობაზე ორი თვით ადრე უნდა აცნობოს თანამშრომლებს, რაც უნდა დადასტურდეს მუშაკის მხრიდან ხელმოწერით. კონკრეტულ შემთხვევაში კი ზემოთმითითებულს ადგილი არა ჰქონია.

მოსარჩელე მ. ბ-ის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანებას ასევე საფუძვლად დაუდო იურიდიული სამსახურის ...ის მ. ვ-ს 2002წ. 30 ივლისის მოხსენებითი ბარათი, რაც არ შეიძლება გახდეს მოსარჩელის თანამდებობიდან გათავისუფლების საფუძველი. მოხსენებით ბარათში მითითებულია, რომ იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრში 2002წ. 17 მაისს ახალციხის რაიონული სასამართლოდან შემოვიდა ადმინისტრაციული საქმე ¹2/31, რომელიც ცენტრის დირექტორის რეზოლუციით შესასრულებლად დაეწერა ... სამსახურის მთავარ ...ს მ. ბ-ეს, რომელიც გასცდა თავისი კომპეტენციის ფარგლებს და სასამართლოს მიერ დასმულ ყველა შეკითხვას თავად გასცა პასუხი, რასაც არ დაეთანხმა ცენტრის დირექტორი. მოსარჩელის მტკიცებით, დირექტორი გასცდა დებულებით განსაზღვრულ ფუნქციონალურ მოვალეობას იმდენად, რამდენადაც ექსპერტიზის დასკვნის შეფასება არის სასამართლოს პრეროგატივა.

მოსარჩელე ასევე არ იზიარებს მოპასუხის მხრიდან პირის თანამდებობიდან გათავისუფლების საფუძვლად საგაზეთო პუბლიკაციის გამოყენებას.

რაც შეეხება 2002წ. 06 თებერვლის ¹33 ბრძანებას, საყვედურის გამოცხადების შესახებ, მოსარჩელის განმარტებით, მასში მითითებული არ იყო, თუ კონკრეტულად რომელი ქმედებით ჩაიდინა მ. ბ-ემ დისციპლინური გადაცდომა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ და მისმა წარმომადგენელმა მოითხოვეს, ბათილად ყოფილიყო ცნობილი იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის დირექტორის 2002წ. 06 თებერვლისა და 01 აგვისტოს ¹33 და ¹49 ბრძანებები და მოსარჩელე დაუყონებლივ ყოფილიყო აღდგენილი თანამდებობაზე 2002წ. 01 აგვისტოდან გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურებით.

მოპასუხემ _ იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის წარმომადგენელმა სარჩელი არ სცნო შემდეგ საფუძვლებზე მითითებით: იუსტიციის სამინისტროს ...ის უფროსის გ. ღ-ის მიერ 2002წ. 05 ივლისს ექსპერტიზის ცენტრში გადმოგზავნილ იქნა 2002წ. 02 ივლისის შემოწმების აქტი, რომლითაც შემოწმებული იქნა ამავე სამინისტროს ეკონომიკური დეპარტამენტის საქმიანობა და ჯართის გატანის საკითხის კანონიერება. აღნიშნულ აქტში მითითებულ გარემოებებზე და ფაქტებზე დაყრდნობით, ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის იურიდიული სამსახურის მიერ მომზადდა მოხსენებითი ბარათი, რომლითაც დადგინდა შემდეგი: ექსპერტიზის ცენტრის მთავარმა ...მა მ. ბ-ემ, რომელიც წარმოადგენდა საქართველოს პრეზიდენტის 2001წ. 13 ივლისის ¹8 ბრძანებულების თანახმად შექმნილი კომისიის ერთ-ერთ წევრს, შეცდომით დააფიქსირა სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში არსებული ამორტიზირებული და გამოუყენებელი ძირითადი საშუალებების რაოდენობა და ქონების მართვის სამინისტროს 2001წ. 19 აპრილის ¹13141 ბრძანებით დამტკიცებული 594 ერთეული ძირითადი საშუალებების ნაცვლად დაფიქსირდა 607 ერთეული ძირითადი საშუალება, ასევე არასწორად იქნა მოსარჩელის მიერ განსაზღვრული ავტომობილების გამოშვების წლები, ხოლო ამორტიზირებული ძირითადი საშუალებების ფასის განსაზღვრისას, მოპასუხის მტკიცებით, მ. ბ-ეს უნდა ეხელმძღვანელა საქართველოს პრეზიდენტის 1997წ. 17 ნოემბრის ¹671 ბრძანებულებით “საპრივატიზებო ქონების საწყისი ფასის განსაზღვრის შესახებ”, რაც მოსარჩელის მხრიდან არ განხორციელებულა და შესაბამისად ჯართის სავარაუდო წონა, ნაცვლად რეალურად არსებული 6000 ტონისა, შეცდომით განისაზღვრა 12000 ტონის ოდენობით. იმის გამო, რომ ჯართის სავარაუდო რაოდენობის განსაზღვრა მოხდა არასწორად, მოპასუხის მტკიცებით, იუსტიციის სამინისტრომ განიცადა მატერიალური ზარალი.

გარდა ამისა, მოპასუხის განმარტებით, მოსარჩელე მ. ბ-ემ გადააჭარბა ექსპერტ-საქონელმცოდნის კომპეტენციას მაშინ, როცა ახალციხის რაიონული სასამართლოს მიერ ექსპერტიზაზე გადმოგზავნილ ადმინისტრაციულ საქმეზე დასმულ ყველა შეკითხვაზე თავად გასცა პასუხი, რითიც დაარღვია იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის ინსპექციის მე-10 მუხლის მოთხოვნები. მოპასუხემ არ გაიზიარა მ. ბ-ის არგუმენტი იმის თაობაზე, რომ ცენტრის დირექტორის მიერ ზემოთმითითებულ შემთხვევაში დარღვეული იქნა ამავე ცანტრის ინსპექციის მოთხოვნები იმდენად, რამდენადაც ცენტრის დირექტორი უფლებამოსილი იყო შეემოწმებინა შემოსული მასალების კანონმდებლობასთან შესაბამისობა.

ზემოაღნიშნულ და სხვა დარღვევათა გამო მოპასუხეს მ. ბ-ის დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლება მიაჩნდა კანონიერად და მოითხოვდა, ამ უკანასკნელს უარი თქმოდა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 3 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მ. ბ-ის სარჩელი სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლო ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების მიღებისას დაეყრდნო შკკ-ს 204-ე მუხლის I ნაწილს, რომლის თანახმადაც, მოსარჩელეს უფლება ჰქონდა სასამართლოსათვის მიემართა იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის დირექტორის 2002წ. 06 თებერვლის ¹33 ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ მისი გამოცემიდან ერთი თვის ვადაში. მ. ბ-ემ კი სასამართლოს მიმართა 7 თვის შემდეგ, ანუ 2002წ. 29 აგვისტოს. შესაბამისად რაიონულმა სასამართლომ დაუშვებლად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილება ¹33 ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ.

რაიონულმა სასამართლომ მთლიანად გაიზიარა იუსტიციის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის 2002წ. 02 ივლისის დასკვნა, რომლითაც დადასტურებული იქნა მ. ბ-ის სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს დაშვებული დარღვევები.

შკკ-ს 136-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” პუნქტის თანახმად, დაწესებულების ადმინისტრაციას უფლება ჰქონდა მუშაკი შრომის დისციპლინის დარღვევისათვის დაეთხოვა დაკავებული თანამდებობიდან ამავე კოდექსის 34-ე მუხლის “მ”, “დ”, “ვ” და “თ” ქვეპუნქტების საფუძველზე, მით უფრო, რომ შკკ-ს 135-ე მუხლი ითვალისწინებს მუშაკის სამუშაოდან გათავისუფლებას დისციპლინური პასუხისმგებლობის მოქმედების გარეშე, სამსახურებრივი მოვალეობის უხეში დარღვევის შემთხვევაში.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. ბ-ემ.

აპელანტს მიაჩნდა, რომ რაიონული სასამართლოს მიერ დარღვეული იქნა სსკ-ს 249,9 მუხლის და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2 მუხლის მოთხოვნები, რომლის თანახმადაც, სასამართლო გდაწყვეტილების მიღებისას უნდა დაყრდნობოდა კონკრეტულ მტკიცებულებებს და უნდა ეხელმძღვანელა შესაბამისი ურთიერთობის მარეგულირებელი ნორმატული აქტებით.

აპელანტი სადავოდ ხდიდა ასევე ყველა იმ დოკუმენტს, რომელიც საფუძვლად დაედო იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის დირექტორის 2002წ. 1 აგვისტოს ¹49 ბრძანებას აპელანტის თანამდებობიდან განთავისუფლების შესახებ.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოითხოვდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას და მოცემულ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას.

სააპელაციო სასამართლო არ დაეთანხმა აპელანტის მოსაზრებებს და მიიჩნია, რომ არ არსებობდა მ. ბ-ის აპელაციის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 13 მარტის განჩინებით მ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის მოტივით.

უცვლელად იქნა დატოვებული თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 3 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

საოლქო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება მ. ბ-ის მიერ საკასაციო წესით გასაჩივრებული იქნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში.

კასატორს თბილისის საოლქო სასამართლოს განჩინება მიაჩნდა კანონშეუსაბამოდ და დაუსაბუთებლად, მოითხოვდა მის გაუქმებას და თავისი სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებას.

კასატორი თავის საჩივარს ძირითადად აფუძნებდა იმავე გარემოებებს, რასაც სააპელაციო საჩივარს. იგი აღნიშნავდა, რომ როგორც 2002წ. 6 თებერვლის ბრძანებასთან, ასევე 2002წ. 1 აგვისტოს ბრძანებასთან მიმართებაში დარღვეული იყო შკკ-ს 136.1 მუხლის იმპერატიული მოთხოვნა. მისთვის არ ჩამოურთმევიათ ახსნა-განმარტება, რითაც მას მოესპო საშუალება თავისი მოსაზრებები მიეწოდებინა ადმინისტრაციისათვის _ დაეცვა თავისი უფლებები.

სასამართლომ დაარღვია სსკ-ს 219.4 მუხლი, არ მიუთითა კონკრეტულ მტკიცებულებებზე, სასამართლოს არ გამოუყენებია კასატორის მიერ ზემოთ მითითებული აქტები, რის გამოც, სასამართლოს გადაწყვეტილება ამ ნაწილში (თანამდებობიდან გათავისუფლება) დაუსაბუთებელი და კანონსაწინააღმდეგოა.

სასამართლოს გადაწყვეტილებით დარღვეულია სსკ-ს 392.2 “ა” და 394 “ე” მუხლები.

გარდა აღნიშნულისა კასატორი მიუთითებდა, რომ ადმინისტრაციას სურდა რა მისი თანამდებობიდან გათავისუფლება, საყვედურის გამოცხადების ბრძანება “გამოსცა” სწორედ იმის გამო, რომ შკკ-ს 135-ე “ე” და 34.1 “გ” მუხლების შესაბამისად, მისი გათავისუფლება შესაძლებელი იქნებოდა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ კი იარსებებდა ბრძანება დისციპლინარული ზემოქმედების ღონისძიების გამოყენების შესახებ. ამ და სხვა საფუძვლებზე მითითებით კასატორი ითხოვდა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2003წ. 13 მარტის განჩინების გაუქმებას, ახალი გადაწყვეტილების გამოტანას, რომლითაც დაკმაყოფილდებოდა მისი სარჩელი.

მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენლებმა საკასაციო საჩივარი არ სცნეს და მოითხოვეს თბილისის საოლქო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების უცვლელად დატოვება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო რა საკასაციო საჩივრის საფუძვლებს, მოუსმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებებს და გააანალიზა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, მიიჩნევს რომ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილებული უნდა იქნეს ნაწილობრივ, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საოლქო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას გაიზიარა რა რაიონული სასამართლოს მოსაზრება, მიიჩნია, რომ კასატორის (აპელანტის) მიერ იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის დირექტორის 2002წ. 6 თებერვლის ¹33 ბრძანების გასაჩივრებისას დარღვეული იქნა შკკ-ს 204-ე მუხლის იმპერატიული მოთხოვნა, რომლის შესაბამისადაც, საყვედურის გამოცხადების თაობაზე ბრძანების გასაჩივრება დასაშვებია ბრძანების გამოცემიდან ერთი თვის ვადაში.

შკკ-ს ზემოაღნიშნული მუხლის I ნაწილი განსაზღვრავს, რომ მუშებსა და მოსამსახურეებს შეუძლიათ მიმართონ შრომის დავის კომისიას სამი თვის ვადაში იმ დღიდან, როდესაც მათ გაიგეს ან უნდა გაეგოთ თავიანთი უფლებების დარღვევის შესახებ, ხოლო დათხოვნის საქმეთა გამო _ რაიონულ სასამართლოს დათხოვნის ბრძანების ჩაბარების დღიდან ერთი თვის ვადაში.

ამდენად, როგორც ზემოაღნიშნული მუხლის ანალიზი ცხადყობს, მითითებული არ ითვალისწინებს საყვედურის თაობაზე გამოცემული ბრძანების გასაჩივრების იმ ვადებსა და წესს რომელიც საოლქო სასამართლოს მიერაა მითითებული, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული საკითხის შეფასებისას საოლქო სასამართლოს მხრიდან ადგილი აქვს კანონის არასწორ გამოყენებას.

საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლად მიიჩნევს საოლქო სასამართლოს მითითებას იმის თაობაზე, რომ კასატორის მიერ ადგილი ჰქონდა სამსახურებრივი მოვალეობის უხეშ დარღვევებს და მიიჩნევს, რომ მითითებულ ნაწილში საქმე საჭიროებს დამტებით გამოკვლევას.

კერძოდ, საქმეში წარმოდგენილია იუსტიციის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის 2002წ. 02 ივლისის აქტი რომელიც შეიცავს შემოწმების შედეგად გამოვლენილი დარღვევის ფაქტობრივ ანალიზს, რაც შეეხება უშუალოდ დასკვნას, რომელშიც ასახვა უნდა ჰპოვოს შემოწმების შედეგების სამართლებრივმა შეფასებამ, საქმეში წარმოდგენილი არ არის, თუმცა, საყურადღებოა, რომ იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის 2002წ. 1 აგვისტოს ბრძანება ¹49, ¹1 ეყრდნობა და გათავისუფლების საფუძვლად უთითებს ინსპექციის დასკვნას და არა საქმეში წარმოდგენილ იმ აქტს, რომელიც იქცა საოქლო სასამართლოს შეფასების საგნად.

ყოველივე ზემოაღნიშნული საკასაციო სასამართლოს აძლევს საფუძველს მიიჩნიოს, რომ საქმე დამატებითი გამოკვლევის მიზნით დაბრუნებული უნდა იქნეს თბილისის საოლქო სასამართლოში.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I მუხლის მეორე ნაწილით, სსკ-ს 390-ე,399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 13 მარტის განჩინება და საქმე ხელახლა განხილვის მიზნით დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.