გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹3გ-ად-184-კ-03 16 ივლისი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

მ. ვაჩაძე,

გ. ქაჯაია

დავის საგანი: პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და საიჯარო ქირისა და სხვა კომუნალური მომსახურების გადასახადების მოპასუხეთათვის დაკისრება.

აღწერილობითი ნაწილი:

1998წ. 24 მარტს კინოსტუდია “.. ..-ის” ¹218 კოოპერატივის ¹3 კორპუსის ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრებმა სარჩელით მიმართეს დიდუბის რაიონის სასამართლოს დიდუბის რაიონის გამგეობისა და რაიკვებვაჭრობის ¹27 მაღაზიის მიმართ და 1997წ. 30 მაისის ¹5-პ/1364 სადავო ფართის შპს “შ-ის” სახელზე განხორციელებული პრივატიზაციის ბათილად ცნობა და საიჯარო ქირისა და კომუნალური მომსახურების გადასახადების მოპასუხეებზე დაკისრება მოითხოვეს.

მოსარჩელეები თავიანთ მოთხოვნას შემდეგ გარემოებებზე აფუძნებდნენ:

კინოსტუდია “.. ..-ის” ¹218 კოოპერატივის ¹3 საცხოვრებელი სახლი 16 სართულიანი იყო და თბილისში ... მდებარეობდა, იგი ექსპლუატაციაში 1973 წელს შევიდა. სახლის I სართულის 118 კვ.მ და მის ქვეშ მყოფი ფართი 1975 წლიდან დაკავებული ჰქონდა დიდუბის რაიონის რაიკვებვაჭრობის ¹27 მაღაზიას.

მოსარჩელეების განმარტებით, 1973 წლიდან ისინი იყვნენ სადავო ფართის მესაკუთრეები, რაიკვებვაჭრობას კი აღნიშნული ფართი იჯარით ჰქონდა აღებული, მაგრამ საიჯარო ქირასა და კომუნალური მომსახურების გადასახადებს არ იხდიდა. მოსარჩელეები აქვე დაამატებდნენ, რომ სიტყვიერი შეთანხმების საფუძველზე, კოოპერატივის მაშინდელმა ხელმძღვანელობამ იმდროინდელი პირველი მაისის რაიონის რაიკვებვაჭრობას გაუგზავნა ანგარიში, რათა დაეფარათ 1975წ. საიჯარო ქირის დავალიანება წელიწადში 1152 მანეთის ოდენობით. მოსარჩელეთა თქმით, მოპასუხემ პირველი წლის დავალიანება გადაიხადა კიდეც. შემდგომში მათთვის გვერდის ავლით დიდუბის რაიონის გამგეობამ და ¹27 მაღაზიის თანამშრომლებმა ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრებისათვის შეუტყობინებლად მოახდინეს კინოსტუდია “.. ..-ზე” აღრიცხული სადავო ფართის _ I სართულისა და მის ქვეშ მყოფი ფართის შპს “შ-ზე” პრივატიზაცია, რითაც მათი საკუთრების უფლება შეილახა, გაიცა შესაბამისი საკუთრების მოწმობაც.

თბილისის დიდუბის რაიონის სასამართლოს 1998წ. 19 ივნისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეთა სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 1998წ. 6 ოქტომბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა საკასაციო საჩივარი, 1998წ. 19 ივნისის გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმე ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს დაუბრუნდა.

საქმის განხილვისას სასამართლო სხდომაზე მესამე პირად სადავო ქონების მესაკუთრე ზ. ა-ი იქნა ჩაბმული.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 19 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. გაუქმდა 1997წ. ¹5-პ/1364 პრივატიზაციის ხელშეკრულება, მაგრამ მოსარჩელეს საიჯარო თანხის _ 19414 ლარის ანაზღაურებაზე უარი ეთქვა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება კინოსტუდია “.. ..-ის” ¹3 კორპუსის ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრებმა საიჯარო ქირისა და კომუნალური მომსახურების გადასახადების მოპასუხისათვის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს და მათი სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

ხსენებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით თბილისის ქონების მართვის სამმართველომაც გაასაჩივრა და მთლიანი გადაწყვეტილების გაუქმება მოითხოვა იმ მოტივით, რომ სადავო ფართი კოოპერატივის საკუთრებას არასოდეს წარმოადგენდა, იგი სახელმწიფო ბიუჯეტის სახსრებით იყო აშენებული, რაც საქმეში არსებული კაპიტალური მშენებლობის საქალაქო სამსახურის წერილითაც დასტურდებოდა. ამდენად, აპელანტის მოსაზრებით, სადავო 118 კვ.მ სახელმწიფოს საკუთრებას წარმოადგენდა და ქონების მართვის სამინისტრო უფლებამოსილი იყო ამხანაგობის წევრებისათვის შეუთანხმებლად მოეხდინა მისი გასხვისება, რაც გამორიცხავდა განხორციელებული პრივატიზების ბათილობის შესაძლებლობას. M

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2001წ. 21 მაისის სხდომაზე მესამე პირად შპს “შ-ი” იქნა ჩაბმული.

2001წ. 2 ნოემბერს – დავის სასამართლოს მიერ განხილვისას გაფორმდა ყიდვა-გაყიდვის შესახებ სანოტარო ხელშეკრულება და შპს “შ-ის” სახელზე აღრიცხული ქონება თანასაკუთრების წესით დ. კ-ეს, ლ. ყ-ესა და ზ. წ-ეს გადაეცათ.

შპს “შ-ის” დირექტორის ზ. ა-ის შუამდგომლობის შესაბამისად საქმეში მესამე პირებად ჩაბმულ იქნენ ლ. ყ-ე, დ. კ-ე და ზ. წ-ე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2003წ. 6 მარტის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისში ... მდებარე სადავო ფართის შპს “შ-ზე” გადაცემის თაობაზე 1997წ. 30 მაისის პრივატიზაციის ხელშეკრულება.

სასამართლომ გადაწყვეტილებაში მიუთითა შემდეგზე:

თბილისში, ... სადავო საცხოვრებელი სახლის I სართულის 118 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი ტექაღრიცხვის ბიუროს მიერ 1974წ. 10 მარტს კოოპერატივ “.. ..-ზე” იქნა აღრიცხული, რასაც საფუძვლად დაედო ხსენებული საცხოვრებელი სახლის სახელმწიფო მიმღები კომისიის 1973წ. 3 ოქტომბრის ¹1765-გ აქტი, რომლის თანახმად, საცხოვრებელი სახლის I სართული შენობის სასმეტო ღირებულებაში შედიოდა.

სასამართლოს მოსაზრებით, სადავო ფართის პრივატიზაცია განხორციელდა მესაკუთრეთა _ საბინაო ამხანაგობის წევრთა თანხმობის გარეშე, რაც მისი ბათილად ცნობის საფუძვლად უნდა ყოფილიყო მიჩნეული.

საიჯარო ქირის მოპასუხეზე დაკისრების თაობაზე მოსარჩელეთა მოთხოვნას უარი ეთქვა, რადგან საქმეში მოიპოვებოდა 1983წ. 18 მარტის კანონიერ ძალაში შესული განჩინება დავალიანების გადახდევინების თაობაზე საქმის წარმოებით შეწყვეტის შესახებ და მას შემდეგ არანაირი საიჯარო ხელშეკრულება მხარეებს შორის არ გაფორმებულა, ამდენად, მოპასუხე არ იყო ვალდებული ამხანაგობისათვის საიჯარო ქირა ეხადა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება თბილისის ქონების მართვის სამმართველომ საკასაციო წესით იმ ნაწილში გაასაჩივრა, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი 1997წ. ¹5-პ/1364 პრივატიზების ხელშეკრულება და მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არ შეაფასა მათ მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები.

საკასაციო საჩივარი მესამე პირების ზ. წ-ის, ლ. ყ-ის და დ. კ-ის წარმომადგენელმა ზ. ჩ-ემაც წარმოადგინა სასამართლოში და ხსენებული გადაწყვეტილების გაუქმებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

სააპელაციო სასამართლოს 2003წ. 6 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით ნაწილობრივ გაასაჩივრა კინოსტუდია “.. ..-ის” ¹218 კოოპერატივის ¹... კორპუსის ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობამ და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით საიჯარო ქირის მოპასუხისათვის დაკისრების ნაწილში მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება და დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და თვლის, რომ კინოსტუდია „.. ..-ის” ¹218 კოოპერატივის ¹... კორპუსის ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს 2003წ. 6 მარტის გადაწყვეტილება დავალიანების დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში, ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს თბილისის ქონების მართვის სამმართველოსა და ზ. წ-ის, ლ. ყ-ისა და დ. კ-ის წარმომადგენლის ზ. ჩ-ის საკასაციო საჩივრები და სადავო ქონების პრივატიზების ბათილად ცნობის ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს უნდა დაუბრუნდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ საქმის განხილვისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონის ნორმები, ასევე არასწორი შეფასება მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს და მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები ცალმხრივად შეაფასა. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რაც სსკ-ს 394-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის აბსოლუტურ საფუძვლადაა მიჩნეული და მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმების წინაპირობაა.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას სასამართლო კოლეგიამ არ გამოიყენა საქართველოს მინისტრთა საბჭოსა და საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის ერთობლივი 1962წ. ¹531 დადგენილება “საქართველოს რესპუბლიკაში ინდივიდუალური და კოოპერატიული ბინათმშენებლობის შესახებ”, მინისტრთა საბჭოს 1964წ. 19 ნოემბრის ¹943 დადგენილება „კოოპერატიული ბინათმშენებლობების შემდგომი განვითარების შესახებ” და საქართველოს მინისტრთა საბჭოს 1962წ. 18 სექტემბრის ¹652 დადგენილება „საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივის სანიმუშო წესდების დამტკიცების შესახებ”, რომლებიც ^ითვალისწინებდნენ კოოპერატიული ბინების არასაცხოვრებელი ფართის ადგილობრივი ბიუჯეტის…ხარჯზე აშენებას და გამორიცხავდნენ არასაცხოვრებელი ფართის საბინაო კოოპერატიული ამხანაგობის საკუთრებაში არსებობას. უფრო მეტიც, 1962წ. 30 ივლისს დამტკიცებული კოოპერატიული საბინაო მშენებლობის დაკრედიტების წესების მე-3 და მე-4 პუნქტების შესაბამისად, საბინაო-სამშენებლო კოოპერატიული სახლების I სართულზე ვაჭრობის ორგანიზაციების, საზკვების და სხვა დაწესებულებათა სათავსოების მშენებლობა ფინანსდებოდა შესაბამისი სახელმწიფო და საზოგადოებრივი წარმოებების ორგანიზაციების მიერ გამოყოფილი კაპიტალდაბანდებების ხარჯზე, შესრულებული სამუშაოს ღირებულება და ქონება კი შესაბამისი ორგანიზაციის და არა სამშენებლო კოოპერატივის ბალანსზე აისახებოდა. ამასთან, ზემოთმითითებული დადგენილების მე-4 პუნქტი პირდაპირ უკრძალავდა სამშენებლო კოოპერატივებს თავიანთი სახსრებით დაეფინანსებინათ ვაჭრობის ორგანიზაციების, საზკვებისა და სხვა დაწესებულებათა სათავსოების მშენებლობა.

საკასაციო სასამართლო ზემოაღნიშნული ნორმების მოხმობის შედეგად მიიჩნევს, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტისას სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა აღნიშნული დებულებები და მხოლოდ მოსარჩელეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებანი არ უნდა მიეჩნია საგულისხმოდ. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილება დააყრდნო იმ გარემოებას, რომ ტექაღრიცხვის ცნობისა და შესაბამისი 1973წ. ექსპლუატაციაში მიღების აქტის თანახმად ¹218 კოოპერატივის ¹3 კორპუსი კინოსტუდია „.. ..-ის” სახელზე იყო აღრიცხული. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო სასამართლო კოლეგიის ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქმეში მოიპოვება ხსენებული აქტის მხოლოდ ასლი, ისიც დაზიანებული სახით, ანუ ს.ფ. 140-ე გვერდის უკანა მხარეს შეინიშნება მოცემული ციფრების გადაკეთების კვალი, ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სააპელაციო პალატას იგი მტკიცებულებად არ უნდა მიეჩნია. საკასაციო სასამართლო უმართებულოდ თვლის, ასევე სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ რადგან 1975 წელს ¹27 მაღაზიამ საიჯარო ქირისა და კომუნალური მომსახურების გადასახადების სახით მოთხოვნილი თანხა გადაიხადა, ამით იჯარის ხელშეკრულების არსებობის ფაქტი დასტურდებოდა და განმარტავს, რომ იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობა იჯარის ზეპირი ხელშეკრულების ფორმას არ ითვალისწინებდა და მოცემული კოოპერატივის საკუთრების დამადასტურებელ საფუძვლად ვერ იქნებოდა მიჩნეული. ამას გარდა, ნიშანდობლივია, რომ თვით მოსარჩელეებიც არ უარყოფენ იმ ფაქტს, რომ სადავო ფართის იჯარის ხელშეკრულება წერილობით მათსა და ¹27 მაღაზიის შორის არასოდეს გაფორმებულა. უფრო მეტიც, საქმეში მოიპოვება მასალები, რამლებითაც დასტურდება, რომ არანაირი ხელშეკრულება მხარეებს შორის არ დადებულა და 1975 წლიდან სადავო ფართს ¹27 მაღაზია ფლობდა, როგორც სახელმწიფო ქონებას, რომელიც შემდგომში პრივატიზაციის გზით შპს „შ-ზე” გადავიდა.

საკასაციო სასამართლოს მნიშვნელოვან მტკიცებულებად მიაჩნია საქმეში არსებული თბილისის მერიის კაპიტალური მშენებლობის სამოქალაქო სამსახურის წერილი და თბილისის ქონების მართვის სამმართველოსადმი ცნობა, რომლებითაც დასტურდება, რომ კონოსტუდია “.. ..-ის” ¹218 საბინაო კოოპერატივის ¹... კორპუსის არასაცხოვრებელი ფართის (მაღაზიის) მშენებლობის ღირებულება ურთიერთანგარიშსწორების ცნობის თანახმად ანაზღაურებული იქნა სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯზე. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სასამართლო კოლეგიამ არანაირი შეფასება არ მისცა მოცემულ წერილსა და ცნობას. ცალმხრივად შეაფასა და გამოიკვლია მხოლოდ მოსარჩელეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებანი და გასათვალისწინებელ გარემოებად მიიჩნია ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა მტკიცება იმის თაობაზე, რომ სადავო ფართი მათი საკუთრება იყო, ისე რომ მათ აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება მიუხედავად მრავალი სასამართლო სხდომისა არ წარმოუდგენიათ, მაშინ როცა საქმის მასალებით უდავოდ დადგენილია და არც მოსარჩელეები ხდიან სადავოდ იმ ფაქტს, რომ I სართულზე არსებულ 118 კვ.მ ფართი 1975 წლიდან ¹27 მაღაზიას ჰქონდა დაკავებული, ისე, რომ არც იჯარის ხელშეკრულება დადებულა და ამ ხნის განმავლობაში არც იჯარის ქირისა და კომუნალური გადასახადების გადახდა მომხდარა.

ყოველივე ზემოთქმული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლების თანახმად, უნდა გამოითხოვოს მის მიერ მტკიცებულებად მიჩნეული 1973წ. ექსპლუატაციაში მიღების აქტის დედანი, რათა შესაძლებელი იყოს მისი მტკიცებულებად მიჩნევა და, ამასთან, სრულად გამოიკვლიოს და შეაფასოს თბილისის ქონების მართვის სამმართველოს მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებიც, რათა საქმეში არსებული გარემოებების ცალმხრივი შეფასება არ მოხდეს.

საკასაციო სასამართლო კიდევ ერთხელ გაამახვილებს ყურადღებას თბილისის მერიის კაპიტალური მშენებლობის საქალაქო სამსახურის წერილზე და მიიჩნევს, რომ საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებისას ნორმატიულ ბაზასთან ერთად გათვალისწინებულ უნდა იქნეს და შესაბამისი შეფასება მიეცეს მოცემულ მტკიცებულებასაც.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს 2003წ. 6 მარტის გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს, ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს თბილისის ქონების მართვის სამმართველოსა და ზ. წ-ის, ლ. ყ-ისა და დ. კ-ის წარმომადგენლის ზ. ჩ-ის საკასაციო საჩივრები და საქმე ხელახალი, სრულყოფილი და ყოველმხრივი განხილვისათვის იმავე სასამართლოს უნდა დაუბრუნდეს.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, კინოსტუდია „.. ..-ის” ¹218 კოოპერატივის ¹... კორპუსის ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლობის გამო არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმის მასალებით დადგენილია და არც მოსარჩელეებს გაუხდიათ სადავოდ ის ფაქტი, რომ 1983წ. 18 მარტს ¹27 მაღაზიისგან დავალიანების გადახდევინების თაობაზე წარდგენილი სარჩელი წარმოებით იქნა შეწყვეტილი და იგი კანონიერ ძალაშია შესული. მოცემული გადაწყვეტილება მოსარჩელეებს არც გაუსაჩივრებიათ და შემდგომში არც წერილობითი საიჯარო ხელშეკრულება დადებულა მოსარჩელესა და ¹27 მაღაზიას შორის. ამრიგად, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მართებულია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ იჯარის ქირის მოპასუხისათვის დაკისრებისა და ამ ნაწილში მოსარჩელეთა მოთხოვნის დაკმაყოფილების არანაირი სამართლებრივი საფუძველი არ წარმოშობილა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I-ლი და სსკ-ს 410-ე და 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კინოსტუდია “.. ..-ის” ¹218 კოოპერატივის ¹... კორპუსის ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2003წ. 6 მარტის გადაწყვეტილება მოპასუხისათვის დავალიანების დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში;

2. თბილისის ქონების მართვის სამმართველოსა და ზ. წ-ის, ლ. ყ-ის და დ. კ-ის წარმომადგენლის ზ. ჩ-ის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სადავო ფართის შპს “შ-ის” სახელზე პრივატიზების ბათილად ცნობის ნაწილში და საქმე ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს დაუბრუნდეს.

3. უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.