გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ ბს-10-217-კ-03 11 სექტემბერი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

ი. ლეგაშვილი,

ნ. კლარჯეიშვილი

დავის საგანი: დიდუბის რაიონის გამგეობის 1996წ. 27 სექტემბრის ¹10/19-176 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, მშენებლობის აკრძალვა და სამშენებლო მასალებისაგან ეზოს გათავისუფლება.

აღწერილობითი ნაწილი:

შ. გ-მ სარჩელით მიმართა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების დიდუბე-ჩუღურეთის გამგეობის და ლ. ბ-ის მიმართ და მოითხოვა დიდუბის გამგეობის 1996წ. 27 სექტემბრის ¹10/19-176 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, ლ. ბ-ისათვის უნებართვო მშენებლობის აკრძალვა და ეზოს გასუფთავება სამშენებლო მასალებისაგან.

მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ 1997წ. 11 ნოემბერს რ. ბ-საგან შეიძინა ქ. თბილისში ... მდებრე 19,81 კვ.მ ფართის საცხოვრებელი ბინა, რომელიც განლაგებულია საერთო სარგებლობის 313 კვ.მ ფართის მიწის ნაკვეთზე. ამავე ბინაში მცხოვრებმა ლ. ბ-მა ეზოში დაიწყო უნებართვო მშენებლობა, რომელიც მის უფლებებს ზღუდავდა. კერძოდ, მშენებლობის გაგრძელების შემთხვევაში დაბნელდებოდა მისი საცხოვრებელი ოთახი და გაუარესდებოდა საცხოვრებელი პირობები. საერთო სარგებლობის ეზოში მოპასუხის მიერ მიტანილი სამშენებლო მასალები ანაგვიანებდა ეზოს და გაუსაძლისს ხდიდა მაცხოვრებელთა პირობებს. მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 1996წ. 27 სექტემბრის ¹10/19-176 გადაწყვეტილებით ლ. ბ-ს დამხმარე სათავსოდ გადასცემია სახლის გვერდით, ხანძრის შედეგად დანგრეული არასაცხოვრებელი 25 კვ.მ. ფართის სათავსი ლ. ბ-ი ეყრდნობოდა რა აღნიშნულ გადაწყვეტილებას, თავისი მოქმედებით ლახავდა მის საცხოვრებელ პირობებს.

დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობამ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ გამგეობამ ბ-ს დამხმარე სათავსოდ გადასცა ხანძრისაგან დამწვარი 25 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი, ხოლო შემდეგ მისი აღდგენის ნებართვა მიეცა იმავე ზომებში. თუ მშენებლობისას დარღვეული იქნებოდა გაბარიტები იგი ჩაითვლებოდა უკანონოდ. ასევე მიუთითა, რომ გამგეობის მიერ შეჩერებული იქნა მშენებლობის გაგრძელება, ვინაიდან იგი აწარმოებდა სათანადო ნებართვის გარეშე.

სარჩელი არ ცნო ლ. ბ-მაც და მიუთითა, რომ მშენებლობის შესახებ შ. გ-სათვის ცნობილი იყო ჯერ კიდევ 1999 წელს, როდესაც ჩაასხა საძირკველი, ხოლო სარჩელი აღძრა 2000წ. ნოემბერში, რის გამოც მის მიერ გაშვებული იყო ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა. ასევე მიუთითა, რომ 1996 წელს, როდესაც გამგეობის გადაწყვეტილებით მას დამწვარი სათავსი გადაეცა, შ. გ-ა ამ მისამართზე არ ცხოვრობდა, მან ბინა შეიძინა მხოლოდ 1997 წელს. მანამდე მცხოვრებ რ. ბ-ს კი აღშნულის გამო პრეტენზია არ გამოუთქვამს. ასევე უსაფუძვლო იყო მოსარჩელის მეორე მოთხოვნა მშენებლობის აკრძალვის შესახებ, ვინაიდან იგი მშენებლობას არ ახორციელებდა, რაც შეეხებოდა სამშენებლო მასალებისაგან ეზოს განთავისუფლებას აღნიშნავდა, რომ ასეთის მოთხოვნის უფლება მოსარჩელეს არ ჰქონდა, ვინაიდან ეზო საერთო სარგებლობის იყო და შ. გ-ს იზოლირებულად არ ჰქონდა გამოყოფილი მიწის ნაკვეთი.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 19 ივნისის გადაწყვეტილებით შ. გ-ს სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობამ, რომელმაც გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 10 მარტის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის როიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შ. გ-ს სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნა დიდუბის რაიონის გამგეობის 1996წ. 27 სექტემბრის ¹10/19-16 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ ხანდაზმული იყო და მიუთითა, რომ გასაჩივრებული აქტის თაობაზე მოსარჩელისათვის მშენებლობის დაწყებისთანავე იყო ცნობილი, მაგრამ მას 2000წ. ნოემბრამდე სარჩელი არ აღუძრავს, რის გამოც გაშვებული ჰქონდა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დადგენილი გასაჩივრების ექვსთვიანი ვადა. ასევე მიუთითა, რომ რაიონულმა სასამართლომ საქმე განიხილა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით ნაცვლად ადმინისტრაციული სამართალწარმოებისა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შ. გ-მ.

კასატორი მიუთითებს, რომ სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დავა ხანდაზმულად, ვინაიდან მის მიერ გაშვებული არ ყოფილა სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა. ასევე არასწორად მიაჩნია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას რაიონული სასამართლოს მიერ საქმის სამოქალაქო სამართალწარმოების განხილვის შესახებ და აღნიშნავს, რომ საქმის განხილვისას სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული სასამართლოსათვის დადგენილი ნორმებით, კერძოდ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ნორმებით.

სასამართლომ გადაწყვეტილებაში იმსჯელა მხოლოდ გამგეობის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე და არ იმსჯელა მის მოთხოვნებზე მშენებლობის გაგრძელების აკრძალვისა და საერთო სარგებლობის ეზოს სამშენებლო მასალებისაგან გათავისუფლების შესახებ.

სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ დააკმაყოფილა მისი შუამდომლობა საქმეში მესამე პირად ამავე სახლის მობინადრის ა. ა-ას ჩართვის თაობაზე, რითაც დაარღვია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მოთხოვნა, ვინაიდან გადაწყვეტილება შეეხო მის ინტერესებსაც და მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილება უნდა ყოფილიყო მიღებული.

სასამართლოს 2003წ. 4 სექტემბრის სხდომაზე განმეორებით არ გამოცხადდა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობა, გამოცხადებული მხარეები დაეთანხმნენ სასამართლოს საქმის მხარეთა დასწრების გარეშე განხილვაზე. სასამართლომ საქმის განხილვის გაჭიანურების თავიდან აცილების მიზნით სსკ-ს 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად დაადგინა საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შ. გ-ს საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 10 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას დარღვეულია სსკ-ს 393-ე მუხლის მეორე ნაწილისა და 394-ე მუხლის ”ე” ქვეპუნქტის მოთხოვნები.

შ. გ-ს სასარჩელო განცხადება სამ მოთხოვნას მოიცავდა: 1. დიდუბის რაიონის გამგეობის 1996წ. 27.09. ¹10/19-176 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა; 2. ლ. ბ-ს უნებართვო მშენებლობის შეწყვეტა და 3. საერთო სარგებლობის ეზო სამშენებლო მასალებისაგან გათავისუფლება.

სააპელაციო სასამართლომ დააკმაყოფილა რა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის სააპელაციო საჩივარი, გააუქმა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება და მიიღო ახალი გადაწყვეტილება, იმსჯელა მხოლოდ სასარჩელო განცხადების ერთ მოთხოვნაზე, კერძოდ დიდუბის რაიონის გამგეობის 1996წ. 27.09. ¹10/19/176 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობაზე, უნებართვო მშენებლობის აკრძალვისა და საერთო სარგებლობის ეზოს სამშენებლო მასალებისაგან გათავისუფლების შესახებ მოთხოვნებზე სააპელაციო სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია.

სააპელაციო სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნაზე უარის თქმის საფუძვლად მიუთითა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მესამე ნაწილზე და აღნიშნა, რომ გასული იყო ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრების ექვსთვიანი ვადა. საკასაციო სასამართლო არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ადმინისტრაციულ აქტად მიჩნევის თაობაზე და აღნიშნავს, რომ დიდუბის რაიონის გამგეობის 1996წ. 27.09 ¹10/19-176 გადაწყვეტილება თავისი შინაარსით წარმოადგენს ადმინისტრაციულ გარიგებას არასაცხოვრებელი ფართის გადაცემის თაობაზე და სასამართლოს სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გადაწყვეტისას უნდა ეხელმძღვანელა უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნათა ხანდაზმულობის ვადებით და არა ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრების ხანდაზმულობით.

საქმის განმხილველმა სასამართლომ ასევე უნდა გაარკვიოს, ადმინისტრაციული გარიგების დადების თაობაზე გადაწყვეტილების მიღებისას არსებობდა თუ არა გარიგების საგანი – 25 კვ.მ სათავსი, რადგან თვით გასაჩივრებულ გადაწყვეიტლებაში მითითებულია, რომ იგი ხანძრის შედეგად იყო დანგრეული, სასამართლომ უნდა იმსჯელოს ასეთ შემთხვევაში გამგეობა იყო თუ არა უფლებამოსილი, მიეღო გადაწყვეტილება ფართის განკარგვის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მშენებლობა დაიწყო 1999წ. მაისში, მაგრამ არ გაარკვია, ლ. ბ-ს ჰქონდა თუ არა მშენებლობის ნებართვა და ამ დროისათვის გამგეობა იყო თუ არა უფლებამოსილი გაეცა მშენებლობის ნებართვა, თუნდაც იმავე ზომებში, რომლებშიც ხანძრისაგან დამწვარი სამზარეულო მდებარეობდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მეორე ნაწილის დარღვევით, როდესაც საქმეში არ ჩააბა ... მცხოვრები ა. ა-ა, რადგან მშენებლობა მიმდინარეობს საერთო სარგებლობის ეზოში, რომელიც სამივე მაცხოვრებლის საერთო საკუთრებას წარმოადგენს და რომლის თაობაზეც სასამართლოს მიერ მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანაა შესაძლებელი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე უნდა დაკმაყოფილდეს შ. გ-ს საკასაციო საჩივარი, გაუქმდეს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეიტლება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილისა და სსკ-ს 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შ. გ-ს საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 10 მარტის გადაწყვეიტლება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.