გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ ბს-142-320-კ-03 22 ოქტომბერი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

მ. ვაჩაძე, გ. ქაჯაია

დავის საგანი: რევიზიის აქტის ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 22 მარტს სააქციო საზოგადოება ,,ა.‘‘ თბილისის საოლქო სასამართლოში მოპასუხის კონტროლის პალატის ქვემო ქართლის ბიუროს მიმართ სარჩელი აღძრა და კონტროლის პალატის ქვემო ქართლის ბიუროს 2001წ. 19 სექტემბრის რევიზიის აქტის ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 26 მარტის განჩინებით სააქციო საზოგადოება ,,ა.” სარჩელი განსახილველად რუსთავის საქალაქო სასამართლოს გადაეგზავნა.

მოსარჩელემ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად შემდეგ გარემოებებზე მიუთითა:

სააქციო საზოგადოება ,,ა.‘‘ კონტროლის პალატის ქვემო ქართლის ბიუროს 2000წ. 20 ნოემბრის კოლეგიის ¹21/5 დადგენილებით, ბიუროს 28 ნოემბრის ¹180 ბრძანების თანახმად, ამავე პალატის თანამშრომელთა მიერ სააქციო საზოგადოებაში 1998წ. 1 მაისიდან 2000წ. 1 ნოემბრამდე სამეურნეო-საფინანსო საქმიანობის კომპლექსური რევიზია განხორციელდა, ხოლო მოგვიანებით სარევიზიო პერიოდი 1998წ. 1 მაისიდან 2001წ. 1 აპრილამდე განისაზღვრა.

შემოწმების შედეგად, 2001წ. 19 სექტემბერს, რევიზიის აქტი შედგა, რომლის შესაბამისად სს “ა.” ბიუჯეტისა და სახელმწიფო ფონდების სასარგებლოდ დამატებით 1009100 ლარი დაერიცხა.

მოსარჩელის მოსაზრებით, მოპასუხემ დაარღვია «კონტროლის პალატის შესახებ” საქართველოს კანონის 43-ე და 44-ე მუხლები, რომელთა შესაბამისად მათ მიერ დამტკიცებული პროგრამა, აგრეთვე, შესამოწმებელ საკითხთა პროგრამა წარდგენილი არ იქნა.

მოსარჩელემ ჩათვალა, რომ დარღვეული იყო ზემოაღიშნული კანონის 47-ე, 51-ე და 57-ე მუხლები, ვინაიდან, შემოწმების შედეგებზე შედგენილ აქტს შემოწმებული ობიექტის წარმომადგენელი არ გაცნობია, ასევე, იგი წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირისათვის, რომელიც საზოგადოების წესდების თანახმად სს ,,ა.” გენერალური დირექტორს გააჩნია, არ ჩაუბარებიათ. ამასთან, აღნიშნული აქტის განხილვის შედეგებზე კონტროლის პალატის შესაბამისი დადგენილება არ არსებობდა.

რუსთავის საქალაქო სასამართლომ 4 ივნისის განჩინებით სს ,,ა.” შუამდგომლობით კონტროლის პალატის ქვემო ქართლის ბიუროს რეორგანიზაციის გამო საქმეში მოპასუხედ კონტროლის პალატა ჩააბა.

კონტროლის პალატამ შესაგებელში მიუთითა, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-6 მუხლის შესაბამისად აღნიშნული დავა არა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს, არამედ თბილისის საოლქო სასამართლოს განსჯადი იყო.

მოპასუხე აღნიშნავდა, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 22-ე და 180-ე მუხლების შესაბამისად, მოსარჩელემ გაუშვა მის მიერ სადავოდ მიჩნეული შემოწმების აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნით სასამართლოსათვის მიმართვის დადგენილი ვადა.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2002წ. 4 ივლისის გადაწყვეტილებით სს “ა.” სარჩელი დაკმაყოფილდა. კონტროლის პალატის ქვემო ქართლის ბიუროს 2001წ. 19 სექტემბრის რევიზიის აქტი ბათილად იქნა ცნობილი.

აღნიშნული გადაწყვეტილება კონტროლის პალატის მიერ იმავე საფუძვლებით სააპელაციო წესით იქნა გასაჩივრებული. აპელანტმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მისი სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2003წ. 14 აპრილის განჩინებით კონტროლის პალატის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2002წ. 4 ივლისის გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმე განსახილველად განსჯად სასამართლოს – თბილისის ისანი-სამგორის რაიონულ სასამართლოს გადაეგზავნა.

სააპელაციო სასამართლომ განჩინება შემდეგ გარემოებებზე დააფუძნა:

სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ სსკ-ს მე-15 მუხლის შესაბამისად, სარჩელი იურიდიული პირის მიმართ სასამართლოს წარედგინება იურიდიული პირის ადგილსამყოფელის მიხედვით და მიიჩნია, რომ სს “ა.” სარჩელი წარდგენილი უნდა ყოფილიყო არა რუსთავის საქალაქო სასამართლოში, არამედ კონტროლის პალატის იურიდიული მისამართის მიხედვით, თბილისის ისანი-სამგორის რაიონულ სასამართლოში.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქმე განიხილა არაგანსჯადმა განსჯადმა სასამართლომ (სასამართლოს არაკანონიერმა შემადგენლობამ), რაც სსკ-ს 394-ე მუხლის ,,ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად მიიჩნია. ამასთან, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ რუსთავის საქალაქო სასამართლომ სსკ-ს 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნები დაარღვია, ვინაიდან, მტკიცებულებები ყოველმხრივ და სრულყოფილად არ გამოიკვლია და ფაქტობრივი გარემოებები არ შეაფასა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება სს ,,ა.” საკასაციო წესით გაასაჩივრა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით საქმის საოლქო სასამართლოსათვის დაბრუნება მოითხოვა.

კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი.

სამოტივაციო ნაწილი:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება და დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და თვლის, რომ სს «ა.” საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2003წ. 14 აპრილის განჩინება და საქმე არსებითად განსახილველად გადაეცეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანია ადმინისტრაციული ორგანოს _ კონტროლის პალატის ყოფილი ქვემო ქართლის ბიუროს ადმინისტრაციული აქტის – 2001წ. 19 სექტემბრის რევიზიის აქტის ბათილად ცნობა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-6 მუხლში ამომწურავადაა ჩამოთვლილი საოლქო სასამართლოს მიერ განსჯადი ადმინისტრაციული საქმეები. აღნიშნული კოდექსის მე-6 მუხლის «დ” პუნქტის შესაბამისად, საოლქო სასამართლოები პირველი ინსტანციის წესით განიხილავენ სარჩელს ადმინისტრაციული გარიგების დადების ან შესრულების, აგრეთვე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, თუ სარჩელის ფასი აღემატება 500000ლარს.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მართალია მოცემული დავა საგადასახადო დავას წარმოადგენს, კერძოდ იგი არც ადმინისტრაციული გარიგების დადებას ან შესრულებას ეხება და არც ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ზიანის ანაზღაურებას, მაგრამ საგულისხმოა ისიც, რომ უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ 2003წ. 27 იანვრის განჩინებით დაამკვიდრა პრაქტიკა, რომლის მიხედვითაც საბაჟო-საგადასახადო ურთიერთობიდან გამომდინარე დავა, რომლის ღირებულებაც 500000 ლარს აღემატება, საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიას ექვემდებარება. საკასაციო სასამართლო აქვე დასძენს, რომ უზენაესი სასამართლოს მხრიდან საკითხისადმი ამგვარი მიდგომა განაპირობა იმან, რომ თუ საკასაციო სასამართლო 500000 ლარზე ზემოთ საბაჟო-საგადასახადო დავებთან მიმართებაში გაიზიარებს საოლქო სასამართლოს მსჯელობას, ეს, ფაქტობრივად, ნიშნავს, რომ საოლქო სასამართლოში პირველი ინსტანციით საგადასახადო დავები საერთოდ არ იქნება განხილული, რაც პრინციპშივე ეწინააღმდეგება კანონმდებლის მიზანს საოლქო სასამართლოში საბაჟო-საგადასახადო კატეგორიის საქმეთა განხილვის მიზნით პირველი ინსტანციის სასამართლოს შექმნის თაობაზე.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მას შემდეგ რაც მოცემული დავა განსახილველად განსჯად _ თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიას დაუბრუნდება, ეს უკანასკნელი უფლებამოსილი იქნება საქმე არსებითად განიხილოს და კასატორის მიერ წამოყენებულ ყველა არგუმენტზე იმსჯელოს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, სსკ-ს 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს «ა.” საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2003წ. 14 აპრილის განჩინება და საქმე არსებითად განსახილველად გადაეცეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიას.

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.