გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ ბს-218-402-კ-03 27 ნოემბერი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კლარჯეიშვილი,

ი. ლეგაშვილი

დავის საგანი: ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

საქართველოსა და მსოფლიო ბანკის საერთაშორისო განვითარების ასოციაციას შორის დადებული განვითარების საკრედიტო ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების, ასევე განვითარების საერთაშორისო ასოციაციის “სტრუქტურული გარდაქმნების მესამე კრედიტის (შAჩ III)” საზედამხედველო მისიის პირობების შესრულების მიზნით, საქართველოს პრეზიდენტმა 2001წ. 14 მაისს გამოსცა ბრძანებულება ¹190 “თბილისის სტაციონარულ სამედიცინო დაწესებულებათა შერწყმის პირველი ეტაპის განხორციელების შესახებ”, რომლითაც დამტკიცდა თბილისის სტაციონარულ-სამედიცინო დაწესებულებათა შერწყმის პირველი ეტაპის თანდართული გეგმა. ბრძანებულება ითვალისწინებს სტაციონარულ სამედიცინო დაწესებულებათა შერწყმის შედეგად გამოთავისუფლებული ქონების პრივატიზებას და სამედიცინო პერსონალის დათხოვნას.

2002წ. 25 დეკემბერს ქ. თბილისის საკრებულოს წევრმა კ. ძ-ამ სარჩელი აღძრა თბილისის საოლქო სასამართლოში საქართველოს პრეზიდენტის მიმართ და პრეზიდენტის 2001წ. 14 მაისის ¹190 ბრძანებულების ბათილად ცნობა მოითხოვა შემდეგი მოტივით:

მოსარჩელის მითითებით, ქ. თბილისის ტერიტორიაზე განლაგებულ სტაციონარულ-სამედიცინო დაწესებულებაში მიმდინარეობს რესტრუქტუ-რიზაციისა და ოპტიმიზაციის მეორე ფაზის პროგრამა, რომელიც ითვალისწინებს ქალაქის მთელი რიგი საკვანძო სტაციონარული სამედიცნო დაწესებულებების დახურვასა და უძრავ ქონებად გაყიდვას. პროგრამის განხორციელება მნიშვნელოვნად გააძნელებს მოსახლეობისათვის გადაუდებელი და სხვა სახის სამედიცინო დახმარების აღმოჩენას, საწოლებისა და სტაციონარული სამედიცინო დაწესებულებათა რიცხვის მკვეთრი და დაუსაბუთებელი შემცირება შეუძლებელს გახდის პაციენტებისათვის შესაბამისი სამეციდინო დაწესებულებების ხელმისაწვდომობას. პროგრამა არ შეიცავს სისტემიდან გათავისუფლებული სამედიცინო კადრების დასაქმების, პროფესიული გადამზადებისა და კომპენსაციის რეალისტურ და ადეკვატურ სქემებს. ამავე დროს პროგრამის განხორციელების პროცესში უზრუნველყოფილი არ არის გამჭვირვალება და საზოგადოების მონიტორინგი, რაც კორუფციასა და კანონდარღვევებს შეუწყობს ხელს. ამიტომ “საქართველოს დედაქალაქის _ თბილისის შესახებ” კანონის შესაბამისად, ქ.თბილისის საკრებულომ 2002წ. 23 ნოემბერს მიიღო ¹2-4 გადაწყვეტილება “ქ. თბილისში სტაციონარული სამედიცინო დაწესებულებების დახურვის შეჩერების შესახებ”. მოსარჩელის აზრით, საქართველოს პრეზიდენტის სადავო ¹190 ბრძანებულება მიღებულია საქართველოს კონსტიტუციის, “საქართველოს დედაქალაქის _ თბილისის შესახებ”, “ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონების აშკარა დარღვევით და ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის საფუძველზე, რადგან მისი შესრულება შეუძლებელია ფაქტობრივი მიზეზების გამო.

მოპასუხე _ საქართველოს პრეზიდენტის წარმომადგენელმა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-3 მუხლის მე-4 ნაწილის “ვ” ქვეპუნქტისა და “საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესახებ” კანონის მე-3 მუხლის “ა” პუნქტის თანახმად, გასაჩივრებულ აქტზე ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოქმედება არ ვრცელდება. მოპასუხეს მხარი დაუჭირა და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა, ასევე მესამე პირის _ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს წარმომადგენელმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2003წ. 9 ივნისის გადაწყვეტილებით ქ. თბილისის საკრებულოს წევრის კ. ძ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა დაუშვებლობის მოტივით, თანახმად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2, მე-3 ნაწილებისა. კერძოდ, სასამართლოს აზრით, მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებები არ ადასტურებენ, რომ სადავო ბრძანებულებამ გამოიწვია პირადად მოსარჩელის კანონიერი უფლების ან ინტერესებისათვის უშუალო, ინდივიდუალური ზიანის მიყენება. მოსარჩელის მიერ სასამართლოს სხდომაზე მითითებული გარემოება, რომ არსებობს უამრავი დაავადება, რომელთა დაფინანსებაც არ არის განსაზღვრული ჯანდაცვის სამინისტროს პროგრამებით და მისი თანამდებობრივი სარგო არ იქნება საკმარისი ამ დაავადებათა სამკურნალოდ, სასამართლოს აზრით, არ ქმნის კ. ძ-ას სარჩელის დასაშვებობის საფუძველს, ვინაიდან ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის დეფინიცია გულისხმობს გასაჩივრებული აქტის გამოცემით მოსარჩელისათვის უკვე მიყენებულ, დამდგარ უშუალო ინდივიდუალურ ზიანს და არა მომავალში სავარაუდო ზიანს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება შემდეგი საფუძვლით გაასაჩივრა კ. ძ-ამ, მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება:

კასატორის აზრით, საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება უკანონოა და უნდა გაუქმდეს სსკ-ს 393-ე მუხლის საფუძველზე, რადგან სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა იგი. კასატორი თვლის, რომ სასარჩელო განცხადებაში ნათლად არის მითითებული სადავო აქტის ბათილობის საფუძველი, მაგრამ სასამართლომ ზედაპირულად მოახდინა საქმის განხილვა და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის არასწორი ინტერპრეტაციის გამო დაუშვებლად მიიჩნია სარჩელი, რადგან აღნიშნული ნორმის მიხედვით ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილობის შესახებ სარჩელი დასაშვებია, თუ იგი უკანონოდ ზღუდავს მოსარჩელის უფლებას და არა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა სადავო აქტის გამოცემამ გამოიწვია პირადად მოსარჩელის კანონიერი უფლების ან ინტერესისათვის უშუალო, ინდივიდუალური ზიანის მიყენება. კასატორს მიაჩნია, რომ სადავო ბრძანებულება მიღებულია საქართველოს კონსტიტუციის, “საქართველოს დედაქალაქის _ თბილისის შესახებ” და “ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონების უხეში დარღვევით, რამაც გამოიწვია კასატორის, როგორც საქართველოს მოქალაქის კონსტიტუციური უფლების უკანონო შეზღუდვა, რის გამოც სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს და ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი საქართველოს პრეზიდენტის 2001წ. 14 მაისის ¹190 ბრძანებულება. ამასთან, კასატორმა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, ასევე მოითხოვა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის საკრებულოს წევრის კ. ძ-ას საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2003წ. 9 ივნისის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

კასატორი ითხოვს “თბილისის სტაციონარულ სამედიცინო დაწესებულებათა შერწყმის პირველი ეტაპის განხორციელების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2001წ. 14 მაისის ¹190 ბრძანებულების ბათილად ცნობას. პრეზიდენტის ბრძანებულება, “ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის თანახმად, წარმოადგენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ, კერძოდ, ნორმატიულ აქტს. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2, მე-3 ნაწილის მიხედვით: “სარჩელი დასაშვებია, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებას”. ასეთ შემთხვევაში სარჩელი ნორმატიული აქტის ბათილად ცნობის შესახებ უნდა წარედგინოს უშუალოდ ზიანის მიყენებიდან 3 თვის ვადაში. ამდენად, ნორმატიული აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე სარჩელი დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ სადავო ნორმატიული აქტი პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას, წინააღმდეგ შემთხვევაში სარჩელი დაუშვებელია. ამიტომ საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს თბილისის საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილებას, დაუშვებლობის მოტივით, კ. ძ-ას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ, რადგან კასატორის მიერ სარჩელის საფუძვლად მითითებული გარემოებები, რომ სადავო ბრძანებულებით გათვალისწინებული პროგრამის განხორციელება მნიშვნელოვნად გააძნელებს მოსახლეობის სამედიცინო მომსახურებას და შეუძლებელს გახდის პაციენტებისათვის სამედიცინო დაწესებულებების ხელმისაწვდომობას, რომ არ არის დაცული გამჭვირვალეობა და საზოგადოებრივი მონიტორინგი, რაც კორუფციასა და კანონდარღვევებს უწყობს ხელს, არ ადასტურებს, რომ საქართველოს პრეზიდენტის სადავო ¹190 ბრძანებულების გამოცემამ გამოიწვია პირადად მოსარჩელე კ. ძ-ას კანონიერი უფლების ან ინტერესებისათვის უშუალო, ინდივიდუალური ზიანის მიყენება. რის გამოც საკასაციო პალატა თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი, უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით, არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2003წ. 9 ივნისის გადაწყვეტილება, რადგან სასამართლომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2-3 ნაწილის მართებული გამოყენება-განმარტებით გამოიტანა კანონიერი გადაწყვეტილება, დაუშვებლობის მოტივით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ.

საკასაციო პალატის აზრით, ასევე უსაფუძვლოა კასატორის მოთხოვნა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლების შესახებ და კასატორს საკასაციო საჩივარზეც უნდა დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა, რადგან კასატორის მიერ მითითებული ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-9 მუხლის პირველი ნაწილი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებას ითვალისწინებს სახელმწიფო სოციალური დაცვის საკითხებთან დაკავშირებით აღძრულ სარჩელზე, როგორიცაა პენსიის, სოციალური დახმარებისა თუ შეღავათების შესახებ დავა და ნორმატიული აქტის ბათილად ცნობასთან დაკავშირებულ სარჩელებზე ამგვარი შეღავათი გათვალისწინებული არ არის.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი, მე-9 მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ს 410-ე მუხლით, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ქ. თბილისის საკრებულოს წევრის კ. ძაგანიას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2003წ. 9 ივნისის გადაწყვეტილება.

3. კ. ძაგანიას საკასაციო საჩივარზე დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის 60 ლარის გადახდა.

4. უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.