გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ ბს-370-499-კ-03 27 ნოემბერი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კლარჯეიშვილი,

ი. ლეგაშვილი

დავის საგანი: სამუშაოზე აღდგენა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 20 ნოემბერს კასატორმა ო. ი-მა სარჩელი აღძრა სიღნაღის რაიონულ სასამართლოში სიღნაღის რაიონის გამგეობის მიმართ და შემდეგი მოტივით მოითხოვა მისი სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ სიღნაღის რაიონის გამგებლის 2002წ. 13 სექტემბრის ¹108 ბრძანებისა და 2002წ. 12 სექტემბრის ¹96 დადგენილების გაუქმება:

ო. ი-ი 1997წ. 1 სექტემბრიდან მუშაობდა ქვემო მაჩხაანის ახალგაზრდობის საქმეთა დეპარტამენტის რწმუნებულად. სიღნაღის რაიონის გამგებლის 2002წ. 18 აპრილის ¹54 ბრძანებით იგი 2002წ. 18 აპრილიდან 6 თვის გამოსაცდელი ვადით დაინიშნა ახალგაზრდობის საქმეთა დეპარტამენტის სიღნაღის რაიონული განყოფილების გამგის მოვალეობის შემსრულებლის თანამდებობაზე. სიღნაღის რაიონის გამგეობის 2002წ. 12 სექტემბრის ¹96 დადგენილებით ო. ი-ი მუშაობაში დაშვებული სერიოზული ნაკლოვანებისათვის, გამოსაცდელი ვადის არადამაკმაყოფილებელი შედეგებისათვის, “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 98-ე მუხლის პირველი პუნქტის “ა” ქვეპუნქტის საფუძველზე, უკანონოდ გათავისუფლებული იქნა დაკავებული თანამდებობიდან, რაც დამტკიცდა სიღნაღის რაიონის გამგებლის 2002წ. 13 სექტემბრის ¹108 ბრძანებით.

სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 10 იანვრის გადაწყვეტილებით ო. ი-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი სიღნაღის რაიონის გამგებლის 2002წ. 13 სექტემბრის ¹108 ბრძანება, როგორც არაუფლებამოსილი პირის მიერ გამოცემლი, რაც სააპელაციო წესით გასაჩივრდა მოსარჩელის მიერ, რომელმაც სიღნაღის რაიონის გამგებლის ¹108 ბრძანების გაუქმებასთან ერთად მოითხოვა სიღნაღის რაიონის გამგეობის ¹96 დადგენილების გაუქმება, სამუშაოზე აღდგენა და მორალური ზიანის ანაზღაურება 10000 ლარის ოდენობით.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 19 მაისის გადაწყვეტილებით ო. ი-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ო. ი-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბათილად იქნა ცნობილი სიღნაღის რაიონის გამგებლის 2002წ. 13 სექტემბრის ¹108 ბრძანება და 2002წ. 12 სექტემბრის ¹96 დადგენილება, ხოლო სასარჩელო მოთხოვნას სამუშაოზე აღდგენის ნაწილში ეთქვა უარი შემდეგი საფუძვლით:

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სიღნაღის რაიონის გამგებლის 2002წ. 13 სექტემბრის ¹108 ბრძანება გამოცემულია “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 93-ე მუხლის, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის დარღვევით, რადგან იგი მიღებულია არაუფლებამოსილი პირის _ სიღნაღის რაიონის გამგებლის მიერ, ვინაიდან ახალგაზრდობის საქმეთა სახელმწიფო დეპარტამენტის დებულების მე-18 პუნქტის თანახმად, რაიონებში ახალგაზრდობის საქმეთა განყოფილების გამგეებს, რომლებიც იმყოფებიან ორმაგ დაქვემდებარებაში, ნიშნავს და ათავისუფლებს ახალგაზრდობის საქმეთა სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარე, რაიონების მმართველობის ორგანოებთან შეთანხმებით. ამიტომ სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ მიიჩნია ო. ი-ის მოთხოვნა სამუშაოზე აღდგენის შესახებ, რადგან სიღნაღის რაიონის გამგებელი არ იყო უფლებამოსილი ახალგაზრდობის რაიონული განყოფილების გამგის მოვალეობის შემსრულებლად დაენიშნა იგი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ო. ი-მა და შემდეგი მოტივით მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ხელახლა განსახილველად საქმის დაბრუნება თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატაში:

კასატორის მითითებით, სამოქალაქო საქმე განხილულ იქნა ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით, სასამართლო გასცდა დავის საგანს, რადგან კასატორი სადავოდ ხდიდა სამუშაოდან გათავისუფლებას და არა სიღნაღის რაიონის გამგეობის აქტებს. აღნიშნული ურთიერთობა კი რეგულირდება სსკ-ით, “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონისა და შკკ-ს ნორმებით. ამასთან, კასატორის აზრით, სასამართლომ არ იმსჯელა მის სასარჩელო მოთხოვნებზე სამსახურში აღდგენისა და სიღნაღის რაიონის გამგებლისათვის მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრების თაობაზე, რაც ასევე საპროცესო ნორმების უხეშ დარღვევას წარმოადგენს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ო. ი-ის საკასაციო საჩივარი, უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით, არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 19 მაისის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. თბილისის საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა ო. ი-ის სარჩელი და “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 93-ე მუხლისა და “ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის” მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის საფუძველზე, ბათილად იქნა ცნობილი მოსარჩელის სამსახურიდან დათხოვნის შესახებ სიღნაღის რაიონის გამგებლის ¹108-ე ბრძანება და ¹96 დადგენილება. შრომითი დავა განხილულ იქნა ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით, ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის მიერ, რაც კასატორის აზრით, წარმოადგენს პროცესუალურ დარღვევას და საქმე სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განხილული უნდა ყოფილიყო ამავე სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის მიერ.

საკასაციო პალატა ო. ი-ის აღნიშნულ მოტივს, უსაფუძვლობის გამო, ვერ გაიზიარებს, რადგან საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2002წ. 21 ოქტომბრის განჩინებით (საქმე ¹3გ/ად-23-გ-02) დადგინდა, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოსთან (სამინისტრო, დეპარტამენტი, გამგეობა, საკრებულო, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელიც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად, კანონმდებლობის საფუძველზე ასრულებს საჯარო უფლებამოსილებას) ფიზიკური პირის (მუშაკი, მოხელე) მიერ დადებული შრომითი ხელშეკრულება სამართლებრივად წარმოადგენს ადმინისტრაციულ გარიგებას (ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტი და 65-ე მუხლი). შრომითი ხელშეკრულების, როგორც ადმინისტრაციული გარიგების დადება-შეწყვეტის შესახებ ბრძანების კანონიერებაზე დავები წარმოადგენენ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით გათვალისწინებულ სასამართლოს განსჯად ადმინისტრაციულ საქმეს, რომელიც ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილება ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო-საკასაციო პალატის მიერ. დიდი პალატის ზემოაღნიშნული განჩინებისა და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის შესაბამისად, ო. ი-ის სარჩელი სწორად იქნა განხილული ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით, ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის მიერ. ამიტომ ამ ნაწილში საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს;

2. თბილისის საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მეორე მოთხოვნა მისი სამუშაოზე, კერძოდ, სიღნაღის რაიონის ახალგაზრდულ საქმეთა განყოფილების გამგედ აღდგენის შესახებ, რასაც საკასაციო პალატაც იზიარებს, რადგან საქართველოს პრეზიდენტის 1998წ. 20 აპრილის ¹255 ბრძანებულებით დამტკიცებული ახალგაზრდობის საქმეთა სახელმწიფო დეპარტამენტის დებულების მე-18 პუნქტის თანახმად: “დეპარტამენტის საქმიანობის გაშლისა და სახელმწიფო მასშტაბით ფუნქციონირების მიზნით, დეპარტამენტის თავმჯდომარე ქ. თბილისში, ახალგაზრდობის საქმეთა სამმართველოს უფროსს, საქართველოს ქალაქებსა და რაიონებში ახალგაზრდობის საქმეთა განყოფილების გამგეებს, რომლებიც იმყოფებიან ორმაგ დაქვემდებარებაში, ნიშნავს და ათავისუფლებს შესაბამისი ქალაქებისა და რაიონების მმართველობის ორგანოებთან შეთანხმებით”. ამდენად, ზემოაღნიშნული დებულების მიხედვით, ახალგაზრდულ საქმეთა რაიონული განყოფილების, მათ შორის სიღნაღის რაიონული განყოფილების გამგის დანიშვნის კომპეტენცია, რაიონის მმართველობის ორგანოებთან შეთანხმებით, გააჩნდა მხოლოდ ახალგაზრდობის საქმეთა სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარეს. ო. ი-ი კი 2002წ. 18 აპრილის ¹54 ბრძანებით ახალგაზრდობის საქმეთა დეპრატამენტის სიღნაღის რაიონული განყოფილების გამგის მოვალეობის შემსრულებლად დაინიშნა არა დეპარტამენტის თავმჯდომარის, არამედ არაუფლებამოსილი პირის, სიღნაღის რაიონის გამგებლის მიერ. ამიტომ მოსარჩელეს სწორად ეთქვა უარი არაუფლებამოსილი პირის მიერ დანიშნულ თანამდებობაზე აღდგენაზე, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნულ მოტივს და საკასაციო საჩივარს ამ ნაწილშიც ვერ დააკმაყოფილებს;

3. კასატორი სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებას ითხოვს იმ საფუძვლითაც, რომ სასამართლომ სრულად არ იმსჯელა მის ყველა სასარჩელო მოთხოვნაზე. სახელდობრ, სიღნაღის რაიონის გამგებლის პასუხისმგებლობასა და მორალური ზიანის სახით მისთვის 10000 ლარის დაკისრებაზე. საკასაციო პალატა აღნიშნულ მოტივსაც ვერ გაიზიარებს, უსაფუძვლობის გამო, რადგან 2003წ. 19 მაისის ოქმის მიხედვით ირკვევა, რომ კასატორმა და მისმა წარმომადგენელმა მ. ხ-ემ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე შეამცირეს სასარჩელო მოთხოვნა, მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში სარჩელზე უარი თქვეს და მხოლოდ სამუშაოზე აღდგენა მოითხოვეს. სსკ-ს 248-ე მუხლის თანახმად, სასამართლო საქმეს განიხილავს სარჩელის ფარგლებში და მას უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა. ამიტომ პალატას მიაჩნია, რომ მითითებულ პროცესუალურ დარღვევას ადგილი არ ჰქონია და რადგან მოსარჩელემ ზიანის ანაზღაურების ნაწილში შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა, სააპელაციო პალატამ სარჩელის ფარგლებში სწორად განიხილა დავა.

ამდენად, საკასაციო პალატის აზრით, ო. ი-ის საკასაციო საჩივარი, უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით, არ უნდა დაკმაყოფილდეს, თანახმად სსკ-ს 410-ე მუხლისა და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 19 მაისის გადაწყვეტილება, რადგან საკასაციო საჩივარში მითითებულ დარღვევებს ადგილი არ ჰქონია, პალატამ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით სწორად განიხილა ადმინისტრაციული დავა და მიიღო კანონიერი გადაწყვეტილება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი, სსკ-ს 410-ე მუხლით, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ო. ი-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 19 მაისის გადაწყვეტილება.

3. უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.