გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹3გ-ად-9-კ-03 23 მაისი, 2003 წ. ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

ნ. ქადაგიძე,

გ. ქაჯაია

დავის საგანი: მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის გაუქმება.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2001წ. 21 მარტს ი. ჯ-მ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ოზურგეთის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების: მ. და დ. ჩ-ეების, ოზურგეთის რაიონის სოფ. ...ის მიწის რეფორმის კომისიისა და ოზურგეთის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს მიმართ, რომელშიც მიუთითა, რომ ცხოვრობს სოფ. ...ში, მიეკუთვნება პირველი კატეგორიის კომლს. 1992წ. 12 აგვისტოს სოფლის ყრილობის დადგენილებით სოფელში პირველი კატეგორიის კომლებისათვის მიწის ნაკვეთის ზღვრული ოდენობა განისაზღვრა 0,9 ჰა-ს ოდენობით. სარეფორმო კომისიის მიერ ის 1993 წელს შეყვანილ არ იქნა მიმდებარე ტერიტორიის განაწილებაში, რის გამოც დღეის მდგომარეობით ზღვრულ ნორმამდე ნაკვეთის შესავსებად აკლია 25216 კვ/მ მიწის ფართი.

სადავო ტერიტორია, რომლის მიკუთვნებასაც ითხოვს, წარმოადგენს 1615 კვ.მ-ს. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ტერიტორია მიბმულია მის მიწის ნაკვეთზე და 1946 წლიდან 1990 წლამდე განპიროვნებული იყო მის ოჯახზე, ხოლო 1990 წლიდან 1995 წლამდე ხელშეკრულებით ჰქონდა აღებული. უკანონოდ მიაკუთვნეს მოპასუხე ჩ-ეებს, რომლებიც ათეული მეტრით არიან დაშორებული სადავო მიწის ნაკვეთიდან და, ამასთან, ზედმეტად ფლობენ 4500 კვ,მ მიწის ფართს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა მოპასუხე მ. და დ. ჩ-ეებზე გაცემული მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის გაუქმებას და სადავო მიწის ნაკვეთის მისთვის მიკუთვნებას.

მოპასუხე ოზურგეთის მიწის მართვის სამმართველოსა და სოფ. ...ის მიწის რეფორმის კომისიის წარმომადგენლებმა სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს, რომ მოსარჩელეს მიწის რეფორმამდე საკარმიდამო ნაკვეთი დაუფიქსირდა 5174 კვ.მ, რის შემდეგაც მიმდებარედ არსებული 3200 კვ/მეტრიდან მოსარჩელეს მიეზომა 1600 კვ.მ, ხოლო დარჩენილი სამოსახლოდ გადაეცა დ. ჩ-ეს, როგორც 1992 წლამდე გამოყოფილ კომლს. მიწის გადაცემის დროს გათვალისწინებულ იქნა ის გარემოებაც, რომ ყველა კატეგორიის მიწა სოფლის მაცხოვრებლებზე თანაბრად ყოფილიყო განაწილებული.

სარჩელი არ ცნეს ასევე მ. და დ. ჩ-ეებმა და მიუთითეს, რომ სოფლის ყრილობის დადგენილებით მათ, როგორც ცალკ-ცალე არსებულ კომლებს ეკუთვნოდათ 0,9 მიწის ნაკვეთი, რომლის მიზომვაც მოხდა კანონმდელობის შესაბისად, რაც შეეხება მიწის ნაკვეთის მეტობას, აღნიშნული გამოწვეული იყო იმით, რომ მათი კუთვნილი ნაკვეთის ნაწილი დამეწყერებული და გამოსაყენებლად უვარგისი იყო, სადაც შეუძლებელი იყო სახლის აშენება.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 27 მაისის გადაწყვეტილებით ი. ჯ-ს სარჩელი მოპასუხე ოზურგეთის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს, ამავე რაიონის სოფ. შრომის მიწის რეფორმისა და მ. და დ. ჩ-ეების მიმართ, მიწის ნაკვეთზე გაცემული მიღება-ჩაბარების აქტის გაუქმებაზე და სადავო მიწის ნაკვეთის მიკუთვნებაზე არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრებულ იქნა ი. ჯ-ს მიერ, რომელშიც აპელანტმა მიუთითა, რომ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 18 იანვრის ¹48 დადგენილების მე-3 პუნქტის შესაბამისად, მას როგორც რეფორმამდე სადავო მიწით მოსარგებლეს, უპირატესი უფლება უნდა მინიჭებოდა მიწის გამოყოფისას.

სასამართლომ არასწორად განმარტა ასევე საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1993წ. 16 იანვრის ¹39 დადგენილება, რომლის შესაბამისად, უპირატესობა მიენიჭა მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობას და გამომდინარე იქიდან, რომ მიწა მთლიანად მიბმული იყო მისი მიწის ნაკვეთზე, ამდენად, მითითებული დადგენილების შესაბამისად, სადავო მიწა მას უნდა მიზომვოდა.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოითხოვა ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და მისი სარჩელის დაკმაყოფილება. ამასთან, ქუთაისის საოლქო სასამართლოში აპელანტმა მოხსნა მოთხოვნა მ. ჩ-ის მიმართ და მიუთითა, რომ ვინაიდან სადავო მიწის ფართი ფლობდა მხოლოდ დ. ჩ-ე. ამდენად, მისი მოთხოვნაც ამ უკანასკნელისაკენ იყო მიმართული.

მოწინააღმდეგე მხარეებმა სააპელაციო საჩივარი არ ცნეს და ითხოვეს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება.

სააპელაციო სასამართლომ იმ მოტივით, რომ ნაკვეთის მომიჯნავების პრინციპი გათვალისწინებული არ იყო საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 18 იანვრის ¹48, 1992წ. 6 თებერვლის ¹128, 1992წ. 10 მარტის ¹290 და 1993წ. 16 იანვრის ¹39 დადგენილებებით, ი. ჯ-ს უარი უთხრა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე, შესაბამისად, უცვლელად დატოვა ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 27 მაისის გადაწყვეტილება.

არ დაეთანხმა რა ზემოაღნიშნულ განჩინებას ი. ჯ-ს მიერ საქართველოს უზენაეს სასამართლოში წარმოდგენილ იქნა საკასაციო საჩივარი, რომლის საფუძველზეც კასატორმა მოითხოვა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განხილვის მიზნით იმავე სასამართლოში დაბრუნება, ამ უკანასკნელ ნაწილში ი. ჯ-ს მიერ საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე შეცვლილ იქნა მოთხოვნა და ითხოვა საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების გამოტანა, რომლითაც დაკმაყოფილდებოდა მისი სარჩელის მოთხოვნა. კასატორი კასაციის საფუძვლად უთითებდა ძირითადად ორ საფუძველზე.

1. სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო, არ გამოიკვლია ი. ჯ-ს მიერ სადავოდ ქცეული ფაქტობრივი გარემოება. კერძოდ, რა ოდენობის მიწას ფლობდა დ. ჩ-ე და ჰქონდა თუ არა მიწის რეფორმის კომისიას მისთვის დამატებით მიწის მიზომვის უფლება.

2. სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1993წ. 16 იანვრის ¹39 დადგენილება, რომლის შესაბამისად, უპირატესობა მიენიჭა მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობას. ამასთან, ამავე დადგენილების თანახმად, დაუშვებელია მიწის დაქუცმაცება, რაც მხედველობაში არ იქნა მიღებული დ. ჩ-ისათვის მიწის მიკუთვნებისას.

კასაციის საფუძვლებს არ დაეთანხმა მოწინაამდეგე მხარე დ. ჩ-ე და მიუთითა, რომ მიწის ნაკვეთი მას გამოეყო სახლის მშენებლობის მიზნითE და იმის გათვალისწინებით, რომ მის სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ნაწილი მშენებლობისათვის გამოუსადეგარი იყო, ხოლო, რაც შეეხება ნაკვეთის მომიჯნავეობის საკითხს, მოწინააღმდეგე მხარის განმარტებით, კასატორის მოთხოვნა არ გამომდინარეობდა მოქმედი კანონმდებლბის პრინციპებიდან და შესაბამისად, იყო უსაფუძვლო. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოწინააღმდეგე მხარემ მოითხოვა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს განჩინების უცვლელად დატოვება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო რა საკასაციო საჩივრის საფუძვლებს, მოუსმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებებს და გააანალიზა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, მიიჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილებულ უნდა იქნეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

დადასტურებულია და მხარეთა შორის სადავოდ არ არის ქცეული ის გარემოება, რომ ი. ჯ-ა, როგორც I კატეგორიის კომლი, სოფ. ...ში დადგენილ 0,9 ჰა ზღვრულ ნორმამდე შესავსებად, საჭიროებს 2526 კვ.მ მიწის ნაკვეთს, რომელიც შესაბამისი წესით გამოყოფილი და შევსებული უნდა იქნეს კასატორისათვის.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო საფუძველს მოკლებულად მიიჩნევს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ მიწის ნაკვეთის შევსება სავალდებულო წესით უნდა მოხდეს მის მომიჯნავედ არსებული მიწის ნაკვეთიდან, ე.ი, სადავო მიწის ფართიდან.

კასატორის მიერ დასახელებული და წარმოდგენილი ვერ იქნა ვერც ერთი ნორმატიული აქტი, რომელმაც მიწის ნაკვეთის ზღვრულ ნორმამდე შევსებისას უპირატესობა მიანიჭა ნაკვეთის მომიჯნავების პრინციპს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მითითებულ ნაწილში უსაფუძვლოდ მიიჩნევს კასატორის მოსაზრებას და თვლის, რომ აღნიშნული არ ეფუძნება კანონმდებლობის მოთხოვნებს.

ფაქტობრივად ერთადერთი უპირატესობა, რომელიც მიწის მიკუთვნების საკითხში კანონმდებლობამ დაადგინა, გახლდათ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 18 იანვრის დადგენილება ¹48, რომლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, მიწის ადრინდელ მესაკუთრეებს ან მათ მემკვიდრეებს, შესაძლებლობის შემთხვევაში, პირველ რიგში, გამოეყოფოდათ ყოფილი მიწებიდან ნაკვეთი ნორმის ფარგლებში.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს, რომ მითითებულ მუხლში საუბარია მიწის ადრინდელ “მესაკუთრეზე" ან მათ მემკვიდრეზე, ამასთან კანონმდებლობის მიერ სპეციალური ხაზგასმა გაკეთებული “შესაძლებლობის" მომენტზე.

გარდა იმისა, რომ მითითებული ნორმა გაუქმებულია, ამასთანავე, კასატორი არ მიეკუთვნებოდა სადავო ტერიტორიის ყოფილ “მესაკუთრეს" ან “მის მემკვიდრეს", რის გამოც აღნიშნული მუხლი ვერ გავრცელდებოდა კასატორზე მისი მოქმედების პერიოდშიც კი.

რაც შეეხბა კასატორის მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1993წ. 16 იანვარს ¹39 დადგენილებით დაუშვებელია მიწის დაქუცმაცება, განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოს მიერ გაზიარებული ვერ იქნება. კერძოდ, მითითებული ნორმა მიზნად ისახავს, თავიდან იქნეს აცილებული მიწის სასოფლო-სამეურნეო მიზნით გამოყენების შეუძლებლობა, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს და რაც წარმოდგენილი და დადასტურებული არ არის თავად კასატორის მხრიდანაც.

საკასაციო სასამართლო ადასტურებს, რომ დ. ჩ-ეზე, როგორც 1992წ. 1 იანვრის მდგომარეობით რიცხულ კომლზე, საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 6 თებერვლის დადგენილების მე-2 ნაწილის შესაბამისად, გაცემულ უნდა ყოფილიყო საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი, მაგრამ საკასაციო სასამართლო სსკ-ს 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დებულებებიდან გამომდინარე, იმის გათვალისწინებით, რომ კასატორი სადავოდ ხდის დ. ჩ-ის საკუთრებაში არსებული მიწის ოდენობის საკითხს, მიიჩნევს, რომ მოცემულ ნაწილში საქმე შემდგომი გამოკვლევის მიზნით უნდა დაუბრუნდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს, რომელიც საკითხის სათანადო გამოკვლევისა და შეფასების შედეგად მიიღებს შესაბამის გადაწყვეტილებას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, სსკ-ს 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი. ჯ-ს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 5 ნოემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განხილვის მიზნით დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

3. უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.