3გ-ად-17-კ-02 20 მარტი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

ნ. ქადაგიძე,

გ. ქაჯაია

დავის საგანი: ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა ვ. ბ.-მ, რომლის საფუძველზეც მოითხოვა მთაწმინდა-კრწანისის გამგეობის 2001წ. 28 თებერვლის ¹18 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

აპელანტი თავის მოთხოვნას აფუძნებდა შემდეგ გარემოებებს: თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის გამგეობამ გააუქმა თბილისის მერიის საქალაქო მმართველობის მთაწმინდის რაიონის გამგეობის 2000წ. 29 აგვისტოს ¹264 გადაწყვეტილება, რომლის შესაბამისადაც მას დაუკანონდა 1990 წელს უნებართვოდ აშენებული სათავსო. აღნიშნულ დაკანონებას საფუძვლად დაედო მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997წ. 25 სექტემბრის დადგენილება. მეზობლის – ც. ბ.-ის საჩივრის საფუძველზე მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობის 2001წ. 28 თებერვლის ¹18 გადაწყვეტილებით გაუქმდა ამავე გამგეობის 2000წ. 29 აგვისტოს გადაწყვეტილება სათავსოს დაკანონების ნაწილში.

მოსარჩელე თვლიდა, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მიღებული იქნა კანონის უხეში დარღვევით. იგი როგორც დაინტერესებული მხარე არ იყო მიწვეული გადაწყვეტილების მომზადება-მიღებისას, გადაწყვეტილებაში არ არის მითითებული კანონის ნორმა, რის საფუძველზეც გამოიცა სადავო ადმინისტრაციული აქტი, რის გამოც აღნიშნული ექვემდებარებოდა ბათილად ცნობას.

მოპასუხემ – თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის გამგეობამ სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ ტექაღრიცხვის ბიუროდან წარმოდგენილ იყო არასრულყოფილი საინვენტარიზაციო გეგმა, რომელშიც არ ფიგურირებდა მესაკუთრე ც.ბ.-ი და არ იყო ამ უკანასკნელის თანხმობა. აღნიშნული საკითხები გაირკვა ც.ბ.-ის საჩივრიდან, რის საფუძველზეც, გაუქმდა ადრე მიღებული გადაწყვეტილება სათავსოს დაკანონების შესახებ.

საქმეში მესამე პირად ჩართულმა ც.ბ.-მა სარჩელი არ სცნო და ითხოვა გამგეობის 2001წ. 28 თებერვლის გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 10 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ვ. ბ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის გამგეობის 2001წ. 28 თებერვლის გადაწყვეტილება ამავე გამგეობის 2000წ. 29 აგვისტოს ¹264 გადაწყვეტილების გაუქმების შესახებ.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მესამე პირმა – ც.ბ.-მა, რომლის საფუძველზეც მოითხოვა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 10 დეკემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება.

აპელანტი მიუთითებდა შემდეგ გარემოებებს:

1. თბილისის მუნიციპალიტეტის 1994წ. 22 სექტემბრის და 1997წ. 25 სექტემბრის დადგენილებებში აღნიშნულია, რომ 1994 წლამდე უნებართვოდ აშენებული საცხოვრებელი სახლები ან მათი ნაწილები ექვემდებარება სამართლებრივ რეგისტრაციას, მაგრამ ეს უნდა მოხდეს იმ შემთხვევაში, თუ ასეთი უკანონო ნაგებობა აშენებულია კანონით დადგენილი წესით გამოყოფილ ნაკვეთზე ან თუ მიტაცებული მიწის ნაკვეთი დადგენილების მიღების დღეს არსებული წესითაა მიმაგრებული.

2. მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც აშენებულია სათავსო სახელმწიფო საკუთრებაა და არ არის მიმაგრებული ვ. ბ.-ე.

3. ვ.ბ.-ემ შეცდომაში შეიყვანა გამგეობა, კერძოდ თუ კი მიწის ნაკვეთი სახლის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრებაა, ამ შემთხვევაში ნაგებობის დაკანონებისათვის საჭირო იყო ყველა მესაკუთრის თანხმობა, რაც ვ.ბ.-ეს არ გააჩნდა.

4. გამგეობისთვის ცნობილი, რომ ყოფილიყო ც. ბ.-ის მიერ ეზოს გამოყოფის თაობაზე სარჩელის აღძვრის ფაქტი, არ მოახდენდა სათავსოს დაკანონებას.

5. სასამართლო მიუთითებს, რომ ვ. ბ.-ესთან მიმართებაში დარღვეული იქნა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნა, რომლის თანახმადაც “ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ აცნობოს დაინტერესებულ მხარეს, თუ ადმინისტრაციული აქტით შეიძლება გაუარესდეს მისი სამართლებრივი მდგომარეობა”. მაგრამ სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის ფაქტი, რომ სათავსოს დაკანონებისას ადმინისტრაციულმა ორგანომ ასევე დაარღვია აღნიშნული მუხლის მოთხოვნები და სახლის ყველა მესაკუთრეს, მათ შორის მასაც, როგორც საერთო სარგებლობის ობიექტით მოსარგებლეს, არ აცნობა სათავსოს დაკანონების თაობაზე.

6. ვ.ბ.-ის მიერ სათავსო აგებულია უკანონოდ იმ მიწის ნაკვეთზე, რომელიც რამდენიმე პირს ეკუთვენის ერთობლივად თანაბარი უფლებები (საერთო სარგებლობა), აღნიშნული დავა უნდა მოწესრიგდეს სკ-ს 953-968-ე მუხლებით, რაც სასამართლომ არ გაითვალისწინა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე აპელანტი მოითხოვდა მისი საჩივრის დაკმაყოფილებას და კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 10 დეკემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებას.

მოწინააღმდეგე მხარე არ დაეთანხმა სააპელაციო საჩივარს და მოითხოვა კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 10 დეკემბრის გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება.

ქ.თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 21 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად იქნა დატოვებული კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 10 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

ზემოაღნიშნული განჩინება ც. ბ.-ის მიერ საკასაციო წესით გასაჩივრებული იქნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში.

საკასაციო საჩივარს კასატორი ფაქტობრივად აფუძნებს იმავე გარემოებებს, რასაც სააპელაციო საჩივარს, ამასთან მიუთითებდა, რომ სასამართლოს დასაბუთება წინააღმდეგობრივია, არ გამომდინარეობს კანონმდებლობის მოთხოვნებიდან და ემყარება კანონის არასწორ განმარტებებს, რის გამოც, ითხოვდა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 21 ნოემბრის განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილების მიღებას, რომლითაც სარჩელის მოთხოვნა არ იქნებოდა დაკმაყოფილებული.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო რა საკასაციო საჩივრის საფუძვლებსა და გააანალიზა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა იქნეს დაკმაყოფილებული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ს 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო დადასტურებულად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

ვ. ბ.-ის მიერ ... მდებარე სათავსო ზომებით 3,50X5,50 აშენებული იქნა 1990 წელს. ქ. თბილისის მერიის საქალაქო მმართველობის მთაწმინდის რაიონის გამგეობის 2000წ. 29 აგვისტოს ¹264 გადაწყვეტილებით სათავსო დაკანონებული იქნა ვ.ბ.-ის სახელზე არსებულ მდგომარეობაში.

თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის გამგეობის 2001წ. 28 თებერვლის ¹18 (ოქმი¹2) გადაწყვეტილებით, იმ მოტივით, რომ გადაწყვეტილება გამოტანილი იყო მეზობლის ც.ბ.-ის თანხმობის გარეშე, გაუქმდა მთაწმინდის რაიონის გამგეობის 2000წ. 29 აგვისტოს ¹264 გადაწყვეტილება სახლთმფლობელობაში მოქ. ვ. ბ.-ისისათვის ეზოში არსებული დამხმარე სათავსოს ზომით 3,50X5,50 მეტრი დაკანონების შესახებ.

ქ. თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის გამგეობის მიერ 2001წ. 28 თებერვლის ¹18 გადაწყვეტილება მიღებული იქნა ვ.ბ.-ის მოწვევისა და ამ უკანასკნელის მონაწილეობის გარეშე. აღნიშნულს ვერ უარყოფს თავად კასატორიც.

მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო იზიარებს საოლქო სასამართლოს მსჯელობას და მიუთითებს, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ აცნობოს დაინტერესებულ მხარეს, თუ ადმინისტრაციული აქტით შეიძლება გაუარესდეს მისი სამართლებრივი მდგომარეობა და უზრუნველყოს მისი მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში.

ამავე კოდესის 98-ე მუხლის შესაბამისად, კანონმდებელი, ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილე პირისათვის, ადგენს დამატებით გარანტიებს, კერძოდ მას უფლება აქვს წარადგინოს მტკიცებულებები და შუამდგომლობები საქმის გარემოებათა გამოკვლევის თხოვნით.

საკასაციო სასამართლო უდაოდ მიიჩნევს, რომ ქ.თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის გამგეობის 2001წ. 28 თებერვლის ¹18 გადაწყვეტილებას თან მოჰყვა ვ.ბ.-ის, როგორც სათავსოს მესაკუთრის უფლებების შელახვა. ამასთან, გამგეობისათვის იმთავითვე ცნობილი და სავარაუდო იყო, ის შესაძლო სამართლებრივი შედეგი რაც მე-3 პირთან მიმართებაში მოჰყვებოდა მის აქტს.

ამდენად, ადმინისტრაციული ორგანო _ გამგეობა ვალდებული იყო განცხადების განხილვისა და აღნიშნულის თაობაზე ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების თაობაზე ეცნობებინა ვ.ბ.-ისათვის.

აქვე საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს საოლქო სასამართლოს მსჯელობას და მიიჩნევს, რომ გამგეობის მხრიდან სადავო აქტის გამოცემით დარღვეული იქნა არა მარტო მითითებული აქტის მომზადების, არამედ მისი მიღების წესიც. კერძოდ აქტი მიღებული იქნა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე და 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნათა დარღვევით.

ქ.თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის გამგეობის 2001წ. 28 აპრილის ¹18 გადაწყვეტილება მიღებული იქნა საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებების გამოკვლევის გარეშე, აქტი არ შეიცავს მითითებას თუ რომელ კანონსა თუ კანონქვემდებარე აქტს დაეყრდნო გამგეობა აქტის გამოცემისას. კერძოდ მისი მხრიდან ისე მოხდა სათავსოს დაკანონების თაობაზე 2000 წლს 29 აგვისტოს გადაწყვეტილების გაუქმება, რომ არ გამოუკვლევია ჰქონდა თუ არა ადგილი საქართველოს მინისტრთა საბჭოს 1983წ. 23 დეკემბრის ¹80 და საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1994წ. 16 მარტის ¹156 დადგენილებების მოთხოვნათა დარღვევას.

ყოველივე ზემოაღნიშნული საკასაციო სასამართლოს აძლევს საფუძველს მიიჩნიოს, რომ სახეზეა ზოგადი ადმნისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის I ნაწილის “დ” პუნქტით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის აშკარა საფუძულები და თვლის, რომ საოლქო სასამართლოს მხრიდან დავის გადაწყვეტისას სწორად იქნა გამოყენებული და განმარტებული ადმინისტრაციული კანონმდებლობის მოთხოვნები.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო ვერ დაეთანხმება კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სასამართლოს მსჯელობა წინააღმდეგობრივია, ვინაიდან, თუ ერთ შემთხვევაში სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვ.ბ.-ესთან მიმართებაში დაირღვა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნები, ანალოგიური მიდგომა უნდა ყოფილიყო გამოყენებული კასატორთან მიმართებაშიც, როდესაც მოხდა მშენებლობის დაკანონება. საკასაციო სასამართლო კასატორის ყურადღებას მიაქცევს დავის საგანს და მიუთითებს, რომ სსკ-ს 248-ე მუხლის პრინციპებიდან გამომდინარე, სასამართლო მოკლებულია უფლებას გასცდეს დავის საგანს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I მუხლის მე-2 ნაწილის სსკ-ს 390-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ც. ბ.-ის წარმომადგენლის ც. ქ.-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად იქნას დატოვებული თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 21 ნოემბრის განჩინება.

3. ც. ბ.-ს გადახდეს სახელმწიფო ბაჟი 30 ლარის ოდენობით.

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.