3გ-ად-31-კ-03 1 მაისი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

ი. ლეგაშვილი,

ნ. კლარჯეიშვილი

დავის საგანი: ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება.

აღწერილობითი ნაწილი:

ქ. თბილისის ისანი-სამგორის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა გ. ბ-ამ და ქ. თბილისში, ..... მდებარე ბინის 1994 წელს შესრულებული პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმება მოითხოვა. მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ აღნიშნულ პრივატიზაციამდე ბინა ირიცხებოდა სამხედრო ფონდში და რუსეთის ჯარების საბინაო-საექსპლოატაციო ნაწილს (კეჩს) ეკუთვნოდა. 1986წ. 11 აგვისტოს ¹010 500 ორდერის საფუძველზე აღნიშნულ ბინაში ჩასახლდა რუსეთის ჯარების სამხედრო მოსამსახურე ვ. კ-ი. 1994 წელს, რუსეთის ჯარების დისლოკაციის ადგილის შეცვლასთან დაკავშირებით, ვ. კ-ი რუსეთში გადაიყვანეს. მას ქ.სტავროპოლში ქ.თბილისში არსებული ბინის სანაცვლოდ ბინა გამოუყვეს. მიუხედავად ამისა, ვ. კ-მა ქ.თბილისში არსებული ბინის პრივატიზაცია მოახდინა. მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ ვ. კ-მა სამხედრო ფონდის კუთვნილი სადავო ბინის პრივატიზებით დაარღვია მოქმედი კანონმდებლობა.

ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 20 ნოემბრის განჩინებით გ. ბ-ა არასათანადო მოსარჩელედ იქნა ცნობილი, ხოლო 12 დეკემბრის განჩინებით სათანადო მოსარჩელედ ჩართულ იქნა თავდაცვის სამინისტროს საბინაო-საექსპლოატაციო ნაწილი.

რაიონული სასამართლოს 2000წ. 12 დეკემბრის გადაწყვეტლებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისში, ..... მდებარე ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულება.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. კ-ის წარმომადგენელმა ლ. კ-ამ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის მიერ სსკ-ს 84-ე მუხლის შესაბამისად არასათანადო მოსარჩელე – საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საბინაო-საექსპლოატაციო ნაწილი – შეცვალა სათანადო მოსარჩელით – თავდაცვის სამინისტროთი. ვ. კ-თან ერთად მოპასუხედ ჩართულ იქნა ქ. თბილისის ისანი-სამგორის რაიონის გამგეობა, ხოლო მესამე პირად თბილისის მე-16 სახელმწიფო სანოტარო კანტორა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001წ. 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით თავდაცვის სამინისტროს სარჩელი დაკმაყოფილდა: ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისში ..... მდებარე ბინაზე ვ. კ-თან დადებული პრივატიზაციის ხელშეკრულება. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2002წ. 16 ივლისის განჩინებით უცვლელად დარჩა.

ვ. კ-ის (ლ. კ-ას) წარმომადგენელმა ა. ო-ემ 2002წ. 9 აგვისტოს განცხადებით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001წ. 28 დეკემბრის გადაწყვეიტლების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება.

განმცხადებელი მიუთითებდა, რომ მისთვის ცნობილი გახდა ისეთი გარემოებები და მტკიცებულებები, რომლებიც ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას. კერძოდ, სკ-ს 167-ე მუხლი, რის საფუძველზეც მოითხოვდა საკუთრების უფლებას უძრავ ნივთზე – სახლზე, ვინაიდან ბინა ვ. კ-ის ოჯახს ტექბიუროში აღრიცხული ჰქონდა. ამასთან, სკ-ს 1507-ე მუხლის თანახმად საკუთრების შეძენის ვადა აითვლება 1993წ. ივლისიდან, “საკუთრების შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის კანონის ამოქმედებიდან. ეს გარემოება მათ მიერ სასამართლოში წამოყენებული არ ყოფილა.

ასევე არ გამოუყენებიათ ისეთი მტკიცებულება, როგორიცაა, “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-8 მუხლი. განმცხადებელს მიაჩნია, რომ საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება წინააღმდეგობაშია ამ კანონთან.

სასამართლო პროცესზე არ დამდგარა საკითხი ა/რ სამხედრო ოლქის ე.წ. “....... “ საცხოვრებელი ფონდის სამართალმემკვიდრეობის შესახებ.

სასამართლო პროცესზე მათ მიერ ყურადღება არ გამახვილებულა ისეთ გარემოებაზე, რომ ადრე არსებული საბინაო კანონმდებლობით სამომსახურეო საცხოვრებელ ბინებზე გაიცემოდა სპეციალური ორდერები, წარწერით “სამომსახურო”, ასეთი კი კ-ის ორდერს არ ეწერა, ამიტომ სახლმმართველობამ იგი აღრიცხვაზე აიყვანა ჩვეულებრივ კომუნალურ საცხოვრებელ ფონდში და მოქალაქის თხოვნის საფუძველზე მისცა თანხმობა ბინის პრივატიზაციაზე, რაც სათანადო წესით გაატარა რეგისტრაციაში სანოტარო კანტორამ.

საოლქო სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1993წ. 6 აგვისტოს ¹603 დადგენილების მე-17, მე-18, მე-20 მუხლები 10 წლის ნამსახურეობის შესახებ, რაც არასწორად მიაჩნია, ვინაიდან “საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის საფუძველზე სასამართლოს მოპასუხეებად ვ. კ-თან ერთად უნდა ჩაეთვალა მისი ოჯახის წევრებიც, რადგან ისინი მონაწილეობას ღებულობდნენ პრივატიზაციის პროცესში.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 4 სექტემბრის განჩინებით წარმოებაში იქნა მიღებული ვ. კ-ის (ლ. კ-ას) წარმომადგენლის, ა. ო-ის, განცხადება საქმის წარმოების განახლების შესახებ და 2002წ. 23 ოქტომბრის განჩინებით უსაფუძვლობის გამო არ დაკმაყოფილდა ა. ო-ის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. კ-ის (ლ. კ-ას) წარმადგენელმა ა. ო-ემ, რომელმაც საოლქო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება მოითხოვა.

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მიღებულია ზეპირი მოსმენის გარეშე სსკ-ს 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნათა დარღვევით. ვინაიდან სასამართლოს მათთვის არ უცნობებია საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის შესახებ, ამიტომ მოითხოვა 2002წ. 23 ოქტომბრის განჩინების გაუქმებას და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

კასატორს მიჩნია, რომ სასამართლოს არ უმსჯელია განცხადებაში მითითებულ ახლად აღმოჩენილ გარემოებაზე და მიაჩნია, რომ განჩინება მიღებულია თანაშემწის და არა მოსამართლეების მიერ.

ასევე აღნიშნავს, რომ საოლქო სასამართლომ ვერ განსაზღვრა, გადაწყვეტილება რომელ ნაწილში იყო გასაჩივრებული და ხელახლა განხილვის დასაშვებობის მიზეზი, მაშინ, როდესაც წარდგენილი მასალები ამის საფუძველს იძლეოდა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის გაცნობისა და მხარეთა ახსნა-განმარტებები მოსმენის საფუძველზე მიიჩნევს, რომ ვ. კ-ის (ლ. კ-ას) წარმომადგენლის, ა. ო-ის, საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება სსკ-ს დებულებანი. სსკ-ს 421-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც არსებობს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის (422-ე მუხლი) ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ (423-ე მუხლი) განცხადების წანამძღვრები. კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ვ” ქვეპუნქტის თანახმად კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ მხარისათვის ცნობილი გახდა ისეთი გარემოებები და მტკიცებულებები, რომლებიც ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას.

საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ განმცხადებლის მიერ მითითებული სკ-ს 167-ე და 1507-ე მუხლები, “საკუთრების უფლების შესახებ” და “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონები, აგრეთვე, ის გარემოება, რომ საქმის განხილვის დროს არ დამდგარა საკითხი ა/კ სამხედრო ოლქის სამართალმემკვიდრეობის შესახებ ყურადღება არ მიქცეულა სამომსახურო ორდერზე და არ იქნა გამოყენებული კანონი “საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ”, არ წარმოადგენს სსკ-ს 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ვ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ გარემოებებს, ვინაიდან მხარისათვის საქმის განხილვის დროს ცნობილი უნდა ყოფილიყო მითითებული კანონების და გარემოებების შესახებ და მათზე მითითება შესაძლებელი იყო საქმის განხილვისას.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა საპროცესო ნორმების დარღვევით და განჩინება მიიღო საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე ისე, რომ მხარეებს არ აცნობა საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის შესახებ. საქმეში არსებული უწყებებით და სხდომის ოქმებით დადგენილია, რომ მხარეებს გაეგზავნათ უწყებები და ეცნობათ საქმის განხილვის თარიღი, მაგრამ მხარეები სასამართლო სხდომაზე არ გამოცხადდნენ, რის გამოც საქმის განხილვა 2002წ. 16 სექტემბერს გადაიდო 23 ოქტომბრისათვის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26¹ მუხლის შესაბამისად და მხარეებს კვლავ გაეგზავნათ შეტყობინებები. საქმეზე წარმოდგენილი აქტით დადგენილია, რომ მითითებულ მისამართზე ბინა დაკეტილი იყო და მეზობლის განმარტებით, კ-ები გადასული იყვნენ მოსკოვში საცხოვრებელად. სსკ-ს 76-ე მუხლის თანახმად მხარეები ვალდებული არიან, აცნობონ სასამართლოს საქმის წარმოების პროცესში თავიანთი მისამართის შეცვლის შესახებ. ასეთი ცნობის უქონლობისას უწყება გაიგზავნება სასამართლოსათვის ცნობილ მისამართზე და ჩაბარებულად ითვლება, თუნდაც ადრესატი ამ მისამართზე აღარ ცხოვრობდეს.

აღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26¹ მუხლის საფუძველზე უფლება ჰქონდა, განეხილა საქმე და მიეღო გადაწყვეტილება (განჩინება) საქმეში არსებული მასალების საფუძველზე, რაც მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ დაცულია.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვ. კ-ის (ლ. კ-ას) წარმომადგენლის ა. ო-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 23 ოქტომბრის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.