3გ-ად-69-კ-03 20 ივნისი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

ნ. ქადაგიძე,

გ. ქაჯაია

დავის საგანი: საზოგადოების დირექტორად დანიშვნის თაობაზე გამოცემული ბრძანების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

თერჯოლის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა ლ. ზ.-ემ, რომლის საფუძველზეც მოითხოვა შპს “თ.-ის” დირექტორად შ. ვ.-ის დანიშვნის შესახებ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს თერჯოლის რაიონული განყოფილების 2002წ. 18 იანვრის ¹3 ბრძანების ბათილად ცნობა და შ. ვ.-ის სახელზე 2002წ. 19 აპრილს გაცემული ¹87 წარდგინება-რეკომენდაციის, როგორც კანონის დარღვევით მიღებული აქტის, ბათილად ცნობა.

მოსარჩელე თავის მოთხოვნას აფუძნებდა შემდეგ გარემოებებზე: იგი 1989 წლიდან მუშაობს თერჯოლის რაიონის სოფ. ...-ის საექიმო ამბულატორიაში ექიმ-პედიატრად. 1990წ. დასაწყისში. აღნიშნული ამბულატორია გადაკეთდა შპს “თ.-დ”, რომლის დირექტორადაც დაინიშნა ა. ხ.-ე. 2001წ. მარტის თვეში ხ.-მ დატოვა სამსახური და გაემგზავრა საზღვარგარეთ, დირექტორის მოვალეობის შესრულება კი 10 მარტის ¹3 ბრძანებით დაავალა მოსარჩელეს. ლ. ზ.-ე ფაქტიურად ასრულებდა ამბულატორიის დირექტორის მოვალეობას, მაგრამ ამის შესახებ არ უცნობებია ქონების მართვის რაიგანყოფილებისათვის და არც საჯარო რეესტრში მომხდარა ცვლილების რეგისტრაცია. ქონების მართვის თერჯოლის რაიგანყოფილებას განცხადებით მიმართა შ. ვ.-მ, რომელსაც გააჩნდა ზოგადი პროფესიის ექიმ-მკურნალის სახელმწიფო სერთიფიკატი და ითხოვა ზემოაღნიშნული ამბულატორიის დირექტორის თანამდებობაზე დანიშვნა. მოპასუხემ დაარღვია საქართველოს კანონი “საექიმო საქმიანობის შესახებ” და ამბულატორიის დირექტორად დანიშნა შ. ვ.-ე, რომელსაც არ ჰქონდა სერთიფიკატი “ჯანდაცვის ორგანიზაციაში”. მოპასუხემ ვ.-ის სახელზე გასცა წარდგინება-რეკომენდაცია ჯანდაცვის მართვის სასერთიფიკაციო გამოცდაზე წარსადგენად ყალბი ჩანაწერით, რომ თითქოს ვ.-ე იყო 12 წლის სტაჟის პრაქტიკოსი ექიმი, ფაქტიურად კი მას ექიმად არასოდეს უმუშავია.

აღნიშნული წარდგინება-რეკომენდაციით შეილახა მოსარჩელის უფლებები, ვინაიდან 2002წ. 22 აპრილს მან მიიღო სერთიფიკატი “ჯანდაცვის ორგანიზაციაში” და ვ.-ე კანონის დარღვევით რომ არ დაენიშნათ ამბულატორიის დირექტორად, მოთითებულ თანამდებობაზე კანონშესაბამისად დანიშნებოდა ლია ზ.-ე.

მოპასუხემ – ქონების მართვის თერჯოლის რაიგანყოფილებამ თავის წერილობით შესაგებელში სარჩელი არ ცნო იმ მოტივით, რომ ლ. ზ.-ე არ არის სათანადო მოსარჩელე, ვინაიდან მისი კანონიერი უფლებები არაფრით არ ყოფილა შელახული.

საქმეში მესამე პირად ჩაბმულმა შ. ვ.-ემ მხარი არ დაუჭირა სასარჩელო მოთხოვნას.

თერჯოლის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 20 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ლ. ზ.-ს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უსაფუძვლობის მოტივით.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ზ.-მ.

სააპელაციო საჩივრის ავტორმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და მისი სარჩელის დაკმაყოფილება.

მოწინააღმდეგე მხარემ – სახელმწიფო ქონების მართვის თერჯოლის რაიონულმა განყოფილებამ სააპელაციო საჩივარი არ სცნო და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება.

მესამე პირმა – შ. ვ.-მ მხარი დაუჭირა ქონების მართვის რაიგანყოფილების მოთხოვნას.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 23 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გაუქმდა თერჯოლის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 20 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

ლ. ზ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა სახელმწიფო ქონების მართვის თერჯოლის რაიგანყოფილების 18 იანვრის ¹3 ბრძანება.

საოლქო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შ. ვ.-მ. საკასაციო საჩივარი ემყარებოდა შემდეგ გარემოებებს: 1. ქუთაისის საოლქო სასამართლომ არ გამოიყენა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლი, კერძოდ კი ის დებულებები, რომელიც შეეხება სარჩელის შეტანაზე უფლებამოსილი პირის განსაზღვრას. ზემოაღნიშნული მუხლის თანახმად, სარჩელი დასაშვებია, თუ გასაჩივრებული აქტი ან მისი ნაწილი პირდაპირ და უშუალო ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს, ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებას.

ქონების მართვის თერჯოლის რაიონული განყოფილების 2002წ. 18 იანვარს ¹3 ბრძანება მოსარჩელეს არათუ პირდაპირ და უშუალო, არამედ არაპირდაპირ ან თუნდაც სამომავლო ზიანსაც კი ვერ მიაყენებდა. მოსარჩელე აღნიშნული მომენტისათვის არ წარმოადგენდა არც ამბულატორიის დირექტორის ან დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელს, არც დირექტორობის კანდიდატს და საერთოდ არ იყო ამბულატორიის თანამშრომელი. აღნიშნული ბრძანება ასევე ვერ შეზღუდავდა მის რაიმე უფლებას, მათ შორის ამბულატორიის დირექტორად დანიშვნის თეორიულ და არაპირდაპირ უფლებასაც კი, რადგან მოსარჩელეს ამ დროისათვის არ გააჩნდა ის აუცილებელი დოკუმენტები და სერთიფიკატები, რომლებიც აუცილებელია დირექტორის თანამდებობაზე დასანიშნად;

2. სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას გამოიყენა “ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ” საქართველოს კანონის 154-ე მუხლი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, რადგან მას სადავო სამართლებრივ ურთიერთობასთან არავითარი კავშირი არ გააჩნია.

სასამართლომ მიუთითა, თითქოს აღნიშნული მუხლის თანახმად ამბულატორიის დირექტორად დანიშვნა ხდება მხოლოდ “ჯანდაცვის ორგანიზაციაში” სასერთიფიკაციო გამოცდის ჩაბარების შემდეგ.

აღნიშნული მუხლი სერთიფიკატების სახეობების მიხედვით არავითარ შეზღუდვებს არ აწესებს, მხოლოდ მიუთითებს, რომ სერთიფიკატის გარეშე საექიმო საქმიანობა დაუშვებელია.

3. სასამართლოს გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად ასევე მითითებული აქვს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური უზრუნველყოფის მინისტრის 2001წ. 29 ნოემბრის ბრძანების ფრაგმენტი. აღნიშნული ბრძანება შეეხება მხოლოდ იმ საკითხს, თუ რომელი სამედიცინო სასწავლებლისა და ფაკულტეტის კურსდამთავრებულ პირს რა თანამდებობაზე მუშაობის უფლება გააჩნია, ხოლო სერთიფიკატებსა და სასერთიფიკაციო გამოცდების საკითხებს საერთოდ არ ეხება.

4. მიუხედავად იმისა, რომ სარჩელი დაუშვებელია, უნდა აღინიშნოს, რომ ქონების მრათვის თერჯოლის რაიგანყოფილების 2002წ. 18 იანვრის ¹3 ბრძანება გამოცემულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, კასატორი ითხოვდა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილების საფუძველზე ლ. ზ.-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

საქართველოს უზენაეს სასამართლოს შეგებებული-საკასაციო საჩივრით მომართა ლ. ზ.-მ, რომელიც მიიჩნევდა, რომ არასწორია ქუთაისის საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც მისი სარჩელი არ იქნა დაკმაყოფილებული. კერძოდ, შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორი მიუთითებდა, რომ წარდგინება-რეკომენდაციაში მითითებული გარემოებები არ აკმაყოფილებდნენ იმ პირობებს, რომლებიც საჭიროა პირის სახელმწიფო სასერთიფიკაციო გამოცდაზე დაშვებისა და შესაბამისად სერთიფიკატის გაცემისათვის. ამ წარდგინება-რეკომენდაციის გამოცემით შეილახა ლ. ზ.-ის უფლებები, რადგანაც თერჯოლის ქონების მართვის განყოფილებამ 12 წლის გამოცდილების მქონე ექიმის უფლებებს ყოვლად უსაფუძვლოდ გაუთანაბრა სანიტრად და ექთნად ნამუშევარი, საექიმო სტაჟის არმქონე ზოგადი პროფილის ექიმი.

შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორი მიიჩნევდა, რომ სახელმწიფო ქონების მართვის თერჯოლის რაიგანყოფილების მიერ 2002წ. 19 აპრილს გაცემული ¹87 წარდგინება-რეკომენდაცია იყო აღმჭურველი ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი, ვინაიდან ის დაინტერესებულ მხარეს უფლებას აძლევდა ჩაებარებინა სახელმწიფო სასერთიფიკაციო გამოცდა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე ლ. ზ.-ე ითხოვდა შეგებებული საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებას, ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 23 დეკემბრის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ, კერძოდ, წარდგინება-რეკომენდაციის ბათილად ცნობის ნაწილში გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით მისი თავდაპირველი სარჩელის სრულად დაკმაყოფილებას.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრისა და შეგებებული საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი და შეგებებული საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილებული უნდა იქნეს ნაწილობრივ, უნდა გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 23 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმე არსებითად, ხელახლა განსახილველად, განსჯადობით უნდა გადაეცეს იმავე სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატას შემდეგ გარემოებათა გამო:

შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორი ლ. ზ.-ე სასარჩელო განცხადებით ითხოვდა შპს “თ.-ის” დირექტორად შ. ვ.-ის დანიშვნის შესახებ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს თერჯოლის რაიონული განყოფილების 2002წ. 18 იანვრის ¹3 ბრძანების ბათილად ცნობას.

საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატამ მითითებული დავა მიიჩნია რა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ადმინისტრაციული გარიგების თაობაზე წამოჭრილ დავად, საქმე განიხილა ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით, რაც საკასაციო პალატის მიერ გაზიარებული ვერ იქნება, კერძოდ:

შპს “თ.-ა” წარმოადგენს მეწარმეთა შესახებ კანონის თანახმად დაფუძნებულ იურიდიულ პირს, რომლის ერთადერთ დამფუძნებელსაც მართალია წარმოადგენს სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს სახით, მაგრამ სკ-ს 24-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, სახელმწიფო მოცემულ შემთხვევაში გამოდის როგორც კერძო სამართლის იურიდიული პირი და მისი როგორც დამფუძნებლის (პარტნიორის) უფლებები და მოვალეობები განისაზღვრება “მეწარმეთა შესახებ” კანონის შესაბამისად.

“მეწარმეთა შესახებ” კანონის 47.3 მუხლის “პ” პუნქტის თანახმად, თუ საზოგადოების წესდება სხვა წესებს არ შეიცავს, მაშინ პარტნიორთა კრება იღებს გადაწყვეტილებას დირექტორების დანიშვნისა და გამოწვევის, მათთან შრომითი ხელშეკრულების დადება-შეწყვეტის, აგრეთვე მათი ანგარიშის დამტკიცების შესახებ. ამდენად, მითითებული მუხლის თანახმად, დირექტორის დანიშვნა-გამოწვევა განეკუთვნება პარტნიორთა კრების კომპეტენციას. მოცემულ შემთხვევაში სახელმწიფო, ქონების მართვის სამმართველოს სახით, მოქმედებს როგორც პარტნიორი კორპორაციულ პრინციპებზე დაყრდნობით და არ ახორციელებს ადმინისტრირებას საჯარო უფლებამოსილებათა ფარგლებში.

შპს-ში დირექტორის დანიშვნა “მეწარმეთა შესახებ კანონის” შესაბამისად ხორციელდება ხელშეკრულების საფუძველზე, რომელიც წარმოშობს ვალდებულებით-სამართლებრივ ურთიერთობას საზოგადოებასა და დირექტორს შორის. შესაბამისად, მოცემული ხელშეკრულების კონტრაჰენტს განეკუთვნება ერთის მხრივ შპს, როგორც საზოგადოება და მეორეს მხრივ დირექტორი, როგორც ფიზიკური პირი. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ამ და მსგავს შემთხვევებში ქონების მართვის სამმართველო ახორციელებს დამფუძნებლის, პარტნიორის ფუნქციას და არა კანონით მისთვის მინიჭებულ საჯარო უფლებამოსილებას.

შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა არ გამომდინარეობს ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან და ამასთანავე სახეზე არ არის ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის “ბ” პუნქტით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული გარიგებიდან გამომდინარე დავა, რის გამოც სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს თერჯოლის რაიონული განყოფილების 2002წ. 18 იანვრის ¹3 ბრძანების ბათილად ცნობა არ წარმოადგენს ადმინისტრაციული სასამართლოს განსჯად საქმეს.

რაც შეეხება შეგებებული საკასაციო საჩივრის მოთხოვნას, შ. ვ.-ის სახელზე 2002წ. 19 აპრილს გაცემული ¹87 წარდგინება-რეკომენდაციის ბათილად ცნობის თაობაზე, მოცემულ ნაწილში საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს საოლქო სასამართლოს მსჯელობას და ადასტურებას, რომ რეკომენდაცია-დახასიათება არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს ადმინისტრაციულ აქტად. თავისთავად მარტოოდენ რეკომენდაციას, მისი არსიდან გამომდინარე, არ შეიძლება პირდაპირ მოჰყვეს სამართლებრივი შედეგი, რეკომენდაცია-დახასიათება ცალკე აღებული არ წარმოშობს, არ ცვლის, არ ადასტურებს და არ წყვეტს პირის უფლებებს ან მოვალეობებს.

ამდენად, მითითებული დოკუმენტის საფუძველზე წარმოშობილი დავა არ შეიძლება იქცეს ადმინისტრაციულ სამართალწარმოების წესების დაცვით განსახილველ საქმედ.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის მიერ საქმე განხილული იქნა განსჯადობის წესების დარღვევით, რის გამოც საქმე არსებითად განსახილველად უნდა დაექვემდებაროს ამავე სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატას.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინიტსრაციული საპროცესო კოდექსის I მუხლის მეორე ნაწილითა და 26-ე მუხლით, სსკ-ს 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შ. ვ.-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. ლ. ზ.-ის შეგებებული საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ:

3. გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 23 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმე არსებითად განსახილველად განსჯადობით გადაეცეს ამავე სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატას;

4. საქართევლოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.