3გ-ად-95-კ-02 12 ივნისი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

ი. ლეგაშვილი,

ნ. კლარჯეიშვილი

დავის საგანი: მამად ცნობის ჩანაწერის ბათილად ცნობა, დაბადების მოწმობაში ცვლილებების შეტანა.

აღწერილობითი ნაწილი:

გ. ჯ.-მ, ხ. ჯ.-მ და ლ. გ.-მ სარჩელით მიმართეს თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე ქ. თბილისის სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ¹5 განყოფილების და მესამე პირის გ. ჯ.-ის მიმართ და მოითხოვეს 1994წ. 21 ივნისს შესრულებული ¹148 მამობის დადგენის აქტის ბათილად ცნობა, გ. ჯ.-ის დაბადების სააქტო ჩანაწერსა და დაბადების მოწმობაში ცვლილებების შეტანა. მოსარჩელეები აღნიშნავდნენ, რომ არიან პ. ჯ.-ის პირველი რიგის მემკვიდრეები. პ. ჯ.-ი გარდაიცვალა 2001წ. 20 აპრილს. 2001წ. ოქტომბრის თვეში მოსარჩელეებმა მიმართეს სანოტარო ბიუროს პ. ჯ.-ის დანაშთ ქონებაზე სამკვიდრო მოწმობის მისაღებად, რა დროსაც მათთვის ცნობილი გახდა, რომ აწ განსვენებულ პ. ჯ.-ს არარეგისტრირებული ქორწინებიდან ჰყავს 1990წ. 29 ოქტომბერს დაბადებული შვილი გ. ჯ.-ი. მოსარჩელეებს მიაჩნიათ, რომ აღნიშნული სააქტო ჩანაწერი შესრულებული იყო კანონდარღვევით და აღნიშნავდნენ, რომ გ. ჯ.-ი დაბადებულია 1990წ. 29 ოქტომბერს. 1994წ. 22 ივნისამდე ბავშვი იწერებოდა დედის გვარზე. 1994წ. 21 ივნისს ქ. თბილისის მთაწმინდის რაიონის მმაჩის განყოფილებისათვის განცხადებით მიუმართავს გ. ჯ.-ის დედას მ. ბ.-ს, რომელიც ითხოვდა 1990წ. 29 ოქტომბერს დაბადებული ბავშვის _ გ. ბ.-ის მამის (პ. ჯ.-ის) გვარზე გატარებას. მ. ბ.-ის განცხადებას თან ახლდა პ. ჯ.-ის სახელით შესრულებული განცხადებაც, რომელიც აღიარებდა ბავშვის მამობას და ითხოვდა ბავშვის თავის გვარზე გატარებას. მოსარჩელეებს მიაჩნიათ, რომ აღნიშნული განცხადება არ იყო პ. ჯ.-ის მიერ შესრულებული, იგი არ შეიცავდა ამ უკანასკნელის პასპორტის რეკვიზიტებს, არ იყო რეგისტრირებული და არ გააჩნდა სარეზოლუციო წარწერა. აღნიშნავდნენ რომ მმაჩის განყოფილებას უფლება არ ჰქონდა შეესრულებინა ჩანაწერი იმ პიროვნების დადგენის გარეშე, ვინც თხოვნით მიმართა.

მოპასუხეებმა – სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ¹5 განყოფილებამ და გ. ჯ.-ის კანონიერმა წარმომადგენელმა მ. ბ.-მ სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს,რომ სკ-ს 1191 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მხოლოდ ბავშვის დედად ან მამად ჩაწერილ პირს ჰქონდა უფლება სადავო გაეხადა ჩანაწერი ერთი წლის განმავლობაში იმ დროიდან, როდესაც მისთვის ცნობილი გახდებოდა ჩანაწერი. მოპასუხეები მიუთითებდნენ რომ მოსარჩელეები არ წარმოადგენდნენ აღნიშნული დავისათვის უფლებამოსილ პირებს და სასამართლოს ისინი არასათანადო მოსარჩელეებად უნდა ეცნო.

ქ. თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 16 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. გ.-მ, გ. და ხ. ჯ.-ებმა, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 10 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული გადაწყვეტილება.

საპალაციო სასამართლომ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მოსაზრება 1994წ. 21 ივნისის ¹148 მამობის დადგენის სააქტო ჩანაწერის აღჭურვილ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად მიჩნევის თაობაზე და ჩათვალა, რომ აღნიშნული აქტის საფუძველზე განხორციელდა იურდიული მნიშვნელობის ქმედება, კერძოდ, შეტანილ იქნა ცვლილება გ. ჯ.-ის დაბადების სააქტო ჩანაწერში და გაიცა ახალი დაბადების მოწმობა.

სააპელაციო სასამართლო არ დაეთანხმა რაიონული სასამართლოს ლ. გ.-ის, გ. და ხ. ჯ.-ების არასათანადო მოსარჩელედ მიჩნევის თაობაზე და მიუთითა რომ სკ-ს 1191 მუხლი განსაზღვრავს იმ პირთა წრეს, რომლებსაც უფლება აქვთ სადავოდ გახადონ დაბადების აქტში განხორციელებული ჩანაწერი, მაგრამ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე ისინი წარმოადგენდნენ სათანადო მოსარჩელეებს, რადგან სადავო ჩანაწერით შესაძლებელი იყო ზიანი მისდგომოდა მათ კანონიერ უფლებას ან ინტერესს.

ლ. გ.-ი გ. და ხ. ჯ.-ები საკასაციო საჩივრით ითხოვენ სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმებას და საქმის განსჯად-სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატისათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნებას.

კასატორები მიუთითებენ, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. კერძოდ, სააპელაციო პალატამ სკ-ს 1507-ე მუხლის მოთხოვნათა იგნორირებით გამოიყენა აღნიშნული კოდექსის ნორმები, ნაცვლად იმ დროს მოქმედი საქორწინო და საოჯახო კოდექსის შესაბამისი ნორმებისა.

კასატორებს მიაჩნიათ, რომ საქმე განიხილა არაგანსჯადმა სასამართლომ, ვინაიდან სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ორგანო არ ეწევა ადმინისტრაციული აქტების მიღებას, ის ახორციელებს სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციას.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის და მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის შედეგად მიიჩნევს, რომ ხ. ჯ.-ის, გ. ჯ.-ის და ლ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 10 დეკემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორთა მოსაზრებას საქმის არაგანსჯადი სასამართლოს მიერ განხილვის შესახებ და აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ორგანო (ყოფილი მმაჩი) ახორციელებს სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციას – როგორიცაა მოქალაქეთა სამოქალაქო და საოჯახო სამართლებრივი სტატუსის განსაზღვრისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტები, რომლებიც ექვემდებარება სახელმწიფო სახელით სავალდებულო რეგისტრაციას და წარმოადგენს მოქალაქეთა უფლება-მოვალეობების წარმოშობის შეცვლის ან შეწყვეტის საფუძველს. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეები სარჩელის საფუძვლად მიუთითებენ ადმინისტრაციული ორგანოს (საროს) მიერ იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევით განხორციელებულ რეგისტრაციაზე და ამ საფუძვლით ითხოვენ მამობის დადგენის აქტის ბათილად ცნობას, რაც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მეორე მუხლის მე-2 პუნქტის “ა” ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ადმინისტრაციულ სარჩელს წარმოადგენს. ამიტომ არ უნდა იქნეს დაკმაყოფილებული კასატორის მოთხოვნა საქმის სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატისათვის გადაცემის თაობაზე.

საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის მოსაზრებას სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას სსკ-ს 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის და 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის დარღვევის თაობაზე და მიაჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი. განჩინება იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

სააპელაციო სასამართლომ სკ-ს 1507-ე მუხლის პირველი და მეორე პუნქტების მოთხოვნათა დარღვევით 1994 წელს წარმოშობილი ურთიერთობების მოსაწესრიგებლად გამოიყენა 1997წ. სკ-ს 1191-ე მუხლი, ნაცვლად საქორწინო და საოჯახო კოდექსის შესაბამისი ნორმებისა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მოსაზრება, 1994წ. 21 ივნისის ¹148 მამობის დადგენის სააქტო ჩანაწერის აღმჭურველ ადმინისტრაციულ სამართლებრივ აქტად მიჩნევის თაობაზე და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე დაყრდნობით მიუთითა, რომ არ დაიშვებოდა ამ კოდექსის ამოქმედებამდე გამოცემული აღმჭურველი ადმინიტსრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, რასაც არ იზიარებს საკასაციო პალატა და მიაჩნია, რომ სააპელაციო პალატის მიერ არასწორად იქნა მიჩნეული მამად ცნობის სააქტო ჩანაწერი აღმჭურველ ადმინისტრაციულ სამართლებრივ აქტად და შესაბამისად არასწორად იქნა გამოყენებული 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილი. სააპელაციო სასამართლოს მიერ ნორმის არასწორად განმარტებისა და გამოყენების შედეგად სასამართლომ საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე მიიღო გადაწყვეტილება და არ შეამოწმა მოთხოვნის საფუძვლიანობა.

საკასაციო პალატის აზრით საქმის ფაქტობრივი გარემოებები გამოკვლევასა და შემოწმებას მოითხოვს: სააპელაციო სასამართლომ უნდა გაარკვიოს იმ დროს მოქმედი საქორწინო და საოჯახო კოდექსის 51-ე მუხლის შესაბამისად მამობის ფაქტის დადგენისას იყო თუ არა წარდგენილი მშრომელთა ერთობლივი განცხადება და როდის იყო ასეთი წარდგენილი.

ასევე გასარკვევია, ¹... მოწმობის დადგენის აქტზე პ. ჯ.-ის სახელით შესრულებული ხელის მოწერა ეკუთვნის თუ არა ამ უკანასკნელს და რატომ არ არის მითითებული მისი პასპორტის მონაცემები.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, სსკ-ს 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. ჯ.-ის, ხ. ჯ.-ის და ლ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 10 დეკემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.