3გ-ად-97-კ-03 6 ივნისი, 2003 წ., ქ. თბილისი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა
შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),
ნ. ქადაგიძე,
გ. ქაჯაია
დავის საგანი: ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა.
აღწერილობითი ნაწილი:
აჭარის ა/რ ეკონომიკის სამინისტროსთან არსებული ფასების სახელმწიფო ინსპექციის 2000 წლის 23 ნოემბრის ¹34 ბრძანების საფუძველზე, ამავე ინსპექციის უფროსი ინსპექტორების მ.ვ.-ისა და თ.შ.-ის მიერ “ფასებისა და ფასწარმოქმნის საფუძვლების შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად ქ.-ში შემოწმდა ფასების (მომსახურების ტარიფების) გამოყენების სისწორე შემოწმება შეეხო 1999 წლის 1 აპრილიდან 2000 წლის 1 ოქტომბრამდე პერიოდს.
შემოწმების შედეგად 2000 წლის 10 ნოემბერს შედგენილი იქნა ცნობა ქ.-ში მომსახურების ტარიფების დადგენა-გამოყენების შესწავლის შესახებ, რომლის საფუძველზეც, ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის მინისტრის 2001 წლის 16 თებერვლის ¹18 ბრძანებით ბათუმის ქ.-ს ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაერიცხა 99680 ლარი: ტარიფების არასწორად გამოყენების შედეგად ზედმეტად შემოსული თანხა 44800 ლარი და ზარალი ბიუჯეტზე დაკლებული თანხა დღგ-ს სახით 5040 ლარი. ასევე “ფასებისა და ფასწარმოქმნის საფუძვლების შესახებ” კანონის მე-16 მუხლის შესაბამისად, საწარმოს დაერიცხა ჯარიმა. სულ ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადასახდელმა თანხამ შეადგინა 99680 ლარი.
ქ.-მ სარჩელით მიმართა აჭარის ა/რ უმაღლეს სასამართლოს და მოითხოვა აჭარის ეკონომიკის სამინისტროსთან არსებული ფასების სახელმწიფო ინსპექციის მიერ შედგენილი ცნობისა და ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტროს 2001 წლის 16 თებერვლის ¹18 ბრძანების ბათილად ცნობა.
მოსარჩელე არ დაეთანხმა შემოწმების ცნობაში არსებულ მითითებას, თითქოს საწარმო ხელმძღვანელობდა ბათუმის მერიის კაბინეტის 1996 წლის 21 მაისის ¹171, 1996 წლის 24 დეკემბრის ¹644, 1999 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილებებით და ასევე ადგილზე გაანგარიშებული ტარიფებით, რომლებიც შეთანხმებულია ქ.ბათუმის მერიის ...-ის სამმართველოსთან. მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ ინსპექციას ყურადღება უნდა გაემახვილებინა ქ.ბათუმის მერიის საქალაქო მეურნეობის მრავალდარგობრივი საწარმოო გაერთიანების მიერ 1999 წლის 15 თებერვალს დამტკიცებულ ახალ ტარიფებზე, რომლითაც 1 მარტიდან მოხდა სატარიფო განაკვეთების გაზრდა და რომლითაც კანონიერად სარგებლობდა მოსარჩელე, რადგან ქ. ბათუმის მერიის მრავალდარგობრივი საწარმოო გაერთიანება არის მისი ზემდგომი ორგანო, რომელიც მონაწილეობს ტარიფების შემუშავებაში, კონტროლს ახორციელებს ტარიფების სწორ გამოყენებაზე და მის მიერ დამტკიცებული ტარიფების გამოყენება მოსარჩელისათვის სავალდებულოა. მოსარჩელის აზრით თუ ტარიფები არასწორად იყო დადგენილი, მაშინ პრეტენზიები უნდა წარედგინათ არა მათ მიმართ, არამედ თვით მრავალდარგობრივი საწარმოო გაერთიანების მიმართ.
მოსარჩელე ასევე არ დაეთანხმა ბრძანებას მათ საწარმოზე დღგ-ის სახით 5040 ლარის დაკისრების თაობაზე და მიაჩნია, რომ შემმოწმებლებმა შემოწმების დროს არ გაითვალისწინეს სხვა საწარმოებიდან მიღებული თანხები და სხვა გარემოებანი. გარდა ამისა, გადასახადების გამოანგარიშების სისწორესა და მის დროულ გადახდაზე კონტროლს ახორციელებდნენ მხოლოდ საგადასახადო ორგანოები.
მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ დაირღვა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული აქტის მომზადებისა და გამოცემის წესი, რადგან 2001 წლის 16 თებერვლის ბრძანება არ მოიცავს დასაბუთებას, განმარტებას გასაჩივრების ვადაზე და წესზე. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.
აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს 2001 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ქ.-ის სარჩელი; ბათილად იქნა ცნობილი ინსპექციის მიერ შემოწმების დროს შედგენილი ცნობა და საქართველოს ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტროს 2001 წლის 16 თებერვლის ბრძანება ¹18 მოსარჩელეზე 99680 ლარის ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაკისრების თაობაზე, შემდეგი საფუძვლით:
1. აჭარის ა/რ უმაღლეს სასამართლოს მიაჩნია, რომ ბათუმის მერიის მრავალდარგობრივ საწარმოო გაერთიანებას, როგორც ქ.-ის ზემდგომ ორგანოს, უფლება ჰქონდა მონაწილეობა მიეღო იმ ტარიფების შედგენაში, რომელიც სავალდებულო იყო სახელმძღვანელოდ მოსარჩელე ორგანიზაციისათვის, 1999 წლის 1 მარტიდან მოსარჩელეს უნდა ესარგებლა ახალი ტარიფებით, რომელმაც ობიექტური მიზეზებიდან გამომდინარე, საწვავზე ფასების გაზრდასთან დაკავშირებით გაზარდა წინა სატარიფო განაკვეთები. დებულებაში არ წერია, რომ საწარმო მერიას მომსახურებას გაუწევს ადრე დადგენილი ტარიფით, საქმეში წარმოდგენილი ცნობით, ხელშეკრულება მერიასთან არაა დადებული და საწარმოს უფლება აქვს საბაზრო კონიუქტურიდან გამომდინარე დაადგინოს თავისი მომსახურების ფასი მოგების გათვალისწინებით. სასამართლო კოლეგია დაეთანხმა მოსარჩელის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ თუ ტარიფები არ არის შედგენილი სწორად, მაშინ პასუხი უნდა აგოს მისმა შემდგენელმა და არა ქვემდგომმა ორგანომ, რომელიც ვალდებულია მიიღოს ზემდგომის მიერ დადგენილი ტარიფები;
2. კოლეგიის მითითებით, ფასების სახელმწიფო კომისიას არ ქონდა უფლება საწარმოსათვის დაერიცხა დღგ, რადგან საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის თანახმად, დაბეგვრის სისწორეზე კონტროლს ახორციელებენ მხოლოდ საგადასახადო ორგანოები;
3. სასამართლო კოლეგიამ მიიჩნია, რომ 2001 წლის 16 თებერვლის ბრძანება არ შეესაბამება ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მოთხოვნებს, რადგან მას არ ახლავს დასაბუთება, გასაჩივრების წესზე მითითება და არ აკმაყოფილებს ზემოაღნიშნული მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ სხვა მოთხოვნებს;
აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტრომ, რომელმაც მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება და 2001 წლის 16 თებერვლის ¹18 ბრძანების ძალაში დატოვება, შემდეგი მოტივით:
1. სახელმწიფომ ამა თუ იმ მომსახურების სახეზე შეიძლება დააწესოს რეგულირებადი ტარიფების რეჟიმი ფისკალური ინტერესებიდან ან ამ სფეროში შექმნილი პრობლემებიდან გამომდინარე, ბაზარზე ფასების სტაბილურობის შენარჩუნების მოტივით, “ფასებისა და ფასწარმოქმნის საფუძვლების შესახებ” კანონის მე-6 და მე-7 მუხლებით განსაზღვრული მეთოდებით. მომსახურების სახეები, რომლებიც მოსახლეობის სოციალურ ინტერესებს ემსახურებიან, გარკვეულწილად ცენტრალიზებულნი არიან, ანუ სახელმწიფოს მხრიდან რეგულირების რეჟიმში არიან მოქცეულნი. ამ მიზნით სახელმწიფო, უფლებამოსილია, კანონმდებლობით განამტკიცოს კონტრაჰენტის იძულების პრინციპი.
სატარიფო რეჟიმის იმპერატიულობა გამომდინარეობს საქართველოს კონსტიტუციის მე-3 მუხლიდანაც, რომლის მიხედვითაც საქართველოს უმაღლესი ხელისუფლების განსაკუთრებულ გამგებლობას განეკუთვნება სატარიფო რეჟიმის მიხედვით ცალკეული დარგებისა თუ მომსახურების სახეობის სახელმწიფო რეგულირება. სწორედ ამ რეჟიმის განხორციელების მექანიზმებია ჩადებული “ფასებისა და ფასწარმოქმნის საფუძვლების შესახებ” საქართველოს სპეციალურ კანონში;
2. კასატორს მიაჩნია, რომ ხელისუფლების შესაბამისი ორგანოს მიერ დადგენილი ტარიფი (ფასი) იმპერატიული ნორმაა, რომლის დაცვა სავალდებულოა ყველა ფიზიკური და იურიდიული პირისათვის. ამასთან, “ფასებისა და ფასწარმოქმნის საფუძვლების შესახებ” კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, მეწარმე წარმოადგენს რა ფასწარმოქმნის სუბიექტს, ვალდებულია ეკონომიკური მოსაზრებებიდან გამომდინარე წარუდგინოს ტარიფის შეცვლასთან დაკავშირებით ადგილობრივ მმართველობისა და თვითმმართველობის ორგანოებს ყველა დოკუმენტაცია და განმარტებები, ხოლო ტარიფის სათანადო ორგანოების მიერ დამტკიცების შემდგომ იხელმძღვანელოს ახალი ტარიფებით;
3. კასატორი ასევე არ ეთანხმება სასამართლო კოლეგიას თითქოს საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის მიხედვით, ¹18 ბრძანებაში მითითებულ დღგ-ს დარიცხვის საკითხებს არეგულირებს მხოლოდ საგადასახადო ინსპექცია, რადგან იგი ფასწარმოქმნის კანონმდებლობით განსაზღვრულ ფუნქციებს ვერ შეითავსებს.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2002 წლის 15 მაისის განჩინებით ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს ადმინიტსრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2001 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად გადაეცა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიას.
თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2002 წლის 19 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, მოპასუხე შპს “ქ.-ის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; მოსარჩელეს უარი ეთქვა აჭარის ა/რ ეკონომიკის სამინისტროსთან არსებული ფასების სახელმწიფო ინსპექციის მიერ 2000 წლის 10 ნოემბერს შედგენილი ცნობისა და ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის მინისტრის 2001 წლის 16 თებერვლის ¹18 ბრძანების ბათილად ცნობაზე უსაფუძვლობის მოტივით.
ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრებული იქნა შპს “ქ.-ის” წარმომადგენლის მიერ, რომლითაც კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება და მისი სარჩელის დაკმაყოფილება.
კასაციის საფუძვლებად მხარე ძირითადად უთითებდა შემდეგ გარემოებებზე:
1. ბათუმის მერიის მრავალდარგოვანი საწარმო გაერთიანება ტარიფების დამტკიცებისას ხელმძღვანელობდა მერიის მითითებებით და დავალებით, მას როგორც შპს “ქ.-ის” ზემდგომ ორგანოს უფლება ჰქონდა ამ უკანასკნელისათვის დაედგინა და განესაზღვრა ის ტარიფი, რომელიც შესაბამისობაში იყო იმ პერიოდში ქვეყანაში მოქმედ სათბობ-საწვავისა და საპოხი მასალების ფასებთან.
2. ქ. ბათუმის მერიის კაბინეტის 1999 წლის 1 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სათბობ-საწვავზე, ენერგიაზე და სხვა სახის რესურსებზე ფასების მომატების გამო, საბაზრო ფასებზე გადასვლის მიზნით ქ.-სათვის დაწესებული იქნა ფასების ნაწილობრივი რეგულირება, რაც სასამართლოს მიერ გათვალისწინებული არ იქნა.
3. ეკონომიკის სამინისტროს 1998 წლიდან 2002 წლის ოქტომბრამდე კომუნალური მომსახურება არ შეუტანია იმ სიაში, რომელზედაც ვრცელდება სახელმწიფო რეგულირებადი ფასები, რის გამოც ფასების სახელმწიფო ინსპექციას არ ჰქონდა იურიდიული საფუძველი კასატორის მიერ მრავალდარგოვანი საწარმოო გაერთიანების მიერ 1999 წელს დადგენილი ტარიფებით სარგებლობა ჩაეთვალა უკანონოდ.
4. ფასების სახელმწიფო ინსპექცია უფლებამოსილი არ იყო განეხორციელებინა შემოწმება, ვინაიდან მისი დებულება შემოწმების პერიოდისათვის არ იყო რეგისტრირებული და არ მომხდარა მისი ნორმატიული აქტების სახელმწიფო რეესტრში რეგისტრირება.
ყოველივე აღნიშნულზე მითითებით კასატორი ითხოვდა მისი საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებას.
ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტროს წარმომადგენლებმა საკასაციო საჩივარი არ სცნეს უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით, ითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და თბილისის საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება.
ქ. ბათუმის მერიის წარმომადგენელმა საკასაციო საჩივარს მხარი დაუჭირა და აღნიშნა, რომ ბათუმის მერიის მრავალდარგოვანი საწარმოო გაერთიანება როგორც მერიის დაქვემდებარებული სამსახური ხელმძღვანელობდა მისი მითითებით, შესაბამისად, გაერთიანება, ქვეყანაში შექმნილი სატარიფო სისტემიდან გამომდინარე, უფლებამოსილი იყო დაედგინა და განესაზღვრა რეგულირებადი ფასი.
სამოტივაციო ნაწილი:
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლის შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა იქნეს დაკმაყოფილებული შემდეგ გარემოებათა გამო:
თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიამ თავისი გადაწყვეტილებით უკანონოდ სცნო კასატორის მხრიდან გაზრდილი ტარიფებით ხელმძღვანელობა და მიიჩნია, რომ ქ.-ის მიერ გამოყენებული ტარიფები დამტკიცებული იყო ქ. ბათუმის მერიის საქალაქო მეურნეობის მრავალდარგოვანი საწარმოო გაერთიანების მიერ, რომელიც თავისივე დებულების შესაბამისად უფლებამოსილი არ იყო მოეხდინა ტარიფების დამტკიცება.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ ნაწილში საოლქო სასამართლოს მხრიდან სწორი შეფასება მიეცა საქმის როგორც ფაქტობრივ ისე სამართლებრივ გარემოებებს.
კერძოდ, “ფასებისა და ფასწარმოქმნის საფუძვლების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის შესაბამისად ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულების ხელისუფლებისა და მმართველობის ორგანოები თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში ახორციელებენ საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო პოლიტიკას ფასწარმოქმნის სფეროში, აწესებენ სახელმწიფო რეგულირებად ფასებსა და ტარიფებს ცალკეულ სახეობათა საქონელსა და მომსახურებაზე”.
ამდენად, მითითებული მუხლის შესაბამისად იკვეთება, რომ სახელმწიფო რეგულირებადი ფასებისა და ტარიფების დადგენა წარმოადგენს ადგილობრივი ხელისუფლებისა და მმართველობის ორგანოს, განსახილველ შემთხვევაში კი ქ. ბათუმის მერიის კომპეტენციას.
საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ ბათუმის მერიის მრავალდარგოვანი საწარმოო გაერთიანება, როგორც მერიის სამსახური, ტარიფების დადგენას ახორციელებდა ამ უკანასკნელთან შეთანხმებით და როგორც კასატორის ზემდგომი ორგანო უფლებამოსილი იყო ტარიფების დადგენასა და განსაზღვრაზე.
“ადგილობრივი თვითმართველობისა და მმართველობის შესახებ” საქართველოს კანონის 28-ე მუხლის შესაბამისად, ადგილობრივი სამსახურები იქმნება ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის კომპეტენციას მიკუთვნებული სოციალური ეკონომიკური დარგების მართვის მიზნით, რომელთა უფლებამოსილებაც განისაზღვრება შესაბამისი დებულებით.
საქმეში წარმოდგენილია ქ. ბათუმის მერიის საქალაქო მეურნეობის მრავალდარგოვანი საწარმოო გაერთიანების დებულება, რომლის მე-6 პუნქტის “გ” ქვეპუნქტის საფუძველზეც, გაერთიანება მონაწილეობას ღებულობს სხვადასხვა კომუნალური მომსახურების ტარიფების შემუშავებაში და აწესებს კონტროლს მის სწორ გამოყენებაზე.
ამდენად, დებულების შესაბამისად გაერთიანებას მინიჭებული აქვს უფლება მონაწილეობა მიიღოს ტარიფების შემუშავებაში, რაც შეეხება ტარიფების დადგენის საკითხს აღნიშნული, კანონის შესაბამისად, წარმოადგენს ქ. ბათუმის მერიის ექსკლუზიურ უფლებას, რომლის დელეგირებაც არ მომხდარა არცერთ სხვა ორგანოზე, მათ შორის არც ქ. ბათუმის მერიის საქალაქო მეურნეობის მრავალდარგოვან საწარმოო გაერთიანებაზე.
საკასაციო სასამართლო ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნევს კასატორის მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ 1998 წლიდან 2002 წლის ოქტომბრამდე ეკონომიკის სამინისტროს არ დაუდგენია და არ განუსაზღვრავს იმ მომსახურების ნუსხა, რომელზეც ვრცელდებოდა ფასების სახელმწიფო რეგულირება.
საქართველოს პრეზიდენტის 1998 წლის 11 მაისის ¹313 ბრძანებულების I მუხლის “დ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, “ფასებისა და ფასწარმოქმნის საფუძვლების შესახებ” საქართველოს კანონიდან გამომდინარე და “საქართველოს რესპუბლიკაში ფასების ლიბერალიზაციის დამატებით ღონისძიებათა შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 1992 წლის 24 აპრილის ¹470 დადგენილების გათვალისწინებით, ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტროს დაევალა ორ თვეში იმ პროდუქციის, საქონლისა და მომსახურების ნუსხის დაზუსტება, რომელზედაც გავრცელებული უნდა ყოფილიყო ფასების სახელმწიფო რეგულირება.
1998 წლის 09 სექტემბერს ეკონომიკის სამინისტროს მიერ “ფასებისა და ფასწარმოქმნის საფუძვლების შესახებ” საქართველოს კანონისა და საქართველოს პრეზიდენტის ზემოაღნიშნული ¹313 ბრძანებულების შესრულების მიზნით მიღებული იქნა ბრძანება ¹56, რომელმაც დაამტკიცა იმ საქონლის (პროდუქციის, მომსახურების) ნუსხა, რომელზედაც ვრცელდებოდა ფასების სახელმწიფო რეგულირება.
მითითებული ბრძანების მე-2 პუნქტით განისაზღვრა, რომ კომუნალური მომსახურებისა და შიდასაქალაქო ტრანსპორტით გადაყვანის ტარიფების დარეგულირების თაობაზე გადაწყვეტილების მიღება და განხორციელება მოეხდინათ ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის ორგანოებს.
ამდენად, ზემოაღნიშნული ბრძანებით კომუნალური მომსახურება მოექცა იმ მომსახურების ნუსხაში, რომელზედაც ვრცელდებოდა ფასების სახელმწიფო რეგულირება იმ განსხვავებით, რომ მათ გადაწყვეტაზე უფლებამოსილ ორგანოდ კიდევ ერთხელ აღიარებული იქნა მმართველობისა და თვითმმართველობის ორგანო.
შესაბამისად ზემოაღნიშნულზე დაყრდნობით საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს და ვერ გაიზიარებს კასატორის მტკიცებას იმის თაობაზე, რომ კომუნალური მომსახურების ნაწილში არსებობდა საკანონმდებლო ვაკუუმი.
რაც შეეხება ფასების სახელმწიფო ინსპექციის უფლებამოსილების საკითხს, საკასაციო სასამართლო კასატორის ყურადღებას მიაქცევს “ფასებისა და ფასწარმოქმნის საფუძვლების შესახებ” კანონის მე-14 მუხლს, რომლის შესაბამისადაც, ფასებისა და ფასწარმოქმნის შესახებ კანონმდებლობის დაცვის კონტროლს (ფასების კონტროლს) ამ კანონის საფუძველზე ახორციელებს საქართველოს ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტრო მასთან არსებული ფასების ინსპექციის მეშვეობით.
ამდენად, ფასების ინსპექცია შექმნილია კანონის საფუძველზე და მის შესაბამისად, რის გამოც ფასების კონტროლისა და შემოწმების ნაწილში მისი უფლებამოსილების ეჭვქვეშ დაყენება დაუშვებელია.
გასაჩივრებული გადაწყვეტილების საფუძველზე თბილისის საოლქო სასამართლომ გაიზიარა ფასების სახელმწიფო ინსპექციის დასკვნა 1999 წლის ნოემბერ-დეკემბერში ქ.-ის მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტისათვის 5040 ლარის დღგ-ს სახით დაკლების ნაწილში, რაც ასევე საკასაციო წესით გასაჩივრებული იქნა კასატორის მიერ, რომელიც მიიჩნევს, რომ მითითებულ ნაწილში, ფასების სახელმწიფო ინსპექცია გასცდა თავისი უფლებამოსილების ფარგლებს და ფაქტობრივად შეიჭრა საგადასახადო ორგანოების კომპეტენციაში. ამასთან მხედველობაში არ იქნა მიღებული ის გარემოება, რომ შემოწმების პერიოდისათვის ქ.-ზე დაწესებული იქნა ფასების ნაწილობრივ რეგულირება.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მითითებული საფუძვლით კასატორის მოთხოვნა 5040 ლარის ნაწილში არ ეყრდნობა კანონის მართებულ გაგებას. კერძოდ, “ფასებისა და ფასწარმოქმნის საფუძვლების” შესახებ კანონის მე-16 მუხლის I ნაწილის მე-2 აბზაცის შესაბამისად, მეწარმის მიერ მონოპოლიურად მაღალი ფასების გამოყენებით მიღებული მთელი დამატებითი შემოსავალი და იმავე ოდენობის საჯარიმო თანხა ან მონოპოლიურად დაბალი ან დემპინგური ფასების დაწესების შედეგად სახელმწიფოსათვის მიყენებული ზიანი და იმავე ოდენობის საჯარიმო თანხა ფასების სახელმწიფო ინსპექციის წარდგინების საფუძველზე სახელმწიფო ბიუჯეტში ამოიღება ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტროს გადაწყვეტილებით მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად”.
ხოლო ის გარემოება, რომ კასატორის მიერ 2000 წლის 1 იანვარს მერიასთან გაფორმებულ ხელშეკრულებაში 1 მ3 ანახვეტის გატანაზე დადგენილია მონოპოლურად დაბალი ფასი 3,98 ლარი და რომ მოცემული პერიოდისათვის ქ.-სათვის განსაზღვრული არ იყო ფასების ნაწილობრივი რეგულირება დასტურდება საქმის მასალებით. კერძოდ საქმეში წარმოდგენილია ქ. ბათუმის მერიის 1999 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილება ¹229, რომლის შესაბამისადაც 1 მ3 საყოფაცხოვრებო ნარჩენის გატანაზე ტარიფის სახით დადგენილია 4,95 ლარი.
ამდენად, მითითებული გადაწყვეტილებით მოცემულ მომსახურებაზე დადგენილია ზღვრული და ფიქსირებული ტარიფი, რაც იმთავითვე გამორიცხავს მიმთითებულ ნაწილში კასატორის პრეტენზიის გაზიარების შესაძლებლობას.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივი საფუძვლები.
სარეზოლუციო ნაწილი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I მუხლის მე-2 ნაწილით სსკ-ს 390-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა
1. შპს ბათუმის “ქ.-ის” საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.
2. უცვლელად იქნეს დატოვებული თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2002 წლის 19 დეკემბრის გადაწყვეტილება.
3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
