გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3გ-ად-229-კ-03 24 ივლისი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

ი. ლეგაშვილი,

ნ. კლარჯეიშვილი

დავის საგანი: სამუშაოზე აღდგენა.

აღწერილობითი ნაწილი:

თ. ქ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე შს სამინისტროს მიმართ და მოითხოვა შს სამინისტროს 2001წ. 28 ივნისის ¹241 ბრძანების გაუქმება და სამუშაოზე აღდგენა. მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ 1995 წლიდან მუშაობდა შსს გურჯაანის დაცვის განყოფილებაში მთავარი სამმართველოს პირველი განყოფილების უფროსი ...ის თანამდებობაზე. 2001წ. იანვარში მიიღო უფროსი ლეიტენანტის ჩინი. ამავე წლის 28 ივნისის შს მინისტრის ¹241 ბრძანებით განთავისუფლდა სამუშაოდან. ბრძანებაში მითითებული იყო, რომ შსს საგზაო პოლიციის მთავარი სამმართველოს საგზაო პოლიციის I განყოფილების საგზაო პოლიციის უფროსი ინსპექტორი, პოლიციის უფროსი ლეიტენანტი თ. ქ-ი 2001წ. 2 თებერვლიდან იმყოფებოდა რა საავადმყოფო ფურცელზე, 6 თებერვალს, შს მინისტრის 1998წ. 6 აგვისტოს ¹10 დირექტიული მითითების იგნორირებით ხელმძღვანელობის ნებართვის გარეშე გაემგზავრა თურქეთის რესპუბლიკაში, საიდანაც დაბრუნდა 18 თებერვალს. საავადმყოფო ფურცელი, შსს პოლიკლინიკიდან მოსული შეტყობინების თანახმად მას დაუხურეს 11 თებერვალს. ამდენად თ. ქ-მა არასაპატიო მიზეზით ფაქტიურად გააცდინა 16 სამუშაო დღე.

მოსარჩელეს მიაჩნდა, რომ აღნიშნული ბრძანება უკანონო იყო, ვინაიდან ბრძანებაში მითითებული “ შს ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების მე-60 მუხლი, არ წარმოადგენს კანონქვემდებარე ნორმატიულ აქტს, ვინაიდან არ არის რეგისტრირებული იუსტიციის სამინისტროში. “პოლიციის შესახებ” კანონის 30-ე მუხლის თანახმად კი პოლიციის თანამშრომლის მიმართ სამსახურებრივი დისციპლინის დარღვევისათვის შეიძლება გამოყენებული იქნნეს შს ორგანოებიდან დათხოვნა, ხოლო დისციპლინური სასჯელის შეფარდების და მოხსნის წესს ადგენს შს სამინისტროს დისციპლინური წესდება. მოსარჩელეს მიაჩნდა, რომ ბრძანება არ შეესაბამებოდა კანონის მოთხოვნებს.

საქმის მომზადების სტადიაზე მოსარჩელემ გაზარდა მოთხოვნა და იძულებით გაცდენილი დროის განმავლობაში ხელფასის ანაზღაურება მოითხოვა.

ქ. თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 24 დეკემბრის გადაწყვეტილებით თ. ქ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა შს სამინისტროს 2001წ. 28 ივნისის ¹241 ბრძანება თ. ქ-ის შს ორგანოებიდან დათხოვნის შესახებ და იგი აღდგენილ იქნა განთავისუფლებამლე მის მიერ დაკავებულ თანამდებობაზე იძულებითი განაცდურის სრული ანაზღაურებით.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შს სამინისტროს წარმომადგენელმა ს. დ-მა, რომელმაც რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის არ დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 4 ივნისის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა შს სამინისტროს წარომადგენლის სააპელაციო საჩივარი, გაუქმდა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება და არ დაკმაყოფილდა თ. ქ-ის სარჩელი.

საქართევლოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 23 ოქტომბრის განჩინებით გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 4 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე განსახილველად გადაეცა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 13 მარტის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა შს სამინისტროს წარმომადგენლის ს. დ-ის სააპელაციო საჩივარი, უცვლელად დარჩა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ თ. ქ-ის მიერ გაშვებული იყო სასამართლოსათვის სარჩელით მიმართვის ერთთვიანი ვადა, რადგან სადავო ბრძანება გამოცემული იყო 2001წ. 28 ივნისს, ხოლო სასამართლოს სარჩელით მიმართა 2001წ. 6 აგვისტოს. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სადავო ბრძანება განხილულ უნდა ყოფილიყო როგორც ადმინისტრაციული ორგანოს ცალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართული იყო საჯარო შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისკენ, რაც გათვალისწინებული იყო სკ-ს 50-ე მუხლით და წარმოადგენდა ადმინისტრაციული გარიგების შეწყვეტას და გამოყენებული უნდა ყოფილიყო სკ-ს 130-ე მუხლი, რომლის თანახმად ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ” და მიიჩნია, რომ თ. ქ-ი 2001წ. 12 ივლისამდე ირიცხებოდა სამსახურებრივ განწესში, რაც იმაზე მიუთითებდა, რომ არც მისთვის და არც საგზაო პოლიციის მთავარი სამმართველოს ¹1 განყოფილების უფროსისათვის ცნობილი არ იყო სადავო ბრძანების შესახებ, წინააღმდეგ შემთხვევაში თ. ქ-ის გვარი ამოღებული იქნებოდა განაწესიდან. შს სამინისტრომ ვერ წარადგინა გასაჩივრებული ბრძანების თ. ქ-ისათვის ჩაბარების დამადასტურებელი მტკიცებულება და მიიჩნია, რომ მის მიერ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა გაშვებული არ ყოფილა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ შს სამინისტროს 1998წ. 06.08. ¹10 წერილი ნორმატიული შინაარსის მატარებელი იყო, მაგრამ მიუხედავად ამისა, იგი “ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის შესაბამისად არ ყოფილა რეგისტრირებული და გამოქვეყნებული, რის გამოც იგი ბათილ ადმინისტრაციულ აქტს წარმოადგენდა და უსაფუძვლო იყო გასაჩივრებულ ბრძანებაში მოპასუხის მხრიდან მინისტრის ¹10 წერილის დარღვევაზე მითითება. ასევე უსაფუძვლო იყო თ. ქ-ის მხრიდან დისციპლინის სისტემატური დარღვევაზე მითითება, ვინაიდან აღნიშნულის თაობაზე არავითარი მტკიცებულება წარდგენილი არ ყოფილა და ვერც აპელანტი მიუთითებდა, თუ რაში გამოიხატებოდა დისციპლინის სისტემატური დარღვევა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შს სამინისტროს წარომადგენელმა ს. დ-მა, რომელმაც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა. კასატორი მიუითეთბს, რომ გასაჩივრებული განჩინება მიღებულია სსკ-ს 393 მუხლის II ნაწილის მოთხოვნათა დარღვევით. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 99-ე მუხლის პირველი და მე-4 პუნქტები, რომელთა თანახმად, მოხელე შეიძლება გაანთავისუფლონ სამსახურიდან დისციპლინური გადაცდომისათვის და იგი განთავისუფლებულად ითვლება მისთვის შესაბამისი დოკუმენტის გაცნობის დღიდან. მოხელე, რომელიც თვითნებურად მიატოვებს სამსახურს ხუთ დღეზე მეტი ხნით, განთავისუფლებულად ჩაითვლება სამსახურის თვითნებურად მიტოვების მეორე დღიდან. კასატორს მიაჩნია, რომ ქ-მა დაარღვია რა ზემოაღნიშნული კანონის მოთხოვნა, იგი კანონიერად იქნა დათხოვნილი შს ორგანოებიდან.

კასატორის აზრით სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა სასარჩელო ხანდაზმულობას და არ იმსჯელა “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 127-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნაზე. სამსახურებრივ საკითხებზე გამოცემული ბრძანების ერთი თვის ვადაში გასაჩივრების შესახებ და არასწორად გამოიყენა შკკ-ს 204-ე მუხლი. ასევე არასწორად მიაჩნია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა შს მინისტრის ¹10 წერილის კანონქვემდებარე ნორმატიულ აქტად მიჩნევის შესახებ და აღნიშნავს მინისტრის 1998წ. 6 აგვისტოს წერილი-დირექტიული მითითება-წარმოადგენს ერთჯერად ნორმატიულ აქტს, რომელიც გამოიყენება მხოლოდ ერთი განკარგულების შესასრულებლად გარკვეული პერიოდის განმავლობაში და იგი “ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის” შესაბამისად იუსტიციის სამინისტროში რეგისტრაციას და გამოქვეყნებას არ ექვემდებარეობოდა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, გასაჩივრებული განჩინების და საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შს სამინისტროს წარომადგენლის ს. დ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს. უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 13 მარტის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ თ. ქ-ი მუშაობდა საქართევლოს შს სამინისტროს საგზაო პოლიციის მთავარი სამმართველოს საგზაო პოლიციის I განყოფილების უფროს ...ად. 2001წ. 2 თებერვლიდან იმყოფებოდა საავადმყოფო ფურცელზე, 6 თებერვალს გაემგზავრა თურქეთის რესპუბლიკაში, საიდანაც დაბრუნდა 18 თებერვალს. საავადმყოფო ფურცელი დაუხურეს 11 თებერვალს. არასაპატიო მიზეზით გააცდინა 7 დღე (ნაცვლად გასაჩივრებულ ბრძანებაში მითითებულ 16 დღისა). შს სამინისტროს 2001წ. 28 ივნისის ბრძანებით თ. ქ-ი დათხოვნილ იქნა შს ორგანოებიდან “საქართველოს შს ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების მე-60 მუხლის “კ” პუნქტის საფუძველზე (დისციპლინის სისტემატური დარღვევისათვის).

საკასაციო პალატის აზრით არ უნდა იქნეს გაზიარებული კასატორის მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 99-ე მუხლის პირველი და მე-4 პუნქტების თანახმად მოხელე შეიძლება გაათავისუფლონ სამსახურიდან თუ იგი თვითნებურად (5 დღეზე მეტი ხნით) მიატოვებს სამსახურს, რადგან თ. ქ-ის შს ორგანოებიდან დათხოვნის ბრძანებაში აღნიშნული საფუძველი მითითებული არ არის, ხოლო გასაჩივრებულ ძრძანებაში მითითებული შსს 1998წ. 6 აგვისტოს ¹10 დირექტიული მითითება და “საქართველოს შს ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების მე-60 მუხლის “კ” პუნქტი (დისციპლინის სისტემატიური დარღვევა) უსაფუძვლოდაა გამოყენებული, ვინაიდან ¹10 დირექტიული მითითება იურიდიული ძალის მქონე არ არის, ხოლო თ. ქ-ის მიერ “საქართევლოს შს ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების მე-60 მუხლის “კ” პუნქტით გათვალისწინებული დისციპლინის სისტემატიური დარღვევა საქმის მასალებით დადასტურებული არ არის და აღნიშნულის თაობაზე კასატორს არც დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენია. ამასთან გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ კასატორის მიერ მითითეუბლი ნორმის (“საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 99-ე მუხლის I და IV პუნქტის) თანახმად მოხელე სამსახურიდან განთავისუფლებულად ითვლება სამსახურის თვითნებურად მიტოვების მეორე დღიდან, ხოლო შს სამინისტროს ბრძანება თ. ქ-ისათვის შს ორგანოებიდან დათხოვნის შესახებ გამოცემულია 2001 წის 28 ივნისს ანუ ხუთ თვეზე მეტი ხნის შემდეგ.

საკასაციო პალატის აზრით, უსაფუძვლოა კასატორის მოტივი სასარჩელო ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, ვინაიდან საქმის მასალებით დადგენილია, რომ თ. ქ-ის შს ორგანოებიდან დათხოვნის ბრძანების მიუხედავად, 2001წ. 12 ივლისამდე ირიცხებოდა სამსახურებრივ განწესში და მისი გვარი განწესიდან ამოღებული არ ყოფილა და არც შს სამინისტროს წარმოუდგენია მტკიცებულება იმის თაობაზე, რომ მას ბრძანება ჩაბარდა, რაც იმას ადასტურებს, რომ არც მისთვის და არც საგზაო პოლიციის მთავარი სამმართველოს ¹1 განყოფილების უფროსისათვის ცნობილი არ იყო სადავო ბრძანება, ხოლო მას შემდეგ, რაც იგი ამოღებული იქნა სამსახურებრივი განწესიდან, ანუ შეიტყო განთავისუფლების საფუძველი, თ. ქ-მა “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 127-ე მუხლით დადგენილ ერთთვიან ვადაში მიმართა სასამართლოს.

შს სამინისტროს 2001წ. 28 ივნისის ¹241 ბრძანებაში მითითებული “საქართევლოს შს ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების 45-ე მუხლის თანახმად, შს ორგანოს თანამშომელს სასჯელის დადებამდე უნდა ჩამოერთვას წერილობითი ახსნა-განმიარტება და სასჯელი დადებულ უნდა იქნეს 10 დღის განმათვლობაში იმ დღიდან როცა უფროსისათვის ცნობილი გახდა მომხდარი გადაცდომა, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია, რის გამოც თ. ქ-ის განთავისუფლებისას დარღვეულია დებულების აღნიშნული ნორმის მოთხოვნაც.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შს სამინისტროს წარმომადგენლის ს. დ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 13 მარტის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.