3გ-ად-264-კ-02 22 იანვარი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. მ.-ი (თავმჯდომარე),

ბ. კობერიძე,

ნ. კლარჯეიშვილი

სასარჩელო მოთხოვნა: ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

1999წ. 7 ოქტომბერს მ. გ.-მ სარჩელი აღძრა კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხე თბილისის კრწანისის რაიონის გამგეობის მიმართ.

სარჩელში აღნიშნული იყო, რომ კრწანისის რაიონის გამგეობის 1999წ. 1 სექტემბრის ¹48 გადაწყვეტილებით თბილისში, ... მცხოვრებ დედა-შვილს _ ნ. ი.-სა და ლ. შ.-ს _ ნება დაერთო სახლის მეორე სართულზე მონგრეული ნაწილის იმავე გაბარიტებში აღდგენაზე. აღნიშნული გადაწყვეტილებით აღსადგენი შენობის მიწის ნაკვეთი პირველი სართულის დონეზე დარჩა მუნიციპალურ საკუთრებაში.

მოსარჩელის განმარტებით, თბილისის კრწანისის რაისაბჭოს აღმასკომის 1990წ. 13 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მას უფლება მიეცა დაეშალა და ახლად აეშენებინა თავისი ავარიული სახლი, რომელიც მდებარეობდა ..., მოსარჩელის ასაშენებელი სახლის რეკონსტრუქციის პროექტი შეთანხმდა ყველა ინსტანციაში და სახლის რეკონსტრუქციის დამთავრების შემდეგ კრწანისის რაიონის გამგეობამ 1999წ. 24 თებერვლის ¹11 გადაწყვეტილებით თბილისში, ... მდებარე, მ. გ.-ის ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლი მიიღო ექსპლუატაციაში.

მოსარჩელე სარჩელში განმარტავდა, რომ კრწანისის რაიონის გამგეობის 1999წ. 1 სექტემბრის ¹48 გადაწყვეტილების შესაბამისად, თუ მისი საცხოვრებელი სახლის გვერდით ნ. ი.-ი და ლ. შ.-ი ააშენებდნენ შენობას, იგი დააბნელებდა მ. გ.-ის სახლის ფანჯრებს, აივნებს და დაირღვეოდა მისი კანონით დაცული ინტერესები.

მოსარჩელემ სარჩელით ითხოვა კრწანისის რაიონის გამგეობის 1999წ. 1 სექტემბრის ¹48 გადაწყვეტილების გაუქმება.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულმა სასამართლომ 1999წ. 3 დეკემბრის განჩინებით მოცემულ საქმეში მესამე პირებად ჩააბა თბილისში, ... მცხოვრები ნ. ი.-ი და ლ. შ.-ი.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 7 მარტის გადაწყვეტილებით მ. გ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. გ.-მ და ითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატაში საქმის განხილვისას სააპელაციო სასამართლოს დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნებით მიმართეს შპს «გ.-მ» და ფიზიკურმა პირმა მ. ფ.-მ.

შპს «გ.-მ» თავის დამოუკიდებელ სასარჩელო მოთხოვნაში მხარი დაუჭირა მ. გ.-ის სააპელაციო საჩივარს და ითხოვა კრწანისის რაიონის გამგეობის 1999წ. 1 სექტემბრის ¹48 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

შპს «გ.-ის» განმარტებით, იგი იყო თბილისში, ... მდებარე შენობაში განთავსებული განსაზღვრული ფართის მესაკუთრე და ამასთანავე, წარმოადგენდა იმ მიწის ნაკვეთის შესაბამისი წილის თანამესაკუთრეს, რომელზეც განთავსებული იყო შენობა. შპს «გ.-ი» აღნიშნავდა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე ნებისმიერი მშენებლობით ირღვეოდა მისი უფლებები.

მ. გ.-ის სააპელაციო საჩივარს, აგრეთვე, მხარი დაუჭირა და დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით კრწანისის რაიონის გამგეობის 1999წ. 1 სექტემბრის ¹48 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა ითხოვა მერი ფ.-მ, რომელმაც განმარტა, რომ ქ. თბილისში, ... მდებარე მისი სახლის უკანა კედელზე კრწანისის რაიონის გამგეობის სადავო გადაწყვეტილებით ნებადართული იყო მშენებლობა, რაც გამოიწვევდა ისედაც ავარიული სახლის დაზიანებას. გამგეობას არ გამოუკვლევია, გაუძლებდა თუ არა მ. ფ.-ის სახლის უკანა კედელი მიშენებას, რის გამოც მიიღო ნაჩქარევი და დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულმა სასამართლომ მოცემულ საქმეში მესამე პირებად ჩააბა: შპს «გ.-ი», ფიზიკური პირი მ. ფ.-ე და საწარმო «გ.-ა», ვინაიდან ამ უკანასკნელის უფლებებსა და ინტერესებსაც შეიძლება შეხებოდა სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილება.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონის გამგეობამ სააპელაციო საჩივარი არ ცნო, მოითხოვა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება იმ საფუძვლით, რომ გამგეობის 1999წ. 1 სექტემბრის ¹48 დადგენილებით ნ. ი.-ს და ლ. შ.-ს ნება დაერთოთ სახლის მეორე სართულზე მონგრეული ნაწილის იმავე გაბარიტებაში აღდგენაზე. გადაწყვეტილების მეორე პუნქტში ნათქვამი იყო, რომ აღსადგენი შენობის მიწის ნაკვეთი პირველ სართულზე დარჩებოდა მუნიციპალურ საკუთრებაში. გამგეობის წარმომადგენლის განმარტებით, სადავო დადგენილება მოსარჩელე მ. გ.-ის უფლებებს არ ზღუდავდა. სახლის აღდგენაზე გაცემული ნებართვა ემყარებოდა არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის დასკვნას, აგრეთვე, ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს 1999წ. 30 ივლისის ცნობიდან ირკვეოდა, რომ ნ. ი.-ის საკუთრებაში ირიცხებოდა ... მდებარე სახლის მეორე სართულის 1/4, ხოლო ლ. შ.-ის საკუთრებაში _ 3/4 ნაწილი. ამავე ცნობით დასტურდებოდა, რომ არსებობდა 26 კვ.მ დამხმარე ფართი, რაც შემდგომში მონგრეულ იქნა. აღნიშნული დამხმარე ფართის არსებობა დადასტურებული იყო ტექნიკური მონახაზით, რასაც დაეყრდნო ტექნიკური კომისია. აღნიშნულის შემდეგ მშენებლობის ნებართვა ბრძანების სახით გამოსცა არქიტექტურის სამსახურმა. ამდენად, გამგეობის გადაწყვეტილებით მხარის უფლება არ შელახულა, ვინაიდან გამგეობის 1999წ. 1 სექტემბრის ¹48 გადაწყვეტილების საფუძველზე არც პროექტი დამტკიცებულა და არც მშენებლობა განხორციელებულა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 24 აპრილის გადაწყვეტილებით მ. გ.-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა: გაუქმდა კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 7 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; დაკმაყოფილდა მოსარჩელე მ. გ.-ის, მესამე პირების: შპს «გ.-ისა» და მ. ფ.-ის სარჩელები; ბათილად იქნა ცნობილი კრწანისის რაიონის გამგეობის 1999წ. 1 სექტემბრის ¹48 გადაწყვეტილება მისგან გამომდინარე სამართლებრივი შედეგებით.

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. ი.-მ და ლ. შ.-მ.

კასატორთა განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სკ-ს 1513-ე მუხლი და არასწორად განმარტა იგი. კერძოდ, სკ-ს 1513-ე მუხლის თანახმად ფიზიკურ პირთა კანონიერ სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთები, რომლებზეც ინდივიდუალური სახლებია განლაგებული, ახალი სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებიდან ითვლება ამ პირთა საკუთრებად და მათზე ვრცელდება უძრავი ნივთებისთვის ამ სკ-ით დადგენილი წესები. აღნიშნული მუხლი ეხება მხოლოდ ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის კანონით დადგენილი წესით გამოყოფილ მიწის ნაკვეთებს, რომლებზეც ინდივიდუალური სახლებია განლაგებული. კონკრეტულ შემთხვევაში, თავიდანვე, კერძო საკუთრების სახლთმფლობელობა გააჩნდათ ნ. ი.-სა და ლ. შ.-ს. თბილისში, ... მდებარე სახლთმფლობელობის მეორე სართულის 1/4 ირიცხება¼ნ. ი.-ის სახელზე 1991წ. 1 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ხოლო 3/4 _ ლ. შ.-ის სახელზე 1996წ. 18 აპრილის ნაჩუქრობის ხელშეკრულების საფუძველზე. გარდა აღნიშნულისა, სანოტარო საბუთებში მითითებულია დამხმარე ფართი, 26კვ.მ, რაც დღეისათვის დანგრეულია.

კასატორები მიუთითებენ, რომ მეორე სართული თავიდანვე მათ კერძო საკუთრებას წარმოადგენდა, ხოლო პირველი სართული პრივატიზაციის გზით შეიძინეს შპს «გ.-მ”, საწარმო «გ.-მ” და ფიზიკურმა პირმა მ. ფ.-მ.

კასატორთა განმარტებით, ვინაიდან სკ-ს 1513-ე მუხლი ვრცელდება მხოლოდ ფიზიკურ პირთა კანონიერ სარგებლობაში არსებულ მიწის ნაკვეთებზე, რომლებზედაც ინდივიდუალური სახლებია განლაგებული, ხოლო ბინის ან სხვა შენობა-ნაგებობების პრივატიზება არ ანიჭებს პრივატიზებულ ბინას ინდივიდუალური სახლის სტატუსს იმ დატვირთვით, რაც განმტკიცებულია სკ-ს 1513-ე მუხლში, აღნიშნული მუხლის გამოყენება სასამართლოს მიერ არასწორია.

შესაბამისად, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, რაც სსკ-ს 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «ა” პუნქტის თანახმად საკასაციო საჩივრის საფუძველია.

სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა საქართველოს «ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ» კანონის მე-3 მუხლის მეორე ნაწილი და ამავე კანონის მე-4 მუხლის მესამე ნაწილი.

შესაბამისად, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, რაც სსკ-ს 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «ბ” პუნქტის თანახმად, საკასაციო საჩივრის საფუძველია.

კასატორებმა საკასაციო საჩივრით ითხოვეს სააპელაციო პალატის 2002წ. 24 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოუსმინა მხარეთა, მესამე პირთა განმარტებებს, შეამოწმა საკასაციო საჩივრისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლები, რის შემდეგაც მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საქმის მასალებში წარმოდგენილია ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის 2000წ. 20 დეკემბრის, 2001წ. 5 დეკემბრისა და 31 დეკემბრის ცნობები, საიდანაც ირკვევა, რომ ქ. თბილისში, ... მდებარე სახლთმფლობელობის მიწის ნაკვეთი თანაბარი სარგებლობის უფლებით ეკუთვნის აღნიშნული სახლთმფლობელობის ყველა თანამფლობელს: ლ. შ.-ს, ნ. ი.-ს, შპს «გ.-ს», კრწანისი-მთაწმინდის რაიონის გამგეობას და საწარმო «გ.-ს».

გარდა ამისა, საქმის მასალებში წარმოდგენილია ქ. თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტის 2001წ. 19 მარტის ¹532-01 ცნობა,რომლიდანაც ირკვევა, რომ ქ. თბილისში, ... მდებარე სახლის საეზოვე მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს აღნიშნული სახლის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრებას.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ კრწანისის გამგეობას 1999წ. 1 სექტემბრის ¹48 გადაწყვეტილების გამოტანისას უნდა გამოეკვლია ლ. შ.-ს, ნ. ი.-ს, შპს ,,გ.-ს’’, საწარმო ,,გ.-ს” და კრწანისი-მთაწმინდის რაიონის გამგეობას სადავო მიწის ნაკვეთი თანაბარი სარგებლობის უფლებით ეკუთვნოდათ თუ საერთო საკუთრების უფლებით და აღნიშნული გადაწყვეტილების გამოტანისას უნდა გაეთვალისწინებინა შპს ,,გ.-ისა” და საწარმო ,,გ.-ს” უფლებები და ინტერესები.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კრწანისის რაიონის გამგეობამ 1999წ. 1 სექტემბრის ¹48 გადაწყვეტილება მიიღო ნ. ი.-ისა და ლ. შ.-ის მიერ შპს ,,გ.-ისა” და საწარმო ,,გ.-ს” წერილობითი თანხმობის გამგეობისათვის წარდგენის გარეშე. კანონსაწინააღმდეგოა აღნიშნული გადაწყვეტილების მე-2 პუნქტიც, კერძოდ, ნათელა ი.-ისა და ლ. შ.-ის მიერ სახლის მე-2 სართულის მონგრეული ნაწილის იმავე გაბარიტებში აღდგენის შემდეგ, მიწის ნაკვეთი, რომელზეც ეს შენობა იყო განთავსებული, ვერ დარჩებოდა მუნიციპალურ საკუთრებაში.

გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ, რადგანაც კრწანისის რაიონის გამგეობამ 1999წ. 24 თებერვლის ¹11 გადაწყვეტილებით ექსპლუატაციაში მიიღო ქ. თბილისში, ... მდებარე, მ. გ.-ის ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლი და აღნიშნული ადმინისტრაციული აქტი იყო კანონიერ ძალაში, კრწანისის რაიონის გამგეობამ 1999წ. 1 სექტემბრის ¹48 გადაწყვეტილების მიღებისას არ გაითვალისწინა აღნიშნული ფაქტობრივი მდგომარეობა და არ გამოიკვლია, რომ 1999წ. 1 სექტემბრის ¹48 გადაწყვეტილებით დაირღვეოდა მარინა გ.-ის კანონით დაცული უფლებები და ინტერესები.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ კრწანისის რაიონის გამგეობამ სადავო ადმინისტრაციული აქტის მიღებისას არ გაითვალისწინა, აგრეთვე, ხომ არ დაირღვეოდა ქ. თბილისში, ... მცხოვრები მ. ფ.-ის უფლებები და ინტერესები, რადგანაც მისი ბინის უკანა კედელთან ახლოს უნდა განხორციელებულიყო ნ. ი.-ის და ლ. შ.-ის მიერ კრწანისის რაიონის გამგეობის 1999წ. 1 სექტემბრის ¹48 გადაწყვეტილებით ნებადართული მშენებლობა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სადავო ადმინისტრაციული აქტი გამოცემულია საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, რის გამოც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნოს ადმინისტრაციული აქტი და დაავალოს ადმინისტრაციულ ორგანოს ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ადმინისტრაციული აქტის გამოცემა.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას არ გამოიყენა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, რის გამოც გასაჩივრებული სასამართლო გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, სსკ-ს 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. ნ. ი.-ისა და ლ. შ.-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 24 აპრილის გადაწყვეტილება და გამოტანილ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

3. ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს მარინა გ.-ის, შპს «გ.-ისა» და მ. ფ.-ის სარჩელები.

4. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნეს ცნობილი კრწანისის რაიონის გამგეობის 1999წ. 1 სექტემბრის ¹48 გადაწყვეტილება და დაევალოს კრწანისი-მთაწმინდის რაიონის გამგეობას საქმის გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ სადავო საკითხთან დაკავშირებით გამოსცეს ახალი ადმინისტრაციული აქტი.

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.