¹ 3გ-ად-314-კ-02 30 იანვარი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კლარჯეიშვილი,

ი. ლეგაშვილი

დავის საგანი: გადახდილი დამატებული ღირებულების გადასახადის (დღგ) ჩათვლა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2000წ. 16 სექტემბერს ინდივიდუალურმა საწარმო «კ.-მ» ¹0251168 სპეციალური დღგ-ის ანგარიშ-ფაქტურით შპს «მ.-ი»-დან შეიძინა 18860 ლიტრი დიზელის საწვავი 14484.48 ლარად, საიდანაც დღგ-მ შეადგინა 2414.8 ლარი, ხოლო ამავეწ. 29 სექტემბერს ¹026055 სპეციალური დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურით შპს «ა.-ი»-დან შეიძინა 42000 ლიტრი დიზელის საწვავი 35784 ლარად, საიდანაც დღგ-მ შეადგინა 5964 ლარი.

საგანგებო ლეგიონის 2000წ. 4 დეკემბრის წერილის მიხედვით, ¹0251168 და ¹026055 სპეციალური ანგარიშ-ფაქტურა ყალბია და მიმდინარეობს მოკვლევა, რის გამოც ფოთის საგადასახადო ინსპექციას მიეთითა, რომ აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების საფუძველზე არ მოეხდინა დღგ-ს ჩათვლა. საგანგებო ლეგიონის 2002წ. 14 ივნისის წერილის მიხედვით, მოკვლეული მასალების საფუძველზე აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე სისხლის სამართლის კოდექსის 210-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «ბ» პუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ნიშნებზე, რომელიც გამოსაძიებლად გადაეცა თბილისის პროკურატურას.

2001წ. 29 დეკემბერს ინდსაწარმო «კ.-მ» სასარჩელი განცხადებით მიმართა ფოთის საქალაქო სასამართლოს ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიმართ, სადაც აღნიშნა, რომ მან შპს «მ.-ისაგან» და შპს «ა.-ისაგან» შეძენილი დიზელის საწვავში დღგ-ს სახით ბიუჯეტში გადაიხადა 8378,8 ლარი. ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ ანგარიშ-ფაქტურები მიიჩნია ყალბად და საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის საფუძველზე უარი უთხრა გადახდილი დღგ-ს ჩათვლაზე. მოსარჩელემ განმარტა, რომ საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «დ» პუნქტის თანახმად, დღგ-ს ჩათვლა არ წარმოებს იმ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით, რომლებიც არ იძლევიან საქონლის (გამყიდველის) იდენტიფიცირების საშუალებას, ხოლო მის მიერ წარმოდგენილ ანგარიშ-ფაქტურებში მკაფიოდ არის ნაჩვენები გამყიდველის დასახელება, საიდენტიფიკაციო ნომერი, მისამართი და სხვა აუცილებელი რეკვიზიტები. მოსარჩელის მითითებით, მათ ასევე არ დაურღვევიათ საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის I-ლი ნაწილი, რომლის მიხედვით დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებული პირი, რომელიც აწარმოებს დასაბეგრ ოპერაციას, ვალდებულია გამოწეროს საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა და წარუდგინოს იგი გადასახადების გადამხდელად რეგისტრირებულ პირს – საქონლის მიმღებს, რაც მათ მიერ დროულად იქნა შესრულებული კანონის შესაბამისად. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე მოსარჩელემ ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციიდან მოითხოვა მის მიერ გადახდილი 8378,8 ლარის დღგ-ს ჩათვლა.

მოპასუხემ არ ცნო სარჩელი უსაფუძვლობის გამო.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2002წ. 24 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს დაევალა მოსარჩელის მიერ გადახდილი 8578,8 ლარის დღგ-ის ჩათვლა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც სააპელაციო საჩივარში, ასევე საქმის ზეპირი განხილვის დროს მიუთითა, რომ, მართალია, ინდსაწარმო «კ.-ს» მიერ წარმოდგენილი ანგარიშ- ფაქტურებით დასტურდება დღგ-ის სახით 8578,8 ლარის გადახდა, მაგრამ საგანგებო ლეგიონის მოკვლევით ირკვევა ამ ანგარიშ-ფაქტურების სიყალბე და ბიუჯეტში დღგ-ს თანხის გადაუხდელობა, რის გამოც სასარჩელო მოთხოვნა არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 5 ივნისის განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაება ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი, რომელმაც ასევე არ ცნო სარჩელი და მხარი დაუჭირა სააპელაციო საჩივარს.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 27 ივნისის განჩინებით ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციას უარი ეთქვა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე და უცვლელად დარჩა ფოთის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება. საოლქო სასამართლო დაეყრდნო შემდეგ გარემოებებს:

1) სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «დ» პუნქტის თანახმად, დღგ-ს ჩათვლა არ წარმოებს მხოლოდ იმ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით, რომელიც არ იძლევა საქონლის (სამუშაოს, მომსახურებებს) იდენტიფიცირების საშუალებას. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ანგარიშ-ფაქტურები კი იძლევა იდენტიფიცირების შესაძლებლობას, ვინაიდან მასში მითითებულია გამყიდველი, საიდენტიფიკაციო ნომერი, მისამართი და ყველა ის აუცილებელი მონაცემი, რაც გათვალისწინებულია საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილით;

2) სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა გამოწეროს საქონლის მიწოდებისთანავე და მისცეს მყიდველს გამოწერიდან არაუგვიანეს მეორე დღისა. ამავე კოდექსის 68-ე მუხლის თანახმად, საქონლის მიწოდების ყველა შემთხვევაში გამოწერილი უნდა იქნეს მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადები. მოცემულ შემთხვევაში ყველა ეს მოთხოვნა დაცულია და ანგარიშ-ფაქტურასთან ერთად გამოწერილია სასაქონლო ზედნადებიც;

3) სააპელაციო პალატა დაეყრდნო საგადასახადო კოდექსის 226-ე მუხლს, რომლის მიხედვით გადასახადის თანხის არანაირი დარიცხვა ან ის დოკუმენტი, რომელიც შედგენილია საგადასახადო კანონმდებლობის შესრულების მიზნით, არ უნდა იქნეს განხილული როგორც იურიდიული ძალის არმქონე ან ნაკლოვანი, თუ დოკუმენტი არსითა და შედეგით შეესაბამება ამ კოდექსს, ან თუ პირი, რომელსაც ერიცხება გადასახადი ან ეხება ეს დოკუმენტი, მასში მითითებულია ყველასათვის გასაგები სახით. ინდმეწარმე «კ.-ს» მიერ ანგარიშ-ფაქტურები შედგენილია საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნათა შესაბამიად, რაც სადავოდ არც მოპასუხესა და არც მესამე პირს არ გაუხდიათ;

4) სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მესამე პირის – საგადასახადო დეპარტამენტის განმარტება, რომ საგადასახადო კოდექსის 257-ე მუხლის შესაბამისად, მტკიცების ტვირთი აწევს ინდსაწარმო «კ.-ს». აღნიშნული მუხლის მიხედვით, მოსარჩელეს დაეკისრებოდა მტკიცების ტვირთი, თუ მასზე მცდარად იქნებოდა დარიცხული გადასახადი. მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანია დღგ-ს ჩათვლა და ამიტომ მტკიცების ტვირთი აწევს მოპასუხეს, ვინაიდან საგადასახადო კოდექსის 264-ე მუხლის «კ» პუნქტის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოები ვალდებულნი არიან გამოავლინონ და აღკვეთონ გადასახადის გადაუხდელობასთან დაკავშირებული სამართალდარღვევები;

5) სააპელაციო სასამართლო არ დაეთანხმა ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციისა და საგადასახადო დეპარტამენტის მოსაზრებას, რადგან აღძრული იყო სისხლის სამართლის საქმე ანგარიშ-ფაქტურების სიყალბესთან დაკავშირებით, ამიტომ არ უნდა მომხდარიყო დღგ-ს ჩათვლა. სასამართლოს მითითებით, ანგარიშ-ფაქტურების სიყალბის შესახებ არ არსებობს კანონიერ ძალაში შესული გამამტყუნებელი განაჩენი, რის გამოც ისინი ვერ ჩაითვლებიან ყალბად. ამასთან, მიმწოდებელი ანგარიშ- ფაქტურებს იღებს საგადასახადო ინსპექციიდან, რომელიც ამოწმებს მათ კანონიერებას. საქმეში წარმოდგენილი ანგარიშ-ფაქტურები გაცემულია საგადასახადო ინსპექციის მიერ და ისინი ყალბიც რომ იყოს, სასამართლოს აზრით, ამაში მოსარჩელეს ბრალი არ მიუძღვის.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებას საკასაციო წესით შემდეგი მოტივით ასაჩივრებს ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექცია, რომელიც ითხოვს განჩინების გაუქმებას და ინდივიდუალერი საწარმო “კ.-ს” სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას:

1) კასატორი აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურები წარმოადგენენ ყალბ დოკუმენტებს, რომლებიც ვერ იძლევიან იდენტიფიცირების საშუალებას და ვერ აკმაყოფილებენ საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის პირველი და მეორე პუნქტების მოთხოვნებს, რომლის მიხედვითაც დღგ-ს ჩათვლას ექვემდებარება მხოლოდ საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. კასატორის მითითებით, ვინაიდან საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნები ინდსაწარმო «კ.-სა» და მისი პარტნიორების – მომწოდებლების მიერ დარღვეული იყო და საგანგებო ლეგიონის მიერ მიმდინარეობდა მოკვლევა ყალბ ანგარიშ-ფაქტურებთან დაკავშირებით, ამიტომ მათ მიერ კანონიერად იქნა შეჩერებული ინდსაწარმო «კ.-ზე» დღგ-ს ჩათვლა;

2) კასატორი აღნიშნავს, რომ თუ მოსარჩელეს ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის ქმედება უკანონოდ მიაჩნდა, მაშინ საგადასახადო კოდექსის 256-ე მუხლის შესაბამისად, მას ეს ქმედება უნდა გაესაჩივრებინა საგადასახადო დეპარტამენტში და არა სასამართლოში. ფოთის საქალაქო სასამართლოს უფლება არ ქონდა განეხილა აღნიშნული დავა და სსკ-ს 279-ე მუხლის «დ» პუნქტის თანახმად, ვალდებული იყო შეეჩერებინა საქმის განხილვა, ვინაიდან დავა არ იყო განხილული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ და ამასთან, საქმე საგანგებო ლეგიონის მიერ გადაცემული იყო თბილისის პროკურატურაში გამოსაძიებლად.

მესამე პირმა ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის წარმომადგენელმა მხარი დაუჭირა საკასაციო საჩივარს, მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმება და ინდსაწარმო «კ.-სათვის» არასწორად ჩათვლილი დღგ-ს დაკისრება. მესამე პირმა საკასაციო სასამართლოში ასევე წარმოადგინა შპს “მ.-ის” 2002წ. 23 სექტემბრის წერილი, რომლის მიხედვითაც შპს უარყოფს ინდივიდუალური საწარმო “კ.-სათვის” საწვავის მიყიდვის ფაქტს და მიუთითებს, რომ საგადასახადო ინსპექციაში ინდსაწარმო «კ.-ს” მიერ წარმოდგენილი სპეცანგარიშ-ფაქტურა ¹025168 და სასაქონლო ზედნადები ¹0042613 «მ.-ზე” არ ირიცხება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მესამე პირის აზრით, სასამართლო ვალდებული იყო შპს “მ.-ი” და «ა.-ი» საქმეში ჩაერთო მესამე პირად.

მოწინააღმდეგე მხარის, ინდივიდუალური საწარმო “კ.-ს” წარმომადგენელმა არ ცნო საკასაციო საჩივარი, უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით, მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 27 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა არსებითად განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. ინდივიდუალურმა საწარმო “კ.-მ” სარჩელი აღძრა სასამართლოში და კასატორისაგან _ ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციისაგან, საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მოითხოვა 8378,8 ლარის დღგ-ს ჩათვლა მის მიერ წარმოდგენილი დღგ-ს სპეციალური ანგარიშ-ფაქტურის საფუძველზე. კერძოდ, 2000წ. 29 სექტემბერს შედგენილი სპეციალური დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურის ¹026055 მიხედვით, ინდ.საწარმო «კ.-მ” შპს «ა.-ის”-გან შეიძინა 35784 ლარის ღირებულების 42000ლ. დიზელის საწვავი, საიდანაც დღგ-მ შეადგინა 5964 ლარი, ხოლო 2000წ. 16 სექტემბრის ¹025168 ანფარიშ-ფაქტურის მიხედვით შპს «მ.-ისაგან» შეიძინა 18860ლ. დიზელის საწვავი 14484,48 ლარად, საიდანაც დღგ-მ შეადგინა 2414,8 ლარი. ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიერ, საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს საგანგებო ლეგიონის 2000წ. 11 ნოემბრის ¹8/968 მითითების საფუძველზე, ინდ.საწარმო «კ.-ს” უარი ეთქვა დღგ-ს ჩათვლაზე წარდგენილი დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურის სიყალბის მოტივით და მოპასუხე იგივე საფუძვლით, ანგარიშ-ფაქტურების სიყალბის გამო არ ცნობს სარჩელს. ამრიგად, განსახილველი დავის სწორად გადაწყვეტისათვის (წარდგენილი დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით დღგ-ს თანხის ჩათვლისათვის), საკასაციო პალატის აზრით, არსებით და უმთავრეს გარემოებას წარმოადგენს ინდსაწარმო «კ.-ს” მიერ წარმოდგენილი დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურის სიყალბე-ნამდვილობის დადგენა.

მართალია, სააპელაციო პალატის მიერ მითითებული საგადასახადო კოდექსის 226-ე მუხლის მიხედვით, საგადასახადო კანონმდებლობის შესრულების მიზნით შედგენილი დოკუმენტი არ შეიძლება განხილულ იქნეს როგორც ნაკლოვანი ან იურდიული ძალის არმქონე თუ პირები, რომლებსაც ეს დოკუმენტი ეხება ყველასათვის გასაგები სახითაა მითითებული ან არსით ამ კოდექსს შეესაბამება, მაგრამ კონკრეტულ შემთხვევაში სადავოა არა ინდსაწარმო «კ.-ს” მიერ წარდგენილი დოკუმენტის _ სპეციალური დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურების სრულფასოვნება, არამედ თავად ამ დოკუმენტის სიყალბე-ნამდვილობა. ამიტომ აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების, როგორც განსახილველი დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი და უმნიშვნელოვანესი მტკიცებულების შეფასებისას სააპელაციო პალატას საგადასახადო კოდექსის 226-ე მუხლით კი არ უნდა ეხელმძღვანელა, არამედ სსკ-ს 137_ე მუხლის _ «განცხადება საბუთის სიყალბის შესახებ” _ მე-2 ნაწილით, რომლის მიხედვითაც მხარე, რომლის მიერაც არის წარდგენილი საბუთი, ვალდებულია დაამტკიცოს ამ საბუთის ნამდვილობა ე. ი. დღგ-ს სპეციალური ანგარიშ-ფაქტურის ნამდვილობის მტკიცების ტვირთი მის წარმომდგენ მხარეს _ ინდსაწარო «კ.-ს” ეკისრება, რაც საკასაციო პალატის აზრით, მოსარჩელემ სათანადოდ ვერ განახორციელა. ამასთან, საკასაციო პალატა სასამართლოს ყურადღებას ამახილვებს ამავე მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომლის თანახმადაც სამოქალაქო სამართალწარმოების შეჯიბრებითობის პირობებშიც კი წარდგენილ წერილობით მტკიცებულებათა ნამდვილობის შემოწმება თვით სასამართლოს ინიციატივითაც დასაშვებია. საგადასახადო დავები კი სამართებლივად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით გათვალისწინებულ სასამართლოს განსჯად ადმინისტრაციული საქმეთა კატეგორიას განეკუთვნება და მათი განხილვაც ადმინისტრაციული სამართალწარმოების თავისებურებათა, კერძოდ ინკვიზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით უნდა მოხდეს. ამავე კოდექსის მე-19 მუხლის პირველ ნაწილის თანახმად, საკუთარი ინიციატივით მტკიცებულებათა და ფაქტობრივ გარემოებათა შეგროვება-გამოკვლევა, სასამართლოს ძირითადი უფლება-მოვალეობაა. ამიტომ, რადგან დავის არსებითად სწორად გადაწყვეტისათვის ერთადერთ უმთავრეს მტკიცებულებას ინდსაწარმო «კ.-ს” მიერ წარმოდგენილი დღგ-ს სპეციალური ანგარიშ-ფაქტურა წარმოადგენდა, სააპელაციო სასამართლო ვალდებული იყო, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-19 მუხლის თანახმად, საკუთარი ინიციატივით გამოეკვლია და დაედგინა ანგარიშ-ფაქტურის სიყალბე-ნამდვილობა, რაც სააპელაციო პალატას არ განუხორციელებია და საგადასახადო კოდექსის 226-ე მუხლის არასწორი გამოყენებით, მტკიცებულებათა და საქმის ფაქტობრივ გარემოებათა ჯეროვანი, სათანადო გამოკვლევა-დადგენის გარეშე გამოიტანა გადაწყვეტილება.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ დავის გადაწყვეტისათვის და ანგარიშ-ფაქტურების ნამდვილობა-სიყალბის დადგენისათვის სააპელაციო სასამართლო ასევე ვალდებული იყო, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის შესაბამისად, საქმეში მოეწვია სადავო სამართალურთიერთობის უშუალო მონაწილე, დღგ-თი დასაბეგრი ოპერაციის კონტრაჰენტი მხარე _ შპს «მ.-ი» და «ა.-ი», რადგან:

ა) საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმის მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტია, რომლითაც დასტურდება დღგ-ს გადახდევინების ფაქტი;

ბ) როგორც მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტი, ანგარიშ-ფაქტურა 4 ეგზემპლარად გამოიწერება, რომლის მეორე და მეოთხე პირები რჩება გამყიდველს, ე. ი. სადავო ანგარიშ ფაქტურები უნდა ჰქონდეთ შპს «მ.-ს» და «ა.-ს». ანგარიშ ფაქტურის მეოთხე პირს გამყიდველი წარუდგენს შესაბამის საგადასახადო ორგანოს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად და ამდენად გამყიდველს, შპს «მ.-სა» და «ა.-ს» ინდსაწარმო ,,კ.--ს” მიერ წარდგენილი სადავო ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 პირი წარდგენილი უნდა ჰქონდეთ რეგისტრაციის მიხედვით შესაბამის საგადასახადო ორგანოებში (საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის პირველი პუნქტი);

გ) დღგ-ს გადამხდელი, საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის მე-6 პუნქტის მიხედვით, ვალდებულია აწარმოოს დასაბეგრი ბრუნვებისა და შეძენილ საქონელზე გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების რეესტრი. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ უნდა შეამოწმოს შპს «მ.-ისა» და «ა.-ის», როგორც დღგ-ს გადამხდელის, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების რეესტრი.

საკასაციო პალატის აზრით, შპს «მ.-ისა» და «ა.-ის» საქმეში ჩაურთველად და მათი საგადასახადო დოკუმენტაციის შეუდარებლად, შეუძლებელია ინდსაწარმო «კ.-ს» მიერ წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების ნამდვილობა-სიყალბის დადგენა და დავის გადაწყვეტა, მით უფრო, რომ საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილ შპს «მ.-ის» 2002წ. 25 სექტემბრის წერილის მიხედვით საწარმოს დირექტორი საერთოდ უარყოფს ინდსაწარმო «კ.-სთან» რაიმე მიწოდების განხორციელების ფაქტს და აცხადებს, რომ «კ.-ს» მიერ წარდგენილი დღგ-ს სპეციალური ანგარიშ-ფაქტურა და ზედნადები მასზე არ ირიცხება და არც დოკუმენტებზე დასმული ბეჭედი და ხელმოწერა შეესაბამება რეალურს. ამდენად, აღნიშნული წერილის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატის აზრით, დასადგენია არა მარტო «კ.-ს» მიერ წარდგენილი დღგ-ს სპეციალური ანგარიშ-ფაქტურების სიყალბე-ნამდვილობა, არამედ თვით ამ ოპერაციის, შპს «მ.-ისა» და «ა.-ის» მიერ დიზელის საწვავის «კ.-სათვის» მიწოდების ფაქტიც, რომლის გამოკვლევა-დადგენის გარეშეც, როგორც აღვნიშნავთ, შეუძლებელია საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანა, ამიტომ ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება და ზემოაღნიშნული მითითებით საქმე არსებითად ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

2. საკასაციო პალატა, უსაფუძვლობის გამო, ვერ გაიზიარებს კასატორის მოტივს, თითქოს საგადასახადო კოდექსის 256-ე მუხლიდან გამომდინარე, ინდსაწარმო «კ.»-ს საგადასახადო დეპარტამენტში გასაჩივრების გარეშე არ ჰქონდა სასამართლოში სარჩელის აღძვრის უფლება. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 178-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა და საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, დარღვეული უფლებების სასამართლო წესით დაცვა ყველასათვის (როგორც ფიზიკური, ასევე იურიდიული პირისათვის) უზრუნველყოფილი კონსტიტუციური უფლებაა, რომლის რეალიზებაც მოახდინა ინდმეწარმე «კ.-»-მ ადმინისტრაციული ორგანოს _ ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიმართ სარჩელის შეტანით და დღგ-ს ჩათვლის მოთხოვნით, რაც სამართლებრივად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის «გ» პუნქტით გათვალისწინებულ სასამართლოს განსჯად ადმინისტრაციულ საქმეს წარმოადგენს.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება გამოტანილია მტკიცებულებებისა და საქმის ფაქტობრივ გარემოებათა სათანადო გამოკვლევა-დადგენის გარეშე, შპს «მ.-ის» წერილის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლოს აზრით, საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მტკიცებულების _ დღგ-ს სპეციალური ანგარიშ-ფაქტურების ნამდვილობისა და თვით დღგ-თი დასაბეგრი ოპერაციის _ დიზელის საწვავის მიწოდების ფაქტის დადგენისათვის საჭიროა მიმწოდებლების _ შპს «მ.-ისა» და «ა.-ის» საქმეში ჩართვა, მტკიცებულებათა და ფაქტობრივ გარემოებათა დამატებითი მოპოვება-გამოკვლევა, ამიტომ, საკასაციო პალატის აზრით, ამ ეტაპზე შეუძლებელია საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანა, რის გამოც ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 27 ივნისის განჩინება და საქმე ზემოაღნიშნული მითითებებით ხელახლა არსებითად განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი, სსკ-ს 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 27 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრედება.