გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3გ-ად-353-კ-02 28 თებერვალი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

გ. ქაჯაია,

ი. ლეგაშვილი

დავის საგანი: მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის ბათილობა. მიწის მესაკუთრედ ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2000წ. 25 დეკემბერს ე. მ-მა სარჩელით მიმართა გურჯაანის რაიონულ სასამართლოს და მოითხოვა სოფ ....ის საკრებულოს თავმჯდომარის მიერ ლ. ჯ-ისათვის 0,25 ჰა მიწის ნაკვეთის გადაცემის შესახებ გადაწყვეტილების გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: 1992წ. 31 იანვარს გარდაიცვალა დედამისი დ. მ-ი. იგი იყო კომლის უკანასკნელი წევრი და მასზე რიცხული უძრავ-მოძრავი ქონება 6 თვის შემდეგ გადავიდა მასზე თანახმად სკ-ს 1421 მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების თანახმად. მიუხედავად ამისა ...ის საკრებულოს თავმჯდომარემ დედამისის სახელზე აღრიცხული 0,5 ჰა მიწის ნაკვეთიდან 0,25 ჰა გადასცა ლ.ჯ-ს. აღნიშნული მიწის ლ.ჯ-ზე გადაცემას იგი უკანონოდ მიიჩნევს და მოითხოვა აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება და მიწის ნაკვეთის მისთვის დაკანონება.

მოპასუხე ...ის გამგეობის თავმჯდომარემ სარჩელი არ სცნო და მიუთითა, რომ ლ.ჯ-ზე 0,25 ჰა მიწის ნაკვეთის გადაცემა მოხდა კანონმდებლობის შესაბამისად საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 18 იანვრის ¹48 და 6 თებერვლის ¹148 დადგენილებების თანახმად და გაიწერა მიღება-ჩაბარების აქტი ¹447, რომელშიც შეტანილი იქნა სხვა ფართობთან ერთად იმ მიწის ფართობიც, რომელსაც ლ.მ-ი ფლობდა დ. მ-ის გარდაცვალებამდე და მისი გარდაცვალების შემდეგაც.

სარჩელი არ ცნო ასევე მოპასუხე ლ. ჯ-მაც, რომელმაც აღნიშნა, რომ მისმა დედამთილმა აწ გარდაცვლილმა დ.მ-მა სადავო მიწის ნაკვეთი მათ მისცა, რომელსაც იგი თავის მეუღლესთან ი.მ-თან ერთად დედამთილისა და მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ ფლობდა და ამუშავებდა. მიწის ნაკვეთი მას გადაეცა კანონიერად და სასამართლოს სთხოვა უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

გურჯაანის რაიონულმა სასამართლომ 2000წ. 31 იანვრის გადაწყვეტილებით უსაფუძვლობის გამო არ დააკმაყოფილა ე.მ-ის სარჩელი და მიუთითა, რომ ლ.ჯ-ი აღრიცხული იყო ცალკე კომლად სოფ....ში და აკმაყოფილებდა იმ პირობებს, რომლებიც დადგენილი იყო მიწის მისაღებად და შესაბამისად კანონიერად იქნა მასზე გაფორმებული 0,25 ჰა მიწის ნაკვეთი, რომელსაც 30 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში მეუღლესთან ერთად ამუშავებდა. რაიონულმა სასამართლომ აღნიშნა ის გარემოებაც, რომ მოსარჩელემ ისე მოითხოვა მიწის ნაკვეთის დაკანონება, რომ არ მოუთხოვია ლ.ჯ-ზე გაცემული მიწის მიღება-ჩაბარების ¹447 აქტის ბათილად ცნობა.

რაიონულ სასამართლოს გადაწყვეტილება აპელაციის წესით გაასაჩივრა ე. მ-მა და სააპელაციო საჩივარით გაადიდა სასარჩელო მოთხოვნა, კერძოდ მოითხოვა დ.ჯ-ისათვის მიწის გამოყოფის შესახებ მიწის განაწილების კომისიის თავმჯდომარის ზ.ნ-ის გადაწყვეტილებების და მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის გაუქმება და დედამისის კუთვნილი 0,5 ჰა მიწის ნაკვეთის მისთვის დაკანონება. თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატამ 2002წ. 25 ივნისის ახალი გადაწყვეტილებით ე.მ-ის სარჩელი არ დააკმაყოფილა შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ ლ.ჯ-ს სადავო 0,25 ჰა მიწის ნაკვეთი სრულიად კანონიერად გაუფორმდა საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 18 იანვრის ¹48 დადგენილების მესამე ნაწილისა და 6 თებერვლის ¹148 დადგენილების მეორე ნაწილის შესაბამისად, რადგან ლ.ჯ-ი აღრიცხული იყო ცალკე კომლად სოფ. ...ში და მეუღლესთან ერთად ფლობდა და ამუშავებდა სადავო მიწის ნაკვეთს. სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მიღება-ჩაბარების ¹447 აქტი იმ დროისათვის მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე იქნა მიღებული, მისი ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობს და შესაბამისად არ დაკმაყოფილდა ე.მ-ის სასარჩელო მოთხოვნა დ.მ-ის სახელზე რიცხული 0,5 ჰა მიწის ნაკვეთის მისთვის დაკანონების თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ე. მ-მა იმ მოტივით, რომ გადაწყვეტილება არის დაუსაბუთებელი, საქმე არ იქნა არსებითად განხილული, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კასატორისათვის გაუგებარია თუ რა მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და რატომ არ დაკმაყოფილდა მისი სარჩელი. საკასაციო საჩივრით მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებები, შეისწავლა საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა და მიიჩნევს, რომ ე.მ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სასამართლოსა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 25 ივნისის გადაწყვეტილება უცვლელად უნდა დარჩეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს და ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ მოპასუხე ლ. ჯ-ი აღრიცხული იყო ცალკე კომლად სოფ. ...აში და მეუღლესთან ერთად 30 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ფლობდა და ამუშავებდა სადავო მიწის ნაკვეთს. საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 18 იანვრის ¹48-ე დადგენილების მესამე ნაწილის თანახმად მიწების ადრინდელ მესაკუთრეებს ან მათ მემკვიდრეებს მიწა საკუთრებაში, მფლობელობაში და სარგებლობაში მიეცემათ საერთო საფუძველზე, ამასთან შესაძლებლობის შემთხვევაში მათ პირველ რიგში გამოეყოფათ ყოფილი მიწებიდან ნაკვეთი ნორმის ფარგლებში. საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 6 თებერვლის ¹128-ე დადგენილების მე-2 ნაწილის თანახმად კი საკარმიდამო მიწის ნაკვეთების გაცემა უნდა განხორციელდეს 1992წ. 1-ლი იანვრის მდგომარეობით რიცხულ კომლების მიხედვით. შესაბამისად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ლ.ჯ-ს მიწის ნაკვეთი კანონიერად გამოეყო და გაუფორმდა და ¹447-ე მიღება-ჩაბარების აქტის ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს იმ გარემოებასაც, რომ ზემოთ მითითებული 48-ე დადგენილების მე-5 ნაწილის შესაბამისად საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებზე კანონით დადგენილი ნორმის ფარგლებში რიცხული საკარმიდამო, საბაღე და სააგარაკე მიწები უსასყიდლოდ გადადის მათ კერძო საკუთრებაში. ამ ნორმის შესაბამისად, სადავო მიწის ნაკვეთი კასატორის დედის – დ. მ-ის გარდაცვალების მომენტისათვის ამ უკანასკნელის საკუთრება იყო და ვინაიდან დ. მ-ი კომლის უკანასკნელი წევრი იყო, მისი ქონება სადავო მიწის ჩათვლით წარმოადგენდა სამკვიდრო ქონებას და უნდა განაწილებულიყო მემკვიდრეებს შორის. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ მხოლოდ იგი წარმოადგენს დედის მემკვიდრეს, რადგან საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მისი ძმა ანუ ლ. ჯ-ის მეუღლე ი. მ-ი დედის გარდაცვალებისას ცოცხალი იყო და კასატორთან ერთად იმჟამად მოქმედი სკ-ს 569-ე მუხლის მეორე ნაწილისა და 544-ე მუხლის შესაბამისად დედის ქონების თანასწორი წილის უფლებით მემკვიდრეს წარმოადგენდა და ამუშავებდა კიდეც სადავო მიწის ნაკვეთს ანუ ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდრო ქონების ფლობას.

საკასაციო სასამართლო ითვალისწინებს იმ ფაქტსაც, რომ კასატორს საკუთრებაში აქვს საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის ზღვრული ნორმა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არსებითად სწორია და მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძვლები არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ს 399-ე, 404-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ე. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 25 ივნისის გადაწყვეტილება.

3. უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.