გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3გ-ად-359-კ-02 13 მარტი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კლარჯეიშვილი,

ი. ლეგაშვილი

დავის საგანი: პრივატიზაციის ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997წ. 17 ივნისის ¹12.11.669 დადგენილებით თბილისის ქონების მართვის დეპარტამენტს მერიის მთავარ სამმართველოსთან ერთად დაევალა მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული აგარაკების, მათ შორის ...ის საგარეუბნო აგარაკების, იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით პრივატიზება. ამავე დადგენილებით გადაწყდა აგარაკებში უკანონოდ შეჭრილ მოქალაქეთა ადმინისტრაციული წესით გამოსახლება. დადგენილების საფუძველზე, თბილისის ქონების მართვის დეპარტამენტის 1997წ. 25 ივლისის ¹1-3/742 ბრძანებით შეიქმნა აგარაკების იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით გამცემი საკონკურსო კომისია.

1997წ. 29 ივნისს გაზეთ «კ-ში” ¹113(637) გამოქვეყნდა ინფორმაცია დაბა ...ში მდებარე აგარაკების, მათ შორის ¹16, ¹18 და ¹49 აგარაკების, იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების თაობაზე. საკონკურსო პირობად მითითებული იყო: 1. სააგარაკო კოტეჯის ქირავნობის ხელშეკრულება და 2. სააგარაკო კოტეჯზე საიჯარო ქირის დაფარვის ცნობა.

კონკურსი ჩატარდა 1997წ. 30 ივლისს, სადაც საკონკურსო კომისიის ოქმების საფუძველზე ¹16 აგარაკზე გამარჯვებულად გამოცხადდა გ. დ-ე, ¹18 კოტეჯზე ვ. გ-ი, ხოლო ¹49-ზე რ. ს-ე. გამარჯვებულებთან გაფორმდა იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულებები, მიღება-ჩაბარების აქტები და 1997-98 წლებში მათზე გაიცა საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობები.

1999წლის 24 თებერვალს თბილისის სახელმწიფო ქონებისQმართვის სამმართველომ სარჩელებით მიმართა ვაკის რაიონულ სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვა ¹16 და ¹49 საცხოვრებელ სააგარაკო კოტეჯებში უკანონოდ შეჭრილი ნ. მ-ისა და ა. ზ-ის გამოსახლება, ვინაიდან ეს კოტეჯები იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით გადაცემული ჰქონდათ გ. დ-ესა და რ. ს-ეს. ვაკის რაიონულ სასამართლოში შეგებებული სარჩელები შეიტანა ა. ზ-მა და ნ. მ-მა, რომლებმაც მოითხოვეს 1997წ. 30 ივლისის კონკურსის შედეგების ბათილად ცნობა; 1997წ. 31 ივლისს თბილისის ქონების მართვის დეპარტამენტის მიერ რ. ს-ესთან და მ. დ-ესთან დადებული იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულებების გაუქმება; მათ მიერ დაკავებული ¹16 და ¹49 სააგარაკო კოტეჯებზე უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონე პირებად ცნობა.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2000წ. 10 და 15 მაისის განჩინებებით ნ.მ-ისა და ა.ზ-ის შეგებებული სარჩელები განსჯადობით დაექვემდებარა კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს.

2000წ. 21 ივლისს კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს სარჩელით მიმართა რ. მ-მა, რომელმაც აღნიშნა, რომ უნებართვოდ ცხოვრობს დაბა ...ში მდებარე ¹18 აგარაკში, ვინაიდან სხვა საცხოვრებელი ფართი არ გააჩნია, იხდის ყოველგვარ გადასახადს, ამიტომ მოითხოვა პრივატიზაციის ბათილად ცნობა, თბილისის ქონების მართვის დეპარტამენტსაA და ვ. გ-ს შორის გაფორმებული იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულების გაუქმება; ¹18 აგარაკზე უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონე პირად ცნობა.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 30 ოქტომბრის განჩინებით ზემოაღნიშნული საქმეები გაერთიანდა ერთ წარმოებად.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 23 მაისის გადაწყვეტილებით რ. მ-ის, ა. ზ-ისა და ნ. მ-ის სასარჩელო განცხადებები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა 1997წ. 30 ივლისისი კონკურსის შედეგები დაბა ...ში მდებარე ¹16, ¹18 და ¹49 სააგარაკო კოტეჯების იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით გაცემის ნაწილში, ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის მიერ ვ. გ-თან, რ. ს-ესთან და მ. დ-ესთან გაფორმებული იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულებები და საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობები; რ. მ-ს, ა. ზ-სა და ნ. მ-ს უარი ეთქვათ მათ მფლობელობაში არსებულ კოტეჯებზე უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონე პირებად აღიარებაზე.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველომ და რ. ს-ემ, მ. დ-ემ, ვ. გ-მა.

თბილისისი საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 6 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება. საოლქო სასამართლო დაეყრდნო შემდეგ გარემოებებს:

1) სასამართლომ მიუთითა, რომ «სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციის შესახებ” კანონის მე-3 ნაწილის თანახმად, პრივატიზებულ სახელმწიფო ქონებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადაა 3 წელი. სადავო სააგარაკო კოტეჯების იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზება ჩატარდა 1997წ. 30 ივლისს, სასამართლოში პირველი სარჩელი შეტანილი იქნა 1998წ. 24 თებერვალს, ხოლო ბოლო სარჩელი _ 2000წ. 21 ივლისს, ე.ი სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა არ არის გასული;

2) საოლქო სასამართლო დაეყრდნო საქართველოს კონტროლის პალატის 1998წ. 30 ოქტომბრის აქტს, რომლის მიხედვითაც დაბა ...ში პრივატიზებული 55 სააგარაკო კოტეჯიდან 48 პრივატიზებულია კანონის უხეში დარღვევით. მათში შედის სადავო კოტეჯებიც. აქტის მიხედვით ერთ-ერთ დარღვევად მიჩნეულია ის, რომ საკონკურსო პირობებში მითითებულია კოტეჯებზე ქირავნობის ხელშეკრულების წარმოდგენის მოთხოვნა. სასამართლოს მითითებით, პრესაში გამოცხადებულ აგარაკებზე, მათ შორის ¹16, ¹18 და ¹49 სააგარაკო კოტეჯებზეც, არ იყო მითითებული კონკურსის პირობები, ჩატარების დრო, თარიღი, კოტეჯების მიერ დაკავებული ფართის სიდიდე და სხვა მონაცემები, რითაც დარღვეული იქნა «სახელმწიფო ქონების იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზაციის შესახებ” დებულების მე-3 ნაწილის მოთხოვნები, მინისტრთა კაბინეტის 1994წ. 21 იანვრის ¹42 დადგენილებით დამტკიცებული «სახელმწიფო (მუნიციპალურ) საკუთრებაში არსებული საპრივარიზაციო ობიექტების კონკურსით გაყიდვის შესახებ” დებულების მე-4 მუხლის მოთხოვნები, ასევე «სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციის შესახებ” 1997წ. კანონის მე-9 მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნები. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რ. ს-ემ, მ. დ-ემ და ვ. გ-მა აგარაკების შესყიდვისას ისარგებლეს უკანონო შეღავათებით და მათ მიეცათ არაკანონიერი უპირატესობა სხვა მყიდველებთან შედარებით;

3) სასამართლოს აზრით, სახელმწიფო ქონების იჯარა-გამოსყიდვით პრივატიზაციის ფორმა გამოიყენება მხოლოდ მაშინ, როდესაც მეიჯარეები კონკურსის ჩატარებამდე სასყიდლით ფლობდნენ და სარგებლობდნენ სადავო სააგარაკო კოტეჯებით, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია, ვინაიდან 1989 წლიდან სადავო კოტეჯებს ფლობდნენ მოსარჩელეები რ. მ-ი, ა. ზ-ი და ნ. მ-ი. გარდა ამისა, «სახელმწიფო ქონების იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზაციის შესახებ” დებულების მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მეიჯარე ვალდებულია მოიჯარესთან ხელშეკრულება გააფორმოს კონკურსის შედეგების დამტკიცებიდან 15 დღის განმავლობაში, ქონების მიღება-ჩაბარების აქტთან ერთად. ¹49 სააგარაკო კოტეჯის თაობაზე შედგენილ საიჯარო ხელშეკრულებაზე მოიჯარე რ. ს-ეს ხელი არა აქვს მოწერილი, რაც იმას ნიშნავს, რომ ხელშეკრულება მხარეთაA შორის არ გაფორმებულა და ამდენად, ბათილია რ. ს-ეზე გაცემული საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა, ვინაიდან სკ-ს 183-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, მასში არ არის მითითებული უძრავი ნივთის შეძენის საფუძველი;

4) სასამართლომ მიუთითა, რომ თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997წ. 17 ივნისის ¹12.11.669 დადგენილების თანახმად, სადავო აგარაკების პრივატიზაცია უნდა მოეხდინა თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტს მერიის მთავარ სამმართველოსთან ერთად, ფაქტობრივად კი საკონკურსო კომისია დაკომპლექტდა მხოლოდ სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს თანამშრომლებით;

5) სასამართლომ არ დააკმაყოფილა ა. ზ-ის, ნ. მ-ისა და რ. მ-ის მოთხოვნა მათ მიერ დაკავებულ ფართზე უპირატესი შესყიდვის მქონე პირებად აღიარების შესახებ, ვინაიდან ისინი თვითნებურად არიან შესახლებულები სააგარაკო კოტეჯებში. საცხოვრებელ სადგომებში თვითნებური შესახლება კი, თუნდაც ხანგრძლივი დროის განმავლობაში, არ არის შენობის ფლობის მართლზომიერად ცნობისა და შესაბამისად, უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონე პირად ცნობის საფუძველი. სააგარაკო კოტეჯებში წლების განმავლობაში უწყვეტად ცხოვრება და კომუნალური გადასახადის გადახდა, სააპელაციო სასამართლოს აზრით, არ წარმოადგენს რაიმე სამართლებრივი შედეგების გამომწვევ ფაქტს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებას საკასაციო წესით ასაჩივრებს რ. ს-ის, მ. დ-ისა და ვ. გ-ის წარმომადგენელი ვ. ვ-ი, რომელიც შემდეგი მოტივით ითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას პრივატიზაციის შედეგების, საიჯარო ხელშეკრულებისა და საკუთრების მოწმობის ბათილად ცნობის ნაწილში:

1) კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა მხოლოდ შეგებებულ სარჩელზე, ხოლო თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს სარჩელებს მოპასუხეების კოტეჯებიდან გამოსახლების თაობაზე, შეფასება არ მისცემია და მასზე არც გადაწყვეტილებაა გამოტანილი;

2) კასატორის განმარტებით, კონკურსის ჩატარება სადავო სააგარაკო კოტეჯებზე მოხდა კანონიერად, ვინაიდან გაზეთში გამოქვეყნებული იყო ინფორმაცია კონკურსის ჩატარების ადგილზე, განცხადების შეტანის ერთთვიან ვადაზე, გამოტანილ კოტეჯების ნომერზე, საიჯარო ქირაზე და გამოსასყიდ ფასზე. გაზეთში გამოქვეყნებული ინფორმაციის ნამდვილობა და შესაბამისად, კონკურსის კანონიერება დადასტურებულია სახელმწიფო ქონების მართვის მინისტრის ხელმოწერილი ცნობითაც. კასატორის აზრით, მის მარწმუნებლებს არანაირი უპირატესობა და შეღავათები არ მინიჭებიათ კონკურსში მონაწილეობისას, ვინაიდან გაზეთში გამოქვეყნებული ინფორმაციის საფუძველზე ყველას ჰქონდა თანაბარი შესაძლებლობა მონაწილეობა მიეღო კონკურსში და გაემარჯვა კიდეც;

3) კასატორი არ ეთანხმება კონტროლის პალატის აქტში და გასაჩივრებულ განჩინებაში მითითებას იმის თაობაზე, რომ გაზეთში ინფორმაციის გამოქვეყნებისას და კონკურსის ჩატარებისას დაირღვა ზოგიერთი ნორმატიული აქტი, მათ შორის 1997წ. 30 მაისის კანონი «სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციის შესახებ” და დებულება «სახელმწიფო (მუნიციპალურ) საკუთრებაში არსებული საპრივატიზაციო ობიექტების კონკურსით გაყიდვის შესახებ”. კასატორის მითითებით, კონკურსის ჩატარების დროისათვის ეს აქტები არ მოქმედებდა. ამასთან გაზეთში პირდაპირ იყო მითითებული, რომ კოტეჯების იჯარით გაცემა მოხდა 1994წ. 24 მაისის დადგენილებით დამტკიცებული «იჯარის შესახებ” კანონის საფუძველზე და არა სხვა აქტების მიხედვით;

4) კასატორს არასწორად მიაჩნია სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ სახელმწიფო ქონების იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით გაცემისათვის აუცილებებლი იყო კონკურსის ჩატარებამდე ამ ქონებით სარგებლობა. სადავო ქონებით ისინი ვერ ისარგებლებდნენ, ვინაიდან იგი უნებართვოდ ჰქონდათ დაკავებული მოსარჩელეებს და მიუხედავად საქართველოს პრეზიდენტის 1997წ. 2 ივნისის ¹192 განკარგულებისა, ვერ მოხერხდა კოტეჯებიდან მათი გამოსახლება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებას საკასაციო წესით ასევე ასაჩივრებს თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველო შემდეგი საფუძვლით:

1) კასატორს მიაჩნია, რომ საოლქო სასამართლომ სააგარაკო კოტეჯების პრივატიზაციის ბათილობის საფუძვლად არასწორად მიუთითა პრივატიზაციის შესახებ ინფორმაციის უსრულობა, რაც გამოიხატა კოტეჯების მიერ დაკავებული ფართობებისა და მასთან დაკავშირებული მიწის ნაკვეთების მიუთითებლობაში. კასატორის მითითებით, გაიყიდა კოტეჯის ნაგებობა და არა მიწის ფართობი. მოსარჩელეებისათვის, რომლებსაც უნებართვოდ ეკავათ კოტეჯი, ცნობილი იყო მისი ფართობის შესახებ და ამ მიუთითებლობას არ შეიძლება ხელი შეეშალა მათთვის კონკურსში მონაწილეობაზე;

2) კასატორის აზრით, სასამართლოს კონტროლის პალატის აქტი უნდა მიეჩნია სამსახურებრივ დოკუმენტად და არ უნდა დაყრდნობოდა მას, ვინაიდან «საქართველოს კონტროლის პალატის შესახებ” კანონის 57-ე მუხლიდან გამომდინარე, კონტროლის პალატა გადაწყვეტილებას იღებს დადგენილების ფორმით, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია;

3) კასატორის განმარტებით, დარღვევებს კიდევაც რომ ჰქონოდა ადგილი, სასამართლოს მაინც არ ჰქონდა უფლება სააგარაკო კოტეჯების პრივატიზაციასთან დაკავშირებული ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობა მოეხდინა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლისა და 218-ე მუხლის მე-2 პუნქტის საფუძველზე.

მოწინააღმდეგე მხარის _ ა. ზ-ის, რ. მ-ისა და ნ. მ-ის წარმომადგენელმა საკასაციო საჩივრები არ ცნო, უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით, მოითხოვა მათ დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და სააპელაციო სასამართლოს განჩინების უცვლელად დატოვება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობის შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს, რ. ს-ის, გ. დ-ისა და ვ. გ-ის საკასაციო საჩივრები, უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით, არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 6 ივნისის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო პალატა, უსაფუძვლობის მოტივით, არ იზიარებს ს-ის, გ. დ-ისა და ვ. გ-ის საკასაციო საჩივრის პირველ არგუმენტს საპროცესო ნორმების დარღვევით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მხოლოდ შეგებებული სარჩელის განხილვის და კოტეჯებიდან მოპასუხეთა გამოსახლებაზე სარჩელის განუხილველად დატოვების თაობაზე. საქმის მასალების მიხედვით თავდაპირველი სარჩელები თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს მიერ 1999წ. 24 თებერვალს, მართლაც, შეტანილია ვაკის რაიონულ სასამართლოში ¹49 და ¹16 საცხოვრებელი-სააგარაკო კოტეჯებიდან ა. ზ-ისა და ნ. მ-ის გამოსახლების შესახებ. მოპასუხე ა. ზ-ისა და ნ. მ-ის მიერ ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოში 2000წ. 21 იანვარს და 15 თებერვალს აღძრულია შეგებებული სარჩელები ¹49; ¹16 კოტეჯებზე 1997წ. 30 ივლისს ჩატარებული კონკურსის შედეგების, კონკურსში გამარჯვებულ პირებთან დადებული იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულებებისა და საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობების ბათილად ცნობის, ასევე სადავო კოტეჯებზე უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონე პირად მათი ცნობის თაობაზე. ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2000წ. 10 და 15 მაისის განჩინებებით ა. ზ-ისა და ნ.მ-ის შეგებებული სარჩელები თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს, გ. დ-ისა და რ. ს-ის მიმართ, გამოეყო საქმეს და განსახილველად გადაეცა კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს, რომელმაც ერთწარმოებად გააერთიანა სარჩელები, რასაც დაემატა რ. მ-ის დამოუკიდებელი სარჩელი ¹18 საცხოვრებელ-სააგარაკო კოტეჯთან დაკავშირებით. საკასაციო წესით გასაჩივრებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2002წ. 6 ივნისის განჩინება გამოტანილია სწორედ კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 23 მაისის გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებით, სადაც როგორც აღინიშნა, სასამართლოს განხილვის საგანს წარმოადგენდა ა. ზ-ის, ნ. მ-ისა და რ. მ-ის სარჩელები კოტეჯების პრივატიზების ბათილად ცნობის თაობაზე და საკასაციო საჩივარში მითითებული სახელმწიფო ქონების მართვის თბილისის სამმართველოს სარჩელები ა. ზ-ისა და ნ. მ-ის გამოსახლების თაობაზე, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ და თბილისის სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას დავის საგანი არ ყოფილა, შესაბამისად, რაიონულმა და სააპელაციო სასამართლოებმა სსკ-ს 248-ე, 377-ე მუხლის თანახმად, სარჩელისა და სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში განიხილეს საქმე, იმსჯელეს მხოლოდ კოტეჯების პრივატიზების ბათილად ცნობასთან დაკავშირებულ საკითხებზე, პროცესუალურად ისინი არაუფლებამოსილნი იყვნენ გასცდენოდნენ სარჩელისა და სააპელაციო საჩივრის ფარგლებს და ემსჯელათ სახელმწიფო ქონების მართვის თბილისის სამმართველოს მოთხოვნაზე, რაც ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს წარმოებაში არსებულ დავას წარმოადგენდა. ამიტომ საკასაციო პალატა არ იზიარებს ამ ნაწილში საკასაციო საჩივარს და მიაჩნია, რომ მითითებულ საპროცესო დარღვევას ადგილი არ ჰქონია და სააპელაციო პალატამ საპროცესო ნორმების დაცვით, სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში განიხილა საქმე;

2. საკასაციო პალატა, დაუსაბუთებლობის მოტივით, ასევე არ იზიარებს კასატორთა არგუმენტს კოტეჯების პრივატიზების კანონიერების, მოქმედი კანონმდებლობის დაცვით კოტეჯებზე კონკურსის გამოცხადება-ჩატარების თაობაზე და მთლიანად ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას კონკურსის არაკონკურეტულ პირობებში ჩატარებისა და კონკურსში გამარჯვებულ კასატორებზე შეღავათების უკანონოდ გავრცელების შესახებ. კერძოდ, დაბა ...ში მდებარე ¹16 და ¹18 საცხოვრებელ-სააგარაკო კოტეჯების იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით კონკურსის შესახებ საგაზეთო განცხადებაში (გაზეთ «კ-ი», 1997წ. 29 ივნისი) კოტეჯების იჯარა გამოსყიდვით გაცემის პირობებში, სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის 1997წ. 20 ივნისის ¹1-4/481 და 1997წ. 25 ივლისის ¹1-3/742 ბრძანებების შესაბამისად, მითითებულია: 1) სააგარაკო კოტეჯის ქირავნობის ხელშეკრულება; 2) სააგარაკო კოტეჯებზე საიჯარო ქირის დაფარვის ცნობა ანუ კოტეჯების პრივატიზების საინფორმაციო ცნობაში მითითებულია, რომ კონკურსში მონაწილეობის უფლება ეძლეოდა მხოლოდ ისეთ პირს, რომელიც წარმოადგენდა კოტეჯზე ქირავნობის ხელშეკრულებასა და ქირის გადახდის ცნობას. კონკურსში მონაწილეობისათვის კოტეჯებზე ქირავნობის ხელშეკრულებისა და ქირის გადახდის ცნობის წარმოდგენის სავალდებულობა აღიარა სახელმწიფო ქონების მართვის თბილისის სამმართველოს წარმომადგენელმაც, მაგრამ საკონკურსო პირობების სავალდებულობა უარყვეს კონკურსში გამარჯვებული კასატორების _ რ. ს-ის, გ. დ-ისა და ვ. გ-ის წარმომადგენლებმა, თუმცა საპრივატიზებო მასალების მიხედვით საწინააღმდეგო დასტურდება. სახელდობრ:

¹16 კოტეჯზე გამარჯვებულ კასატორ გ. დ-ეს, კონკურსის პირობების შესრულების მიზნით, საკონკურსო კომისიისათვის წარდგენილი აქვს თბილისის საკურორტო სამმართველოს მიერ ¹16 კოტეჯზე 1997წ. 18 ივნისს გაცემული ორდერი ¹..., ივნისის თვის საიჯარო ქირის გადახდის ქვითარი (კონკურსი კი 1997წ. 30 ივლისს ჩატარდა) და იმავე წლის 3 ივლისს წარდგენილ განცხადებაში მითითებულია, რომ წლების განმავლობაში გამოყოფილი აქვს და სარგებლობს ¹16 აგარაკით და პრივატიზებისას ითხოვს გაითვალისწინონ მისი უპირატესი უფლება. საკონკურსო პირობების შესრულების მიზნით, ¹18 კოტეჯზე გამარჯვებულ კასატორ ვ. გ-საც წარდგენილი აქვს 1995წ. 1 მარტს, 31 ივლისს, 1997წ. 27 მარტს და ივნისს გაცემული თბილისის საკურორტო სამმართველოს ორდერები ¹18 კოტეჯზე, ქირის გადახდის ქვითრები და დეპარტამენტისათვის მიმართულ განცხადებაში ისიც უთითებს, რომ საპრივატიზებო კოტეჯი ¹18 მასზეა დამაგრებული. ¹49 კოტეჯზე გამარჯვებულ კასატორ რ. ს-ესაც ასევე აქვს წარდგენილი თბილისის საკურორტო სამმართველოს მიერ 1997წ. 27 ივნისს გაცემული ორდერი ¹001420, ერთი თვის იჯარის გადახდის ქვითარი და დეპარტამენტისათვის მიმართულ განცხადებაში რ. ს-ეც, როგორც აგარაკის ძირითადი დამქირავებელი, ითხოვს პრივატიზებისას მისი უპირატესი უფლების გათვალისწინებას.

საკასაციო პალატა მთლიანად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას და მიაჩნია, რომ ¹16 და ¹18 კოტეჯებზე საკონკურსო პირობად ქირავნობის ხელშეკრულებისა და ქირის გადახდის ცნობის წარდგენა კანონმდებლობის უხეშ დარღვევას წარმოადგენდა, რადგან ყველასათვის თანაბარ პირობებში, ჯანსაღი კონკურენციის გარემოში კონკურსის ჩატარებას კი არ უზრუნველყოფდა, არამედ თავად კონკურსსაც გამორიცხავდა, ვინაიდან კონკურსის გამოცხადებული პირობებით იმთავითვე წინასწარ განისაზღვრა საპრივატიზებო კოტეჯის კონკრეტული მყიდველი _ პირი რომელმაც კონკურსამდე რამდენიმე დღით ადრე დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, უკანონოდ ისარგებლა შეღავათით და ფაქტობრივად უკონკურსოდ, პირდაპირი მიყიდვის წესით შეიძინა აღნიშნული კოტეჯი, რაც «სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ» კანონის მე-6 მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, მხოლოდ საქართველოს პრეზიდენტის დისკრეციული უფლებაა და სახელმწიფო ქონების მართვის ტერიტორიული ორგანოს (სამმართველოს) კომპეტენციას სცილდება.

ამდენად, საკასაციო პალატის აზრით, ¹16 და ¹18 კოტეჯების საკონკურსო პირობები გამორიცხავდა კონკურსის ჩატარებას და კონკურსში გამარჯვებულმა კასატორებმა უკანონო პრივილეგიების გავრცელებით, ფაქტობრივად პირდაპირი მიყიდვით შეიძინეს აღნიშნული კოტეჯები, რაც იმჟამად მოქმედი «სახელმწიფო (მუნიციპალურ) საკუთრებაში არსებული საპრივატიზაციო ობიექტების კონკურსით გაყიდვის შესახებ” დებულების (საქართველოს პარლამენტი, 1994 წელი, დადგენილება ¹42), «იჯარის შესახებ» და «სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ» კანონების უხეში დარღვევაა, ამიტომ ამ ნაწილში საკასაციო პალატა, უსაფუძვლობის მოტივით, ვერ გაიზიარებს საკასაციო საჩივრებს და ეთანხმება სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებას ¹18 და ¹16 კოტეჯებზე კონკურსის ბათილად ცნობას თანამდევი შედეგებით.

საკასაციო პალატა ასევე იზიარებს სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებას ¹49 კოტეჯზე კონკურსის ბათილად ცნობის შესახებ, რადგან ზემოთ დასახელებულ საინფორმაციო ცნობაში (გაზეთი «კ-ი»), ამ კოტეჯის პრივატიზების ფორმა და წესი საერთოდ არ არის მითითებული, რაც «სახელმწიფო (მუნიციპალურ) საკუთრებაში არსებული საპრივატიზაციო ობიექტების კონკურსით გაყიდვის შესახებ” დებულების მე-4 მუხლისა და «სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ» კანონის მე-9 მუხლის საერთოდ უგულებელყოფას წარმოადგენს და, საკასაციო პალატის აზრით, კონკურსის შედეგების ბათილად ცნობის უდავო საფუძველია.

3. საკასაციო პალატა, უსაფუძვლობის გამო, ასევე არ იზიარებს კასატორთა პრეტენზიას სააპელაციო პალატის მიერ საქართველოს კონტროლის პალატის აქტის უმართებულოდ გამოყენების თაობაზე, რადგან ეს აქტი სამართლებრივად წარმოადგენს ერთ-ერთ მტკიცებულებას, რომელსაც წინასწარ დადგენილი ძალა არა აქვს და სააპელაციო პალატამ სხვა მტკიცებულებათა და საქმის ფაქტობრივ გარემოებათა ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური გამოკვლევა-განხილვის შედეგად, თავის გადაწყვეტილებაში მას მისცა სამართლებრივი შეფასება, თანახმად სსკ-ს 105-ე მუხლისა.

4. უსწორობის გამო, საკასაციო პალატა ასევე ვერ გაიზიარებს სახელმწიფო ქონების მართვის თბილისის სამმართველოს საკასაციო საჩივრის მოტივს, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის გათვალისწინებით, კოტეჯების პრივატიზაციასთან დაკავშირებული აქტების ბათილად ცნობის დაუშვებლობის შესახებ. აღნიშნული ნორმის თანახმად: «არ შეიძლება ამ კოდექსის ამოქმედებამდე გამოცემული აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ან ძალადაკარგულად გამოცხადება, თუ პირმა განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის რაიმე ქმედება ამ აქტის საფუძველზე, გარდა ამ კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის «ბ» ქვეპუნქტით და 61-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «ა», «ბ» და «გ» ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა”. საკასაციო პალატა არ იზიარებს 218-ე მუხლზე კასატორის მითითებას და თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ მართებულად არ გამოიყენა აღნიშნული ნორმა, რადგან იგი კრძალავს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ამოქმედებამდე, 2000წ. 1 იანვრამდე გამოცემული აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ან ძალადაკარგულად ცნობას და ადმინისტრაციულ გარიგებებს არ ეხება. ამავე კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის «ვ» ქვეპუნქტის მიხედვით, აღმჭურველი-სამართლებრივი აქტი არის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომელიც დაინტერესებულ მხარეს ანიჭებს რაიმე უფლებას ან სარგებელს. სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქონების პრივატიზება და მასთან დაკავშირებით სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ან მისი ტერიტორიული ორგანოს მიერ გამოცემული ბრძანებები თავისი არსით წარმოადგენენ არა ზემოაღნიშნული 218-ე მუხლით ან ამავე კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის «გ», «დ», «ვ» ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს, არამედ ადმინისტრაციულ გარიგებასთან დაკავშირებულ ადმინისტრაციული ორგანოს ნების გამოხატულებას, რაც საკასაციო პალატის მიერ არაერთგზის იქნა განმარტებული.

კონკრეტულ შემთხვევაში ¹16, ¹18 და ¹49 კოტეჯების იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზება სამართლებრივად წარმოადგენს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 65-ე და მე-2 მუხლის «ზ» ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ადმინისტრაციულ გარიგებას, რაც იურიდიულად იგივე სამოქალაქო-სამართლებრივი გარიგებაა, მხოლოდ გარიგების ერთ-ერთი კონტრაჰენტი (მეიჯარე, გამსხვისებელი) არის ადმინისტრაციული ორგანო _ სახელმწიფო ქონების მართვის თბილისის სამმართველო, ხოლო მოიჯარეები არიან კასატორი ფიზიკური პირები. სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს აქტებიც (საკონკურსო კომისიის სხდომის ოქმი, ბრძანება კონკურსის შედეგების დამტკიცების შესახებ და ა.შ.) სწორედ ადმინისტრაციულ გარიგებასთან, კოტეჯების იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზებასთან არის დაკავშირებული, ამიტომ იგი სამართლებრივად ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის IV თავით გათვალისწინებულ ადმინისტრაციულ აქტს კი არ წარმოადგენს, არამედ ადმინისტრაციული გარიგების კონტრაჰენტი ადმინისტრაციული ორგანოს ნების წერილობითი გამოხატულებაა ამ ადმინისტრაციული გარიგების დადებაზე, თანახმად სკ-ს 50-ე მუხლისა.

საკასაციო პალატა სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ადმინისტრაციული ორგანო ადმინისტრაციულ გარიგებებში ადმინისტრირებას ვერ განახორციელებს და ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე ვერ გამოსცემს კონტრაჰენტისათვის შესასრულებლად სავალდებულო ადმინისტრაციულ აქტს, ვინაიდან ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 65-ე და სკ-ს 24-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, გარიგებებში (კერძო სამართლებრივ ურთიერთობებში) სახელმწიფო და მისი ადმინისტრაციული ორგანოები ისე მოქმედებენ, როგორც კერძო სამართლის სუბიექტები და კერძო-სამართლებრივი (სახელშეკრულებო) ურთიერთობები დაფუძნებულია არა ადმინისტრირების (ქვემდებარეობის) პრინციპზე, არამედ მხარეთა თანასწორუფლებიან ნებაყოფლობით პარტნიორობაზე.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა, უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით, არ იზიარებს საკასაციო საჩივრებს და თვლის, რომ საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს, თანახმად სსკ-ს 410-ე მუხლისა და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 6 ივნისის განჩინება, რადგან საკასაციო საჩივარში მითითებულ საპროცესო დარღვევას ადგილი არ ჰქონია, პალატამ საქმის მასალების, ფაქტობრივ გარემოებათა სწორი გამოკვლევა-დადგენისა და კანონის მართებული გამოყენება-განმარტების შედეგად გამოიტანა კანონიერი გადაწყვეტილება, რომელსაც საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი, სსკ-ს 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს, გ.დ-ის, ვ.გ-ისა და რ.ს-ის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 6 ივნისის განჩინება;

3. უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.