3გ-ად-383-კ-02 8 იანვარი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. მეტრეველი (თავმჯდომარე),

ბ. კობერიძე,

მ. ვაჩაძე

დავის საგანი: მიწის ფართის კუთვნილების დადგენა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2000 წლის 10 მარტს ზ. ა.-მ სარჩელით მიმართა ახმეტის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე ს. ვ.-ის მიმართ.

მოსარჩელემ სარჩელში აღნიშნა, რომ 1996 წელს ...-ის საკრებულომ მას გამოუყო 0,15 ჰა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი, ხოლო 1997 წელს _ 0,75 ჰა სარეფორმო მიწის ფართობი, რაზედაც 1998 წელს გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტი. ორი წლის განმავლობაში იგი სარგებლობდა აღნიშნული მიწით და იხდიდა შესაბამის გადასახადს.

სარჩელის თანახმად მოსარჩელის სარეფორმო მიწიდან 0,68 ჰა ადრე ეკუთვნოდა მოპასუხე ს. ვ.-ის აწ გარდაცვლილ ბებიას, ლ. ყ.-ს, რომელსაც თავის სიცოცხლეშივე ანდერძი ჰქონდა დაწერილი შვილიშვილ ს. ვ.-ზე. ლ. ყ.-ის გარდაცვალების შემდეგ, 1994 წელს, ს. ვ.-მა მემკვიდრეობით მიიღო ბებიის საცხოვრებელი სახლი მიმდებარე 0,05 ჰა მიწის ნაკვეთით. რადგან ამ დროისათვის ს. ვ.-ს მიღებული ჰქონდა სარეფორმო მიწის ფართობი, ...-ის საკრებულოს გამგეობამ ლ. ყ.-ის კუთვნილი 0,68 ჰა მას აღარ მიაკუთვნა.

მოსარჩელე თვლიდა, რომ სადავო 0,68 ჰა მიწის ნაკვეთი, რომელიც მდებარეობდა ე.წ. “ს.-ს” მიჯნასთან, ეკუთვნოდა მას და არა მოპასუხეს, რის გამოც ითხოვდა კუთვნილების დადგენას.

მოპასუხე ს. ვ.-მ სარჩელი არ ცნო და შესაგებელში აღნიშნა, რომ 1992 წელს მისმა ბებიამ მიიღო 0,68 ჰა სარეფორმო მიწის ნაკვეთი, რომელსაც გარდაცვალებამდე 2 წლის განმავლობაში ფლობდა. რადგანაც ბებიამ ანდერძით მთელი თავისი ქონება დაუტოვა მას, იგი დაეპატრონა როგორც საკარმიდამო, ასევე _ სარეფორმო მიწის ნაკვეთს.

1996-97 წლებში, სოფელში ჩატარებული მიწის ხელახალი აზომვების შემდეგ, მას ჩამოართვეს ბებიის კუთვნილი მიწის ნაკვეთი იმ მოტივით, რომ კანონი “სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ” გამოვიდა 1996 წელს, როცა ბებია უკვე გარდაცვლილი იყო, მანამდე კი სარეფორმო მიწის ნაკვეთები ანდერძით არ გადადიოდა.

კონსულტაციისათვის მან მიმართა ახმეტის მიწის მართვის სამმართველოს, საიდანაც მიიღო განმარტება, რომ “სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ” კანონამდე მოქმედებდა პარლამენტის დადგენილება, რომლის ძალითაც ყველა კანონი, რაც არსებობდა კერძო საკარმიდამო მიწის ნაკვეთებზე, ვრცელდებოდა სარეფორმო მიწაზეც, რადგანაც მოსახლეობას იგი გადაეცა საკუთრებაში.

ანდერძისმიერი მემკვიდრეობა გაფორმდა ნოტარიუსში და ამის შემდეგ ახმეტის მიწის მართვის სამმართველომ გააკეთა თავისი დასკვნა მიწის უკანონოდ ჩამორთმევის შესახებ, რომლის თანახმად მოპასუხეს უნდა დაბრუნებოდა ბებიის კუთვნილი მიწის ნაკვეთი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხემ აღნიშნა, რომ ზ. ა.-ის სარჩელი უსაფუძვლო იყო და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

ახმეტის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილებით ზ. ა.-ის სასარჩელო მოთხოვნა, ე.წ. “ს.-ს” მიჯნასთან არსებულ სადავო 0,68 ჰა მიწაზე მისი საკუთრების უფლების დადგენის შესახებ, არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით ზ. ა.-ის წარმომადგენელმა მ. ჯ.-მ გაასაჩივრა, რომელმაც თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის სხდომაზე გაზარდა თავისი მოთხოვნა და მიუთითა, რომ ითხოვდა ს. ვ.-ის სახელზე გაცემული მიწის სარეგისტრაციო მოწმობის ბათილად ცნობას, სადავო მიწის ნაკვეთის ზ. ა.-ის საკუთრებად გამოცხადებასა და ვ.-ის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობის გაუქმებას. მხარემ თავისი მოთხოვნები დააფუძნა იმავე გარემოებებზე, რაზეც მიუთითებდა რაიონულ სასამართლოში. ამასთან, სამკვიდრო მოწმობის გაუქმების საფუძვლად მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ ს. ვ.-ის მიერ გაშვებული იყო სამკვიდროს მიღების ვადა, ნოტარიუსი კი არ იყო უფლებამოსილი სასამართლოსადმი მიმართვის გარეშე მხარისათვის აღედგინა იგი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 7 ნოემბრის განჩინებით ზ. ა.-ის სააპელაციო საჩივარი განსჯადობის მიხედვით გადაეცა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 17 მაისის განჩინებით საქმეში მხარედ ჩაება ახმეტის რაიონის მიწის მართვის სამმართველო, ხოლო მესამე პირებად _ ახმეტის რაიონის სახელმწიფო ნოტარიუსი ლ. ღუბიანური და ახმეტის რაიონის სოფ. ...-ის გამგეობა.

სააპელაციო სასამართლოს 2002 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილებით ზ. ა.-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ:

გაუქმდა ახმეტის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილება, რომლითაც ზ. ა.-ის სარჩელი, ს. ვ.-ის სახელზე გაცემული მიწის სარეგისტრაციო მოწმობის ბათილად ცნობის, სადავო მიწის ნაკვეთის ზ. ა.-ის საკუთრებად გამოცხადებისა და ს. ვ.-ის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობის გაუქმების შესახებ, არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლოს 2002 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ზ. ა.-მა. კასატორმა ითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც დაკმაყოფილდებოდა მისი მოთხოვნები. კასატორმა თავის მოთხოვნებს საფუძვლად დაუდო ის გარემოება, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. აღნიშნული კი სსკ-ს 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” და “ბ” პუნქტების თანახმად გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს წარმოადგენს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოუსმინა მხარეთა განმარტებებს, შეამოწმა საკასაციო საჩივრისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლები, რის შემდეგაც მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ 1992 წელს, საქართველოში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის დაწყებისას, ახმეტის რაიონის სოფ. მატანაში საკარმიდამო მიწის ზღვრული ნორმა კომლზე თავდაპირველად განისაზღვრა 0,80 ჰა-მდე, ხოლო შემდეგ თავისუფალი მიწის ფართობის ხარჯზე ზღვრული ნორმა გაიზარდა 0,90 ჰა-მდე.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ 1992 წელს სოფ. ...-ის მოსახლეობის საერთო კრების ¹4 დადგენილების საფუძველზე საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის ზღვრულ ნორმამდე შევსების მიზნით მოპასუხე ს. ვ.-ის ბებიას, ლ. ყ.-ს, მიეცა 0,66 ჰა მიწის ნაკვეთი.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მოტივაციას, რომ მხარეთა შორის სადავო მიწის ნაკვეთი 1992 წლიდან წარმოადგენდა ლ. ყ.-ის კომლის საკუთრებას, რადგანაც საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 12 იანვრის ¹48 დადგენილების მე-5 პუნქტის თანახმად საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებზე კანონით დადგენილი ნორმის ფარგლებში რიცხული საკარმიდამო, საბაღე და სააგარაკო მიწები უსასყიდლოდ უნდა გადასულიყო მათ კერძო საკუთრებაში. ახალ ნორმამდე შესავსები ფართობი კი კომლს გადაეცემოდა უსასყიდლოდ კერძო საკუთრებაში მრავალწლიანი ნარგავების ღირებულების გადახდით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 12 იანვრის ¹48 დადგენილების მე-5 პუნქტის თანახმად აწ გარდაცვლილი ლ. ყ.-ი იყო სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე და მის მიერ დატოვებული ანდერძით გათვალისწინებულ ქონებაში უნდა შესულიყო ის მიწის ნაკვეთიც, რომლის მესაკუთრეც იგი გახდა. ზემოთ აღნიშნული დადგენილების საფუძველზე სოფ. ...-ის საკრებულოს კი უფლება არ ჰქონდა, უკვე საკუთრებაში არსებული მიწა ჩაერიცხა სარეფორმო ფონდში და შემდეგ მიეზომა იგი სოფ. ...-ის სხვა მაცხოვრებლისათვის.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნები უსაფუძვლოა და იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ზ. ა.-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილება.

3. ზ. ა.-ს დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის, 30 ლარის, გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ შემდეგი წესით: 70% _ 21 ლარი _ საქართველოს უზენაესი სასამართლო, ეროვნული ბანკი, კოდი 59, ანგარიშის ¹000141107; 30% _ 9 ლარი _ ადგილობრივი ბიუჯეტი.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.