3გ-ად-458-02 23 აპრილი, 2003 წ. ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

მ. ვაჩაძე,

გ. ქაჯაია

სარჩელის საგანი: მოსარჩელისათვის დღგ-ითა და სახელმწიფო სავალდებულო სადაზღვევო შესატანით დაბეგვრისაგან თავის შეკავების დავალება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2001წ. 26 მარტს მოსარჩელე “ი-მა” სარჩელი აღძრა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოში მოპასუხე ვაკე-საბურთალოს საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიმართ, მესამე პირად მიუთითა საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტრო.

სარჩელში აღნიშნული იყო, რომ 1999წ. 4 აგვისტოს საქართველოს სახელმწიფოსა და კომპანია “ი-ს” (შემდგომში “ა-ი”) შორის გაფორმდა ხელშეკრულება “საბაჟო სისტემის რეფორმისა და საქონლის გადაზიდვამდე ინსპექტირების მომსახურების შესახებ", რომლის თანახმადაც “ა-ი” საქართველოში იმპორტირებული საქონლის გადაზიდვამდე ინსპექტირებას ახორციელებდა. წინასაიმპორტო ინსპექტირების არსი ასახული იყო ხელშეკრულების A.1.1. პუნქტში, რომლის მიხედვით კომპანია საქონლის ხარისხს, რაოდენობას, ფასს, სასაქონლო კოდსა და ტარიფებს ადგენდა.

მოსარჩელის განმარტებით, მის მიერ წარმოებული წინასაიმპორტო ინსპექტირების მომსახურება არ წარმოადგენდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული დამატებული ღირებულების გადასახადით დასაბეგრ მომსახურებას შემდეგ გარემოებათა გამო:

“ი-ი” არარეზიდენტი იურიდიული პირია, რომელიც საქართველოში ეწეოდა საქმიანობას თავისი დაწესებულების, “ა-ის” საქართველოს ფილიალის, მეშვეობით. “ა-ის” საქართველოს ფილიალი არ შეიძლებოდა ყოფილიყო დღგ-ის გადამხდელი, რადგან საგადასახადო კოდექსის 91.5 და 12.1გ. მუხლების მიხედვით მხოლოდ საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად შექმნილი იურიდიული პირების ფილიალები, განყოფილებები და სხვა ქვედანაყოფები არიან დამოუკიდებელი პირები, დამატებული ღირებულების გადასახადის მიზნებისათვის. ვინაიდან “ი-ი” შექმნილი იყო უცხოური (დიდი ბრიტანეთის) კანონმდებლობის შესაბამისად, მისი ფილიალი საქართველოში არ ჩაითვლებოდა დღგ-ის დამოუკიდებელ გადამხდელად.

ამრიგად, მოსარჩელის განმარტებით, დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელი, იმ შემთხვევაში, თუკი ზემოაღნიშნული წინასაიმპორტო მომსახურება დღგ-თი დასაბეგრ მომსახურებად ჩაითვლებოდა, იქნებოდა საქართველოს არარეზიდენტი პირი _ “ი-ი” და არა საქართველოში მისი ფილიალი.

სარჩელში აღნიშნული იყო, რომ, რადგან დღგ-ის გადამხდელი იყო საქართველოს არარეზიდენტი პირი _ “ი-ი” (თუ ჩაითვლებოდა, რომ ზემოაღწერილი წინასაიმპორტო მომსახურება დღგ-თი დასაბეგრ მომსახურებას განეკუთვნებოდა), მაშინ უნდა გარკვეულიყო, სავალდებულო იყო თუ არა მისი დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაცია. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 92.2 მუხლის შესაბამისად დღგ-ის გადამხდელად არარეზიდენტის რეგისტრაცია სავალდებულოა, თუ მის მიერ გაწეული მომსახურება განხორციელებულია საქართველოში მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით. ამიტომ უნდა განსაზღვრულიყო, ჩაითვლებოდა თუ არა, “ა-ის” საქართველოს ფილიალი მუდმივ დაწესებულებად.

“ა-ის” საქართველოს ფილიალის მთელი საქმიანობა გამოიხატებოდა შემდეგში:

1. იმპორტის განაცხადისა და პროფორმა ინვოისის მიღება იმპორტიორისაგან და მისი გადაგზავნა საზღვარგარეთ, “ა-ის” გამშვებ ოფისში;

2. იმპორტიორისაგან საინსპექციო გასამრჯელოს მიღება;

3. იმპორტიორზე “ა-ის” გამშვები ოფისის მიერ მომზადებული იმპორტის გადახდის მოწმობის გაცემა.

აღწერილი საქმიანობა უკავშირდებოდა იმას, რომ გამშვებ ოფისს შეეძლებოდა საქონლის ხარისხის, რაოდენობის, ფასის, სასაქონლო კოდისა და ტარიფების დადგენა, რაც მომსახურების არსს წარმოადგენდა (ხელშეკრულების A.1.1. პუნქტი). ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, “ა-ის” საქართველოს ფილიალი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 17.4 მუხლის “დ" პუნქტიდან გამომდინარე არ უნდა ყოფილიყო მიჩნეული საქართველოში უცხოური საწარმოს მუდმივ დაწესებულებად, რადგან ფილიალი გამოიყენებოდა მხოლოდ უცხოური საწარმოს (“ა-ის") ინტერესებისათვის, მოსამზადებელი ან დამხმარე საქმიანობის გასაწევად. “ი-ი" საქართველოში არსებული დაწესებულების (ფიალილის) მეშვეობით მომსახურებაზე შეკვეთას იღებდა იმპორტიორისაგან _ საქართველოს რეზიდენტი პირისაგან და ფაქტობრივად მომსახურებას ასრულებდა სხვა ქვეყანაში არსებული დაწესებულების მეშვეობით. მომსახურების გაწევაზე შეკვეთის მიღება არ წარმოადგენდა მომსახურების გაწევას, რადგან საგადასახადო კოდექსის 29.10 მუხლის თანახმად მომსახურების გაწევა არის კომპენსაციის მიზნით გაწეული ნებისმიერი ეკონომიკური საქმიანობა, რომელიც არ წარმოადგენს საქონლის მიწოდებას ან სამუშაოს შესრულებას. იმპორტიორები გასამრჯელოს იხდიდნენ არა იმისათვის, რომ ფილიალმა შეკვეთა მიიღო, არამედ იმისათვის, რომ საქონლის ინსპექტირება განხორციელდა. არც საინსპექციო გასამრჯელოს მიღება ცვლიდა საკითხის არსს, რადგანაც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 29.18 მუხლის “ს" პუნქტის მიხედვით შემოსავლის წყაროს განსაზღვრისას მხედველობაში არ მიიღება შემოსავლის თანხის მიღების ადგილი.

მოსარჩელის განმარტებით, ყოველივე აღნიშნული იმას ადასტურებდა, რომ “ა-ის” მიერ გაწეული მომსახურება საქართველოს ფარგლებს გარეთ მდებარე თავისი დაწესებულების (გამშვები ოფისის) მეშვეობით არ ჩაირთვებოდა “ა-ის" დასაბეგრი ოპერაციების საერთო თანხაში, რაც სპობდა “ი-ის" სავალდებულო რეგისტრაციის წინაპირობას.

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ რადგანაც დღგ-ის გადამხდელი “ი-ის” სავალდებულო რეგისტრაციის წინაპირობა გამოირიცხა (თუ ჩაითვლებოდა, რომ ზემოაღწერილი წინასაიმპორტო მომსახურება დღგ-თი დასაბეგრ მომსახურებას განეკუთვნებოდა), მაშინ გასარკვევი იყო, თუ რა წესით და ვისი მეშვეობით უნდა მომხდარიყო ამ გადასახადის გადახდა. მოსარჩელის განმარტებით, ერთადერთი მუხლი, რომელიც არარეზიდენტი პირის (რომელიც საქართველოში არ იყო რეგისტრირებული დღგ-ის გადამხდელად) მიერ გაწეული მომსახურების დღგ-თი დაბეგვრის წესს ითვალისწინებდა, იყო საგადასახადო კოდექსის 108-ე მუხლი, რომელსაც უკუდაბეგვრა ეწოდება. იმ შემთხვევაში, თუკი ზემოაღნიშნული წინასაიმპორტო მომსახურება დღგ-თი დასაბეგრ მომსახურებად იქნებოდა მიჩნეული, მაშინ საგადასახადო კოდექსის 108.3 მუხლის თანახმად არარეზიდენტისათვის გადასახდელი თანხიდან დღგ-ის დაკავება და სახელმწიფო ბიუჯეტისათვის გადახდა წარმოადგენდა საგადასახადო აგენტის მოვალეობას.

მოსარჩელე სარჩელში ყურადღებას ამახვილებდა, იყო თუ არა ზემოაღნიშნული წინასაიმპორტო მომსახურება დღგ-თი დასაბეგრი მომსახურება. მისი აზრით, იმისათვის, რომ ზემოაღნიშნული წინასაიმპორტო მომსახურება დღგ-თი დასაბეგრ მომსახურებად მიჩნეულიყო, მაშინ საგადასახადო კოდექსის 108.1 მუხლის შესაბამისად, ეს მომსახურება გაწეული უნდა ყოფილიყო საქართველოს ტერიტორიაზე საგადასახადო აგენტისათვის. მოსარჩელის განმარტებით, გასარკვევი იყო, წარმოადგენდა თუ არა საქართველოს ტერიტორიაზე გაწეული მომსახურება წინასაიმპორტო მომსახურებას, რომელსაც “ი-ი" თავისი საქართველოს ფილიალის დახმარებით უწევდა იმპორტიორს (საგადასახადო აგენტს).

მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ ერთადერთი მუხლის, რომელიც დღგ-თი დაბეგვრის მიზნით მომსახურების გაწევის ადგილს განსაზღვრავდა, იყო საგადასახადო კოდექსის 107-ე მუხლი. ამ მუხლის პირველი ნაწილის “ბ" ქვეპუნქტის თანახმად მომსახურების გაწევის ადგილად ითვლება მომსახურების ფაქტობრივად განხორციელების ადგილი, თუ ისინი დაკავშირებულია მოძრავ ქონებასთან.

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ წინასაიმპორტო ინსპექტირების მომსახურება ყოველთვის უკავშირდებოდა მოძრავ ქონებას, რადგან უძრავი ქონების იმპორტირება თეორიულადაც კი შეუძლებელი იყო, ხოლო, რაც შეეხებოდა მეორე პირობას, მომსახურების ფაქტობრივად განხორციელების ადგილის დადგენას, მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს სახელმწიფოსა და “ი-ს" შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით წინასაიმპორტო ინსპექტირების არსს წარმოადგენდა საქონლის ხარისხის, რაოდენობის, ფასის, სასაქონლო კოდისა და ტარიფების დადგენა (ხელშეკრულების A.1.1 პუნქტი). თითოეული კრიტერიუმის დადგენა ხდებოდა საზღვარგარეთ, რაც იმას ნიშნავდა, რომ “ი-ის" მიერ იმპორტიორისათვის გაწეული წინასაიმპორტო მომსახურება, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 107.1 მუხლის “ბ" პუნქტიდან გამომდინარე, არ ხორციელდებოდა საქართველოში და საქართველოს საგადასახადი კოდექსის 108.1 მუხლის შესაბამისად “ი-ის" მიერ გაწეული წინასაიმპორტო მომსახურება დამატებული ღირებულების გადასახადით უკუდაბეგვრას არ ექვემდებარებოდა.

“ა-ს", რომლის თბილისის ფილიალიც საგადასახადო აღრიცხვაზე ვაკე-საბურთალოს საოლქო საგადასახადო ინსპექციაში იყო, მიაჩნდა, რომ ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვაკე-აბურთალოს საოლქო საგადასახადო ინსპექციას თავი უნდა შეეკავებინა “ი-ის" მიერ მისი საქართველოს ფილიალის დახმარებით გაწეული საქონლის გადაზიდვის წინასაიმპორტო მომსახურების დამატებითი ღირებულების გადასახადით დაბეგვრისაგან, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც დანიშნულების ადგილზე (საქართველოში) ტვირთის ინსპექტირება ხდებოდა.

“ი-ის" განმარტებით, მისი სასარჩელო მოთხოვნა, საგადასახადო ინსპექციას თავი შეეკავებინა “ა-ის" დღგ-ისაგან დაბეგვრისაგან, იყო ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ის შემთხვევა, როდესაც სარჩელის აღძვრა შეიძლებოდა რაიმე ქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნით, რომელიც არ გულისხმობს ადმინისტრაციული აქტის გამოცემას. ამასთან, ამავე კოდექსის 24-ე მუხლის მეორე პუნქტიდან გამომდინარე, ეს სარჩელი დასაშვები იყო, რადგან საგადასახადო ინსპექციის მიერ “ა-ის" დღგ-თი დაბეგვრა წარმოადგენდა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ იმ მოქმედების განხორციელებას, რომელიც პირდაპირ და უშუალოდ (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებდა მოსარჩელის კანონიერ უფლებას.

მეორე საკითხი, რომელიც ასევე შეეხებოდა საგადასახადო ისპექციის მხრიდან გარკვეული ქმედებისაგან თავის შეკავებას, იყო ის, რომ მას თავი უნდა შეეკავებინა “ა-ის" საქართველოს ფილიალის სახელმწიფო სავალდებულო სამედიცინო დაზღვევის შესატანით დაბეგვრისაგან. “სახელმწიფო სავალდებულო დაზღვევის შესატანების შესახებ" საქართველოს კანონის მე-2 მუხლიდან გამომდინარე, აღნიშნული შესატანის გადამხდელებად ითვლებოდნენ საქართველოს ტერიტორიაზე რეგისტრირებული იურიდიული პირები,… ასევე მათი სტრუქტურული ქვედანაყოფები. “ა-ის" საქართველოს ფილიალი კი არ წარმოადგენდა საქართველოს ტერიტორიაზე რეგისტრირებული იურიდიული პირის ქვედანაყოფს და ამდენად, იგი არ მიიჩნეოდა აღნიშნული შესატანის გადამხდელად. აქედან გამომდინარე, ვაკე-საბურთალოს საოლქო საგადასახადო ინსპექციას თავი უნდა შეეკავებინა “ი-ის” საქართველოს ფილიალის სახელმწიფო სავალდებულო სამედიცინო დაზღვევის შესატანით დაბეგვრისაგან.

საბოლოოდ მოსარჩელემ სარჩელით ითხოვა:

1. ვაკე-საბურთალოს საოლქო საგადასახადო ინსპექციას დავალებოდა “ი-ის” მიერ მისი საქართველოს ფილიალის დახმარევით გაწეული საქონლის გადაზიდვის წინასაიმპორტო მომსახურების დამატებული ღირებულების გადასახადით დაბეგვრისაგან თავის შეკავება, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ტვირთის დანიშნულების ადგილზე (საქართველოში) ინსპექტირება ხდებოდა;

2. ვაკე-საბურთალოს საოლქო საგადასახადო ინსპექციას დავალებოდა “ი-ის” საქართველოს ფილიალის სახელმწიფო სავალდებულო სამედიცინო დაზღვევის შესატანით დაბეგვრისაგან თავის შეკავება.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 30 აპრილის განჩინებით მოცემულ საქმეში მესამე პირად ჩაება საგადასახადო დეპარტამენტი.

მოპასუხე ვაკე-საბურთალოს საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ მის მიერ მოქმედების განხორციელებით პირდაპირი და უშუალო ზიანი არ ადგებოდა მოსარჩელეს.

აღნიშნულ საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ: ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 18 ივნისის განჩინებით საქართველოს სამედიცინო დაზღვევის სახელმწიფო კომპანია, ხოლო 2001წ. ნოემბრის განჩინებით _ საბაჟო დეპარტამენტი.

2001წ. 30 ნოემბერს ვაკე-საბურთალოს რაიონულმა სასამართლომ განიხილა მოცემული საქმე და გამოიტანა გადაწყვეტილება, რომლითაც “ი-ის" სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

“ი-ის" საქართველოს ფილიალმა აღნიშნული გადაწყვეტილება გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 20 აგვისტოს განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს 2002წ. 20 აგვისტოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა “ი-ის" საქართველოს ფილიალმა.

საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ სააპელაციო სასამართლომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ შეამოწმა ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით.

კასატორის განმარტებით, არასწორია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ “ა-ის" ფილიალი არ წარმოადგენს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლით გათვალისწინებულ საწარმოს, რადგანაც ამავე კოდექსის 91-ე მუხლის მე-5 ნაწილისა და მე-12 მუხლის პირველი ნაწილის “გ" პუნქტის თანახმად მხოლოდ საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად შექმნილი იურიდიული პირების ფილიალები, განყოფილებები და სხვა ქვედანაყოფები არიან დამოუკიდებლი პირები დამატებული ღირებულების გადასახადის მიზნებისთვის. ამრიგად, ვინაიდან “ი-ი" შექმნილია უცხოური (დიდი ბრიტანეთი) კანონმდებლობის შესაბამისად, ფილიალი საქართველოში არ ჩაითვლება დღგ-ს დამოუკიდებელ გადამხდელად.

კასატორი აღნიშნავს, რომ არასწორია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ საგადასახადო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით “ა-ის" ფილიალი უცხოური საწარმოს მუდმივ დაწესებულებას წარმოადგენს. კასატორის განმარტებით, ამავე კოდექსის მე-17 მუხლის მე-3 ნაწილის “გ" და “დ" პუნქტების თანახმად “ა-ი" არ არის უცხოური საწარმოს მუდმივი დაწესებულება.

კასატორი საკასაციო საჩივარში მიუთითებს, რომ არასწორია სააპელაციო პალატის დასკვნა იმის თაობაზე, რომ “ა-მა" სახელმწიფო სავალდებულო დაზღვევის შესატანი უნდა გადაიხადოს იმიტომ, რომ იგი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად უცხო ქვეყნის მუდმივ დაწესებულებას და შესაბამისად, გადასახადის გადამხდელს წარმოადგენს. კასატორის განმარტებით, “სახელმწიფო სავალდებულო დაზღვევის შესატანების შესახებ" საქართველოს კანონი აწესებს ზემოთ აღნიშნულ შესატანს და აწესრიგებს მისი გადახდის წესს. ამ კანონით მოწესრიგებული ურთიერთობების მიმართ დაუშვებელია საგადასახდო კოდექსის გამოყენება. ასევე დაუშვებელია “შესატანისა" და “გადასახადის" გაიგივება, რადგანაც თავად საგადასახადო კოდექსი განმარტავს, რომ საქართველოში მოქმედი გადასახადების რაოდენობა და სახეები დგინდება მხოლოდ საგადასახადო კოდექსით. შესატანი არ მოიხსენიება საგადასახადო კოდექსში და რეგულირდება ცალკე კანონით. საგადასახადო კოდექსის 4.5 და 4.7 მუხლების თანახმად სხვა ნორმატიულ აქტს არ შეუძლია გადასახადის შემოღება. საგადასახადო კოდექსის მე-5 მუხლით კი განმარტებულია გადასახადის ცნება, რომელიც დადგენილია მხოლოდ საგადასახადო კოდექსით და არა სხვა კანონით. გადასახადი წარმოადგენს სავალდებულო შენატანს ბიუჯეტში მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ის გათვალისწინებულია საგადასახადო კოდექსით. ამდენად, არასწორია სააპელაციო პალატის დასკვნა იმის შესახებ, რომ სამედიცინო შესატანი წარმოადგენს გადასახადს, შესაბამისად არასწორია საგადასახადო კოდექსზე დაყრდნობით შესატანის გადამხდელის დადგენაც. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გამოტანისას უნდა გამოეყენებინა “სახელმწიფო სავალდებულო დაზღვევის შესატანების შესახებ" საქართველოს კანონი და არა სხვა ნორმატიული აქტი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა ითხოვა სააპელაციო პალატის 2002წ. 20 აგვისტოს განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების გამოტანით სარჩელის დაკმაყოფილება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოუსმინა მხარეთა, მესამე პირთა განმარტებებს, შეამოწმა საკასაციო საჩივრისა და გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი საფუძვლები, რის შემდეგაც მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის განმარტებას, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება იურიდიულად იმდენად არასრულყოფილად არის დასაბუთებული, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რაც სსკ-ს 394-ე მუხლის “ე" პუნქტის თანახმად გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ თვითონ უნდა მიიღოს ახალი გადაწყვეტილება, რადგანაც საქმის გარემოებები სააპელაციო პალატამ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინა და საჭირო არ არის მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

საქმის მასალებიდან და კასატორის განმარტებიდან ირკვევა, რომ კომპანია “ა-ი" საქართველოში საქმიანობას ახორციელებს თავისი დაწესებულების “ა-ის" საქართველოს ფილიალის მეშვეობით.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-17 მუხლის თანახმად “ა-ის"' ფილიალი იყო უცხოური საწარმოს მუდმივი დაწესებულება, რომლის მეშვეობითაც კომპანია “ა-ი" ახორციელებდა ეკონომიკურ საქმიანობას, ვინაიდან “ა-ის" ფილიალის საქართველოში საქმიანობას წარმოადგენდა იმპორტიორისთვის განბაჟებულ ტვირთზე დასკვნის მიცემა. საგადასახადო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-3 ნაწილის “დ" პუნქტის თანახმად კი უცხოური საწარმოს მუდმივ დაწესებულებად საქართველოში არ ითვლება საქართველოში არსებული ის დაწესებულება, რომელიც გამოიყენება მხოლოდ ამ უცხოური საწარმოს ინტერესებისათვის სხვა მოსამზადებელი ან დამხმარე ხასიათის საქმიანობის გასაწევად. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქართველოში “ა-ის" ფილიალის საქმიანობა არ წარმოადგენდა მოსამზადებელ ან დამხმარე ხასიათის საქმიანობას, შესაბამისად, საგადასახადო კოდექსის მე-17 მუხლის თანახმად “ა-ის" საქართველოს ფილიალი წარმოადგენდა უცხოური საწარმოს მუდმივ დაწესებულებას საქართველოში, რომელსაც წარმოეშვა დამატებული ღირებულების გადამხდელად რეგისტრაციის ვალდებულება და რაც მან შეასრულა კიდეც საგადასახადო კოდექსის 92-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად. ამდენად, “ა-ის" საქართველოს ფილიალი წარმოადგენდა დღგ-ს გადამხდელს საგადასახადო კოდექსის 91-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კომპანია “ა-ის" მიერ მუდმივი დაწესებულების ფილიალის საშუალებით საქართველოში განხორციელებული საქმიანობა უნდა დაბეგრილიყო დამატებული ღირებულების გადასახდით.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის განმარტებას იმის თაობაზე, რომ მის მიერ შესრულებული მომსახურება ხორციელდებოდა საქართველოს ფარგლებს გარეთ.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ “ა-ის" საქართველოს ფილიალის მიერ იმპორტიორზე გაწეული მომსახურება, კერძოდ, განაცხადის მიღება, მოწმობის გაცემა, მომსახურებისათვის საფასურის გადახდევინება ხორციელდებოდა საქართველოში და ექვემდებარებოდა დღგ-თი დაბეგვრას, ხოლო უცხოეთიდან ინფორმაციის მიღება, რისთვისაც გაიწეოდა გარკვეული ხარჯები, წარმოადგენდა თავად კომპანია “ა-ის" მიერ საქართველოს ფილიალისათვის გაწეულ მომსახურებას.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ “ა-ის" საქართველოს ფილიალს უნდა მოეხდინა რეზიდენტი იურიდიული და ფიზიკური პირებისათვის გაწეული წინასაიმპორტო ინსპექტირების მომსახურების გაწევისას მომხმარებლებისათვის დღგ-ს გადახდევინება სახელმწიფო ბიუჯეტში.

ამდენად, მოსარჩელის განმარტებას, რომ კომპანია “ა-ის" შეიძლება ადმინისტრაციული ორგანოს მოქმედებით მიადგეს პირდაპირი და უშუალო ზიანი, რომელიც ზეგავლენას მოახდენს მის ფინანსურ მდგომარეობაზე, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს.

რაც შეეხება მოსარჩელის მეორე მოთხოვნას, რომელიც ეხება სახელმწიფო სავალდებულო სამედიცინო დაზღვევის შესატანით დაბეგვრისაგან თავის შეკავებას, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ “სახელმწიფო სავალდებულო დაზღვევის შესატანების შესახებ" კანონის მე-2 მუხლის თანახმად სახელმწიფო სავალდებულო სამედიცინო დაზღვევის შესატანის გადამხდელად უნდა ჩაითვალოს კომპანია “ა-ის" საქართველოს ფილიალი, შესაბამისად საგადასახადო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად იგი წარმოადგენდა უცხოური საწარმოს მუდმივ დაწესებულებას, რომელიც რეგისტრირებული იყო საქართველოს ტერიტორიაზე.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ს 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. “ი-ის" საქართველოს ფილიალის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 20 აგვისტოს განჩინება და მოცემულ საქმეზე გამოტანილ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

3. “ი-ის" საქართველოს ფილიალის სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს.

4. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.