3გ-ად-460-კ-02 18 აპრილი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

ნ. ქადაგიძე,

გ. ქაჯაია

დავის საგანი: მიწის ნაკვეთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა.

აღწერილობითი ნაწილი:

გარდაბნის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა გარდაბნის რაიონის სოფ. ფონიჭალაში მცხოვრებმა ი. ჯ-ლ ოღლიმ, რომელმაც მოპასუხის – საქართველოს საპატრიარქოს კრწანისის ტყე-პარკისაგან მოითხოვა უკანონო მფლობელობიდან მისი კუთვნილი მიწის ნაკვეთის დაბრუნება და მისთვის გადაცემა.

მოსარჩელე თავის მოთხოვნას ძირითადად აფუძნებდა შემდეგ გარემოებებს:

1969 წლიდან, გარდაბნის რაიონის სოფ. ფონიჭალის საარქივო დოკუმენტების მიხედვით, მის სახელზე ირიცხება 0,19 ჰა მიწის ნაკვეთზე აშენებული საცხოვრებელი სახლი. ხოლო 2000წ. 17 ივლისს საკრებულოს მიერ გაცემული ცნობით, მის სახელზე ირიცხება საკარმიდამო მიწა სახლთან 108 კვ.მ, ხოლო “ ......-ში” 2116 კვ/მ-ის ოდენობით.

მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 18 იანვრის ¹48 დადგენილების I პუნქტის საფუძველზე, მას ჩამოერთვა სახლის წინ მდებარე ნაკვეთი და გადაეცა ნაკრძალს, ხოლო 1998 წელს – საპატრიარქოს.

მოსარჩელე მიიჩნევდა, რომ მიწის ჩამორთმევით დაირღვა მისი უფლებები და სკ-ს 1513-ე მუხლის მოთხოვნები, რის საფუძველზეც ითხოვდა სარჩელის დაკმაყოფილებას.

გარდაბნის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 13 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ი. ჯ-ლ ოღლის სარჩელი არ იქნა დაკმაყოფილებული უსაფუძვლობისა და ხანდაზმულობის მოტივით.

რაიონული სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება ი. ჯ-ლ ოღლის მიერ გასაჩივრებული იქნა სააპელაციო წესით.

აპელანტი სააპელაციო საჩივარში აღნიშნავდა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი 0,22 ჰა-ს ოდენობით მდებარეობდა მისი სახლის წინ და მასზე გადაცემული იყო მეურნეობის იმჟამინდელი დირექტორის მიერ; მიწის ნაკვეთს ფლობდა და ამუშავებდა ის, ამასთან სისტემატიურად იხდიდა მიწის გადასახადს; მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 18 იანვრის ¹48 დადგენილებისა და მინისტრთა კაბინეტის ¹128-ე დადგენილების შესაბამისად, მას ეკუთვნის 1 ჰა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი, აღნიშნულის ნაცვლად კი რაც გააჩნდა ისიც წაართვეს.

აქვე აპელანტი მიუთითებდა სკ-ს 1513-ე მუხლზე და მიიჩნევდა, რომ რაიონული სასამართლოს მხრიდან ადგილი ჰქონდა აღნიშნული მუხლის ნორმების დარღვევას, ხოლო რაც შეეხება ხანდაზმულობის მოტივად სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას, აპელანტი მიუთითებდა, რომ მან დარღვეული უფლებების თაობაზე არაერთხელ მიმართა შესაბამის ორგანოებს, რის გამოც მისი მოთხოვნა არ შეიძლება ჩათვლილიყო ხანდაზმულად.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 7 აგვისტოს განჩინებით უცვლელად იქნა დატოვებული გარდაბნის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 13 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო განჩინების გამოტანისას ძირითადად დაეყრდნო იმ გარემოებას, რომ ი. ჯ-ლ ოღლის მიერ წარმოდგენილი ვერ იქნა მიწის ნაკვეთის კანონიერ საფუძველზე ფლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი.

არ დაეთანხმა რა საოლქო სასამართლოს განჩინებას, ი. ჯ-ლ ოღლის მიერ საქართველოს უზენაეს სასამართლოში წარმოდგენილი იქნა საკასაციო საჩივარი, რომელშიც კასატორმა მიუთითა, რომ საოლქო სასამართლოს მხრიდან არ იქნა გამოყენებული შესაბამისი საკანონმდებლო ნორმები და გათვალისწინებული ის მტკიცებულებები, რომელთა შესაბამისადაც სადავო მიწის ნაკვეთი, ითვლება მის საკუთრებად.

მოწინააღმდეგე მხარე საკასაციო საჩივრის საფუძვლებს არ დაეთანხმა და ითხოვა საოლქო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინების უცვლელად დატოვება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო რა საკასაციო საჩივრის საფუძვლებს, მოუსმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებებსა და გააანალიზა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა იქნეს დაკმაყოფილებული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ს 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი რომლითაც კასატორი სარგებლობდა, წარმოადგენდა კრწანისის ტყე-პარკის ტერიტორიას.

რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1994წ. 24 დეკემბრის დადგენილებით, კრწანისის ტყე-პარკის ტერიტორია გამოთავისუფლებული იქნა იმ პირთაგან ვისაც მითითებული ტერიტორია უკანონოდ ჰქონდა დაკავებული და ტყე-პარკი თავისი უძრავ-მოძრავი ქონებითა და შენობა-ნაგებობებით 1995წ. 1 იანვრის მდგომარეობით გადაეცა საპატრიარქოს.

მითითებული დადგენილება ძალაშია და მისი კანონიერების საკითხი კასატორის მხრიდან დაყენებული არ ყოფილა, ამდენად უდავო და დადასტურებულია, რომ საპატრიარქო, დღეის მდგომარეობით სადავო მიწის ნაკვეთს ფლობს კანონიერ საფუძველზე.

რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას იმის თაობაზე, სასამართლოს მიერ მხედველობაში არ იქნა მიღებული ის მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებენ მისი მხრიდან სადავო მიწის ნაკვეთის კანონიერად ფლობის ფაქტს, უსაფუძვლოა და საკასაციო სასამართლოს მხრიდან გაზიარებული ვერ იქნება.

მიწის კოდექსის 71-ე მუხლის შესაბამისად, საკოლმეურნეო კომლისათვის საკარამიდამო მიწის ნაკვეთის მიცემა ხდებოდა კოლმეურნეობის წევრთა საერთო კრების გადაწყვეტილებით.

საქმეში წარმოდგენილია ცნობა, რომლის შესაბამისადაც, საკომლო წიგნის ჩანაწერებით ი. ჯ-ლ ოღლის, საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის სახით, აწერია 0,19 ჰა. კასატორის მიერ წარმოდგენილი ვერ იქნა მტკიცებულება იმის თაობაზე, რომ ე.წ. .....-ში (სადავო ტერიტორიაზე) დამატებით 2116 კვ.მ მიწის ფართი მას გამოეყო ზემოაღნიშნული მუხლისა და კოლმეურნეობის წესდების შესაბამისად, მითითებული მიწა შესაბამისი წესით კასატორის სახელზე აღრიცხული არ ყოფილა. ხოლო რაც შეეხება საქმეში წარმოდგენილ შპს “მ-ის” დირექტორის მიერ გაცემულ ცნობას, აღნიშნული ვერ შეცვლის მიწის გადაცემისა და კასატორისათვის მიწის მიკუთვნების სამართლებრივ საფუძვლებს, მით უფრო, აღნიშნული ვერ იქნება მიჩნეული მიწის კუთვნილების დამადასტურებელ ადმინიტსრაციულ აქტად.

სკ-ს 1513-ე მუხლის შესაბამისად, ფიზიკურ პირთა კანონიერ სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთი, რომლებზედაც ინდივიდუალური სახლებია განლაგებული, სკ-ს ამოქმედებიდან ითვლება ამ პირთა საკუთრებად.

ანალოგიური დებულებაა ჩადებული “სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ” კანონის ამოქმედების თაობაზე პარლამენტის 1996წ. 22 მარტის ¹66 დადგენილების მე-2 პუნქტში, რომლის თანახმადაც, მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების წარმოშობის აუცილებელ პირობას წარმოადგენს მიწის ნაკვეთით კანონიერი საფუძვლით სარგებლობა.

ზემოაღნიშნული ორივე ნორმის შესაბამისად, მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების აუცილებელ პირობად, კანონმდებლის მიერ მიიჩნევა მიწის “კანონიერი” საფუძვლით ფლობის ფაქტი. რაც, როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, კასატორის მხრიდან საქმის განხილვის ვერცერთ სტადიაზე წარმოდგენილი ვერ იქნა. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს საოლქო სასამართლოს მითითებას სკ-ს 172-ე მუხლზე და მიიჩნევს, რომ კასატორი წარმოადგენს არაუფლებამოსილ პირს, მოითხოვოს ნივთის სხვისი მფლობელობიდან გამოთხოვა.

აქვე საკასაციო სასამართლო ხაზს უსვამს საოლქო სასამართლოს მსჯელობას მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 18 იანვრის ¹48 დადგენილების თაობაზე, რომლის შესაბამისადაც, დაუშვებელია ნაკრძალების, ეროვნული პარკების აღკვეთილობის და სხვა განსაკუთრებულად დაცული ტერიტორიის საკუთრებაში გადაცემა. ხოლო ის გარემოება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი შეადგენდა კრწანისის ტყე-პარკის ნაწილს, მხარეთა შორის სადავო არ არის და შესაბამისად დადასტურებულია საქმის მასალებით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საოლქო სასამართლოს მხრიდან სწორად იქნა შეფასებული საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და მისი მხრიდან განჩინების გამოტანისას ადგილი არა აქვს კანონის დარღვევას.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I მუხლის მეორე ნაწილით სსკ-ს 390-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ი. ჯ-ლ ოღლის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად იქნეს დატოვებული თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 07 აგვისტოს განჩინება.

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.