გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹3გ-ად-466-კ-02 28 მაისი 2003 წ. ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

მ. ვაჩაძე,

გ. ქაჯაია

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2001წ. 17 ივლისს კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა შპს “ც-მა" მოპასუხეების: ქ. თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციისა და საგადასახადო დეპარტამენტის მიმართ.

სარჩელში აღნიშნული იყო, რომ მთაწმინდა-კრწანისის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ შეამოწმა შპს “ც-ის" სახელმწიფო ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება 2000წ. 1 ივლისიდან 2001წ. 1 მარტამდე.

მთაწმინდა-კრწანისის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2001წ. 29 მაისის აქტში მითითებული იყო, რომ უძრავი ქონების მშენებლობისთვის შეძენილ საქონელსა და სამუშაოებზე მიმწოდებლებისთვის გადახდილი დღგ _ 299660 ლარი, რომელიც ჩათვლილი იყო წარდგენილ დეკლარაციებში, ჩათვლას არ ექვემდებარებოდა.

შემოწმებით დადგინდა: დღგ-თი დასაბეგრი ბრუნვა იყო 202573 ლარი, დარიცხული დღგ _ 40514 ლარი, მომწოდებლებზე გადახდილი დღგ _ 354864 ლარი. სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ანაზღაურებას ექვემდებარებოდა 314350 ლარი, ანუ ბიუჯეტიდან ასანაზღაურებელი თანხა წარდგენილ დეკლარაციებში გაზრდილი იყო 300190 ლარით, რასაც საგადასახადო კოდექსის 254-ე მუხლის თანახმად, ერიცხებოდა ფინანსური სანქცია 50% _ 150547 ლარი.

შემოწმებით შპს “ც-ს" ბიუჯეტში გადასახდელად დამატებით დაერიცხა დღგ _ 450737 ლარი.

მოსარჩელის განმარტებით, შპს “ც-ი" აშენებს ტურისტულ კომპლექსს ბაზალეთის ტბასთან, რის გამოც მას დიდი რაოდენობით მასალებისა და მშენებლობის მომსახურების შესყიდვის გამო უგროვდება ჩასათვლელი დღგ.

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროსა და საგადასახადო დეპარტამენტის წერილებით საგადასახადო ინსპექციებს კანონსაწინააღმდეგოდ დაევალათ, არ მოეხდინათ უძრავი ქონების მშენებლობისთვის შეძენილ საქონელსა და სამშენებლო მომსახურებაზე გადახდილი დღგ-ს ჩათვლა.

მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ მოპასუხეებმა არასწორად განმარტეს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ" პუნქტი. კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად დღგ-ს ჩათვლა არ წარმოებს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გათვალისწინებით იმ საქონელზე (სამუშაო, მომსახურება) გადახდილ დღგ-ზე, რომელიც გამოიყენება საგადასახადო კოდექსის III კარის (დამატებული ღირებულების გადასახადი) შესაბამისად გათვალისწინებული საქონლის (სამუშაო, მომსახურება) საწარმოებლად. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელის განმარტებით, ადგილი ჰქონდა მათ მიერ საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ზ" პუნქტით განსაზღვრულ ქმედებას, რომელთაც ბინის ქირა, უძრავი ქონების მიწოდება, ახლად აშენებულ. საცხოვრებელი შენობის გარდა (ახლად აშენებულად ითვლება საცხოვრებელი შენობა აშენებიდან 2 წლის განმავლობაში), გათავისუფლებულია დღგ-ს გადახდისაგან. იმ შემთხვევაში, თუ შპს “ც-ი" დაკავებული იქნებოდა უძრავი ქონების მიწოდებით, გაქირავებით, მაშინ მის საწარმოებლად გადახდილი დღგ საწარმოს არ ჩაეთვლებოდა. შპს “ც-ი" კი თავისი ეკონომიკური საქმიანობის განსახორციელებლად აშენებს ტურისტულ კომპლექსს ბაზალეთის ტბაზე, იძენს საქონელსა და მომსახურებას, რომლითაც იქმნება შპს “ც-ის" ძირითადი საშუალებები.

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ დღგ-ს ჩათვლა უნდა განხორციელებულიყო საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის თანახმად.

მოსარჩელემ სარჩელით ითხოვა:

1. ქ. თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიერ შპს “ც-ის" 2001წ. 29 მაისის შემოწმების აქტის ბათილად ცნობა სახელმწიფო ბიუჯეტში დამატებით გადასახდელად 450737 ლარის დარიცხვის ნაწილში;

2. მთაწმინდა-კრწანისის საოლქო საგადასახადო ინსპექციაში შპს “ც-ის" ბარათზე ჩასათვლელი დღგ-ს, 300190 ლარის, აღდგენა;

3. ფინანსური სანქციის სახით შპს “ც-ისთვის" დაკისრებული ჯარიმის (150547 ლარი) გაუქმება, რადგანაც საგადასახადო კოდექსის 243-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად ჯარიმის სადავო თანხა ამოიღება მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე;

4. ვინაიდან გადასახადები და ჯარიმები შპს “ც-ს" არასწორად გადაახდევინეს, ამიტომ საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, შპს “ც-ის" მიერ დეკლარაციის წარდგენის თარიღიდან მოსარჩელისათვის ზედმეტად გადახდევინებული თანხიდან, მთაწმინდა-კრწანისის საოლქო საგადასახადო ინსპექციისათვის ეროვნული ბანკის მიერ სამთავრობო სესხისთვის დადგენილი პროცენტის დაკისრება მოსარჩელის სასარგებლოდ.

მოპასუხე მთაწმინდა-კრწანისის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ სარჩელი არ ცნო და წარადგინა შესაგებელი, რომელშიც განმარტა, რომ შპს “ც-ი" აშენებს ტურისტულ კომპლექსს, რის გამოც იგი იძენს საქონელს, მომსახურებასა და სამუშაოს დღგ-ით. საგადასახადო კანონმდებლობით საწარმოს სახელმწიფო ბიუჯეტში თანხის შეტანისას არ ჰქონდა ჩათვლების უფლება, ანუ გამოექვითა ბიუჯეტში შესატანი თანხებიდან ანგარიშ-ფაქტურებით გადახდილი დღგ.

მოპასუხემ არ გაიზიარა შპს “ც-ის" მოსაზრება, რომ თითქოს ჩათვლის უფლებას იძლეოდა საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რადგანაც ამ მუხლით დადგენილი საგადასახადო ჩათვლის განხორციელება გადასახადის გადამხდელს უნდა მოეხდინა 114-ე მუხლის სხვა ნაწილების გათვალისწინებითაც, რომლითაც გამოირიცხება ამის შესაძლებლობა.

მოპასუხე შესაგებელში აღნიშნავდა, რომ საგადასახადო შემოწმებისას აღირიცხა გადამხდელის მიერ შეცდომით დღგ-ის დეკლარაციებით განხორციელებული გამოქვითვების ოდენობა და 2001წ. 29 მაისის შემოწმების აქტით განხორციელდა შესწორებითი დარიცხვა, ანუ ძირითადი გადასახადის, 300190 ლარის დარიცხვა.

შესაგებელში აღნიშნულია, რომ საგადასახადო შემოწმებისას გამოანგარიშებულ იქნა ფინანსური სანქციების ოდენობა, რომელიც უნდა დაკისრებოდა საწარმოს, რადგანაც მან არასწორად შეავსო დღგ-ის დეკლარაციები და არასწორად გაქვითა დღგ-ის თანხა, რითაც საწარმომ შეამცირა დღგ. შემცირებული გადასახადი მისი ოდენობიდან გამომდინარე, მიესადაგებოდა საგადასახადო კოდექსის 254-ე მუხლის მოთხოვნებს და მისი გამოყენება კანონიერი იყო.

შესაგებლის ავტორის განმარტებით, ფინანსური სანქციის, 150547 ლარის, დარიცხვა შეესაბამებოდა საგადასახადო კანონმდებლობას და საგადასახადო ინსპექციის მიერ მისი გამოყენების კანონიერება დადგენილი იყო საგადასახადო კოდექსის 264-ე, 265-ე მუხლებით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხე შესაგებელში აღნიშნავდა, რომ 2001წ. 29 მაისის შემოწმების აქტი კანონიერი იყო და სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობდა.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 27 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა შპს “ც-ის" სარჩელი: 2001წ. 29 მაისიდან ბათილად იქნა ცნობილი კრწანისი-მთაწმინდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2001წ. 29 მაისის შემოწმების აქტი შპს “ც-ისთვის" 450737 ლარის სახელმწიფო ბიუჯეტში დამატებით გადასახდელად დარიცხვის ნაწილში; აღდგენილ იქნა შპს “ც-ისთვის" 300190 ლარის ჩათვლის უფლება საგადასახადო ინსპექციაში 300190 ლარის შპს “ც-ის" გადამხდელის ბარათზე აღდგენით; 2001წ. 29 მაისიდან ბათილად იქნა ცნობილი 2001წ. 29 მაისის აქტით დარიცხული ფინანსური სანქცია 150547 ლარის ოდენობით; შპს “ც-ს" უარი ეთქვა სარჩელზე მთაწმინდა-კრწანისის საოლქო საგადასახადო ინსპექციისთვის ეროვნული ბანკის მიერ სამთავრობო სესხისთვის დადგენილი საპროცენტო ცხრა პროცენტიანი განაკვეთის დაკისრების ნაწილში.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მთაწმინდა-კრწანისის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა: კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 27 სექტემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; შპს “ც-ის" სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

მოცემულ გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა შპს “ც-მა".

საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ გადაწყვეტილება იურიდიულად იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, გარდა ამისა, სასამართლომ არასწორად განმარტა საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის “ზ" პუნქტი, 114-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილები, რის გამოც სსკ-ს 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “გ" პუნქტისა და 394-ე მუხლის “ე" პუნქტის თანახმად არსებობს გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივი საფუძვლები.

კასატორმა საკასაციო საჩივრით ითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც დაკმაყოფილდება სარჩელი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოუსმინა მხარეთა, მესამე პირის განმარტებებს, შეამოწმა საკასაციო საჩივრისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლები, რის შემდეგაც მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ იურიდიულად სრულყოფილად არ დაასაბუთა, მთაწმინდა-კრწანისის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2001წ. 29 მაისის აქტის თანახმად შპს “ც-ისათვის" 450737 ლარის ბიუჯეტში გადასახდელად დარიცხვა შეესაბამებოდა თუ არა იმ დროს მოქმედ საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნებს, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა იმ გარემოებებზე, რომ თუ შემოწმების აქტის დროისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ" პუნქტი ზუსტად ასახავდა იმ ფაქტს, რომ უძრავი ქონების მშენებლობისთვის გადახდილი დღგ ჩათვლას არ ექვემდებარებოდა, მაშინ საგადასახადო კოდექსში 2002წ. 25 ივნისის კანონით შეტანილმა ცვლილებამ რატომ ჩამოაყალიბა ახალი რედაქციით საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის “გ" პუნქტი, რომელშიც მითითებულია, რომ უძრავი ქონების მშენებლობისთვის გამოყენებულ საქონელზე, სამუშაოსა და მომსახურებაზე გადახდილ დღგ-ზე ჩათვლა არ წარმოებს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ არსებობს სსკ-ს 394-ე მუხლის “ე" პუნქტით გათვალისწინებული კასაციის აბსოლუტური საფუძველი, რის გამოც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ არ გამოიკვლია შპს “ც-ის" მიერ შეძენილი სამშენებლო მომსახურება და მასალები უძრავი ქონების მისაწოდებლად გამოიყენებოდა თუ არა და ჰქონდა, თუ არა ადგილი მიწოდების ფაქტს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ არსებობს საკასაციო საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ს 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს “ც-ის" საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სახელმწიფო ბაჟის მხარეთათვის დაკისრების საკითხი გადაწყდეს საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.