3გ-ად-494-კ-02 28 მარტი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კლარჯეიშვილი,

ი. ლეგაშვილი

დავის საგანი: ბინის პრივატიზების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

1998წ. 20 მაისს ისნის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა მ. მ.-მ, რომელმაც მიუთითა, რომ თავის ორ შვილთან – ნ. და ა. მ.-ებთან ერთად ცხოვრობს თბილისში, ... მდებარე სამოთახიან ბინაში. მას და მის ქალიშვილს ნ.მ.-ს სურთ ბინის პრივატიზება, რაზეც კატეგორიული წინააღმდეგია მეორე ქალიშვილი ა.მ.-ი. ამიტომ მოსარჩელემ სასამართლოსაგან მოითხოვა ზემოაღნიშნული ბინის პრივატიზების ნებართვა. სარჩელს დაეთანხმა მოსარჩელის ქალიშვილი ნ.მ.-იც.

ისნის რაიონის სასამართლოს 1998წ. 15 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა; მ. და ნ. მ.-ებს ნება მიეცათ მოეხდინათ ქ.თბილისში, ... მდებარე ბინის ორი მესამედი წილის პრივატიზება. თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1998წ. 8 ოქტომბრის ¹352 დადგენილებით, საზედამხედველო წესით გაუქმდა ისნის რაიონის სასამართლოს 1998წ. 15 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. საქმის ხელმეორედ განხილვისას, ისნის რაიონის სასამართლოს 1998წ. 9 დეკემბრის განჩინებით, მხარეების გამოუცხადებლობის გამო, სარჩელი განუხილველად იქნა დატოვებული.

ისნის რაიონის სასამართლოს 1998წ. 15 ივნისის გადაწყვეტილების გამოტანიდან მის გაუქმებამდე შუალედში, 1998წ. 2 სექტემბერს, ისნის რაიონის საბინაო მეურნეობის გაერთიანებასა და ნ. მ.-ს შორის დაიდო პრივატიზების ხელშეკრულება, რომლითაც ამ უკანასკნელს საკუთრებაში გადაეცა თბილისში, ... მდებარე სამოთახიანი ბინის ორი მესამედი ნაწილი. აღნიშნული ხელშეკრულება რეგისტრირებულია ტექინვენტარიზაციის ბიუროში.

1999წ. 7 ივნისს კასატორმა ა. მ.-მ სარჩელით მიმართა ისანი-სამგორის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების მ. და ნ. მ.-ების, მესამე პირის – თბილისის ¹... საბინაო-საექსპლუატაციო უბნისა და ნოტარიუსის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა 1998წ. 2 სექტემბრის ბინის პრივატიზების ხელშეკრულების გაუქმება. მოსარჩელის მითითებით, პრივატიზების ხელშეკრულება დაიდო ისნის რაიონის სასამართლოს 1998წ. 15 ივნისის გადაწყვეტილების საფუძველზე, რომელიც შემდგომში გაუქმებული იქნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1998წ. 8 ოქტომბრის ¹352 დადგენილებით. აქედან გამომდინარე, გაუქმებულია ხელშეკრულების დადების საფუძველი და შესაბამისად, პრივატიზაციის ხელშეკრულებაც უნდა გაუქმდეს.

ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 1999წ. 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ა.მ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა სადავო ბინის 1998წ. 2 სექტემბრის პრივატიზების ხელშეკრულება და ბინა ჩაირიცხა ისნის რაიონის გამგეობის კომუნალურ ფონდში. მხარეებს უფლება მიეცათ მხოლოდ ერთად და თანაბარწილად მოეხდინათ მისი პრივატიზება. სასამართლომ ხელშეკრულების გაუქმება დაამყარა იმ გარემოებაზე, რომ ა.მ.-ს მონიწალეობა არ მიუღია პრივატიზების პროცესში. გარდა ამისა, გაუქმებულია რაიონული სასამართლოს 1998წ. 15 ივნისის გადაწყვეტილება, რომლის საფუძველზეც მოხდა სადავო პრივატიზება.

მოცემული საქმე არაერთგზის იქნა განხილული სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციის სასამართლოების მიერ. საბოლოოდ, თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 4 ივნისის გადაწყვეტილებით მ. და ნ. მ.-ების სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 1999წ. 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ა.მ.-ის სარჩელი 1998წ. 2 სექტემბრის პრივატიზების ხელშეკრულების ბათილობის შესახებ. საოლქო სასამართლო დაეყრდნო შემდეგ გარემოებებს:

1. სასამართლოს მითითებით, ისნის რაიონული სასამართლოს 1998წ. 15 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმება, რომელსაც ემყარებოდა ბინის პრივატიზების ხელშეკრულება, არ წარმოადგენს ა.მ.-ის სარჩელის დაკმაყოფილებისა და პრივატიზების ხელშეკრულების გაუქმების საფუძველს. თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმმა 1998წ. 15 ივნისის გადაწყვეტილება გააუქმა პროცესიალური დარღვევის გამო და არა იმიტომ, რომ არსებითად არასწორად მიიჩნია იგი.

2. სააპელაციო სასამართლოს ა., ნ. და მ. მელექსეტიანებს ბინის პრივატიზაციისას არ სჭირდებოდათ ა.მ.-ის თანხმობა, ვინაიდან საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1994წ. 5 აგვისტოს ¹520 დადგენილებით ძალადაკარგულად ჩაითვალა “საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის ¹107 დადგენილების მე-2 პუნქტის მე-2 აბზაცი, რომელიც ბინის პრივატიზაციის აუცილებელ პირობად ოჯახის ყველა სრულწლოვანი წევრის თანხმობას ადგენდა. ამიტომ მ. და ნ. მ.-ებს უფლება ჰქონდათ ა.მ.-ის თანხმობის გარეშე მოეხდინათ მათი კუთვნილი წილის – ბინის ორი მესამედის პრივატიზაცია. რაც შეეხება ა.მ.-ს, მას უფლება აქვს კანონით დადგენილი წესით მოახდინოს თავისი კუთვნილი ერთი მესამედი წილის პრივატიზება.

3. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ 1998წ. 2 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმების საფუძველი არ შეიძლება იყოს მასში დამხმარე სათავსოების მიუთითებლობა. პრივატიზაციასთან დაკავშირებული ურთიერთობების მომწესრიგებელ ძირითად აქტში - “საქართველოს რესპუბლიკაში ბინის პრივატაზციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ” საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის ¹107 დადგენილებაში პრივატიზაციის ობიექტად დასახელებულია ბინა. დამხმარე სათავსოები, როგორც ბინის არსებითი შემადგენელი ნაწილი, სკ-ს 150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, დამოუკიდებლად ცალკე უფლების ობიექტი და შესაბამისად, ხელშეკრულების ობიექტი არ შეიძლება იყოს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საკასაციო წესით ასაჩივრებს ა.მ.-ი, რომელიც შემდეგი მოტივით ითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნებას:

1. კასატორი აღნიშნავს, რომ ბინის პრივატიზაცია მოხდა მისი თანხმობის გარეშე. ბინას საცხოვრებელი ოთახების გარდა გააჩნია არასაცხოვრებელი ფართიც, რომლებსაც მთლიანად ფლობენ მოპასუხეები და ხელშეკრულებაში არ არის განსაზღვრული ამ არასაცხოვრებელი ფართის სარგებლობისა და საკუთრების წესი. ა.მ.-ის განმარტებით, ბინის პრივატიზაცია მოხდა გაუქმებული გადაწყვეტილების საფუძველზე, რაც თავისთავად წარმოადგენს პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმების საფუძველს.

2. კასატორის მითითებით, მან კარგად არ იცის ქართული ენა, მას საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეთარგმნა ისე, თითქოს დავა გადაწყდა მის სასარგებლოდ. ხოლო როცა ფოსტით მიიღო გადაწყვეტილება, ნახა, რომ დავა მის საწინააღმდეგოდ იყო გადაწყვეტილი, რითაც შეილახა მისი უფლებები. ამდენად, ა.მ.-ს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა კანონი, დაუშვა პროცესუალური დარღვევა, ერთსა და იმავე საქმეზე გამოიტანა ორი გადაწყვეტილება, რის გამოც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უკანონოა და უნდა გაუქმდეს.

მოწინააღმდეგე მხარეებმა – ნ. და მ. მ.-ებმა, უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით, არ ცნეს საკასაციო საჩივარი, მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება. ამასთან, მ.-ებმა მოითხოვეს მათ მიერ წარმომადგენელზე გაწეული ხარჯის, 200 ლარის კასატორ ა.მ.-ისათვის დაკისრება.

მესამე პირების გამოუცხადებლობის გამო, საკასაციო პალატამ ა.მ.-ის საკასაციო საჩივარი განიხილა მხარეთა დასწრების გარეშე, თანახმად სსკ-ს 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა.მ.-ის საკასაციო საჩივარი, უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით, არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 4 ივნისის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა, დაუსაბუთებლობის მოტივით, ვერ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, რადგან კასატორი, მართალია, ზოგადად აღნიშნავს რომ გადაწყვეტილება არაკანონიერია, მაგრამ სსკ-ს 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ვერ უთითებს კასაციის საფუძვლებზე, თუ კონკრეტულად რომელი კანონი გამოიყენა სააპელაციო პალატამ უმართებულოდ, რომელი ნორმა არ გამოიყენა და რა განმარტა არასწორად. კასატორი ბინის პრივატიზების გაუქმების მოტივად უთითებს პრივატიზებაზე მისი თანხმობის არარსებობას, რაც, საკასაციო პალატის აზრით, არ წარმოადგენს სადავო პრივატიზების გაუქმების საფუძველს და მთლიანად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას, რომ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1994წ. 5 აგვისტოს ¹520 დადგენილებით ძალადაკარგულად ჩაითვალა “საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ” მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების მე-2 პუნქტის მე-3 აბზაცი, რომლითაც: “მოქალაქეს მის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლი (ბინა) საკუთრებაში გადაეცემოდა მხოლოდ ოჯახის ყველა სრულწლოვანი წევრის თანხმობით”. ამდენად, ბინის სადავო პრივატიზების დროისათვის, 1998წ. 2 სექტემბრისათვის, ბინის პრივატიზების აუცილებელ პირობას აღარ წარმოადგენდა ოჯახის ყველა სრულწლოვან წევრთა თანხმობა და შესაბამისად მ. და ნ. მ.-ებს, კასატორ ა.მ.-ის თანხმობის გარეშეც შეეძლოთ ბინის კუთვნილი 2/3 წილის პრივატიზება.

საკასაციო პალატა ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის განმარტებას, რომ ბინის სადავო პრივატიზება მოხდა ისნის რაიონული სასამართლოს გაუქმებული გადაწყვეტილების საფუძველზე, რადგან სადავო პრივატიზების იურიდიული საფუძველია საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის ¹107 დადგენილება “საქართვლოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზების (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ” რომლითაც მთელს რესპუბლიკაში განხორციელდა სახელმწიფო და საზოგადოებრივი საბინაო ფონდის მოქალაქეებისათვის კერძო საკუთრებაში გადაცემა.

საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას, რომ ბინის სადავო პრივატიზების გაუქმების საფუძველი არ შეიძლება იყოს ხელშეკრულებაში დამხმარე სათავსოების მიუთითებლობა, რადგან ზემოაღნიშნული ¹107 დადგენილება პრივატიზების ობიექტად ითვალისწინებდა ბინას, საცხოვრებელ ფართს, ხოლო რაც შეეხება დამხმარე სათავსოებს, სკ-ს 150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სათავსო ბინის არსებითი შემადგენელი ნაწილია და ცალკე უფლების ობიექტს არ წარმოადგენს.

კასატორი მიუთითებს, თითქოს სააპელაციო პალატამ ამ საქმეზე ორი ურთიერთსაწინააღმდეგო გადაწყვეტილება გამოიტანა. კერძოდ, საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მას ეთარგმნა იმგვარად, რომ დავა მის სასარგებლოდ იყო გადაწყვეტილი ე.ი. ძალაში დარჩა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სადავო პრივატიზების ბათილად ცნობის შესახებ, ხოლო ფოსტით მას გაუგზავნეს საწინააღმდეგო გადაწყვეტილება, მისი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე. აღნიშნულ მოტივს საკასაციო პალატა, დაუსაბუთებლობის გამო, ვერ გაიზიარებს, რადგან კასატორს სასამართლოს მიერ ასეთი უხეში პროცესუალური დარღვევის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება საკასაციო პალატისათვის არ წამოუდგენია.

ამდენად, საკასაციო პალატა, უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით, ვერ გაიზიარებს ა.მ.-ის საკასაციო საჩივარს და მიაჩნია, რომ სსკ-ს 410-ე მუხლის თანახმად, კასაცია არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 4 ივნისის გადაწყვეტილება, რადგან საკასაციო საჩივარში ზოგადად მითითებულ დარღვევებს ადგილი არ ჰქონია, სააპელაციო პალატამ კანონის მართებული გამოყენება-განმარტებით და ფაქტობრივ გარემოებათა სწორი დადგენით, გამოიტანა კანონიერი გადაწყვეტილება. ამასთან, საკასაციო პალატა მიუთითებს კასატორ ა.მ.-ს, რომ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის ზემოაღნიშნული ¹107 დადგენილების საფუძველზე, მასაც აქვს საბინაო ფონდის საკუთრებაში დარჩენილი სადავო ბინის 1/3 წილის პრივატიზების უფლება.

რაც შეეხება მოწინააღმდეგე მხარეთა ნ. და მ. მ.-ების მოთხოვნას მათ მიერ წარმომადგენელზე გაწეული ხარჯის, 200 ლარის კასატორ ა.მ.-ისათვის დაკისრების თაობაზე, საკასაციო პაალატა მათ მოთხოვნას ვერ დააკმაყოფილებს, რადგან აღნიშნული მოთხოვნით მათ გადაწყვეტილების გამოტანიდან 7 დღის ვადაში უნდა მიემართათ გადაწყვეტილების გამომტანი სააპელაციო სასამართლოსათვის, სსკ-ს 261-ე მუხლის პირველი ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის შესაბამისად და არა საკასაციო პალატისათვის. ამასთან, ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, დამატებითი გადაწყვეტილებისათვის მიმართვის 7-დღიანი ვადის გაგრძელება არ დაიშვება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი, სსკ-ს 410-ე მუხლით, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ა. მ.-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 4 ივნისის გადაწყვეტილება;

3. ნ. და მ. მ.-ებს უარი ეთქვათ წარმომადგენელზე გაწეული ხარჯების ა. მ.-ისათვის დაკისრების თაობაზე;

4. ა. მ.-ს საკასაციო საჩივარზე დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟი სახით 40 ლარის გადახდა;

5. უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.